Zmierzch irlandzkiego katolicyzmu

Zmierzch irlandzkiego katolicyzmu

Dublin, Irlandia
Dublin, Irlandia / Źródło: Fotolia / littleny
Piątkowe referendum w sprawie aborcji w Irlandii będzie testem popularności słabnącego Kościoła.

W wyznaczonym na 25 maja referendum Irlandczycy zdecydują, czy uchylić poprawkę do konstytucji, która od 1983 r. gwarantuje prawo do życia od poczęcia. To już szóste referendum dotyczące aborcji w najnowszej historii Zielonej Wyspy, która ciągle pozostaje jednym z nielicznych krajów na świecie, gdzie nie wolno przerywać ciąży na życzenie. Według ostatnich sondaży, opublikowanych na łamach dziennika „Irish Times”, tym razem przewagę mają zwolennicy legalizacji aborcji. Za zmianą konstytucji chce głosować 47 proc. respondentów, a za utrzymaniem zakazu – 28 proc. Mimo to losy referendum wciąż trudno przewidzieć, bo co czwarty Irlandczyk nie zdecydował jeszcze, jak zagłosuje. Zresztą żadna ze stron nie składa broni. Zwolennicy uchylenia poprawki postawili na kampanię bezpośrednią i chodzą od drzwi do drzwi, przekonując do swoich racji. Działacze organizacji pro-life są bardziej aktywni w internecie [patrz ramka]. Na marsz przeciwników aborcji przyszło ostatnio w Dublinie 100 tys. osób. Lewica ma jednak nadzieję, że słabnący z roku na rok irlandzki katolicyzm nie wpłynie na wybór Irlandczyków, a piątkowe głosowanie będzie tylko formalnością.

Dawna irlandia

Przez długie lata symbolem dominującej pozycji Kościoła katolickiego w Irlandii było zdjęcie z 1960 r., na którym prezydent Éamon de Valera klęczy i całuje pierścień arcybiskupa Johna Charlesa McQuaida. W Irlandii mawiano wtedy, że dobrze prosperująca rodzina ma woła na polu, a syna w kościele. Katolicyzm był też wtedy nierozerwalnie związany z irlandzką tożsamością, co odzwierciedlała spisana w 1936 r. konstytucja, mówiąca o katolicyzmie jako o religii większości społeczeństwa. Jej zapisy uwzględniały też społeczną naukę Kościoła, gwarantując m.in. nierozerwalność małżeństwa i decydujące zdanie rodziców w sprawie religijnej edukacji dzieci. Dziś, wedle spisu z 2016 r., Irlandia pozostaje nominalnie bardziej katolicka niż większość zachodnioeuropejskich krajów. Do katolicyzmu przyznaje się tam ponad 78 proc. społeczeństwa, ale z roku na rok wiernych ubywa. Profesor John P. McCarthy, amerykański historyk irlandzkiego pochodzenia, analizujący na łamach„Catholic World Report” przyczyny kryzysu Kościoła w Irlandii, wspomina, że kiedy odwiedził Irlandię ponad pół wieku temu, ludzie robili tam znak krzyża, kiedy mijali kościoły. Mimo codziennych transmisji modlitw na Anioł Pański i tłumów w kościołach McCarthy odniósł wtedy wrażenie, że za powszechną pobożnością nie stała wystarczająco głęboka refleksja, żeby uzbroić irlandzki Kościół na gorsze czasy. A te nadeszły bardzo szybko, wraz z modernizacją i bogaceniem się Irlandii, które zaczęły się w latach 60., kiedy „chrześcijański duch” irlandzkiego społeczeństwa, o którym z podziwem pisał katolicki pisarz G.K. Chesterton, zaczął się ulatniać bezpowrotnie. W 1973 r. w wyniku referendum, ale i za aprobatą hierarchii kościelnej, z konstytucji wykreślono fragment mówiący o dominującej roli katolicyzmu. Z ustawodawstwa wycofano też wkrótce zakaz sprzedaży środków antykoncepcyjnych. Potem zaczęły pustoszeć kościoły. Sondaż z 2011 r. pokazał, że w Dublinie na mszę niedzielną uczęszcza już zaledwie 14 proc. badanych. Zaczęło też brakować księży, co wedle socjologów było efektem nie tylko postępującej laicyzacji społeczeństwa, lecz także upowszechnienia edukacji. Dawniej wielu mężczyzn szło do seminariów nie z potrzeby ducha, tylko dla zdobycia darmowego wyższego wykształcenia. Ten brak autentycznego powołania mógł też wpłynąć na wyjątkowo dużą w Irlandii skalę nadużyć seksualnych wśród księży.

Moda na apostazję

Ujawnienie tysięcy przypadków molestowania seksualnego, którego dopuszczali się irlandzcy księża, mocno nadszarpnęło reputację lokalnego Kościoła. Jak wykazały specjalne komisje w latach 2005, 2009 i 2011, do molestowania dochodziło zarówno na terenach parafii, jak i w sierocińcach, i w szkołach, m.in. w irlandzkich odpowiednikach szkół zawodowych, które przy wsparciu państwa prowadziły zakony. Państwo ustanowiło wtedy specjalny, wynoszący ponad miliard euro, fundusz, z którego wypłacano ofiarom odszkodowania. Jednak środki te tylko w niewielkiej części pochodziły z budżetów kościelnych, co dodatkowo zniechęciło do Kościoła wiernych. Irlandzka hierarchia kościelna zaczęła bardzo późno walczyć z kryzysem. Kościół przeprosił co prawda za zachowanie swoich księży. Powstały też specjalne kościelne grupy, które wyjaśniały przypadki molestowania w poszczególnych diecezjach, a papież Benedykt XVI ustanowił międzynarodową komisję, która miała skontrolować poziom moralny irlandzkiego kleru. Jednak wszystkie te działania nie zahamowały procesu erozji irlandzkiego Kościoła, który okazał się bierny wobec zmian obyczajowych. „Po ponad 50 latach, odkąd po raz pierwszy odwiedziłem Irlandię, zastanawiam się, ilu nastolatków klęka dziś jeszcze wieczorem przy łóżku i modli się, zna 10 przykazań i potrafi wymienić siedem grzechów głównych” – pisze McCarthy. Jego zdaniem najpoważniejszym kłopotem Kościoła w Irlandii jest dziś właśnie to, że nie ma tam już katolickiego społeczeństwa.

Wraz ze zmianami społecznymi zmieniali się też politycy. Irlandzcy premierzy przeszli długą drogę od całowania kardynalskich pierścieni do przemówienia Endy Kenny’ego, który w 2011 r. przekonywał, że nie da się zastraszyć „szelestem sutanny” i „zapachem kadzidła”. Jego poprzednicy już od początku lat 90. stopniowo liberalizowali prawo, oparte dotąd na nauce Kościoła. Jeszcze w latach 80. Irlandczycy poparli w referendum wpisanie do konstytucji prawa do ochrony życia poczętego, tego samego, które poddane zostanie pod głosowanie w najbliższy piątek. Wyborcy odrzucili też wtedy poprawki legalizujące rozwody. Jednak już dekadę później ta sama poprawka przeszła bez problemów. Złagodzono też zapisy antyaborcyjne, zezwalając lekarzom na wysyłanie pacjentek na zabiegi poza granice Irlandii. Największe zmiany zaszły jednak w Irlandii w ciągu ostatnich kilku lat. W 2015 r. odbyło się referendum w sprawie związków homoseksualnych. Przy rekordowej, 61-procentowej frekwencji, 62 proc. wyborców opowiedziało się za legalizacją związków jednopłciowych. Irlandia stała się pierwszym krajem, w którym usankcjonowano je w wyniku powszechnego głosowania. W 2017 r. premierem został otwarcie przyznający się do homoseksualizmu 38-letni syn hinduskiego imigranta, Leo Varadkar. To on, jeszcze w trakcie kampanii, obiecał liberalizację prawa aborcyjnego. Najpierw jednak trzeba uchylić poprawkę do konstytucji, zgodnie z którą zarówno matka, jak i jej nienarodzone dziecko mają równe prawo do życia. I w tej właśnie sprawie wypowiedzą się 25 maja Irlandczycy. Zwolennicy aborcji mają spore szanse na zwycięstwo. Będzie to bolesny cios dla irlandzkiego Kościoła. Czy będzie oznaczać początek końca chrześcijaństwa na Zielonej Wyspie? Irlandczycy wciąż pielgrzymują na Station Island. Według tradycji właśnie na tej wyspie, w V w., we wskazanej przez Chrystusa jamie św. Patryk ujrzał piekło i niebo, dzięki czemu udało mu się później nawrócić na chrześcijaństwo swoich rodaków. Richard Mohan, przeor klasztoru na Station Island, mówi, że choć irlandzki Kościół przechodzi kryzys, to co roku wyspę niezmiennie odwiedza 20 tys. osób. Irlandczycy mogli stracić zaufanie do kościelnych instytucji, ale według przeora wciąż nie utracili wiary. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 21/2018
Więcej możesz przeczytać w 21/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 21/2018 (1836)

  • Jednostki w układzie RP 20 maj 2018, 20:00 Jednostka – zerem, jednostka – bzdurą, sama – nie ruszy pięciocalowej kłody, choćby i wielką była figurą” – pisał Władimir Władimirowicz Majakowski w wierszu o wdzięcznym tytule „Włodzimierz Ilicz Lenin”. O, pamiętam,... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 20 maj 2018, 20:00 ODNOWIŁ SIĘ STARY KONFLIKT W ZJEDNOCZONEJ PRAWICY między wicemarszałkiem Senatu Adamem Bielanem a ministrem sprawiedliwości Zbigniewem Ziobrą. Obaj zapragnęli stanowiska komisarza unijnego, które jest obsadzane przez rząd po każdych... 6
  • Obraz tygodnia 20 maj 2018, 20:00 34. dzień protestują w Sejmie osoby z niepełnosprawnościami i ich opiekunowie. Domagają się 500 zł miesięcznego dodatku na życie dla 280 tys. Polek i Polaków niezdolnych do samodzielnego życia Przegrani Marek Kuchciński, marszałek... 10
  • Info radar 20 maj 2018, 20:00 BIZNES To ceny ropy windują ceny paliw Ceny paliw na naszych stacjach są coraz wyższe. Orlen przekonuje, że mimo rosnących cen ropy naftowej i tak należą do najniższych w Europie. – Robimy wszystko, by ceny ropy nie przełożyły się na... 11
  • Kamil Durczok, czyli polskie #metoo 20 maj 2018, 20:00 PUBLICZNA REAKCJA NA TEKSTY O MOLESTOWANIU KOBIET PRZEZ KAMILA DURCZOKA mogłaby służyć jako przykład w podręczniku o dyskryminacji. Najpierw sprawę zmilczano i zbagatelizowano, a po drugim tekście, w którym zostało ujawnione nazwisko... 11
  • Dewastujący protest 20 maj 2018, 20:00 18 MAJA MINĄŁ DOKŁADNIE MIESIĄC SEJMO- WEGO PROTESTU OPIEKUNÓW DOROSŁYCH NIEPEŁNOSPRAWNYCH, a obóz rządzący najwyraźniej nie wie, jak go zakończyć. Jak mówi mi jeden z polityków z kręgów rządowych, PR-owcy premiera Mateusza... 12
  • Kim pokazuje Trumpowi pazury 20 maj 2018, 20:00 MIODOWE TYGODNIE W RELACJACH AMERYKI Z KOREĄ PÓŁNOCNĄ WŁAŚNIE SIĘ SKOŃ- CZYŁY. Im bliżej zapowiadanego na czerwiec spotkania przywódców obu krajów, tym atmosfera wokół niego robi się gorętsza. Jeśli Donald Trump brał pojednawcze... 14
  • Naszym sercem – głos prezesa 20 maj 2018, 20:00 RELIGIA BYĆ MOŻE DAJE WSKAZÓWKI, JAK ŻYĆ, ALE NAJWYRAŹNIEJ NIE DAJE RAD, JAK KOCHAĆ. Zasada „miłuj bliźniego swego jak siebie samego” jest dla wielu równie ogólna i odległa od codziennego życia i polityki jak prawa człowieka.... 15
  • Uwaga, zły Polak 20 maj 2018, 20:00 TO NIEPRAWDA, ŻE POLACY SĄ T A C Y – CHCIAŁOBY SIĘ NIERAZ ZAKRZYKNĄĆ. „Tacy”, czyli egoistyczni, małostkowi, podlani żółcią, w tępotę odziani. Tacy z internetu. I tacy opisani przez niektórych przedstawicieli elit... 15
  • Prawda o Durczoku 20 maj 2018, 20:00 Kamil Durczok przegrał batalię sądową z „Wprost”. Sąd orzekł, że w artykułach, w których ujawniliśmy przypadki molestowania seksualnego, opisaliśmy prawdę. 16
  • Ja też doświadczyłam molestowania 20 maj 2018, 20:00 Artykuły o Durczoku wywołały dyskusję o molestowaniu. Niestety, ofiary nadal nie idą do sądu – mówi mec. Karolina Kędziora. 19
  • Rewelacyjny deal 20 maj 2018, 20:00 JAN ROKITA Przeciek opublikowany 17 maja przez dziennikarza „Wall Street Journal” Bojana Pancevskiego jest z polskiej perspektywy sensacyjny. Pancevski cytuje słowa anonimowego dygnitarza z ekipy Donalda Trumpa, który miał być obecny... 21
  • Siedmiu wspaniałych, czyli nowy plan Petru 20 maj 2018, 20:00 Ryszard Petru chce stworzyć nowe ugrupowanie z Jackiem Protasiewiczem przed wyborami europejskimi – ustalił „Wprost”. 22
  • Mecenas na celowniku 20 maj 2018, 20:00 Ludzie Zbigniewa Ziobry ścigają człowieka Jarosława Gowina i prezydenta Andrzeja Dudy. Czy to walka z wyłudzeniami VAT, czy wojna w obozie władzy? 24
  • Cel jest polityczny 20 maj 2018, 20:00 Oczywiście to przestępcy korzystali z okazji, ale ktoś im tę okazję stworzył. Na luce VAT straciliśmy 300 mld zł – mówi Marcin Horała, przyszły przewodniczący sejmowej komisji ds. wyłudzeń VAT. 26
  • E-kompromitacja 20 maj 2018, 20:00 Brak harmonogramów, umów, możliwości zarządzania, problemy komunikacyjne to stan prac nad elektronicznym dowodem. „Wprost” dotarł do wyników audytu ujawniającego nieprawidłowości. 28
  • Kto się boi niepełnosprawnych, a kto ich wykorzystuje 20 maj 2018, 20:00 EWA WANAT Dlaczego poseł Kaczyński tak bardzo boi się osób z niepełnosprawnościami? Może, jak Janusz Korwin-Mikke, uważa, że niepełnosprawnością można się zarazić. Korwin postulował, żeby zlikwidować klasy integracyjne w... 31
  • Zielone wesołe miasteczko 20 maj 2018, 20:00 Fabryka płyt ze spalarnią, której nie będzie, działacze handlujący działkami i śledztwo CBA. Tak wygląda sytuacja wokół inwestycji firmy Egger w Biskupcu. 32
  • Matka Polka lęku pełna 20 maj 2018, 20:00 Gdy wszystko dookoła podpowiada ci, jak być matką doskonałą, może warto spróbować być normalną mamą. 37
  • Obywatelu, co zrobisz z kubkiem po jogurcie? 20 maj 2018, 20:00 Co z tego, że segregujemy śmieci, jeśli do sortowni w workach na papier i plastik przyjeżdżają kalafiory i kapusta? Segregacja odpadów to temat niby oczywisty, a jednak wciąż nierozpoznany. 40
  • Ranking polskich firm 20 maj 2018, 20:00 Grubo ponad połowa najbardziej dynamicznie rozwijających się firm w kraju to biznesy prywatne. Rekordziści powiększyli swoje zyski z roku na rok o kilkaset procent. 45
  • Bank z akcentem na Pocztowy 20 maj 2018, 20:00 Sławomir Zawadzki, prezes Banku Pocztowego, ma jasną wizję: wsparcia Poczty, Polaków oraz państwa. I zapowiada możliwość przekazania akcji tysiącom pracowników banku i Poczty. 48
  • Wspieramy polskich przedsiębiorców 20 maj 2018, 20:00 Nie istnieje coś takiego jak zły rynek pracy, może być jedynie niedostosowana do niego oferta. W Polsce chcemy być pracodawcą pierwszego wyboru – mówi Steven Harman, wiceprezes Amazon. 50
  • Bezpieczeństwo to pieniądz 20 maj 2018, 20:00 Skutkiem ubocznym przepisów RODO może być wzrost liczby cyberataków, których celem będzie kradzież z firm danych osobowych. Świat biznesu nie jest jednak wobec nich bezbronny. 51
  • Hossa Bessa 20 maj 2018, 20:00 Janosikowe dla najbogatszych Rząd dobrał się do kieszeni najbogatszych Polaków. W zeszłym tygodniu minister rodziny, pracy i polityki społecznej Elżbieta Rafalska oraz minister finansów Elżbieta Czerwińska wyjaśniły, skąd wezmą... 52
  • Orły nagrodzone w Warszawie 20 maj 2018, 20:00 Gala w stolicy zgromadziła przedstawicieli świata biznesu, nauki i sztuki. 54
  • Energia 4.0 20 maj 2018, 20:00 Rynek energetyki w Polsce czeka prawdziwa rewolucja. Dzięki innowacjom ma być taniej i bardziej ekologicznie. 56
  • Spaść na cztery łapy 20 maj 2018, 20:00 Polacy coraz częściej traktują zwierzęta jak członków rodziny i coraz chętniej je ubezpieczają. 58
  • Większościokracja 20 maj 2018, 20:00 Mamy dziś do czynienia z rządami przedstawiającymi się jako demokratyczne, tylko dlatego że wygrały wybory. To prosta droga do dyktatury większości, która nie ma nic wspólnego z demokracją – mówi Kenneth Roth, szef Human Rights Watch. 60
  • Róbmy to samo co Zachód 20 maj 2018, 20:00 Ryszard Czarnecki, ukarany za wyprawę do Azerbejdżanu, nie ustępuje i zapowiada, że jego ugrupowanie zorganizuje w czerwcu szczyt w stolicy tego kraju. W tle walka o interes Polski. 64
  • Zmierzch irlandzkiego katolicyzmu 20 maj 2018, 20:00 Piątkowe referendum w sprawie aborcji w Irlandii będzie testem popularności słabnącego Kościoła. 68
  • Gdzie się leczyć 20 maj 2018, 20:00 Przy nowotworach nie ma miejsca na pomyłki. Należy leczyć się u najlepszych. Przedstawiamy zwycięzców rankingu chirurgii onkologicznej i hematoonkologii. 70
  • Echolaserem w raka 20 maj 2018, 20:00 To pierwsza taka operacja w Polsce. 15 maja tego roku we wrocławskim szpitalu EuroMediCare usunięto guzy nowotworowe trzustki i nadnerczy z użyciem Echolasera. Bez narkozy i rozcinania brzucha. 75
  • Nowa era w hematoonkologii 20 maj 2018, 20:00 W leczeniu nowotworów krwi dokonuje się rewolucja. W wielu przypadkach można już powiedzieć, że nowotwór stał się chorobą przewlekłą. Być może wkrótce będzie można mówić o wyleczeniu. 76
  • Proste rozwiązania są najskuteczniejsze 20 maj 2018, 20:00 Zapewnienie szybkiego leczenia i rozładowanie kolejek zwiększają szanse na wyleczenie – mówi dr Marcin Faflik, prezes zarządu Magodent sp. z o.o. należącego do Grupy LUX MED. 78
  • Raz kij, raz marchewka 20 maj 2018, 20:00 Iwaszkiewicz, Andrzejewski, Gombrowicz, teraz Herbert – moda na biografie, zwłaszcza pisarzy, uświadamia, jak dziwne i złożone było życie w czasach PRL. 81
  • Wiek męski, wiek klęski 20 maj 2018, 20:00 Mężczyzna XXI w. stoi na rozdrożu. Świetnie pokazały to dokumenty zaprezentowane na festiwalu Millenn ium Docs Against Gravity. 84
  • Targowisko próżności i wartości 20 maj 2018, 20:00 Przemowy o #metoo, protesty kobiet i pełne oburzenia reakcje na filmy buntowników. Tegoroczny festiwal w Cannes ułożył się w opowieść o hipokryzji i roli artystów w niespokojnych czasach. 86
  • Wydarzenie 20 maj 2018, 20:00 Nie tylko dla fanów Nie trzeba długo czekać na pierwsze strzały i pościgi. Młody Han Solo i jego ukochana Qi’ra od razu wpadają w kłopoty, gdy nie mogą wypłacić się gangowi na planecie Corellia. Spektakularna ucieczka ze szponów... 88
  • Muzyka 20 maj 2018, 20:00 ROCK To inny zespół. I dobrze! Znamy to z rocka bardzo dobrze. Kiedy ma się 16-18 lat, nagrywa się o tym, że w głowie huczy, ale później ma się problem z wykonywaniem własnych utworów. 16 lat temu Arctic Monkeys zaliczyli jeden z... 90
  • Książka 20 maj 2018, 20:00 ESEJ Potwór rośnie To lektura obowiązkowa dla wszystkich, którzy niepokoją się tym, jak człowiek skończy swoje panowanie na Ziemi. Jej autor, izraelski historyk, wprawdzie zastrzega, że nie przedstawia w niej prognozy, która się... 92
  • Kalejdoskop 20 maj 2018, 20:00 TEATR Biez wodki nie razbieriosz Tylko Rosjanin mógł napisać sztukę, w której kompletnie pijani bohaterowie mówią o Bogu, miłości i śmierci. Niestety tezy, że „wszyscy jesteśmy bogami”, że „powinniśmy światu oddać to, co od... 94
  • Film 20 maj 2018, 20:00 DRAMAT Bunt w Sobiborze W „Sobiborze” Konstantin Chabieński od pierwszej sceny wrzuca widza w mroczą rzeczywistość obozu zagłady. Przyjazd pociągu na rampę, selekcja. Rzemieślnicy: kaletnicy, jubilerzy, szwaczki dostaną pracę.... 95
  • Kulturalna trzynastka 20 maj 2018, 20:00 Beata Ścibakówna AKTORKA TEATRALNA, TELEWIZYJNA I FILMOWA 1. Najbardziej znienawidzona lektura? „Nad Niemnem” – jest w tej książce coś, co sprawia, że nie da się jej przeczytać. 2. Którym bohaterem z literatury chciałabyś być i... 96
  • Targi książki 20 maj 2018, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI Ponieważ czasem niektórzy się dziwią, po co pisarzom na targach książki i innych masowych imprezach (openery!) ochrona, śpieszę opowiedzieć o kilku przypadkach klinicznych... Pisarz jest człowiekiem wrażliwym,... 97
  • Dwie twarze Kazachstanu 20 maj 2018, 20:00 Na początku tego tys iąclecia przejechałem autem 2 tys. km po bezdrożach Kazachstanu. Poza małą stłuczką wszystko było OK, choć jeździło się bardzo wolno. Drogi w interiorze miały dziury niczym leje po bombach, co chwilę trzeba... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany