Zmierzch Europy, jaką znamy

Zmierzch Europy, jaką znamy

Jean-Claude Juncker
Jean-Claude Juncker / Źródło: Newspix.pl / ABACA
Ostatnie orędzie przewodniczącego Junckera zamyka nie tylko jego europejską karierę, ale też całą epokę. Główny nurt europejski nerwowo szuka teraz sposobów obrony przed naporem populistów.

Wszyscy mówią, że Unia Europejska trzeszczy w szwach. Trzeba jednak pojechać do jej samego centrum w Strasburgu, żeby zobaczyć to na własne oczy. W zeszłym tygodniu europarlament wprost trząsł się od sporów i wzajemnych oskarżeń. Najpierw eurodeputowani grillowali Viktora Orbána, przegłosowując w końcu rozpoczęcie procedury karnej wobec Węgier, kolejnego po Polsce kraju UE, w którym parlament znalazł dowody na łamanie praworządności. Większość eurodeputowanych poparła akcję przeciw Węgrom z poczuciem przywracania Unii na stare, dobre tory. Tak też brzmiał szef Komisji Europejskiej (KE) Jean-Claude Juncker, wygłaszając zaskakująco optymistyczne, jak na okoliczności, doroczne orędzie o stanie Unii. Przewodniczący snuł wizję suwerennej Europy, uwolnionej z zależności wojskowej i gospodarczej od USA. Parlament klaskał, gdy Juncker mówił o konieczności uczynienia z euro konkurencyjnej wobec dolara waluty międzynarodowej, nazywając absurdem sytuację, w której europejskie linie lotnicze kupują produkowane w UE samoloty za dolary, a nie za euro.

To kolejna w ciągu ostatnich tygodni deklaracja odchodzenia od sojuszu z USA składana na wysokim europejskim szczeblu. Powinno to szczególnie martwić polski rząd, mocno orientujący się na Waszyngton i mocno skłócony z Brukselą. Warto jednak pamiętać, że nasz kraj był jedynym chyba, obok walczącej z kryzysem Grecji, członkiem UE wymienionym w orędziu z nazwy, i to w pozytywnym kontekście. Juncker nazwał akcję polskich strażaków w Szwecji modelowym przykładem europejskiej solidarności i apelował o zakończenie sporów dzielących wschód i zachód UE. Z drugiej jednak strony zapowiedział zmianę sposobu głosowania w Unii. Jednomyślność, zabezpieczająca dotąd interesy mniejszych państw, takich jak Polska, miałaby zostać zastąpiona głosowaniem kwalifikowaną większością. Ma to na celu nie tylko usprawnienie działanie Unii, lecz także stworzenie zapory dla postępów populizmu, nacjonalizmu i tendencji autorytarnych. Trudno było oprzeć się wrażeniu, że sala słucha tez Junckera tylko jednym uchem. Szef Komisji kończy swoją karierę polityczną w przyszłym roku. I pewnie dlatego jego przemówienie zabrzmiało trochę jak polityczny testament zmęczonego weterana, który nie porywa już eurodeputowanych niczym więcej niż tylko żartami na temat plotek o jego słabości do alkoholu. – Dziękuję za aplauz, mam sposobność, żeby się napić – mówił, wywołując serdeczny śmiech na sali. Poza tym siedzący na niej deputowani nie mają wielu powodów do radości, bo ich uwagę zaprzątają nie śmiałe wizje suwerenności przedstawiane przez Junckera, tylko zagrożenia, o których mówił.

Optymistyczne podejście

Trzy dni przed orędziem Junckera ze Szwecji przyszła wiadomość o świetnym wyniku wyborczym partii Szwedzkich Demokratów. Neonazistowskie ugrupowanie po ideologicznym faceliftingu stało się trzecią siłą w szwedzkim parlamencie dzięki krytyce imigracji i jej konsekwencji – głównie lawinowo rosnącej przestępczości w imigranckich gettach. Doświadczeni unijni dyplomaci bagatelizują wyniki szwedzkich wyborów, mimo że są one powtórzeniem sytuacji z każdego kraju europejskiego, gdzie pod naciskiem UE prowadzona jest otwarta polityka migracyjna. Szwedzcy Demokraci poszli w ślady pokrewnych im ideowo partii, jak AfD w Niemczech, Partii Wolności w Holandii czy Austrii, Partii Ludowej w Danii, Ligi we Włoszech czy Frontu Narodowego we Francji. Każde z tych ugrupowań płynie na wznoszącej się antyimigranckiej fali. Niesie ich ona albo wprost do rządu, jak w przypadku włoskiej Ligi, Partii Wolności w Austrii czy Partii Ludowej w Danii, albo na czołowe miejsce w opozycji wywierającej przecież przemożny wpływ na politykę.

Unia, zadająca sobie wiele trudu, żeby walczyć z autorytarnymi zapędami rządów na Węgrzech czy w Polsce, pozostaje zaskakująco bezradna i pobłażliwa wobec rosnącej w siłę skrajnej prawicy w krajach uważanych za ostoję liberalizmu i demokracji. Proszę sobie wyobrazić, co by się stało, gdyby w Polsce lekko podretuszowany ONR zdobył 17 czy 18 proc. głosów. W przypadku Szwecji czy innych wymienionych powyżej krajów w UE obowiązuje jednak optymistyczne podejście: skoro pokonaliśmy Marine Le Pen we Francji i Geerta Wildersa w Holandii, uniemożliwiając im przejęcie władzy, to sytuacja jest opanowana. Szerokim łukiem obchodzi się fakt, że partie głównego nurtu w wielu krajach utrzymały się przy władzy, po prostu kradnąc ważne elementy programu skrajnej prawicy. Mark Rutte w Holandii wygrał wybory, strasząc rodaków tureckim ministrem, próbującym przekroczyć granicę kraju. Jego chadecki kolega Sebastian Kurz stanął na pierwszej linii frontu walki z imigracją, kradnąc głosy populistom z Partii Wolności. W Danii do koalicji chadeków i populistów, zaczynających właśnie rozprawę z imigranckimi gettami, ochoczo przyłączyli się nawet socjaliści. Rzecznik duńskiej socjaldemokracji do spraw migracji Mattias Tesfaye pochwalił się nawet portalowi Politico, że jego partia nalegała na bardziej drakońskie rozwiązania.

Mówimy o ustawie zakładającej integrowanie imigrantów siłą, pod karą więzienia i deportacji, a nawet wyburzanie domów w ogarniętych przestępczością gettach! Jeszcze kilka lat temu za postulat znacznie łagodniejszych zmian w przepisach imigracyjnych lewacki radykał zamordował holenderskiego polityka Pima Fortuyna. Jednak duńskim socjalistom trudno się dziwić za tę woltę. Cała europejska lewica w Europie dostaje od wyborców potężne lanie za popieranie imigracji. Tradycyjnie silni socjaliści w Szwecji zanotowali najsłabszy od stu lat wynik wyborczy. W Niemczech socjaliści współrządzą z chadekami, ale sondaże wskazują na antyimigrancką AfD jako na drugą po chadekach siłę polityczną w kraju. To fatalny prognostyk przed wyborami do europarlamentu w przyszłym roku, gdzie tradycyjne partie mogą stracić dominującą pozycję na rzecz nowych, populistycznych ugrupowań. W Strasburgu ten strach przed nadciągającymi Hunami było widać gołym okiem.

Hunowie u bram

Rozemocjonowany Guy Verhofstadt to piękny widok. Były holenderski premier i lider euroliberałów z frakcji ALDE wymachuje rękami, krzyczy i robi groźne miny, gdy potrząsa grzywką. To jeden z tych ludzi, którzy dodają koloru często drętwym parlamentarnym debatom. Na ostatniej sesji Verhofstadt pienił się na Orbána, a także na polskiego europosła Ryszarda Legutkę, który powiedział: – Unia jest podzielona bardziej niż kiedykolwiek, a grupa niezadowolonych stale się powiększa. Tej zmiany nie da się zignorować, dlatego koledzy tak boją się politycznego trzęsienia ziemi. Verhofstadt się na Legutkę wściekł, co nie zmienia faktu, że naprawdę jest zdesperowany. Jego próby uniknięcia wyborczej klęski przez stworzenie sojuszu z partią prezydenta Macrona rozbijają się o brak zainteresowania Francuzów tym sojuszem. Nerwowe liczenie szans na przetrwanie w PE nie jest zresztą domeną szefa ALDE. Pospieszne kalkulacje robi każda frakcja. Na najgorszej pozycji jest lewica, dezintegrująca się jako ważna siła polityczna w Europie. To dlatego posłowie frakcji lewicowych domagali się od Komisji zwiększenia wydatków na cele socjalne, darmowej służby zdrowia i edukacji w krajach szczególnie zagrożonych populizmem, jak choćby Szwecja.

Apele o kupienie w ten sposób wyborców padały z parlamentarnych ław bez żadnego zażenowania, mimo że to populistom lewica najczęściej zarzuca bezczelne schlebianie tłumom. Od presji populistów nie są wolni także eurochadecy, od lat mający decydujący wpływ na obsadę kluczowych stanowisk w instytucjach europejskich. Widać to było przy okazji głosowania nad ukaraniem Węgier za działania Orbána, sprzeczne z głównym nurtem polityki europejskiej. Choć przeciw Orbánowi głosowała w europarlamencie większość posłów, chadecy wcale nie byli w tym jednomyślni. Sprzeciwili się posłowie z Hiszpanii, Włoch, Chorwacji i Rumunii. Wątpliwości mieli też chadecy z bawarskiej CSU. Lider tej partii, niemiecki minister spraw wewnętrznych Horst Seehofer mocno popiera politykę imigracyjną Orbána. CSU czuje zbyt wielką presję AfD, żeby za bardzo czepiać się antyimigracyjnej polityki Węgrów. Włosi wspierają Orbána z tych samych względów, bojąc się powtórzenia w wyborach do PE klęski, jaką zadały chadecji Liga i Ruch Pięciu Gwiazd w wyborach krajowych. Chadecy hiszpańscy z kolei boją się samego badania praworządności, bo mają nieczyste sumienie z powodu traktowania separatystów katalońskich. Ponad 20 z nich oczekuje w więzieniu na procesy o bunt. Kilku uciekło za granicę, ale sądy w Belgii i Niemczech odrzuciły hiszpańskie nakazy aresztowania i teraz niektórzy hiszpańscy eurodeputowani zaczynają rozrabiać temat prześladowań Katalończyków na forum PE. Jeszcze mizerniej wyglądają groźby wyrzucenia partii Orbána z frakcji chadeckiej. Pojawiły się one wraz z pomysłem zastąpienia posłów węgierskich członkami partii Emmanuela Macrona, forsującego federalną wizję Europy. Tyle że groziłoby to rozłamem frakcji chadeckiej. Istnieją poważne obawy, powtarzane także przez źródła w KE, że zmuszony do odejścia z frakcji Orbán stworzy konkurencyjną grupę polityczną. Wyciągnąłby do niej kilku chadeków.

Mogliby się w niej też znaleźć europosłowie z PiS, którzy w nowym parlamencie z powodu brexitu stracą frakcję konserwatywną, tworzoną dotąd z brytyjskimi torysami. Ten polsko-węgierski alians mogliby wzmocnić także Włosi z Ligi, współtworzący rząd w Rzymie. Ich lider, Matteo Salvini, zawarł pod koniec sierpnia sojusz polityczny z Orbánem. Mówi się także o wciągnięciu do współpracy duńskiej Partii Ludowej i Wolnych Demokratów z Austrii. Obie partie tworzą koalicje rządowe w swoich krajach. Oczywiście wszystkie te ugrupowania dzieli znacznie więcej, niż łączy, choćby w kwestii podejścia do Rosji, ale kto wie, jak to się potoczy w nowym europarlamencie? Choć nikt z dominujących obecnie w UE polityków tego głośno nie powie, wszyscy przecież wiedzą, że populistyczni Hunowie już pukają do bram.g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 38/2018
Więcej możesz przeczytać w 38/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 38/2018 (1853)

  • Niektóre pytania wiodą na manowce 16 wrz 2018, 20:00 Co powinni zrobić sędziowie Sądu Najwyższego, którzy otrzymali pisma od prezydenta Andrzeja Dudy informujące, że nie wyraził on zgody na dalsze pełnienie przez nich funkcji? Czy Unia Europejska ma prawo zajmować się sytuacją... 3
  • Dieta zapobiega nowotworom 16 wrz 2018, 20:00 Odpowiedni sposób odżywiania zmniejsza ryzyko wystąpienia chorób cywilizacyjnych, także nowotworów. Warto postawić na piramidę zdrowego żywienia. 5
  • Niedyskrecje parlamentarne 16 wrz 2018, 20:00 POLITYCY PLATFORMY OBYWATELSKIEJ SĄ W DOSKONAŁYCH HUMORACH PO OSTATNIEJ KONWENCJI KOALICJI OBYWATELSKIEJ. Uważają, że wypadła nadspodziewanie korzystnie, szczególnie że jak za dawnych dobrych czasów udało się pozyskać sojusznika z... 6
  • Obraz tygodnia 16 wrz 2018, 20:00 3 mln plastikowych słomek trafia codziennie do polskich koszy na śmieci. Akcja „Tu pijesz bez słomki” ma zwrócić uwagę na zanieczyszczanie środowiska niepotrzebnymi jednorazówkami z plastiku Wygrana Olga Tokarczuk Autorka... 10
  • Info radar 16 wrz 2018, 20:00 Co wiezie prezydent Duda z Leżajska do Białego Domu Byłem w parlamencie w Strasburgu w czasie przemówienia szefa Komisji Junckera i mogę zaświadczyć, że nie trzeba było puszczać żadnych oklasków z taśmy. To, że chadeckiemu politykowi... 12
  • Nowacka: rozsądek czy zdrada 16 wrz 2018, 20:00 Lewo W NASZEJ HISTORII ESTYMĄ WIELKĄ CIESZY SIĘ ZASADA „MIERZ SIŁY NA ZAMIARY”. Towarzyszyła ona od zawsze patriotycznej polityce (a znamy inną?) i nader często prowadziła do klęsk, chaosu oraz pobojowisk, na których budowaliśmy,... 18
  • Dopadł mnie antysemicki ściek 16 wrz 2018, 20:00 Nie zgadzam się z wizją państwa, które utożsamia nowoczesność z wieżowcami i kolejnymi centrami handlowymi – mówi Jan Śpiewak, kandydat na prezydenta Warszawy, i opowiada, co się stało, gdy ujawnił swoje żydowskie korzenie. 20
  • Drużyna cienia 16 wrz 2018, 20:00 Nowy rzecznik prezydenta Błażej Spychalski to słabszy od poprzednika przeciwnik dla Krzysztofa Szczerskiego, nazywanego kąśliwie wiceprezydentem. Ale nie jest osamotniony. 24
  • Samobójcze nastroje w Strasburgu 16 wrz 2018, 20:00 Niektórzy mówią z emfazą o „końcu ery wolnego internetu” (np. poseł Piotr Apel). Inni tego rodzaju opinie nazywają „wielkim kłamstwem”, zaklinając się, że chodzi im o bezpieczeństwo użytkowników sieci (np. europoseł Tadeusz... 27
  • Czas protestów. Rządzie, płać! 16 wrz 2018, 20:00 500 zł na dziecko, 300 zł wyprawki szkolnej, zapowiedź dodatku finansowego dla emerytów, program „Mieszkanie plus”, zapowiedź wielomilionowych wydatków na Centralny Port Komunikacyjny – to musiało prędzej czy później zaowocować... 28
  • Kiedy serce nie daje rady 16 wrz 2018, 20:00 Killer number one – tak o chorobach serca mówią lekarze. Dolegliwości serca jednak lekceważymy, a jak ognia boimy się nowotworów. Tymczasem to właśnie choroby układu krążenia są najczęstszą przyczyną zgonów Polek i Polaków. 32
  • Pięć rzeczy, których nie wiesz o sercu 16 wrz 2018, 20:00 Czy serce może pęknąć? Co łączy zaburzenia erekcji z chorobami serca? Dlaczego warto wyleżeć grypę? Zaskakujące fakty o najważniejszym organie człowieka. 39
  • Seks po zawale 16 wrz 2018, 20:00 U pacjentów z chorobą wieńcową wskazana jest aktywność fizyczna, w tym seks. Poprawia ona krążenie, oddech oraz zmniejsza lęk i depresję – mówi dr hab. prof. nadzw. Edyta Smolis-Bąk z Instytutu Kardiologii w Aninie. 42
  • Lepiej zapobiegać niż leczyć 16 wrz 2018, 20:00 Ryzyko przedwczesnej śmierci może zagrażać każdemu z nas. Możesz je znacznie zredukować, jeśli tylko chcesz i masz wystarczająco silną wolę. 44
  • Związek na umowę śmieciową 16 wrz 2018, 20:00 Razem mieszkają, spłacają kredyt, gotują i uprawiają jogging. Umówili się na wspólne życie, ale się nie kochają. 46
  • Emisariuszka 16 wrz 2018, 20:00 Macie wyprane mózgi przez antychińską i antykomunistyczną propagandę! Zachód chce zniszczyć Chiny, dokładnie tak samo jak zniszczył ZSRR! Chiny przez tysiąclecia były najpotężniejszym państwem świata i znowu będą! –... 49
  • Prohibicja po polsku 16 wrz 2018, 20:00 Coraz więcej miast wprowadza nocną prohibicję. I, wbrew pozorom, mieszkańcy wcale nie narzekają. Nie w smak to tylko branży i właścicielom małych sklepów, którzy żyją z nocnych klientów. 51
  • Lotniskowe gry 16 wrz 2018, 20:00 Michael O’Leary, szef Ryanairu, największego przewoźnika w Europie, atakuje polski rząd, twierdząc, że budowa CPK to głupi pomysł. Mówi to nie z troski o Polskę, ale o interesy własnej firmy. 54
  • Hossa Bessa 16 wrz 2018, 20:00 Żałoba na parkiecie Ponad 65 proc. inwestorów spodziewa się spadków na warszawskiej giełdzie. Tak źle jeszcze nie było w całej historii badania, które od siedmiu lat prowadzi Stowarzyszenie Inwestorów Indywidualnych. Co tydzień bierze... 56
  • Orły z Podkarpacia nagrodzone 16 wrz 2018, 20:00 Przedsiębiorcy, samorządowcy i artyści zostali uhonorowani podczas gali „Wprost” w Rzeszowie. 58
  • Napęd dla regionu 16 wrz 2018, 20:00 BorgWarner to jeden z największych pracodawców na Podkarpaciu. 60
  • Know How 16 wrz 2018, 20:00 Wielki powrót Spidermana To jedna z tych gier, o których wiadomo, że staną się klasyką. Coś, co spokojnie może leżeć na półce obok „Uncharted” czy „Last of Us”. Po latach doczekaliśmy się w końcu kolejnej odsłony gry... 61
  • Krynica biegaczy 16 wrz 2018, 20:00 Biegi, na które wydano 8,6 tys. numerów startowych, spotkania z gwiazdami sportu, koncerty. 9. TAURON Festiwal Biegowy w Krynicy-Zdroju pobił rekordy frekwencji. 62
  • Cztery kółka do wynajęcia 16 wrz 2018, 20:00 Polski klient nie tylko przekonał się do elastycznego najmu pojazdów, ale też zaczął być niezwykle wybredny – mówi Agnieszka Drzymała-Feć z firmy Rentis. 64
  • Zmierzch Europy, jaką znamy 16 wrz 2018, 20:00 Ostatnie orędzie przewodniczącego Junckera zamyka nie tylko jego europejską karierę, ale też całą epokę. Główny nurt europejski nerwowo szuka teraz sposobów obrony przed naporem populistów. 67
  • Czujemy się zagrożeni przez Rosję 16 wrz 2018, 20:00 Współpraca z Polską zwiększa nasze bezpieczeństwo – mówi Saulius Skvernelis, premier Litwy, i podkreśla, że fundamentem Unii Europejskiej są wspólne wartości. 70
  • Architektura fantastyczna 16 wrz 2018, 20:00 Drapacz chmur wysoki na milę czy łuk triumfalny w kształcie słonia – jedne z najbardziej niezwykłych pomysłów w dziejach architektury wykraczały poza swoje czasy. 74
  • Na początku był koniec 16 wrz 2018, 20:00 W „7 uczuciach” zobaczycie plejadę gwiazd, tyle że w nietypowych dla nich rolach. Zważywszy na nazwisko twórcy – Marka Koterskiego – nie dziwi, że to najoryginalniejszy film festiwalu w Gdyni. 78
  • Reżyserzy na uwięzi 16 wrz 2018, 20:00 Kirył Serebrennikow, twórca obecnego w kinach „Lata”, to jeden z przykładów, że za filmy nie tylko zyskuje się uznanie i sławę, ale też można trafić za kratki, a nawet ryzykować życie. 82
  • Wielki w Wielkim 16 wrz 2018, 20:00 Bard kojarzy wam się z artystą, który śpiewa dla 15 osób, przygrywając na gitarze? Niesłusznie! Udowodnił to poznański koncert z muzyką Gintrowskiego. 86
  • Wydarzenie 16 wrz 2018, 20:00 ROCK Stary człowiek i może Brakowało wam pięknych melodii? Brakowało wam wielkich przebojów i rytmu, który wchodzi w głowę od pierwszego przesłuchania? Czekacie, aż zrobi to jeden z młodych gwiazdorów? Czekajcie dalej. A tymczasem... 88
  • Film 16 wrz 2018, 20:00 Godność uchodźców POCHODZĄCY Z CZADU MAHAMAT-SALEH HAROUN jest jednym z najciekawszych twórców afrykańskiego kina. W „Suszy” opowiadał o rzeczywistości kraju obolałego po wojnie domowej. Teraz śledzi losy uchodźców z Bangi w... 89
  • Muzyka 16 wrz 2018, 20:00 ROCK Pozwól swemu ego umrzeć Nie zdziwię się, jeśli część fanów odwróci się od Kravitza. Nowa płyta to nie melodie, które na pierwszy plan stawiają łatwo zapamiętywalny rytm. Ale w zamian dostajemy coś cenniejszego: klimat,... 90
  • Książka 16 wrz 2018, 20:00 Wojna i zbrodnia WKRÓTCE PREMIERA „KAMERDYNERA” FILIPA BAJONA, na razie otrzymaliśmy powieść, która jest rozwinięciem scenariusza filmu. Oczywiście wzlotów artystycznych nie możemy się spodziewać, bo literatura to sztuka powstająca... 91
  • Kalejdoskop 16 wrz 2018, 20:00 Jack Wallenrod PEWNIE MAŁO KTO WIE, ŻE OD 2006 R. ISTNIEJE W WARSZAWIE MUZEUM GEN. KUKLIŃSKIEGO. Trudno tu trafić, choć placówka mieści się na Starym Mieście – wszystko przez jej rozmiary, które bardziej przypominają izbę pamięci... 92
  • Kulturalna trzynastka 16 wrz 2018, 20:00 Anna Smołowik AKTORKA TEATRALNA, FILMOWA I KABARETOW WKRÓTCE ZOBACZYMY JĄ W KOMEDII „JULIUSZ 1. Jakie zaległości kulturalne nadrobiłaś podczas urlopu? Jakiego urlopu? Na wyjazdy zawsze zabieram książki (ostatnio podróżowała ze mną... 94
  • Wilanowski matrix 16 wrz 2018, 20:00 Jest mnóstwo jacht clubów, ale nie ma wody. Są kluby golfowe, ale nie ma płaskich, zielonych pól. Angielski miesza się z ukraińskim. Polskojęzyczna mniejszość mało widoczna, wjeżdża od razu do podziemnych garaży i windą do... 95
  • Chcę chwytać dzień 16 wrz 2018, 20:00 Świetną inspiracją jest dla mnie podpatrywanie moich trzech kotów i w ogóle świata zwierząt. Z inspiracjami jest tak, że niekoniecznie je na co dzień zauważamy. Z kimś świetnie się nam rozmawia, przy jakiejś piosence lepiej się... 96
  • 5 sposobó na bezpieczną jazdę po autostradzie 16 wrz 2018, 20:00 Szybka i bezpieczna jazda mogą iść w parze. Radzimy, jak się poruszać po autostradach, by dojechać do celu cało i zdrowo. 97
  • Zrób sobie… Ziobrę 16 wrz 2018, 20:00 W ministerstwie trwają prace nad produkcją klonów Zbigniewa Ziobry, które po reformie sądownictwa mają zastąpić niezależnych sędziów. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany