Polska jachtem stoi

Polska jachtem stoi

Jacht Viatoris
Jacht Viatoris / Źródło: mat. prasowe
Nawet 1,5 mld zł rocznie wart jest polski eksport branży jachtowej. Problem jednak w tym, że produkujemy niemal wyłącznie na eksport i nie pod własnymi markami.

Polska jest drugim na świecie, po Stanach Zjednoczonych, producentem jachtów motorowych o długości do 9 m. Branża – nazywana przez premiera Morawieckiego „jednym z najbardziej perspektywicznych motorów naszej gospodarki” – wpisana została do Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju, czyli tzw. planu Morawieckiego. W poprzednim roku wyprodukowaliśmy ok. 22 tys. jachtów i był to wynik porównywalny do rekordowego 2008 r. W głównej mierze wytwarzamy łodzie małe – o długości między 6 a 9 m z silnikiem zaburtowym. Produkujemy ich ok. 17 tys. sztuk rocznie. Te większe, jachty żaglowe, stanowią ok. 10 proc. całej produkcji. Znakomita większość, bo aż 95 proc. polskiej produkcji, trafia na rynki zagraniczne. Szacuje się, że polski eksport może być wart nawet 1,5 mld zł. W całości polskiej sprzedaży zagranicznej jest to oczywiście kropla, bo tylko w 2017 r. wyeksportowaliśmy towary za 203 mld euro.

– To jest kropla niezwykle cenna – mówi Sebastian Nietupski, prezes Polskiej Izby Przemysłu Jachtowego i Sportów Wodnych. – To jest branża dóbr luksusowych. Nie ma takiej drugiej w Polsce, która tak dobrze radzi sobie na rynkach zagranicznych. Jesteśmy takim polskim Louis Vuitton albo Guccim – śmieje się. Głównymi odbiorcami polskich jachtów są Europejczycy. Norwegowie tylko w 2016 r. kupili od nas łodzie o wartości ok. 70 mln euro. Na drugim miejscu byli Francuzi – 46 mln euro i Niemcy – 44 mln. Zdarzają się też oczywiście klienci superpremium z drugiego końca świata, jak chociażby arabska księżniczka, powiązana z Rafinerią Kuwait, dla której pracowała firma z Ropczyc. Jedna ich 25-metrowa łódź „Luce Guida” została sprzedana za 5 mln euro! Ale są jeszcze bardziej nietypowe zamówienia. Klient z Omanu zamówił w Polsce superszybki jacht, którym będzie mógł w cztery dni dopłynąć na Seszele. Za to rodzina królewska z Abu Dhabi była zainteresowana ogromnym jachtem, którego maszt byłby składany, tak by mógł zmieścić się pod mostem prowadzącym do królewskich apartamentów. Polskie jachty promował też były prezydent Lech Wałęsa, który był ambasadorem Sunreef Yacht.

– Gdy chcemy zaprosić ważnych i znaczących ludzi na spotkania za granicą, takich jak ministrowie czy najważniejsi przedstawiciele branży turystycznej, udział znanego na świecie noblisty otwiera wiele drzwi – przekonywał niegdyś prezes gdańskiej firmy Francis Lapp. Aby móc pozyskiwać nowe rynki zbytu, w pomoc całemu sektorowi włączyła się również Polska Agencja Inwestycji i Handlu. Przygotowuje ona wystawy na światowych targach. Dzięki temu pojawiać się na nich mogą nie tylko najwięksi gracze, lecz także małe i średnie podmioty, których na taką promocję nie byłoby stać. Bo w Polsce istnieje ponad 150 stoczni różnej wielkości. Ale tylko sześć z nich zatrudnia od 500 do 1,5 tys. pracowników. To Ostróda Yacht, Model Art z Ostródy, Galeon ze Straszyna, MPPB J.W. Ślepsk w Augustowie, HTEP Polska z Gdańska czy Delphia Yachts Kot z Olecka. Ta ostatnia stała się ostatnio celem przejęcia przez światowego giganta z branży. A to oznacza, że Polska na tym rynku liczy się coraz bardziej. Niestety, cały czas nam brakuje wielkich podmiotów, które będą mogły skutecznie konkurować z zagranicznymi stoczniami.

gigant przejmuje Kotów

W połowie lipca 80 proc. udziałów w Delphia Yachts kupiła francuska grupa Beneteau. I było to przejęcie dla sporej rzeszy osób niezwykle zaskakujące. Firma z malutkiego, 22-tysięcznego Olecka jest tutaj największym pracodawcą. Zatrudnia ok. 700 osób. Wokół niej powstało też wielu podwykonawców i dostarczycieli usług. W 2016 r. miała ona obrót na poziomie 108 mln zł i zysk ponad 3,5 mln zł. Rok później było jeszcze lepiej. We wrześniu ubiegłego roku otworzono nawet centrum badawczo-rozwojowe i zatrudniono do niego dwóch naukowców, którzy mieli wprowadzić technologię związaną z nanomateriałami. Dwa lata temu otrzymała także zezwolenie na działalność w Warmińsko-Mazurskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej. Mało tego, w 2012 r. Delphia Yachts sama przejmowała, kupując szwedzką markę Maxi Yachts. Poszerzyła swoje portfolio o prestiżowe jachty projektowane przez Pelle Pettersona, mistrza olimpijskiego i sternika Pucharu Ameryki. Dlatego wielu sądziło, że to Delphia będzie kupowała innych, a nie inni ją. – Trend w branży jest taki, by się konsolidować i łączyć – tłumaczy Nietupski. – Tylko tak można skutecznie rywalizować. Beneteau ma ponad 25 proc. światowego rynku. Powstają więc wielkie grupy zajmujące się masowymi zamówieniami oraz małe firmy specjalizujące się w niszach, w które nie chcą wchodzić giganci.

Wygrywamy tanią siłą roboczą

Jednak obraz polskiej branży nie jest taki różowy. Problemów jest kilka. Pierwszy to oczywiście brak wystarczającego kapitału pozwalającego na rozpychanie się na rynkach zagranicznych. To Francuzi mają gotówkę, za którą mogą kupić olecczan, a nie Delphia Beneteau. Z tego wynika też kolejny problem. Przez brak skali polskie firmy są w dużej mierze jedynie podwykonawcami i montowniami dla zachodnich marek. Dostarczają oczywiście niemal całkowity produkt, ale markę i tym samym najwyższą marżę zgarnia ostateczny sprzedający, czyli np. Niemcy, Francuzi czy Amerykanie. To był problem m.in. Delphii, gdzie podwykonawstwo dla innych firm stanowić mogło nawet 80 proc. całej produkcji. Sprzedaż pod własną marką była znikoma. Poza tym tego typu stocznie skupiają się w głównej mierze właśnie na wytwarzaniu małych, a więc i tańszych jednostek. Ekskluzywne modele typu Delphia 47 o długości przekraczającej 14 m były produkowane w liczbie trzech-czterech sztuk w roku. A taka łódź warta już mogła być nawet ok. 2 mln zł. Najmniejsze były za to 10-krotnie tańsze i produkowane zazwyczaj dla przeciętnego Kowalskiego, tyle że z Zachodu. – Problemem przy największych jednostkach jest oczywiście ich transport – tłumaczy Nietupski. – Katamarany muszą być produkowane przy morzu. Inaczej ich się po prostu nie przewiezie.

A większość polskich stoczni zlokalizowana jest poza linią brzegową Bałtyku. Ba, są firmy, które znajdują się np. na Podkarpaciu. One automatycznie ograniczają się do produkcji najmniejszych łódek. Z czego wynika tak dziwne położenie producentów? Z zaszłości historycznych. Polacy zaczęli wytwarzać łodzie już w latach 20. XX w., czyli niemal od razu, gdy pojawił się rynek. Wówczas nie było jeszcze zapotrzebowania na większe jednostki. – W czasach ZSRR w Moskwie zadecydowano, że Ukraińcy będą produkować czołgi, a jachty będą budować Polacy. I taki plan wdrożono – dodaje Nietupski. Dzięki temu PRL był w stanie pozyskiwać dolary, eksportując podzespoły np. do Skandynawii czy Niemiec. To dlatego duża liczba z owych 150 stoczni jest właśnie montowniami poszczególnych elementów, np. kadłubów laminatowych. Konkurują one w Europie przede wszystkim ceną. Czyli wykorzystują element ciągle jeszcze taniej siły roboczej.

A zazwyczaj wyprowadza się na zewnątrz najgorsze, najmniej opłacalne i niechętne do wykonywania na Zachodzie zlecenia. Czyli np. takie, które mają wpływ na zdrowie pracowników. Bo permanentna praca przy różnego rodzaju klejach, żywicy czy włóknie szklanym może prowadzić nawet do pylicy. I chociaż wszyscy producenci zarzekają się, że mamy wprowadzone najnowocześniejsze systemy zabezpieczeń, to 100-procentowej ochrony nigdy nie ma. Jednocześnie lokalizacja tego typu przemysłu w mniejszych ośrodkach miejskich, zazwyczaj z dużym bezrobociem, powodował, że rąk do pracy nie brakowało. Bo i wyboru specjalnie nie było. A stocznie zawsze płaciły więcej niż inne zakłady w okolicy. – Polska w związku z zapóźnieniami cywilizacyjnymi i gospodarczymi musiała znajdować sobie takie nisze, w których mogła konkurować z bardziej doświadczonymi i mocniejszymi kapitałowo firmami z Europy Zachodniej – uważa Marcin Leoszko ze Związku Przedsiębiorców i Pracodawców. – Oczywiście, że lepiej by było, gdyby w takim Augustowie zamiast stoczni powstały siedziby Microsoftu i Googla. Ale z oczywistych względów jest to nierealne. Trzeba więc grać takimi kartami, jakie się ma. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 44/2018
Więcej możesz przeczytać w 44/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 44/2018 (1859)

  • Kto rozpoczął tę wojnę 28 paź 2018, 20:00 Pan Krzysztof (imię zmienione) piastuje ważną funkcję publiczną w swoim mieście. Jest powszechnie szanowany i lubiany. Od jakiegoś czasu zaczął angażować się w politykę, działając na szczeblu lokalnym. Im bliżej było wyborów... 3
  • Nie wolno czekać 28 paź 2018, 20:00 Z prof. Dariuszem M. Kowalskim, onkologiem, prezesem Polskiej Grupy Raka Płuca, rozmawia Katarzyna Pinkosz 5
  • Niedyskrecje parlamentarne 28 paź 2018, 20:00 PIS KOMBINUJE, JAK BY TU WYGASIĆ MANDAT NOWO WYBRANEJ PREZYDENT ŁODZI HANNY ZDANOWSKIEJ, żeby nie sprowokować przeciągających się demonstracji. Najnowszy pomysł brzmi, że wojewoda, zamiast samodzielnie podjąć uchwałę w tej sprawie, od... 6
  • Obraz tygodnia 28 paź 2018, 20:00 4 tys. zł takimi alimentami przysądzonymi Kazimierzowi Marcinkiewiczowi zakończyła się miłosno-sądowa opera mydlana w wykonaniu byłego premiera i jego młodej, ale też już byłej żony Trochę niezręcznie jest mi opowiadać o tym, ale... 9
  • Info radar 28 paź 2018, 20:00 Karnowscy kupią Radio Zet. W tle ludzie Ziobry To może być pierwszy krok w lansowanej przez PiS koncepcji repolonizacji mediów. Pod koniec ubiegłego tygodnia pojawiła się informacja o sprzedaży Radia Zet. Według „Pulsu Biznesu” kupnem... 10
  • Stara to w pewnym sensie ja 28 paź 2018, 20:00 Rozmowa z Ewą Szykulską, odtwórczynią głównej roli w sztuce „Krzesła” w reż. Piotra Cieślaka, którego premiera miała miejsce w warszawskim Teatrze Polonia. 11
  • Trzaskowski prezydent Polski? 28 paź 2018, 20:00 RAFAŁ TRZASKOWSKI TO NIEWĄTPLIWIE NAJWIĘKSZY ZWYCIĘZCA TEGOROCZNYCH WYBORÓW SAMORZĄDOWYCH. I to nie dlatego, że wkrótce obejmie stołeczny ratusz – to akurat było do przewidzenia od dosyć dawna. 12
  • Od strachu do nadziei 28 paź 2018, 20:00 Lewo STRACH PRZED OPOLSKIM WATAŻKĄ, KTÓRY OBIECYWAŁ WARSZAWIE POWSTANIE, BYŁ TAK WIELKI, ŻE NAWET RADYKALNI przeciwnicy PO zagłosowali na Trzaskowskiego, nie trwoniąc głosów na swoich faworytów. A szkoda, bo paleta polityczna mogłaby... 13
  • Kaczyński i Schetyna na huśtawce nastrojów 28 paź 2018, 20:00 Toczy się jeszcze walka o drugie tury, trwa montowanie sejmikowych koalicji. PiS i KO rozliczają wybory samorządowe, ale już się szykują do kolejnych. 15
  • Śpiewak: Jak przegraliśmy wybory 28 paź 2018, 20:00 W przyszłym parlamencie mogą się znaleźć jedynie Platforma i PiS. To utrwali obecną wojnę domową na polskiej scenie politycznej. 20
  • Koniec świata PSL 28 paź 2018, 20:00 Dariusz Klimczak i Adam Jarubas z PSL w niedzielę 21 października poszli spać jako marszałkowie sejmików wojewódzkich łódzkiego i świętokrzyskiego. Obudzili się jako przegrani liderzy organizacji wojewódzkich PSL. 22
  • Powyborczy układ sił 28 paź 2018, 20:00 Nowi pisowscy marszałkowie muszą teraz bronić przed Warszawą swoich wpływów i pozycji Jeśli wyniki wyborów komunalnych traktować jako próbę generalną przed „prawdziwymi” wyborami – to jasne jest tylko jedno: za rok każdy wynik... 25
  • Podatek VAT, 250 miliardów strat 28 paź 2018, 20:00 Decyzją Donalda Tuska w ABW zlikwidowano departament ochrony interesów ekonomicznych państwa. To był sygnał, że ten obszar nie jest strategiczny z punktu widzenia państwa czy działań służb specjalnych – twierdzi Marcin Horała, szef sejmowej komisji ds. wyłudzeń VAT. 26
  • Trzeba wygrać nad tą wojną 28 paź 2018, 20:00 Polacy głosują na partie na zasadzie mniejszego zła. Czas z tym skończyć. Państwo nie jest od obsługi jednego systemu wartości – mówi Jerzy Karwelis, autor książki o tym, jak zmienić Polskę. 30
  • Do Cezarego Gmyza 28 paź 2018, 20:00 Znamy się 16 lat. Poznaliśmy się w Berlinie, starając się o stypendium dziennikarskie. Nie dostaliśmy go. Ja zostałam szefową TOK FM, Ty zacząłeś pracować w tygodniku „Wprost”. Zapraszaliśmy Cię do radia jako komentatora,... 34
  • Tak oszczędzają Europejczycy 28 paź 2018, 20:00 174 proc. wartości całego PKB – tyle wynoszą emerytalne oszczędności Holendrów. W Polsce to zaledwie 0,1 proc. Mamy więc co nadrabiać. 35
  • Portret polskiego miliardera 28 paź 2018, 20:00 Kiepsko wykształcony, umoczony w politykę, powiązany ze służbami PRL. Takie mity o najbogatszych Polakach obaliło unikatowe badanie ekonomistów z Uniwersytetu Warszawskiego. Na podstawie list 100 najbogatszych tygodnika „Wprost” jako pierwsi stworzyli oni portret polskiego... 36
  • Chcemy łączyć ludzi 28 paź 2018, 20:00 To, co dobrego robili nasi przodkowie, nie minęło, my kontynuujemy dobre tradycje. Arystokracja to od zawsze byli ludzie, którzy wprowadzali nowe rzeczy, nowoczesne rozwiązania – mówią hrabianka Helena Mańkowska i książę Jan Lubomirski-Lanckoroński. Wkrótce planują ślub. 46
  • Wartościowe wnętrze 28 paź 2018, 20:00 Rośnie zainteresowanie Polaków inwestowaniem w nieruchomości, a także ich świadomość jako inwestorów. Rynek motywuje firmy do poszukiwania nowych dróg rozwoju oraz przygotowywania ofert o wyższej rentowności. 57
  • Pasywne zarabianie prostsze niż kiedykolwiek 28 paź 2018, 20:00 Od lat jedną z najpopularniejszych i najbezpieczniejszych form pasywnego oszczędzania jest inwestowanie w nieruchomości. 58
  • Czy Kościół uniesie winę księży 28 paź 2018, 20:00 Kilka osób dziennie chce opowiedzieć o krzywdach, których doznały w dzieciństwie ze strony duchownych. Ludzie poczuli, że wreszcie zostaną potraktowani poważnie. 61
  • Polska jachtem stoi 28 paź 2018, 20:00 Nawet 1,5 mld zł rocznie wart jest polski eksport branży jachtowej. Problem jednak w tym, że produkujemy niemal wyłącznie na eksport i nie pod własnymi markami. 64
  • W świecie ludzi i robotów 28 paź 2018, 20:00 W Amazonie pracuje dziś ponad 570 tys. ludzi i 100 tys. robotów. W ciągu ostatniego roku przybyło 230 tys. nowych pracowników. Nie sprawdzają się przewidywania, że roboty zabierają im pracę. 68
  • Dlaczego zginął Dżamal Chaszukdżi 28 paź 2018, 20:00 Powiązania zamordowanego w Stambule dziennikarza z saudyjską bezpieką okazały się dla niego równie zabójcze co pozycja nieformalnego rzecznika Bractwa Muzułmańskiego w zachodnich i arabskich mediach. 72
  • Know How 28 paź 2018, 20:00 Mycie i masowanie Firma Oral-B rozwija linię elektrycznych i inteligentnych szczoteczek Genius. Najnowsza, oznaczona cyfrą 10 000, to nie tylko szczoteczka, a całe pudło akcesoriów. Mamy opakowanie podróżne z dodatkową baterią,... 78
  • Innowatorzy nagrodzeni po raz ósmy 28 paź 2018, 20:00 Gala Innowatory Wprost 2018, na której nagrodzono najbardziej innowacyjne firmy i projekty roku, zgromadziła przedstawicieli świata biznesu, polityki i nauki. 80
  • Czyste powietrze dla Rzeszowa 28 paź 2018, 20:00 W Elektrociepłowni Rzeszów należącej do Grupy Kapitałowej PGE zacznie działać Instalacja Termicznego Przetwarzania z Odzyskiem Energii (ITPOE) – jedna z najnowocześniejszych w Europie. 84
  • System innowacji 28 paź 2018, 20:00 Nasz system gwarantuje jakość przy wzroście firmy i szybko zmieniającym się rynku wynajmu samochodów – mówi Michał Łotoszyński, prezes 99rent. 86
  • Kolej na innowacje 28 paź 2018, 20:00 O polskiej kolei coraz częściej mówi się jako o firmie, która się rozwija i stawia na innowacje – mówi Krzysztof Mamiński, prezes PKP SA. 88
  • IMPLANT Warsaw 28 paź 2018, 20:00 To nowa, zielona przestrzeń w Warszawie. Miejsce dla tych, którzy chcą więcej – więcej niż zakupy i więcej niż dobry obiad. 89
  • Innowacje w medycynie 28 paź 2018, 20:00 Inwestujemy w rozwój sztucznej inteligencji w medycynie – mówi prof. Adam Krętowski, diabetolog i endokrynolog, rektor UM w Białymstoku, laureat Innowatora Wprost. 90
  • Zmiany w leczeniu cukrzycy 28 paź 2018, 20:00 Innowacyjne leki sprawią, że pojawią się mniej inwazyjne terapie – zapowiada dyrektor generalna Novo Nordisk Pharma Katarzyna Kacperska. 91
  • Przyszłość transportu jest jasna 28 paź 2018, 20:00 Wręczenie nagród Innowatory Wprost 2018 poprzedziła poranna konferencja, podczas której dyskutowano o przyszłości polskiego transportu. 92
  • Paliwa dla innowacji 28 paź 2018, 20:00 PKN ORLEN promuje nowatorskie rozwiązania. I przeznacza na nie miliardy złotych. 94
  • Wyścig dronów 28 paź 2018, 20:00 Przyglądamy się technologiom dostępnym na rynku, zbierając wiedzę dotyczącą wymagań technicznych dla przyszłego systemu zarządzania ruchem dronów. – mówi Janusz Janiszewski, prezes Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej. 95
  • Finanse: cyfrowo, wygodnie i bezpiecznie 28 paź 2018, 20:00 Załatwienie spraw bez wychodzenia z domu, papierowej korespondencji, czekania na kuriera, który przywiezie umowę – do świata usług finansowych wkracza rewolucja. 96
  • Co oferuje WPT 28 paź 2018, 20:00 Wrocławski Park Technologiczny (WPT) to ośrodek wspierający przedsiębiorców w rozwoju ich działalności i zarabianiu na wdrażaniu innowacji. 98
  • RBL_ – przestrzeń, która inspiruje rozwój innowacji 28 paź 2018, 20:00 RBL_START to autorski program Alior Banku. Jego celem jest wypracowanie przez start-upy nowoczesnych produktów i usług dla bankowości. 100
  • Gwarancja Biznesmax z dotacją 28 paź 2018, 20:00 Zaciągając kredyt w banku na działalność innowacyjną, trzeba zabezpieczyć jego spłatę. Jest nowa możliwość takiego zabezpieczenia. 104
  • Największe targi przemysłowe w Polsce 28 paź 2018, 20:00 Innowacyjne rozwiązania dla przemysłu zostaną zaprezentowane podczas Warsaw Industry Week w Ptak Warsaw Expo. 106
  • Światło, które leczy 29 paź 2018, 13:56 Dzięki naszym udoskonaleniom lasery femtosekundowe są tańsze i łatwe w obsłudze. To duży krok w stronę rewolucji w okulistyce – mówi Dr Michał Nejbauer, prezes firmy Fluence 110
  • Nasze oczy nie są cyfrowe 29 paź 2018, 14:36 Nowoczesny świat i sposób, w jaki żyjemy, powodują znaczny wzrost ryzyka pogorszenia widzenia – mówi Szymon Grygierczyk, zastępca dyrektora generalnego w firmie Hoya Lens Poland. 112
  • Chirurgia pod mikroskopem 29 paź 2018, 14:04 – Mikrochirurgia oka jest dziś wyjątkowo precyzyjna. Nie ma dziś okulistyki bez możliwości powiększenia obrazu operowanego miejsca – mówi prof. Jerzy Szaflik , właściciel CMO Laser. 114
  • Widzieć wszystko 29 paź 2018, 15:03 Chcemy, by nasz wzrok był doskonały – mówią dr n. med. Anna Maria Ambroziak, Centrum Okulistyczne Świat Oka, i Dr Andrzej Dmitriew, Okulistyka Szpitala św. Wojciecha 116
  • Okulista z nawigacją 29 paź 2018, 16:03 Soczewki wieloogniskowe wszczepiane przy operacji zaćmy pozwalają pozbyć się okularów do jazdy samochodem, oglądania telewizji i do pracy przed komputerem – mówi Dr Agnieszka Miśkiewicz-Wójcik z Ośrodka Mikrochirurgii i Terapii Okulistycznej OKO.M we Wrocławiu. 119
  • Dlaczego warto nosić aparaty? 29 paź 2018, 14:54 Niedosłuch zwiększa ryzyko demencji, wycofania społecznego i depresji – mówi lek.med. Ryszard Mikołajewski z Firmy Oticon. 120
  • Palący problem 28 paź 2018, 20:00 Co trzeci Europejczyk doświadcza zgagi. Dla jednych to mało znacząca dolegliwość, innym skutecznie utrudnia codzienne funkcjonowanie i odbiera radość życia. 123
  • Gdy brzuch żyje własnym życiem 28 paź 2018, 20:00 Dolegliwości trawienne potrafią spędzić sen z powiek. Szczególnie gdy pojawiają się notorycznie. Jak z nimi walczyć i – co ważniejsze! – jak im zapobiegać? 126
  • Król i Królowa 28 paź 2018, 20:00 Ten film powstawał długo i w bólach. Ale przecież powstać musiał, bo historia Freddiego Mercury’ego i zespołu Queen nadaje się na duży ekran jak mało która. 129
  • Mocniejsze kontury 28 paź 2018, 20:00 Chciałem opisać wyobrażenia towarzyszące nam, gdy stajemy się świadkami umierania – mówi Marek Bieńczyk o swojej książce „Kontener”. 132
  • Nie odpuszcza 28 paź 2018, 20:00 W Polsce właśnie wyszła jego ostatnia powieść, tymczasem sam Harlan Coben coraz bardziej przenosi swe zainteresowanie z literatury na telewizję. 136
  • Wydarzenie 28 paź 2018, 20:00 Obok siebie Javier Marías, „Berta Isla”, Sonia Draga Javier Marías coraz częściej wymieniany jest jako jeden z głównych kandydatów do literackiej Nagrody Nobla. Hiszpański pisarz regularnie wydaje powieści, a w Polsce regularnie... 138
  • Film 28 paź 2018, 20:00 Odzyskać życie „Dziedziczki”, reż. Marcelo Martinessi, Aurora Films Dziedziczki to film skromny, intymny. Rozegrany w niuansach. Ale właśnie dlatego piękny. Dwie starsze lesbijki spędziły razem całe życie. Jedna z nich pozostawała w... 139
  • Muzyka 28 paź 2018, 20:00 Romskie opowieści Paderewski mówił, że „Manru” to pierwsza opera poświęcona problemowi rasy – nietolerancja i akty przemocy w stosunku do społeczności romskiej to problem nadal aktualny. Reżyser zmienił jednak Romów w hipisów, a... 140
  • Książki 28 paź 2018, 20:00 Pożegnanie z Cohenem Leonard Cohen, „Płomień. Wiersze, piosenki, fragmenty notatników”, Rebis Jako młody człowiek chciał być pisarzem i poetą. Tym drugim był do końca życia, ale dla świata był przede wszystkim piosenkarzem. I... 141
  • Kalejdoskop 28 paź 2018, 20:00 WYSTAWA W co się bawić? „Zabawa z kulturą. Tradycyjne zabawy i gry Azji”, Muzeum Azji i Pacyfiku w Warszawie, do 10.11 Zamiast spędzać długie jesienne wieczory przy kolejnym serialu, lepiej w coś zagrać. Jeśli nie macie pomysłu, w... 142
  • Kulturalna trzynastka 28 paź 2018, 20:00 Magda Steczkowska PIOSENKARKA, AUTORKA TEKSTÓW; WE WRZEŚN UKAZAŁ SIĘ JEJ ALBUM „SERIALOVE” Z NAJPIĘKNIEJSZYMI PIOSENKAMI Z POLSKICH SERIALI 1. Kulturalnie potrafię... Odmówić. 2. Którym bohaterem z literatury chciałabyś być i... 143
  • Happy Halloween 28 paź 2018, 20:00 Wiem, że znowu wyjdę na starego pryka, który nie rozumie i tak dalej, albo co gorsze na podstarzałą, wielce kulturalną polonistkę, ale muszę to powiedzieć: nigdy nie nauczyłem się, jak się pisze wyraz „Halloween” (ile jest tych... 144
  • Jak się rozwieść bez wojny 28 paź 2018, 20:00 RADZI Marcin Bachman, radca prawny Wiele razy słyszałem od swoich klientów oraz znajomych, że zamierzają się rozwieźć kulturalnie, jak „normalni ludzie”, ale w pewnym momencie emocje brały górę i zaczynała się wojna na... 145
  • Zrób sobie ... Pawłowicz 28 paź 2018, 20:00 Ratunku! PiS atakuje nawet z lodówki! Tym razem słynną sałatką ą la Krystyna Pawłowicz. 146

ZKDP - Nakład kontrolowany