Zostaną puste gabinety

Zostaną puste gabinety

Co czwarta przychodnia będzie dzisiaj zamknięta? (fot. sxc.hu) / Źródło: FreeImages.com
Lekarzy jest za mało. I są coraz starsi. Żeby wyleczyć polską służbę zdrowia, władza musi planować dalej niż do następnych wyborów.

Paulina, jadąc z trzyletnią córką do nocnej przychodni lekarskiej, powtarza w duchu: żeby tylko nie trafić znowu na tę lekarkę. Pani doktor ma 90 lat i w nocnej przychodni pełni 12-godzinne dyżury. – Słabo widzi, słabo słyszy, jak ona ma usłyszeć szmery w płucach dziecka? – denerwuje się Paulina. – Jak ma pracować całą noc i jeszcze mieć siłę, żeby nam pomóc? Paulina często odwiedza tę przychodnię, jej córka nocami kaszle tak, że się dusi. Za każdym razem spędzają kilka godzin w poczekalni. Niedawno po dwóch godzinach czekania, kiedy córka podczas ataku kaszlu zwymiotowała na nią, Paulinie puściły nerwy.

– Krzyknęłam: „K..., czy ktoś może w końcu obejrzeć moje dziecko?” – opowiada. – Potem przeprosiłam ludzi siedzących wokół, też przecież z dziećmi. Facet z córką lejącą się przez ręce od gorączki odpowiedział spokojnie, że moje zachowanie było całkowicie naturalne. Kiedy córka Pauliny dostała się w końcu do gabinetu, 90-letnia lekarka wysłała ją na SOR. – I tak zwykle się dzieje – mówi Paulina. – Ona nie jest pewna swoich diagnoz, a nie chce narażać dziecka, więc odsyła na SOR. A tam na ogół okazuje się, że wystarczą leki i możemy wracać do domu. Osoba w tym wieku nie powinna pracować na tak męczącym dyżurze.

Rzecz w tym, że 90-letnia lekarka najprawdopodobniej ratuje tę przychodnię, zgadzając się wciąż tam dyżurować. Przychodnie nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej z założenia mają odciążyć SOR-y z pacjentów, którzy wymagają pilnej konsultacji, ale nie ratowania życia. Tyle że lekarze niechętnie przyjmują tam pracę, zwłaszcza w dużych miastach, gdzie zazwyczaj mają przed drzwiami długą kolejkę i co 10 minut nowego rozdygotanego pacjenta. Przychodnie zatrudniają więc młodych medyków w trakcie specjalizacji albo lekarzy w wieku emerytalnym.

Malowane szpitale

Lekarzy w Polsce jest tak mało, że trudno zapisać się na wizytę, nawet prywatnie. – Do pediatry z NFZ dla gorączkującego dziecka zaproponowano mi termin za 10 dni, a w sieci prywatnej za pięć – mówi Paulina. – A potem wszyscy narzekają, że pacjenci z grypą jadą na SOR. A gdzie mają jechać? Średnia europejska to 3,6 lekarza na tysiąc mieszkańców, średnia polska – 2,4 lekarza. Najprawdopodobniej, bo dokładna liczba lekarzy w Polsce nie jest znana. Szacuje się ją na podstawie statystyk OECD, danych z GUS i izb lekarskich. Każda z tych instytucji stosuje inne metodologie liczenia, definicje lekarza i tego, czy pracuje. Upraszczając, w różnych zestawieniach mogą nie być brani pod uwagę np. lekarze, którzy mają prawo do wykonywania zawodu, ale nie robią już tego z powodu wieku albo są za granicą, uczą studentów, czy zajmują się pracą badawczą. – Zakładamy, że brakuje nam kilkudziesięciu tysięcy lekarzy – mówi dr Krzysztof Madej, wiceprezes Naczelnej Rady Lekarskiej. Efektem tego niedoboru jest rosnąca wciąż średnia wieku lekarzy. Obecnie wynosi ona ponad 50 lat, a wśród specjalistów 54 lata. 17 proc. lekarzy to emeryci.

Po tych, którzy odchodzą na emeryturę, czy uciekają z najtrudniejszych miejsc pracy, zostają puste oddziały, gabinety i sale operacyjne. Właśnie z powodu braków kadrowych zamknięto w ubiegłym miesiącu dziewięć z 23 sal operacyjnych w warszawskiej klinice przy ul. Banacha. W tym miesiącu odeszli wszyscy lekarze z oddziału psychiatrii dziecięcej i młodzieżowej gdańskiego szpitala na Srebrzysku. Z powodu przepełnienia nie czuli się na siłach zapewnić opieki pacjentom. Chętnych na ich miejsce dyrekcja szpitala szybko nie znajdzie, bo psychiatrów dziecięcych jest w całym kraju tak mało, że nawet na prywatną wizytę w Warszawie czeka się trzy miesiące. – Pół roku dawałem ogłoszenia, że potrzebuję lekarza internisty, ale nikt nawet nie zadzwonił zapytać, jaka jest pensja.

Znalezienie specjalistów, np. okulisty, graniczy z cudem. Pediatrów też jest mało, średnia wieku wśród nich to 58 lat – mówi dyrektor przychodni w małym mieście w Małopolsce. – Brakuje pielęgniarek, zwłaszcza takich po odpowiednich kursach. Dziewczyny chciałyby się uczyć, ale kursów nie ma. Potrzebowałem położnej środowiskowej, była chętna kandydatka, zapisała się na kurs, nie przeprowadzono go. – Pamiętam, jak zaczynałam pracę, były starsze koleżanki, gdy dzwonił telefon, najmłodsza zrywała się odebrać – opowiada Beata, 52-letnia pielęgniarka pediatryczna ze szpitala w mieście powiatowym na południu Polski. – A teraz każda się zrywa, bo wszystkie jesteśmy w podobnym wieku. Gorzej, gdy wszystkie pójdziemy na emeryturę, tu nie ma młodych pielęgniarek. Średnia wieku pielęgniarek w naszym kraju to 52 lata. – Usłyszeliśmy, że będzie pan malować ściany w szpitalach, żeby w nich było ładnie – mówił do Mateusza Morawieckiego jeden z liderów Lewicy Adrian Zandberg, przemawiając po exposé premiera. – Ale kto w tych odnowionych szpitalach będzie nas leczyć?

Sodoma i gomora

Jedną z przyczyn obecnego niedoboru kadry medycznej są błędne decyzje z lat 90. Liczba lekarzy odpowiadała ówczesnym potrzebom, nie trzeba było kształcić ich tylu, ilu wypuszczały co rok uczelnie medyczne. Ograniczono zatem przyjęcia. Nie przewidziano, że w ciągu kolejnych 20 lat zmienią się potrzeby społeczeństwa. Średnia wieku w tym czasie wzrosła nie tylko wśród lekarzy, lecz także wśród pacjentów, których siłą rzeczy przybywa. Zmieniła się też medycyna. – Część lekarzy zajęła się raczkującą wtedy medycyną estetyczną, wielu zabrał sektor farmaceutyczny do badań klinicznych – mówi Marcin Sobotka z Porozumienia Rezydentów Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy. – Dawniej nie było tak powszechnych badań z diagnostyki obrazowej jak tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, scyntygrafia czy USG. Wykonywało się rentgen, ewentualnie USG, a reszta badań była zarezerwowana dla cięższych przypadków. Na tym przykładzie widać, jak wzrosło zapotrzebowanie na radiologów.

– Mamy za mało patologów, diagnostów, radiologów, prawie nie mamy onkologów. Co to jest pięciuset onkologów na całą Polskę? – mówi prof. Cezary Szczylik, ordynator Oddziału Onkologii w Europejskim Centrum Zdrowia Otwock. – W Polsce na jednego onkologa przypada 500 chorych. Dla porównania we Francji zaledwie 94. Dzieje się tak dlatego, że w Polsce zapomniano o kształceniu w obrębie uczelni medycznych. Nie było pełnoprofilowych katedr, nie prowadzono szkolenia na odpowiednim poziomie, nie zachęcano do kształcenia się w dziedzinie onkologii. Dotyczy to nie tylko onkologii. Przez lata ograniczano limity przyjęć na wszystkie specjalizacje, promowano pracę w ramach wolontariatu, rezydenci, którzy pracowali w szpitalu, zarabiali mało.

Młodzi lekarze zniechęcali się, szukali innych dróg rozwoju, wybierali też mniej wymagające dziedziny. – Po co mają iść na chirurgię czy medycynę ratunkową, skoro studia są bardzo trudne, a praca na SOR to sodoma i gomora? – pyta retorycznie Sobotka. Rezydenci od czasu głośnego protestu w 2015 r. powtarzają, że należy radykalnie zwiększyć przyjęcia na studia. – Minister zdrowia przerzucił jednak ten ciężar na uczelnie medyczne bez zwiększenia finansowania. Uczelnie, już wcześniej niedofinansowane, wykorzystywały swoją kadrę i bazę dydaktyczną, żeby zarabiać na studentach wieczorowych i zagranicznych. Więc teraz okazało się, że nie mają gdzie kształcić tych nowych – tłumaczy Sobotka. – W szpitalach klinicznych powinna być zapewniona baza dla studentów, żeby mogli uczyć się w praktyce. Warszawski Uniwersytet Medyczny o mało co przez to nie splajtował, szpitale kliniczne, które ma na utrzymaniu, mają ponad miliard złotych długu, a wyceny procedur takie same jak szpital powiatowy, który nikogo nie kształci i wykonuje tylko proste zabiegi.

Gaszenie pożarów

– Kolejne rządy działały na zasadzie gaszenia pożarów – mówi Marcin Sobotka. – Tak jest też teraz. Politycy nie myślą, co będzie za 10 lat, myślą o najbliższych wyborach. Ministerstwo Zdrowia, w ramach gaszenia pożaru, rozważa przyjęcie lekarzy zza granicy, konkretnie spoza Unii Europejskiej, bo tylko oni chcą u nas pracować. Wciąż jednak trwa spór, na jakich zasadach uznawać ich kompetencje. Poza tym chętnych nie ma tak wielu, by zaspokoić potrzeby. – Zadbajmy najpierw o polskich lekarzy – radzi Krzysztof Madej z Naczelnej Rady Lekarskiej. – Zresztą brak lekarzy to tylko jedna z przyczyn. Gdyby nawet ich natychmiast przybyło, poprawa by nie nastapiła – ocenia i wymienia, co należy zmienić: stosunki pracownicze, wzorce awansu i rozwoju zawodowego, warunki finansowe, organizację pracy, sposób administrowania ZOZ-ami. – Polska medycynajest w kryzysie organizacyjno-mentalnym.

Zjawisko wypalenia zawodowego wśród lekarzy jest większe niż w innych grupach zawodowych. Jeśli ci, którzy mają dbać o zdrowie innych, są sami uszkodzeni, to znaczy, że system jest wadliwy. Powinniśmy szukać rozwiązań z zakresu polityki społecznej, główne zadanie reformy systemu powinien wyznaczyć psycholog społeczny – uważa Krzysztof Madej. Gruntowna przebudowa to jednak znowu zadanie przekraczające czas trwania kadencji. Lekarze próbują przebudzić polityków. Przed wyborami parlamentarnymi Okręgowa Izba Lekarska w Warszawie rozwiesiła 180 plakatów z hasłem „Polska to chory kraj”. W towarzyszącym akcji spocie dwaj panowie podobni do Grzegorza Schetyny i Jarosława Kaczyńskiego zajęci grą w szachy nie widzą, że stojący dookoła lekarze po kolei padają na twarz. Dopiero kiedy gra się kończy, dostrzegają, że zostali sami z chorymi leżącymi na łóżkach. Słychać głos: „Polska to chory kraj. Walcząc o władzę, politycy nie chcą skutecznie zająć się reformą ochrony zdrowia. Zmuśmy ich do ponadpartyjnego zakończenia kryzysu ochrony zdrowia”.

Wypowiedzi prof. Cezarego Szczylika, pielęgniarki i szefa przychodni pochodzą z mojej książki „Twoje życie w moich rękach. Opowieść o polskiej służbie zdrowia”.
Okładka tygodnika WPROST: 48/2019
Więcej możesz przeczytać w 48/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 48/2019 (1913)

  • Skalpel, który leczy 24 lis 2019, 20:03 Kryminał jest niczym skalpel przecinający chore tkanki społeczeństwa” – powiedział kiedyś Per Wahlöö, jeden z twórców szwedzkiej szkoły kryminału, uważanej dziś za najlepszą na świecie. W latach 60. Wahlöö, wraz ze swoją... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 24 lis 2019, 20:03 DONALD TUSK w ostatnich dniach jest podobno bardzo zajęty pisaniem swojej książki. Z tego powodu odmawiał spotkań z przyjaciółmi. – Donald kończy pisać książkę, więc kontakt z nim jest utrudniony. Tym bardziej że termin jej oddania... 6
  • 7 dni dookoła świata 24 lis 2019, 20:03 Ekolog kontra holokaust Założyciel ekologicznej organizacji Extinction Rebellion na cenzurowanym w Niemczech. Poszło o wywiad, w którym Roger Hallam stwierdził, że w Holokauście nie ma nic nadzwyczajnego, bo jest to „tylko kolejny... 8
  • Obraz tygodnia 24 lis 2019, 20:03 22 tys. zł brutto miesięcznie to pensja sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Będą ją otrzymywali nowo wybrani sędziowie Krystyna Pawłowicz i Stanisław Piotrowicz Wygrany Zenek Martyniuk W czasie zamorskiego tournée był na plaży na... 11
  • Kobiecy punkt widzenia 24 lis 2019, 20:03 Rozmowa z Magdaleną Lamparską 12
  • PiS po exposé premiera, czyli dla każdego coś miłego 24 lis 2019, 20:03 Premier Mateusz Morawiecki, wygłaszając swoje exposé, wykonał gesty dobrej woli pod adresem centrum, dopieścił prawe skrzydło tematami światopoglądowymi i dobrze przygotował grunt pod kampanię prezydencką Andrzeja Dudy. Ktoś... 13
  • Narodziny gwiazdy 24 lis 2019, 20:03 Pierwsze sejmowe wystąpienie posła Adriana Zandberga wywołało poruszenie w mediach. Obserwatorzy i komentatorzy zastanawiają się, czy Zandberg zostanie przywódcą lewicy? 14
  • Miłość ma siłę transformacji 24 lis 2019, 20:03 Przez te wszystkie lata, zanim pojawił się on, chodziłam z dzidą i gnatem za paskiem, w bucie miałam dobrze naostrzony nóż – mówi Katarzyna Bonda, pisarka. 16
  • Król i królowa, czyli krwawy horror 24 lis 2019, 20:03 Pisanie o zbrodni jest terapeutyczne, bo człowiek wyrzuca z siebie cały ten mrok, który tkwi w każdym z nas. Dzięki tworzeniu kryminałów dostrzega się w ludziach więcej dobra – mówi Remigiusz Mróz, pisarz 21
  • Kartonowe państwo dobrobytu 24 lis 2019, 20:03 Bez podwyżek podatków dla korporacji nie uda się zbudować zapowiedzianego przez Mateusza Morawieckiego w exposé państwa dobrobytu, w którym dobrze działają usługi publiczne. 25
  • Nie pracują, biorą socjal, popełniają przestępstwa 24 lis 2019, 20:03 Czy na ulicach Berlina widać uchodźców? Dziwne pytanie, przecież nikt nie ma na czole napisane, że jest uchodźcą ani skąd pochodzi, ani jaką religię wyznaje. Nie boicie się tam? Od nikogo z moich znajomych Niemców i Polaków nigdy nie... 28
  • Zawsze dobry nowy dzień 24 lis 2019, 20:03 Co najlepiej smakuje do porannej kawy? Deser z informacji, bez których nie sposób dobrze zacząć „Nowy Dzień”. Poranne pasmo stacji Polsat News właśnie to serwuje. 29
  • Schetyna musi się poddać weryfikacji 24 lis 2019, 20:03 Wierzę, że Jacek Jaśkowiak jako doświadczony samorządowiec będzie prowadził swoją promocję w sposób rozważny. Nie musi być romantyczny – śmieje się Borys Budka, szef klubu Koalicji Obywatelskiej. 31
  • Rozchwiana łajba Platformy 24 lis 2019, 20:03 Wewnętrzne tarcia w Platformie Obywatelskiej sprawiają, że największa partia opozycyjna, zamiast rozliczać z błędów obóz władzy, zajmuje się głównie swoimi problemami. 34
  • Ciekawa ustawa, której nie ma 24 lis 2019, 20:03 Jeszcze po południu 19 listopada, kiedy trwało posiedzenie Sejmu, parlamentarny portal donosił, iż tej nocy posłowie zdążą rozpatrzyć ustawę o wzroście oskładkowania wysokich wynagrodzeń. W wygłoszonym tego dnia exposé premier... 36
  • Trybunał umył ręce jak Poncjusz Piłat 24 lis 2019, 20:03 Skończył się czas, kiedy opozycja w Polsce mogła łudzić się, że przyjedzie ktoś na białym koniu – pan Tusk, pan Timmermans czy inny pan T. jak trybunał – i rozstrzygnie za Polaków podstawowe kwestie, a nawet zmieni wynik wyborów – mówi Ryszard Czarnecki, europoseł PiS. 38
  • Zostaną puste gabinety 24 lis 2019, 20:03 Lekarzy jest za mało. I są coraz starsi. Żeby wyleczyć polską służbę zdrowia, władza musi planować dalej niż do następnych wyborów. 41
  • Od pisarza do milionera 24 lis 2019, 20:03 Dwie trzecie Polaków przyznaje, że w ostatnim roku nie przeczytało ani jednej książki. Jak to więc możliwe, że są autorzy, którzy na pisaniu zbili w naszym kraju majątek? Oto ranking najlepiej zarabiających polskich pisarzy. 44
  • Czas na silver tsunami 24 lis 2019, 20:03 Silversi, czyli pracownicy 50+, to szansa dla polskiej gospodarki. Łączą w sobie doświadczenie z dużą otwartością na podnoszenie kwalifikacji. Warto na nich postawić. 50
  • Nowa era segregatora 24 lis 2019, 20:03 Segregator to wynalazek prosty i genialny, ma jednak kilka wad, których nikt przez prawie 130 lat nie poprawił. Aż pojawił się nasz NewBinder – mówi Łukasz Szejbut, Chief Design Officer w firmie Orplast. 52
  • Przyszłość dzieje się już dziś 24 lis 2019, 20:03 Jak poradzić sobie z lawinowo narastającym tempem zmian XXI w.? Na to pytanie poszukiwali odpowiedzi uczestnicy 365 Timing Economic Congress. 54
  • Samochody marzeń 24 lis 2019, 20:03 Weekendowy wypad za miasto za kierownicą Lamborghini Gallardo albo Audi R8? To możliwe. W Warszawie jest miejsce, dzięki któremu możesz spełnić swoje motoryzacyjne fantazje. 56
  • Większe korzyści z mniejszych rat 24 lis 2019, 20:03 Dzięki wyprzedażom rocznika 2019 i nowoczesnym produktom finansowym korzyści z zakupu aut Grupy Volkswagen w niskich ratach są teraz jeszcze większe. 57
  • Zbudować przyszłość 24 lis 2019, 20:03 Polskie firmy też mogą odnosić sukcesy w branży budowlanej. Wystarczy, że jak Wegner otworzą się na rosnące potrzeby inwestorów. 58
  • Noblistka przed trybunałem 24 lis 2019, 20:03 Aung San Suu Kyi była kiedyś ikoną demokracji. Teraz będzie tłumaczyć się z oskarżeń o ludobójstwo, broniąc jednej z najbardziej bezwzględnych junt wojskowych na świecie. 61
  • Rak płuca: nowy rozdział 24 lis 2019, 20:03 Szybki i agresywny: taki jest drobnokomórkowy rak płuca. Od 40 lat nie było dla niego żadnej nowej terapii. Niedawno zarejestrowany został pierwszy lek, który zmienia perspektywę. 64
  • USG, które może uratować życie 24 lis 2019, 20:03 Leczenie raka nerki wymaga zmian – mówi prof. Cezary Szczylik, ordynator Oddziału Onkologii w Europejskim Centrum Zdrowia Otwock. 66
  • Rewolucja w leczeniu astmy 24 lis 2019, 20:03 Nowe wytyczne zawarte w raporcie GINA 2019, organizacji koordynującej działania związane z rozwojem diagnostyki i poszukiwaniem optymalnych terapii dla chorych na astmę, są prawdziwym przełomem – mówi prof. dr hab. Andrzej Emeryk. 68
  • Do serca przytul psa, weź na kolana kota 24 lis 2019, 20:03 Ludzie mający psa czy kota mają mniejsze skłonności do nadciśnienia, nadwagi i podwyższonego cholesterolu. Warto się więc odwdzięczyć i zadbać o zdrowie zwierząt. 70
  • Hip-hopie, nakręć się 24 lis 2019, 20:03 Do kin wchodzi „Proceder”. Celluloidowa biografia rapera Chady obudziła dyskusję, dlaczego filmowców tak mało interesuje gigantyczny kulturowy fenomen hip-hopu. 75
  • Sztuka tworzenia mody 24 lis 2019, 20:03 Sukienka inspirowana Mondrianem czy garnitury nawiązujące do malarstwa Rafała Bujnowskiego. Mural Sophie Meseg oddający ducha pokazów Alexandra McQueena czy aranżacje fotograficzne garniturów Jana Smagi. Sztuka i moda to jedność. 78
  • Wydarzenie 24 lis 2019, 20:03 Przerażająca opowieść Colson Whitehead, MIEDZIAKI”, Albatros Ci, którzy biorą do ręki najnowszą powieść Colsona Whiteheada, zachęceni jego nagrodzoną m.in. Pulitzerem „Koleją podziemną”, szybko przekonają się, że to całkiem... 82
  • Film 24 lis 2019, 20:03 Enigma historii „IWAN GROŹNY Z TREBLINKI”, reż. Yossi Bloch, Daniel Sivan, Netflix Tym procesem żył świat, a Izrael, w czasie kolejnych, transmitowanych na żywo w telewizji obrad sądu, zatrzymywał się. Iwan Demianiuk, emerytowany... 83
  • Muzyka 24 lis 2019, 20:03 Poszukiwanie Choć elektronika i electropop pozostają jej bliskie, Natalia Nykiel zbacza ze swojej dotychczasowej muzycznej drogi. „Origo” nie trafi do imprezowiczów, tylko do słuchaczy domowo-samochodowych. Razem z producentem Michałem... 84
  • Kalejdoskop 24 lis 2019, 20:03 Odtrutka na kabaret Czesław Mozil opowiada, że dopiero w Polsce dowiedział się, jakie miał szczęście, że jego szkolny druh Ahmed w Danii nie wysadził się w powietrze na boisku. Tomasz Jachimek tłumaczy, co z penisami robią faceci,... 85
  • Książka 24 lis 2019, 20:03 Samotność szpiega NAJPOPULARNIEJSZA ANEGDOTA O KRYSTYNIE SKAR- BEK MÓWI, że na jej działalności szpiegowskiej opierał się Ian Fleming, tworząc swoje opowieści o superagencie Jamesie Bondzie. W sumie nieważne, czy to prawda, ważne, jak... 86
  • Mafia Konstancińska 24 lis 2019, 20:03 Jeśli w Warszawie metry są drogie, to jest jeszcze miejsce, gdzie będą nawet droższe, mianowicie pod Warszawą. A najdroższą z podmiejskich wioch jest Konstancin. Warszawa nie jest co prawda Paryżem, ale za to jest Paryżem Północy,... 88
  • Na zdrowie planecie 24 lis 2019, 20:03 Bieganie z workiem na śmieci pod pachą w butach utkanych z nici na bazie plastiku wyłowionego z oceanu. Jeśli sport to zdrowie, to tylko ten w ekologicznym wydaniu. 90
  • Szukaj wewnątrz, wyjdź na zewnątrz 24 lis 2019, 20:03 Ciemno, zimno, pada... Stosujesz te wymówki, by nie wychodzić z domu? Po sutym obiedzie jedynym wysiłkiem, który podejmujesz, jest wejście pod pled, uniesienie kubka herbaty z imbirem i zagłębienie się w nowego Pilcha, alternatywnie... 94
  • Homar prosto z wody 24 lis 2019, 20:03 Żeby zjeść świeżego homara, nie trzeba jeździć nad daleki ocean. W warszawskiej restauracji L’arc Varsovie to jedno z dań firmowych. 95
  • Harynek w parze z zołzą 24 lis 2019, 20:03 Słodko-kwaśny smak zołzy kontrastuje z lekko słonym śledziem. Całość podaje się najczęściej z ziemniakami gotowanymi w mundurkach, czyli w miejscowej gwarze, pelkartoflami. 96
  • Trendy miesąca 24 lis 2019, 20:03 Sam, ale w skarpetach Fani filmu „KEVIN SAM W DOMU” mogą odetchnąć z ulgą, przynajmniej z dwóch powodów: Polsat, po raz nie wiem który, w wigilijny wieczór pokaże pierwszą część kultowej serii o perypetiach rodziny McCallisterów.... 97
  • Zrób sobie Zandberga 24 lis 2019, 20:03 Tym, którzy nie oglądali wystąpienia Adriana Zandberga po exposé premiera, przypominamy co lepsze kawałki. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany