Na zdrowie planecie

Na zdrowie planecie

Uczniowie sprzątający plażę
Uczniowie sprzątający plażę / Źródło: Facebook / Park Lee
Bieganie z workiem na śmieci pod pachą w butach utkanych z nici na bazie plastiku wyłowionego z oceanu. Jeśli sport to zdrowie, to tylko ten w ekologicznym wydaniu.

Sztokholm, mimo że uważany za jedno z najczystszych miast świata, Erik Ahlström uznał za wysypisko śmieci. Ten szwedzki biegacz i działacz na rzecz ekologii przeprowadził się tam w 2016 r. Wcześniej mieszkał razem z nieco ponad tysiącem sąsiadów w górskim Åre. Przyzwyczajony do małomiasteczkowej czystości, już jako mieszkaniec stolicy wpadł na pomysł połączenia dwóch najsilniejszych trendów XXI w., czyli fit i eko. I tak w jego głowie zrodził się plogging, czyli rekreacyjne bieganie przy jednoczesnym sprzątaniu otoczenia. Samo słowo łączy angielski „jogging” ze szwedzkim „plocka upp” (podnosić). A podnosi się śmieci i wkłada się je do worka, który oprócz sportowych butów i odzieży jest nieodłącznym elementem wyposażenia ploggersa. Najpierw z Erikiem zaczęli biegać znajomi, później Skandynawowie. Dziś do zielonego maratonu przyłącza się zarówno Ameryka, jak i cała Europa. Entuzjastą został nawet prezydent Islandii, który uprawiając plogging, namawia do dbania nie tylko o własną kondycję, lecz przede wszystkim kondycję środowiska. – Jednak to jedynie część szerszego zjawiska, jakim są coraz bliższe relacje między światem sportu a ekologicznym nurtem – przekonuje prof. Zbigniew Dziubiński z Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie. Dodaje też, że ekosport to często rodzaj oddolnego ruchu, który w wielu przypadkach jest inicjatywą ideowców, a nie wielkich organizacji.

Od szczegółu do ogółu

Typem aktywisty, o którym wspomina prof. Dziubiński, jest Paulina Jeziorek ze Służewskiego Domu Kultury, która rok temu zorganizowała jeden z pierwszych ploggingów w Polsce. Działaczka na co dzień udowadnia, że to świetne dla lokalnej społeczności, ale w szerszym kontekście to także rodzaj ekopatriotyzmu, który może w przyszłości stać się nową tradycją. Na razie w Polsce akcje łączące ideę sportu i ekologii to nadal głównie wydarzenia małego i średniego formatu. Jednak są wyjątki. Jednym z nich jest akcja „Czyste Tatry”, w której w tym roku wzięło udział ponad 6 tys. ochotników. – W 2012 r. przyjechali do mnie znajomi z Anglii. Zabrałem ich w Tatry i zamiast odczuwać dumę, wstydziłem się. To był zupełnie niespodziewany zwrot akcji. Myślałem, że pokażę im piękny salon naszego kraju, a pokazałem zalegające przy szlaku śmieci – wspomina Rafał Sonik, polski kierowca rajdowy, zwycięzca rajdu Dakar i pomysłodawca tego ekoprojektu.

Z czasem inicjatorzy, z Sonikiem na czele, doszli jednak do wniosku, że coroczne święto ekologii w Tatrach nie wystarczy. Trzeba skupić się na edukowaniu, oduczaniu złych nawyków i promowaniu. – Mamy nadzieję, że przyzwyczajenia, których uczymy w Tatrach, zostaną przeniesione do codziennego życia i tym sposobem cała polska przyroda złapie oddech. A my wraz z nią – podsumowuje Sonik. Projekt „Czyste Tatry” pokazuje, jak duży może być wpływ sportowców na postawy nie tylko kibiców, lecz także społeczeństwa w ogóle. Intuicyjne połączenie, jakie istnieje między kulturą fizyczną a kulturą ekologiczną, sprawia, że sportsmenki i sportsmeni stają się naturalnymi liderami opinii w kwestii ochrony klimatu. Stąd chociażby ich wybór na ambasadorów prośrodowiskowych kampanii.

Jednym z głośnych przykładów stała się ostatnio „Pierwsza doba bez smogu”, w którą zaangażowali się m.in. Robert Korzeniowski i Joanna Jóźwik. – Sportowcy mają ogromną moc inspirowania ludzi i w dobie kryzysu klimatycznego należy ją wykorzystywać – zauważa Sonik. Tutaj pojawia się więc zadanie dla organizacji pozarządowych i twórców kampanii, aby zachęcić sportowców do wizerunkowego zaangażowania się w akcje, które chociaż w pewnym stopniu poprawiają sytuację Ziemi.

Sportowe slow fashion

Aktualną kondycję planety – oprócz liderów opinii – próbuje też równoważyć wchodząca do świata sportu moda odpowiedzialna. Istotna w kontekście kryzysu klimatycznego staje się produkcja odzieży z komponentów przyjaznych środowisku, np. tych pozyskanych z recyklingu. – Patrząc na ten aspekt, ekologię do mody sportowej jako pierwsza wprowadziła firma Brooks – mówi Paweł Matysiak, ekspert Sklepu Biegacza i założyciel bloga pawelbiega. pl. To właśnie amerykański brand zaczął produkować buty na podeszwie, która rozkłada się dużo szybciej niż standardowa pianka buta biegowego.

Ta na pełną utylizację potrzebuje 1000 lat. Według założeń podeszwa Brooksa ma rozkładać się 50 razy szybciej. Ale proekologicznych ruchów w tym segmencie jest więcej. „Walczymy o oceany wolne od plastiku, przerabiając śmieci w wyczynową odzież sportową” – brzmi slogan promujący kolekcję Adidas X Parley. Druga z tej pary to organizacja Parley for the Oceans, która ma na celu ograniczanie zanieczyszczenia oceanów, a także uświadamianie o krytycznym stanie wód. Ich wspólna akcja to jedna z wielu prób rozwiązania problemu polegającego na tym, że co minutę w oceanach ląduje kolejna ciężarówka plastiku.

A według wyliczeń ekspertów – jeśli aktualna sytuacja się nie odwróci – do 2050 r. w morzach będzie więcej plastiku niż ryb. Stąd strategia organizacji Parley, którą zawarła w akronimie AIR: „Avoid, Intercept, Redesign”, czyli „Unikaj, ograniczaj i przetwarzaj”. Z wyłowionego, oceanicznego plastiku Adidas tworzy więc nici poliestrowe. Z takiej nici można utkać wszystko, zarówno odzież, jak i buty. Alternatywny proces produkcyjny nie powoduje też, że ceny ekokolekcji są wyższe. Niemiecki koncern deklaruje bowiem, że do 2024 r. będzie korzystał wyłącznie z plastiku pochodzącego z recyklingu. W dłuższej perspektywie chce z niego zrezygnować w całości. Paweł Matysiak przypomina jednak, że aktualnie to jedyny ze światowych gigantów, który do ekologicznej mody sportowej podchodzi całościowo i ideowo. Brak mu w tym segmencie partnerów, którzy poszliby podobną drogą.

Rewolucjoniści

Z ekomody sportowej zaczynają korzystać nie tylko indywidualni sportowcy, lecz także całe kluby. W sierpniu tego roku, brytyjski dziennik „The Independent” w tekście „Od czwartej ligi do ambasadorów ONZ” opisał historię Dale’a Vince’a i jego Forest Green Rovers. Mowa o jedynym klubie sportowym na świecie z neutralnym śladem węglowym. Jego piłkarze grają w bambusowych koszulkach, a w przerwie meczu zamiast parówek i mięsnych burgerów sprzedaje się ich wegańskie alternatywy. Piwo lane jest do papierowych, w pełni biodegradowalnych kubków, a ceny biletów obejmują też opłatę wyrównawczą za emisję dwutlenku węgla.

Dla porównania sprzedaż piwa w przerwie zaledwie jednego meczu na Wembley (narodowym stadionie Anglii) to niemal 700 kg plastiku w postaci jednorazówek wyrzuconych do kosza. Najwięcej emocji w zielonej drużynie Forest Green Rovers budzi jednak stadion, który – jako pierwszy w historii – ma zostać całkowicie drewniany. Prezes klubu Dale Vince odwiedził niedawno Polskę. Na szczycie klimatycznym w Katowicach odebrał nagrodę „Momentum for Change”, którą ONZ przyznaje najbardziej wartościowym proekologicznym inicjatywom. – Jeśli klub opowiada się za ekologią, zyskuje ludzką twarz. Oprócz wymiaru komercyjnego czy po prostu sportowego, ma także wymiar głębszy, humanistyczny – podkreśla prof. Dziubiński z AWF. Podobnie jest także z organizacją profesjonalnych wydarzeń sportowych. Organizatorom chodzi przede wszystkim o zrobienie angażującego widowiska.

Żeby tak się stało, należy wyszkolić sportowców, zapewnić przekaz w ramach kultury masowej, zorganizować odpowiednią oprawę audiowizualną. Ale kolejnym elementem widowiska stają się ostatnio także ekologiczne detale. Alternatywa dla plastikowych butelek i kubków, jaką zastosowano na londyńskim maratonie, zwróciła uwagę świata. Mowa o projekcie angielskiego start-upu Skipping Rocks Lab, czyli jadalnych kapsułkach z wodą wykonanych z wodorostów i alg morskich. Ooh!Pods pozwoliły biegaczom zrezygnować z ponad 200 tys. sztuk jednorazówek. Patrząc z kolei na polskie realia, widać paradoksy. Z jednej strony nadal zdarzają się ekologiczne porażki, jak chociażby ta z tegorocznego Półmaratonu Wrocławskiego, którego trasę zalały tony odpadów. Z drugiej strony na Orlen Marathonie w Warszawie było już innowacyjnie, kubki, sztućce i talerzyki, na których podawano posiłki, wykonano z otrębów owsianych, które ulegają całkowitej biodegradacji.

Zielone igrzyska

Ekologiczny nurt w sporcie nie dotyczy jednak tylko równie głośnych, co rzadkich wyjątków. – Po raz pierwszy w historii to, że sport może iść w parze z ekologią, pokazała Kanada w 2010 r.– przypomina Oktawia Nowacka, polska pięcioboistka i medalistka olimpijska. W Vancouver rozdawano medale uzyskane z metali z odzysku, a kombinezony obsługi uszyto z recyklingowych materiałów. Część potężnej hali do łyżwiarstwa szybkiego wykonano z drewna otrzymanego z martwych drzew iglastych, ograniczając wycinkę. Deszczówka służyła do spłukiwania toalet i nawadniania miejscowej zieleni. Oprócz tego wioska olimpijska powstała w zaniedbanej, ale zrewitalizowanej dzielnicy, w której po igrzyskach zamieszkało ponad 16 tys. osób.

Jednak cztery lata później organizatorzy igrzysk nie poszli drogą wytyczoną przez Kanadę. Oktawia Nowacka przypomina, że zdaniem ekologów przykładem tego, jak nie należy organizować wielkich wydarzeń sportowych było Soczi 2014. Sam wybór miejsca doprowadził do tego, że z rzeki Mzymta zniknęły pstrągi, a przez budowę autostrady prowadzącej do sportowych aren zniknęło 3 tys. hektarów lasów. Nizina Imeretyńska chroniona ze względu na niezwykłą przyrodę została przeznaczona na hale. Błąkające się psy i koty były masowo wybijane jako „biologiczne śmieci”. Na szczęście przyszłość jawi się już bardziej optymistycznie. Igrzyska w Tokio 2020 mają zostać zapamiętane jako najbardziej przyjazne środowisku w historii. Japończycy dzięki zbiórce zużytych urządzeń elektronicznych uzyskali setki kilogramów złota, srebra i brązu, potrzebnych do wykonania medali. Podia również powstaną z materiałów z recyklingu. Z kolei Paryż – organizator igrzysk w 2024 r. – już dziś zapowiada, że oprócz wybudowania setek kilometrów ścieżek rowerowych łączących wszystkie areny olimpijskie, główną ambicją jest oczyszczenie Sekwany, aby znów stała się rzeką, w której można pływać. I mimo że wielu obserwatorom i komentatorom takie rozwiązania mogą wydawać się symboliczne, to właśnie od takich symboli rozpoczyna się ekorewolucja.

Dominik Lorenc – dziennikarz działu Trendy

Okładka tygodnika WPROST: 48/2019
Więcej możesz przeczytać w 48/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 48/2019 (1913)

  • Skalpel, który leczy 24 lis 2019, 20:03 Kryminał jest niczym skalpel przecinający chore tkanki społeczeństwa” – powiedział kiedyś Per Wahlöö, jeden z twórców szwedzkiej szkoły kryminału, uważanej dziś za najlepszą na świecie. W latach 60. Wahlöö, wraz ze swoją... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 24 lis 2019, 20:03 DONALD TUSK w ostatnich dniach jest podobno bardzo zajęty pisaniem swojej książki. Z tego powodu odmawiał spotkań z przyjaciółmi. – Donald kończy pisać książkę, więc kontakt z nim jest utrudniony. Tym bardziej że termin jej oddania... 6
  • 7 dni dookoła świata 24 lis 2019, 20:03 Ekolog kontra holokaust Założyciel ekologicznej organizacji Extinction Rebellion na cenzurowanym w Niemczech. Poszło o wywiad, w którym Roger Hallam stwierdził, że w Holokauście nie ma nic nadzwyczajnego, bo jest to „tylko kolejny... 8
  • Obraz tygodnia 24 lis 2019, 20:03 22 tys. zł brutto miesięcznie to pensja sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Będą ją otrzymywali nowo wybrani sędziowie Krystyna Pawłowicz i Stanisław Piotrowicz Wygrany Zenek Martyniuk W czasie zamorskiego tournée był na plaży na... 11
  • Kobiecy punkt widzenia 24 lis 2019, 20:03 Rozmowa z Magdaleną Lamparską 12
  • PiS po exposé premiera, czyli dla każdego coś miłego 24 lis 2019, 20:03 Premier Mateusz Morawiecki, wygłaszając swoje exposé, wykonał gesty dobrej woli pod adresem centrum, dopieścił prawe skrzydło tematami światopoglądowymi i dobrze przygotował grunt pod kampanię prezydencką Andrzeja Dudy. Ktoś... 13
  • Narodziny gwiazdy 24 lis 2019, 20:03 Pierwsze sejmowe wystąpienie posła Adriana Zandberga wywołało poruszenie w mediach. Obserwatorzy i komentatorzy zastanawiają się, czy Zandberg zostanie przywódcą lewicy? 14
  • Miłość ma siłę transformacji 24 lis 2019, 20:03 Przez te wszystkie lata, zanim pojawił się on, chodziłam z dzidą i gnatem za paskiem, w bucie miałam dobrze naostrzony nóż – mówi Katarzyna Bonda, pisarka. 16
  • Król i królowa, czyli krwawy horror 24 lis 2019, 20:03 Pisanie o zbrodni jest terapeutyczne, bo człowiek wyrzuca z siebie cały ten mrok, który tkwi w każdym z nas. Dzięki tworzeniu kryminałów dostrzega się w ludziach więcej dobra – mówi Remigiusz Mróz, pisarz 21
  • Kartonowe państwo dobrobytu 24 lis 2019, 20:03 Bez podwyżek podatków dla korporacji nie uda się zbudować zapowiedzianego przez Mateusza Morawieckiego w exposé państwa dobrobytu, w którym dobrze działają usługi publiczne. 25
  • Nie pracują, biorą socjal, popełniają przestępstwa 24 lis 2019, 20:03 Czy na ulicach Berlina widać uchodźców? Dziwne pytanie, przecież nikt nie ma na czole napisane, że jest uchodźcą ani skąd pochodzi, ani jaką religię wyznaje. Nie boicie się tam? Od nikogo z moich znajomych Niemców i Polaków nigdy nie... 28
  • Zawsze dobry nowy dzień 24 lis 2019, 20:03 Co najlepiej smakuje do porannej kawy? Deser z informacji, bez których nie sposób dobrze zacząć „Nowy Dzień”. Poranne pasmo stacji Polsat News właśnie to serwuje. 29
  • Schetyna musi się poddać weryfikacji 24 lis 2019, 20:03 Wierzę, że Jacek Jaśkowiak jako doświadczony samorządowiec będzie prowadził swoją promocję w sposób rozważny. Nie musi być romantyczny – śmieje się Borys Budka, szef klubu Koalicji Obywatelskiej. 31
  • Rozchwiana łajba Platformy 24 lis 2019, 20:03 Wewnętrzne tarcia w Platformie Obywatelskiej sprawiają, że największa partia opozycyjna, zamiast rozliczać z błędów obóz władzy, zajmuje się głównie swoimi problemami. 34
  • Ciekawa ustawa, której nie ma 24 lis 2019, 20:03 Jeszcze po południu 19 listopada, kiedy trwało posiedzenie Sejmu, parlamentarny portal donosił, iż tej nocy posłowie zdążą rozpatrzyć ustawę o wzroście oskładkowania wysokich wynagrodzeń. W wygłoszonym tego dnia exposé premier... 36
  • Trybunał umył ręce jak Poncjusz Piłat 24 lis 2019, 20:03 Skończył się czas, kiedy opozycja w Polsce mogła łudzić się, że przyjedzie ktoś na białym koniu – pan Tusk, pan Timmermans czy inny pan T. jak trybunał – i rozstrzygnie za Polaków podstawowe kwestie, a nawet zmieni wynik wyborów – mówi Ryszard Czarnecki, europoseł PiS. 38
  • Zostaną puste gabinety 24 lis 2019, 20:03 Lekarzy jest za mało. I są coraz starsi. Żeby wyleczyć polską służbę zdrowia, władza musi planować dalej niż do następnych wyborów. 41
  • Od pisarza do milionera 24 lis 2019, 20:03 Dwie trzecie Polaków przyznaje, że w ostatnim roku nie przeczytało ani jednej książki. Jak to więc możliwe, że są autorzy, którzy na pisaniu zbili w naszym kraju majątek? Oto ranking najlepiej zarabiających polskich pisarzy. 44
  • Czas na silver tsunami 24 lis 2019, 20:03 Silversi, czyli pracownicy 50+, to szansa dla polskiej gospodarki. Łączą w sobie doświadczenie z dużą otwartością na podnoszenie kwalifikacji. Warto na nich postawić. 50
  • Nowa era segregatora 24 lis 2019, 20:03 Segregator to wynalazek prosty i genialny, ma jednak kilka wad, których nikt przez prawie 130 lat nie poprawił. Aż pojawił się nasz NewBinder – mówi Łukasz Szejbut, Chief Design Officer w firmie Orplast. 52
  • Przyszłość dzieje się już dziś 24 lis 2019, 20:03 Jak poradzić sobie z lawinowo narastającym tempem zmian XXI w.? Na to pytanie poszukiwali odpowiedzi uczestnicy 365 Timing Economic Congress. 54
  • Samochody marzeń 24 lis 2019, 20:03 Weekendowy wypad za miasto za kierownicą Lamborghini Gallardo albo Audi R8? To możliwe. W Warszawie jest miejsce, dzięki któremu możesz spełnić swoje motoryzacyjne fantazje. 56
  • Większe korzyści z mniejszych rat 24 lis 2019, 20:03 Dzięki wyprzedażom rocznika 2019 i nowoczesnym produktom finansowym korzyści z zakupu aut Grupy Volkswagen w niskich ratach są teraz jeszcze większe. 57
  • Zbudować przyszłość 24 lis 2019, 20:03 Polskie firmy też mogą odnosić sukcesy w branży budowlanej. Wystarczy, że jak Wegner otworzą się na rosnące potrzeby inwestorów. 58
  • Noblistka przed trybunałem 24 lis 2019, 20:03 Aung San Suu Kyi była kiedyś ikoną demokracji. Teraz będzie tłumaczyć się z oskarżeń o ludobójstwo, broniąc jednej z najbardziej bezwzględnych junt wojskowych na świecie. 61
  • Rak płuca: nowy rozdział 24 lis 2019, 20:03 Szybki i agresywny: taki jest drobnokomórkowy rak płuca. Od 40 lat nie było dla niego żadnej nowej terapii. Niedawno zarejestrowany został pierwszy lek, który zmienia perspektywę. 64
  • USG, które może uratować życie 24 lis 2019, 20:03 Leczenie raka nerki wymaga zmian – mówi prof. Cezary Szczylik, ordynator Oddziału Onkologii w Europejskim Centrum Zdrowia Otwock. 66
  • Rewolucja w leczeniu astmy 24 lis 2019, 20:03 Nowe wytyczne zawarte w raporcie GINA 2019, organizacji koordynującej działania związane z rozwojem diagnostyki i poszukiwaniem optymalnych terapii dla chorych na astmę, są prawdziwym przełomem – mówi prof. dr hab. Andrzej Emeryk. 68
  • Do serca przytul psa, weź na kolana kota 24 lis 2019, 20:03 Ludzie mający psa czy kota mają mniejsze skłonności do nadciśnienia, nadwagi i podwyższonego cholesterolu. Warto się więc odwdzięczyć i zadbać o zdrowie zwierząt. 70
  • Hip-hopie, nakręć się 24 lis 2019, 20:03 Do kin wchodzi „Proceder”. Celluloidowa biografia rapera Chady obudziła dyskusję, dlaczego filmowców tak mało interesuje gigantyczny kulturowy fenomen hip-hopu. 75
  • Sztuka tworzenia mody 24 lis 2019, 20:03 Sukienka inspirowana Mondrianem czy garnitury nawiązujące do malarstwa Rafała Bujnowskiego. Mural Sophie Meseg oddający ducha pokazów Alexandra McQueena czy aranżacje fotograficzne garniturów Jana Smagi. Sztuka i moda to jedność. 78
  • Wydarzenie 24 lis 2019, 20:03 Przerażająca opowieść Colson Whitehead, MIEDZIAKI”, Albatros Ci, którzy biorą do ręki najnowszą powieść Colsona Whiteheada, zachęceni jego nagrodzoną m.in. Pulitzerem „Koleją podziemną”, szybko przekonają się, że to całkiem... 82
  • Film 24 lis 2019, 20:03 Enigma historii „IWAN GROŹNY Z TREBLINKI”, reż. Yossi Bloch, Daniel Sivan, Netflix Tym procesem żył świat, a Izrael, w czasie kolejnych, transmitowanych na żywo w telewizji obrad sądu, zatrzymywał się. Iwan Demianiuk, emerytowany... 83
  • Muzyka 24 lis 2019, 20:03 Poszukiwanie Choć elektronika i electropop pozostają jej bliskie, Natalia Nykiel zbacza ze swojej dotychczasowej muzycznej drogi. „Origo” nie trafi do imprezowiczów, tylko do słuchaczy domowo-samochodowych. Razem z producentem Michałem... 84
  • Kalejdoskop 24 lis 2019, 20:03 Odtrutka na kabaret Czesław Mozil opowiada, że dopiero w Polsce dowiedział się, jakie miał szczęście, że jego szkolny druh Ahmed w Danii nie wysadził się w powietrze na boisku. Tomasz Jachimek tłumaczy, co z penisami robią faceci,... 85
  • Książka 24 lis 2019, 20:03 Samotność szpiega NAJPOPULARNIEJSZA ANEGDOTA O KRYSTYNIE SKAR- BEK MÓWI, że na jej działalności szpiegowskiej opierał się Ian Fleming, tworząc swoje opowieści o superagencie Jamesie Bondzie. W sumie nieważne, czy to prawda, ważne, jak... 86
  • Mafia Konstancińska 24 lis 2019, 20:03 Jeśli w Warszawie metry są drogie, to jest jeszcze miejsce, gdzie będą nawet droższe, mianowicie pod Warszawą. A najdroższą z podmiejskich wioch jest Konstancin. Warszawa nie jest co prawda Paryżem, ale za to jest Paryżem Północy,... 88
  • Na zdrowie planecie 24 lis 2019, 20:03 Bieganie z workiem na śmieci pod pachą w butach utkanych z nici na bazie plastiku wyłowionego z oceanu. Jeśli sport to zdrowie, to tylko ten w ekologicznym wydaniu. 90
  • Szukaj wewnątrz, wyjdź na zewnątrz 24 lis 2019, 20:03 Ciemno, zimno, pada... Stosujesz te wymówki, by nie wychodzić z domu? Po sutym obiedzie jedynym wysiłkiem, który podejmujesz, jest wejście pod pled, uniesienie kubka herbaty z imbirem i zagłębienie się w nowego Pilcha, alternatywnie... 94
  • Homar prosto z wody 24 lis 2019, 20:03 Żeby zjeść świeżego homara, nie trzeba jeździć nad daleki ocean. W warszawskiej restauracji L’arc Varsovie to jedno z dań firmowych. 95
  • Harynek w parze z zołzą 24 lis 2019, 20:03 Słodko-kwaśny smak zołzy kontrastuje z lekko słonym śledziem. Całość podaje się najczęściej z ziemniakami gotowanymi w mundurkach, czyli w miejscowej gwarze, pelkartoflami. 96
  • Trendy miesąca 24 lis 2019, 20:03 Sam, ale w skarpetach Fani filmu „KEVIN SAM W DOMU” mogą odetchnąć z ulgą, przynajmniej z dwóch powodów: Polsat, po raz nie wiem który, w wigilijny wieczór pokaże pierwszą część kultowej serii o perypetiach rodziny McCallisterów.... 97
  • Zrób sobie Zandberga 24 lis 2019, 20:03 Tym, którzy nie oglądali wystąpienia Adriana Zandberga po exposé premiera, przypominamy co lepsze kawałki. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany