Leczyć, nie odchudzać

Leczyć, nie odchudzać

Ciężka, postępująca, ze skłonnością do nawrotów: tak można opisać otyłość. Jak każdą chorobę trzeba ją zdiagnozować i leczyć. Niestety, w Polsce szwankuje i jedno, i drugie.

Profesor Mariusz Wyleżoł, ekspert w dziedzinie chirurgii bariatrycznej (zajmującej się leczeniem otyłości), wspomina, że gdy ponad 20 lat temu wykonywał pierwsze operacje, były obarczone bardzo dużym ryzykiem powikłań. Wręcz dziwił się, że chorzy się na nie decydują: – Co druga rana ropiała, co szósty chory miał potem przepuklinę, zdarzały się zgony. Szybko jednak zrozumiałem, że decyzja o poddaniu się operacji była wyrazem ich bezradności i gdyby mieli szansę na inne leczenie, nie decydowaliby się na takie ryzyko. Uświadomiłem też sobie, że chory nie wybiera tej choroby, tak jak nie wybiera, że zachoruje na raka. Od tego czasu sytuacja się zmieniła: operacje wykonuje się laparoskopowo, są dużo bezpieczniejsze, mają mniejsze ryzyko powikłań, zwykle już następnego dnia wychodzi się do domu. Nie zmieniło się jednak jedno: chorzy na otyłość są tak samo jak 20-30 lat temu zagubieni i nierozumiani, żyją w poczuciu winy z powodu swojego wyglądu. – Powszechnie uważa się, że to osoby pogodne i spokojne. Większość rzeczywiście przychodzi do naszych gabinetów uśmiechnięta, jednak w ciągu kilku minut widać łzy. Uśmiech i żart to często maski w obliczu dyskryminacji, której doświadczają: nie tylko w społeczeństwie, lecz także w świecie medycznym, gdzie często odmawia im się leczenia – mówi prof. Wyleżoł.

Potrzebna diagnoza

Otyłość to choroba najprostsza do zdiagnozowania: nie są potrzebne specjalistyczne testy ani badania. Wystarczy policzyć BMI, dzieląc masę ciała (w kilogramach) przez wzrost (w metrach) podniesiony do kwadratu. Według definicji WHO otyłość u dorosłych to BMI równe lub wyższe niż 30. Jednak mimo tak prostej diagnostyki otyłość najczęściej nie jest rozpoznawana, gdyż za chorobę nie uznają jej ani pacjenci, ani lekarze. – Gdybym przytyła w ciągu miesiąca i czuła się źle, to mogłabym pomyśleć, że jestem chora. Chciałabym schudnąć, ale poza migrenami nic mi nie dolega – mówi 30-letnia Diana (BMI ponad 35). Lekarze też zwykle nie zwracają uwagi na otyłość lub kwitują problem stwierdzeniem, że trzeba mniej jeść. – Jako biegły sądowy wydawałem opinię o pacjencie, który zmarł na zawał, mając 52 lata. Cukrzycę typu 2 stwierdzono u niego, gdy miał 28 lat; dostawał leki doustne, potem insulinę, kolejne leki na nadciśnienie, wysoki poziom cholesterolu. Był pod opieką lekarza rodzinnego, kardiologa, diabetologa, pulmonologa, bo cierpiał też na bezdech senny. W ciągu tych lat tylko raz w dokumentacji medycznej pojawił się wpis: „zalecona dieta redukcyjna”. Prócz tego żadnego leczenia otyłości.

A było tyle lat, żeby ocalić mu życie – zaznacza prof. Wyleżoł. Nieleczenie otyłości to paradoks, ponieważ może ona powodować ok. 200 chorób, np. nadciśnienie, wysoki poziom cholesterolu, miażdżycę, cukrzycę typu 2, raka (piersi, jelita grubego, trzustki, trzonu macicy, nerki), bezdech senny, zwyrodnienie stawów. – U kobiet z BMI powyżej 35 ryzyko cukrzycy typu 2 wzrasta 90-krotnie. U 50 proc. osób nadciśnienie jest spowodowane nadmierną masą ciała. Ilu nieszczęść ludzkich moglibyśmy uniknąć, gdyby można było leczyć otyłość! – mówi prof. Paweł Bogdański, internista i hipertensjolog, kierownik Kliniki Leczenia Otyłości, Zaburzeń Metabolicznych i Dietetyki Klinicznej Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu.

Nie tylko brak silnej woli

W Polsce liczba osób z nadwagą i otyłością wzrasta, podobnie jest na całym świecie. Mamy koszulkę lidera w Europie: otyłość wśród dzieci i nastolatków rośnie u nas najszybciej. A jeśli do 13. roku życia nie uda się wyleczyć otyłości, to można powiedzieć z 80-procentowym prawdopodobieństwem, że dana osoba będzie miała ten problem również w życiu dorosłym. Przyczyną pojawienia się nadwagi jest zwykle nadmiar dostarczanych kalorii w stosunku do zapotrzebowania organizmu. Nie zawsze jednak jest to wina pacjenta. – To splot wielu czynników: genetycznych, środowiskowych, stylu życia, stresu, dostępności wysoko przetworzonej żywności, upowszechnienia wszelkich możliwych sposobów unikania aktywności fizycznej, pracy przy komputerze, składu mikrobiomu w przewodzie pokarmowym – wylicza prof. Bogdański. Coraz więcej pojawia się dowodów naukowych świadczących o tym, że okres ciąży, a nawet czas jeszcze przed zapłodnieniem, może mieć wpływ na to, czy dziecko będzie miało tendencję do otyłości.

Na to wszystko nakłada się psychika. Profesor Bogdański: – Nadmierne jedzenie to często forma zaspokajania potrzeby miłości, przyjaźni, bezpieczeństwa. Kolejna przyczyna to rozregulowanie hormonalne. Zidentyfikowano już ok. 100 hormonów wydzielanych przez układ pokarmowy, które decydują o tym, czy czujemy głód. Szczególnie ważna jest grelina, której produkcja w żołądku u osób z otyłością jest zwiększona. – To hormon, który mówi: „idź do lodówki i zjedz”. U osoby otyłej nie jest za to w jelitach wydzielany po posiłku hormon GLP-1, który mówi: „dosyć jedzenia”. Tak więc osoba otyła cały czas jest głodna, bo ma nadmiar greliny, i nigdy nie czuje sytości, gdyż nie ma poposiłkowego wydzielania GLP-1. Ona je nie dlatego, że nie ma silnej woli, tylko dlatego, że odczuwa fizyczny głód – mówi prof. Wyleżoł.

Jest już leczenie

Otyłość trzeba leczyć, jednak stosowanie na własną rękę popularnych diet zwykle powoduje schudnięcie, ale często potem ponowne przytycie. Przestawia się metabolizm organizmu, dlatego kolejnym razem trudniej tracić kilogramy. Osoba z otyłością powinna być pod opieką specjalistów: lekarza, dietetyka, psychologa. Niestety, takich specjalistycznych poradni w Polsce bardzo brakuje. – Gdy przychodzi do mnie pacjent, zawsze zaczynam od zmiany diety, stylu życia. Niektórym osobom udaje się dzięki temu zmniejszyć masę ciała, jednak to trudne. Dlatego cieszę się, że są już leki, które mogą w tym pomóc – dodaje prof. Bogdański. Mają różne mechanizmy: zwiększają uczucie sytości, zmniejszają odczuwanie głodu, ograniczają wchłanianie tłuszczów z przewodu pokarmowego. W Polsce są dostępne trzy leki – ich wybór i stosowanie powinno się odbywać pod kontrolą lekarza. Jeśli leczenie farmakologiczne nie przyniesie efektu, pozostaje operacja chirurgiczna: wskazaniem jest BMI powyżej 40 lub wyższe niż 35, gdy otyłości towarzyszą powikłania. Najczęściej usuwa się część żołądka, w której produkowana jest grelina, dlatego po operacji nie odczuwa się już tak bardzo głodu. Drugim plusem jest to, że zaczyna wydzielać się po posiłku hormon GLP-1. Jeśli do tego dołączy się zmianę stylu życia, efekty są znakomite: można nie tylko stracić zbędne kilogramy, lecz także przy okazji pozbyć się cukrzycy, wyleczyć bezdech senny, odstawić stosowane leki na nadciśnienie lub znacznie zmniejszyć ich dawki. – Pacjent zaczyna drugie życie, można wręcz mówić w kategoriach cudu. Nie chodzi jednak o to, by u każdej osoby z otyłością wykonać operację, otyłość najlepiej leczyć wcześniej. Cieszę się, że pojawiają się leki, których skuteczność jest porównywana z operacją bariatryczną – mówi prof. Wyleżoł.

Artykuł powstał w ramach kampanii „Porozmawiajmy szczerze o otyłości”

Okładka tygodnika WPROST: 1/2020
Więcej możesz przeczytać w 1/2020 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 1/2020 (1917)

  • Spoglądając w szklaną kulę 26 gru 2019, 20:00 Jak co roku, na pierwsze noworoczne wydanie naszego tygodnika, redakcja „Wprost”, po konsultacjach z ekspertami z różnych dziedzin życia, przygotowała listę najważniejszych trendów na kolejne 12 miesięcy (s. 14). Jacy ludzie nadadzą... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 26 gru 2019, 20:00 W związku z tym, że koniec roku to czas podsumowań, postanowiłyśmy przypomnieć kilka informacji, jakie opublikowałyśmy w 2019 r., które wydawały się nieprawdopodobne, a jednak… się ziściły! 6
  • 365 dni dookoła świata 26 gru 2019, 20:00 CO NAS CZEKA W 2020? 8
  • Obraz tygodnia 26 gru 2019, 20:00 2 mln egz. przed Noblem książki Olgi Tokarczuk znalazły w Polsce około miliona czytelników. Po Noblu do księgarń trafił ich już też milion. To razem dwa miliony Wygrana Małgorzata Rozenek-Majdan Jak informują tabloidy jest – dzięki... 11
  • Codzienna walka to mój chleb powszedni 26 gru 2019, 20:00 Rozmowa z Markiem Siudymem, aktorem 12
  • Odpowiedzialność 26 gru 2019, 20:00 30 posłów opozycji zlekceważyło głosowanie dotyczące ustawy represyjnej w sprawie sędziów. Czy opozycja ma jeszcze mandat społeczny, żeby wzywać do masowych protestów w obronie sądów? 13
  • Trendy roku 2020 26 gru 2019, 20:00 Jaki będzie rozpoczynający się rok? Co będzie na topie? O czym będzie się mówiło? I kto będzie miał największy wpływ na rzeczywistość? „Wprost” przewiduje najważniejsze trendy 2020 r. 14
  • Święta Greta 26 gru 2019, 20:00 Napiszcie w mediach społecznościowych, w liberalno-lewicowej bańce, coś ironicznego lub złośliwego o Grecie Thunberg. Nie próbowaliście? To spróbujcie, jeśli się nudzicie w długie zimowe wieczory. Nuda pryśnie jak bańka mydlana.... 23
  • Nowy projekt Tuska 26 gru 2019, 20:00 Donald Tusk zamierza odzyskać wpływy w Platformie, odsunąć Grzegorza Schetynę od władzy w partii i dokonać zbliżenia z PSL – ustalił „Wprost”. 24
  • Problemy z fundacją kolegi Schetyny 26 gru 2019, 20:00 Wbrew przepisom Piotr Borys, prawa ręka Grzegorza Schetyny, nie wpisał do oświadczenia majątkowego faktu, że zasiada w organie Fundacji Państwo Prawa – ustalił „Wprost”. 29
  • Jak zostałem przestępcą 26 gru 2019, 20:00 Media liberalne rzuciły się na mnie, oskarżając o kłamstwa. Same jednak je uparcie kolportowały. 32
  • Na marginesie sprawy Śpiewaka 26 gru 2019, 20:00 Zbigniew Ziobro: Deklaruję gotowość spotkania z przedstawicielami różnych redakcji, żebyśmy kwestię art. 212 przedyskutowali. Nie wykluczam, że jeżeli nasza wspólna rozmowa doprowadzi nas do wniosku, że rzeczą właściwszą z punktu widzenia ochrony wolności słowa jest odejście... 35
  • Prezydent z talent show 26 gru 2019, 20:00 Zaraz po wyborach parlamentarnych emisariusze Szymona Hołowni nagabywali wybranych polityków Nowoczesnej i PO, czy nie chcieliby się zaangażować w nowy projekt polityczny, czyli start dziennikarza w wyborach prezydenckich. 36
  • Jeśli Duda przegra, rząd PiS upadnie 26 gru 2019, 20:00 Możliwe, że Donald Tusk chce zostać patronem fuzji PO z PSL, licząc, że liderem takiej formacji zostanie Kosiniak-Kamysz – mówi prof. Antoni Dudek, politolog. 40
  • Wiele hałasu o nic 26 gru 2019, 20:00 Nie ma wojny polsko-polskiej. Jest tylko większa niż kiedyś różnorodność poglądów, co niektórym trudno jest zaakceptować. Brakuje tolerancji. Najbardziej tym, którzy najgłośniej o niej krzyczą – mówi Dorota Gawryluk, dyrektor pionu informacji i publicystyki Telewizji Polsat. 44
  • Cała nadzieja w smokach 26 gru 2019, 20:00 Wskazuje drogę i pomaga odróżnić dobro od zła. Religia? Nie, baśń. O sile mitów i Harry’ego Pottera opowiada Przemysław Staroń, filozof, Nauczyciel Roku 2018. 48
  • Wszyscy mi mówili: Bój się! 26 gru 2019, 20:00 Nigdy nie wypierałem się tego, że jestem członkiem PiS. Niektórzy wchodzą do spółek, mając polityczne poparcie, i nagle mówią, że są bezpartyjnymi fachowcami. Nie bądźmy hipokrytami – mówi Daniel Obajtek, prezes PKN Orlen. 52
  • Górki, dołki i zakręty 26 gru 2019, 20:00 Spadające bezrobocie i drożejące warzywa. Rekordowy eksport polskiej żywności i rekordowe zarobki dwóch pracownic NBP. Najbogatszy Polak chce budować elektrownię atomową, a rząd tnie drzewa pod przekop Mierzei Wiślanej. Oto, co ciekawego działo się w polskim biznesie w 2019 r. 56
  • Czas na innowacje 26 gru 2019, 20:00 Innowacje powinny być wpisane w DNA firmy. Warto szukać pieniędzy na inwestycje w badania i rozwój – przekonuje Michał Gwizda, partner zarządzający, odpowiedzialny za zespół Biznes i innowacje w CRIDO. 60
  • Z drugiej ręki w niskich ratach 26 gru 2019, 20:00 Autonomia to oferta używanych aut dla każdego. Zapewnia niskie raty, możliwość zwrotu auta na koniec umowy i wybranie kolejnego modelu. 61
  • Polska stocznia numerem jeden w Europie 26 gru 2019, 20:00 Statki zasilane elektrycznością, gazem, a w przyszłości także wodorem. Naszą specjalnością są rozwiązania proekologiczne. Pracy nam nie zabraknie – mówi Piotr Soyka, prezes Grupy Kapitałowej REMONTOWA HOLDING. 62
  • PHH – ambitny gracz 26 gru 2019, 20:00 Chcemy być najlepszym graczem na rynku hotelowym – mówi Gheorghe Marian Cristescu, prezes Polskiego Holdingu Hotelowego. 64
  • Symbioza w rolnictwie 26 gru 2019, 20:00 Grupa Top Farms stawia na dzielenie się wiedzą i doświadczeniem z rolnikami, bo to klucz do dobrej współpracy i zwiększenia konkurencyjności w polskim rolnictwie. 68
  • Lokalne smaki 26 gru 2019, 20:00 134 lata tradycji zobowiązują. Chcemy, by nasze produkty były gwarantem najwyższej jakości i najlepszego smaku – mówi Marek Dereziński, dyrektor zarządzający Chemirol Sp. z o.o. 69
  • Jakość w połączeniu z naturalnością 26 gru 2019, 20:00 Jesteśmy najdynamiczniej rozwijającą się firmą w swojej branży w Polsce, wyznaczamy nowe trendy w jakości, smakach i opakowaniach – mówi Grzegorz Chojnacki, prezes BZK Alco. 70
  • W poszukiwaniu pracownika 26 gru 2019, 20:00 Niska stopa bezrobocia sprawia, że znalezienie pracownika staje się wyzwaniem. Tylko na portalu ogłoszeniowym OLX liczba nowych ogłoszeń w kategorii Praca za rok 2019 wyniosła ponad 737 tys. 71
  • Lepki książę 26 gru 2019, 20:00 Do średniego syna królowej Elżbiety lepi się wiele brudów. Jest podejrzewany nie tylko o powiązania z gangiem wpływowych pedofilów, lecz także o pranie pieniędzy pod przybranym nazwiskiem. 73
  • Klimatyczna niepewność 26 gru 2019, 20:00 Kiedy premier Morawiecki relacjonował ustalenia unijnego szczytu, można było odnieść wrażenie, że Polska uzyskała tam jakąś wyjątkową europejską „dyspensę”, gdy idzie o przyjęty plan eliminacji węgla do połowy XXI w.... 76
  • Wyzwania na 2020 rok 26 gru 2019, 20:00 Konieczne jest umożliwienie większej liczbie pacjentów korzystania z nowoczesnego leczenia – mówi prof. Krzysztof Giannopoulos, hematolog. 78
  • Jelita rządzą! 26 gru 2019, 20:00 Mówią o nich „drugi mózg” i „centrum dowodzenia”. Jelita są teraz na topie. To wcale nie jest ich 5 minut, które szybko przeminie. To przyszłość medycyny. 80
  • Leczyć, nie odchudzać 26 gru 2019, 20:00 Ciężka, postępująca, ze skłonnością do nawrotów: tak można opisać otyłość. Jak każdą chorobę trzeba ją zdiagnozować i leczyć. Niestety, w Polsce szwankuje i jedno, i drugie. 82
  • Priorytetowy rynek 26 gru 2019, 20:00 Rynek polski jest dla nas bardzo ważny. Jesteśmy dziś jednym z większych producentów krajowych, wytwarzamy leki na potrzeby rynku polskiego i na eksport – mówi Michał Nitka, dyrektor generalny Polska & CEE, Teva Pharmaceuticals Polska. 84
  • Kiedy włos spada z głowy 26 gru 2019, 20:00 Łysienie jest najczęstszą chorobą włosów. To głównie łysienie męskie androgenowe, łysienie androgenowe u kobiet i łysienie plackowate. 86
  • Alternatywa dla chirurgicznego modelowania sylwetki 26 gru 2019, 20:00 Dobre samopoczucie i nienaganny wygląd są obecnie cenione niezwykle wysoko. Z tej perspektywy nadprogramowe kilogramy, „skórka pomarańczowa” czy oznaki starzenia mają niewątpliwy wpływ na komfort naszego życia. 87
  • Cztery pory popkultury 26 gru 2019, 20:00 Superbohaterowie, James Bond i legendy rocka. Hollywoodzkie studia już zdążyły zaplanować nasz popkulturalny rok 2020. 88
  • Banalne morderstwo 26 gru 2019, 20:00 „Gwiezdne wojny” mnie uzdrowiły. Już nie potrzebuję, żeby wszyscy w internecie mnie lubili – mówi Rian Johnson, reżyser „Ostatniego Jedi” i „Na noże” (w kinach). 92
  • Wydarzenie 26 gru 2019, 20:00 Miłość i nienawiść Szilárd Rubin, „GRA W CYKORA”, Wydawnictwo Studio EMKA Péter Esterházy, wspominając pierwsze wydanie tej powieści na początku lat 60., napisał, że była „jak nagłe, niszczące uderzenie meteorytu lub... 94
  • Film 26 gru 2019, 20:00 Mętny kod FRANCJA LUBI BAWIĆ SIĘ W HOLLYWOOD i zalewa europejskie rynki kinem rozrywkowym. Jednak o ile tamtejsi reżyserzy znaleźli swój sposób na komedie, o tyle z kryminałami idzie im gorzej. I, niestety, „Kodem Dedala” Régis... 95
  • Muzyka 26 gru 2019, 20:00 Swingujący Harry Harry Styles był w One Direction najzdolniejszy. A po rozpadzie boysbandu gwiazdor chce zwrócić się do szerszego audytorium niż dorastające dziewczęta. Zagrał w „Dunkierce” Christophera Nolana, pojawił się w kilku... 96
  • Książka 26 gru 2019, 20:00 Szukanie sensu Złożona z rozmów z Zygmuntem Baumanem książka nie dotyczy naukowych osiągnięć jednego z najbardziej wpływowych socjologów XX w., ale przede wszystkim jego życiowej drogi. Akademik opowiada o doświadczeniach żydowskiego... 97
  • Sylwestrowy mięsny jeż 26 gru 2019, 20:00 Sylwester nad Zalewem Zegrzyńskim: pięć ciężkostrawnych dań, trzy desery, flacha wódy na łeb, jeden kac w cenie, o pierwszej w nocy znowu dania na ciepło i podobnie o trzeciej. W kogo się zamieniamy w Sylwestra? Czy to my tacy głodni i... 98
  • O ludziach lodu 26 gru 2019, 20:00 Parę lat temu patrzono na nich jak na dziwaków, bo któż chciałby zażywać kąpieli w lodowatej wodzie. Dziś bycie morsem jest cool, a morsowanie przybiera coraz bardziej ekstremalne formy. 101
  • Mowa noblowska Tokarczuk to morze inspiracji 26 gru 2019, 20:00 co mnie inspiruje mówi Ewa Wachowicz producentka telewizyjna, autorka programów i książek kulinarnych, właścicielka krakowskiej restauracji Zalipianki 104
  • Jak zostać przedsiębiorcą w nowym roku 26 gru 2019, 20:00 Zawsze chciałeś pracować na swoim, ale nie miałeś dość odwagi? Na początkującego przedsiębiorcę czyha sporo pułapek. Tyle że większość z nich zastawia on sam na siebie – w głowie. Podpowiadam, jak się z nich wydostać. 105
  • Z dobrą wróżbą 26 gru 2019, 20:00 Nazwa szczodroków nawiązuje do szczodrych i hojnych gospodyń, które obdarowywały kolędników słodkościami i dzieliły z nimi radość. 106
  • Jak wybrać szampana 26 gru 2019, 20:00 Każdy szampan jest winem musującym, ale nie każde wino musujące to szampan. Przy wyborze bąbelków warto zwrócić uwagę na jeszcze kilka kwestii. 107
  • Zimowy Wrocław jest piękny 26 gru 2019, 20:00 Wrocław, jedno z najpiękniejszych miast w Polsce, warto odwiedzić nie tylko latem, gdy pogoda sprzyja spacerom, lecz także zimową porą, gdy błyszczy w świetle iluminacji, pachnie cynamonem i rozbrzmiewa dźwiękami świątecznej muzyki. 108
  • Kulinarne centrum stolicy 26 gru 2019, 20:00 Różnorodność oraz jakość oferty sprawiają, że Centrum Praskie Koneser nie ma dziś w Warszawie konkurencji. 110
  • Uratowana perła – Browar Przystań 26 gru 2019, 20:00 Park Śląski oferuje wiele atrakcji – zoo, park rozrywki, planetarium, rozarium. Powróciły też kultowa Przystań, obecnie Browar Przystań, oraz cukiernia Lukier. 112
  • Zrób sobie Marylę Rodowicz 26 gru 2019, 20:00 Ale to już było? I co z tego! Kiedy zbliża się sylwester, wszystkie polskie miasta biją się o Marylę. Nam wystarczy kilka przedmiotów, żeby „Kolorowe jarmarki” mogły zabrzmieć na każdej domówce. 114

ZKDP - Nakład kontrolowany