Bezsenni

Bezsenni

Dlaczego nobliści śpią tyle samo co ludzie ociężali umysłowo
Delfiny, orki, uchatki i lwy morskie podczas drzemki pływają i wynurzają się, by zaczerpnąć powietrza. Ptaki mogą spać w locie, na przykład podczas jesiennych i wiosennych migracji – twierdzi ornitolog prof. Niels Rattenborg z Max-Planck Institute for Ornithology w Niemczech. Czy organizm pozbawiony snu jest w stanie normalnie funkcjonować?

Nawigacja na jednej półkuli

Wśród kaczek, które odpoczywają, siedząc w rzędzie, ptaki zajmujące miejsca w środku śpią z oboma zamkniętymi oczami (i obu półkulami „wyłączonymi"). Te zaś, które znajdują się z brzegu, mają jedno oko zamknięte (to od strony innych kaczek) i uśpioną tylko połowę mózgu. Drugim okiem obserwują okolicę. Dbając o równomierny wypoczynek, kaczki co pewien czas „zmieniają bok" i otwierają oko, które do tej pory spało. Podobnie zachowują się pingwiny. Taką samą strategię rozwinęły walenie. Śpiąc jedną półkulą mózgu, pływają. Macierzyństwo zaś nie pozwala im nawet na taki półsen. Samice orek i delfinów przez pierwszy miesiąc po porodzie ani na chwilę nie mogą zmrużyć oka. Powód? Młode są wtedy niezwykle aktywne i także nie śpią. Stały ruch jest dla nich warunkiem przetrwania – dzięki niemu intensywnie oddychają i utrzymują stałą temperaturę ciała, zanim obrosną grubą warstwą tłuszczu. Matki uczą je prawidłowego oddychania, a równocześnie strzegą przed rekinami. Orki obdarzone jednym z największych mózgów w świecie zwierząt obywają się więc bez snu bez niebezpiecznych skutków. Obyczaje waleni zachwiały przekonaniem, że brak snu uniemożliwia normalne funkcjonowanie.
Odporne na bezsenność są także ptaki, i to wtedy, gdy są w drodze. Jesienna wędrówka odbywa się w wielkim tempie: lasówka czarnogłowa w ciągu 82-86 godzin przelatuje nad Atlantykiem blisko 3,5 tys. km; gajówka przecina Morze Śródziemne i Saharę w 42 godziny; szlamik zwyczajny w ciągu lotu trwającego non stop 5-6 dni przenosi się z Alaski na Nową Zelandię. Można pozazdrościć – 20 godzin nieustannej jazdy samochodem działa na człowieka niczym dwie szklaneczki whisky.
Ptasi podróżnicy to gatunki zwykle aktywne podczas dnia. Jedynie w porze migracji porzucają te zwyczaje i lecą po zachodzie słońca. W ten sposób unikają drapieżników i wykorzystują spokojną pogodę. W ciągu dnia nie odsypiają zarwanej nocy, ale szukają pokarmu, by uzupełnić nadwerężone siły. Tak jak drozdek okularowy, który podczas wędrówki z Alaski do Peru i Ekwadoru zamiast 10-12 godzin przesypia 2,5 godziny. Dzień spędza na poszukiwaniach owoców i owadów. Brak snu powinien być silnym stresem dla organizmu ptaka. Dlaczego tak nie jest? Tę zagadkę wyjaśniły badania pracy mózgu drozdków. Verner Bingman z Bowling Green State University w Ohio odkrył, że w ciągu dnia ptaki te ucinają sobie do 50 drzemek, które trwają nie dłużej niż 20 sekund. I najprawdopodobniej w ten sposób rekompensują nadmiernie długie czuwanie.
Prof. Rattenborg uważa, że ptaki podsypiają też, gdy lecą, a do snu nadaje się szczególnie lot wznoszący, gdy są unoszone przez warstwy rozgrzanego powietrza. Ornitolog nie wyklucza nawet, że ptaki śpiąc, mogą aktywnie machać skrzydłami. Dowiodły tego gołębie miejskie, które w eksperymentalnych warunkach radziły sobie z nawigacją w powietrzu, gdy patrzyły tylko jednym okiem i tylko jedna półkula ich mózgu czuwała. Pełne rozbudzenie potrzebne było dopiero, by bezpiecznie wylądować. – Ostatecznych dowodów na tę teorię dostarczą jednak badania bioelektrycznej aktywności ptasiego mózgu podczas migracji, a wyników spodziewam się najwcześniej za rok – mówi w rozmowie z „Wprost" prof. Niels Rattenborg.

Chrapiące krewetki
Nieprzypadkowo naukowcy interesują się snem zwierząt. To zjawisko znane naturze najprawdopodobniej od 600 mln lat. Śpią nie tylko koty i psy, ale nawet tak prymitywne stworzenia jak pszczoły i krewetki. I tak jak różnorodny jest świat zwierząt, tak odmiennie przebiega ich sen: konie śpią 3 godziny na dobę, nietoperze zaś aż 19 godzin. Ludzie śpią w nocy, myszy w dzień. Króliki w norach, zebry na otwartej przestrzeni, a delfiny – jak wiadomo – w ruchu. Brak snu uśmierca niektóre gatunki (gryzonie i muchy) szybciej niż ostry głód. Ale jest to także okres, w którym zwierzę jest najbardziej bezbronne i narażone na niebezpieczeństwo.
O tym, że sen pojawił się wcześnie w ewolucji, naukowcy się przekonali, gdy odkryli, że mózg muszki owocowej – podobnie jak ludzki – w pierwszej fazie nocnego wypoczynku wytwarza fale elektryczne o niskiej częstotliwości. To tzw. sen głęboki lub wolnofalowy. Istnieje wiele teorii tłumaczących pierwotne przyczyny powstania snu. Większość naukowców zgadza się z opinią, że jest on niezbędny, by neurony mogły odpocząć po ciężkim dniu. Na jawie bowiem mózg stale się uczy, czy jesteśmy tego świadomi, czy nie. Proces ten wzmacnia synapsy, czyli połączenia między neuronami, a nawet stymuluje powstawanie nowych. Synapsy wymagają sporej dawki energii. To oznacza, że wieczorem mózg potrzebuje jej znacznie więcej niż rano. Nocny okres obniżonej aktywności sprawia, że budzimy się odświeżeni i pełni sił. Przez 600 mln lat, odkąd drogi przodków muszek owocowych i dalekiego protoplasty naszego gatunku rozeszły się, sen ewoluował. U ssaków wzbogacił się o fazę REM (rapid eye movement), czyli sen płytki, podczas którego występują ruchy gałek ocznych i marzenia senne.

Wygaszanie mózgu
Rola fazy REM wciąż nie jest do końca jasna. Z pewnością nie ma równie ważnej funkcji jak sen głęboki. Świadczy o tym to, że uszkodzenia mózgu, a nawet niektóre leki antydepresyjne mogą skrócić okres REM bez przykrych skutków dla pacjenta. Neurobiolog prof. Jerome Siegel z University of California w Los Angeles podejrzewa, że gdy mózg się zregeneruje, zostaje rozbudzony – na ile oczywiście jest to możliwe podczas snu. Stan takiego półczuwania daje większe szanse na ucieczkę przed wrogiem. Lądowe ssaki nie potrafią „wygaszać" połowy mózgu, tak jak robią to walenie, ich obronną strategią jest przystosowanie faz snu do sytuacji. Szczury w stanie zagrożenia skracają fazę snu głębokiego. Ludzie podobnie reagują na stres.
Prof. Jerome Siegel jest przekonany, że sen powstał jako przystosowanie do środowiska. Roślinożerca śpi krótko, bo stale musi napełniać żołądek mało sycącym pokarmem (świnka morska), a drapieżnik po udanym polowaniu może sobie pozwolić na długi sen (kot). Nowo narodzone ssaki, najbardziej narażone na atak drapieżnika, śpią najwięcej, nieruchome mają większe szanse na ukrycie się. Jak wobec tego wyjaśnić dziwne obyczaje delfinów i orek? W morzu brakuje kryjówek. Lepiej więc w pierwszym miesiącu życia nie spać wcale. Rosnąc, walenie wydłużają czas snu.
Dlaczego ludzie ociężali umysłowo śpią tyle samo, co nobliści? Jeśli sen ma dawać wytchnienie całemu ciału, to dlaczego osoby żyjące między fotelem a kanapą wymagają nie mniej nocnego wypoczynku niż sportowcy? Być może badania na zwierzętach pomogą rozwikłać te tajemnice. Na razie stwarzają nadzieję, że człowiek może się przystosować do dnia trwającego 20 godzin, a nie 12-14 godzin. Wydaje się, że warunkiem sukcesu są krótkie, częste drzemki.
Okładka tygodnika WPROST: 35/2007
Więcej możesz przeczytać w 35/2007 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 35/2007 (1288)

  • Wprost od czytelników 26 sie 2007, 22:00 Kto sieje wiatr Serdecznie dziękuję, że mimo otaczającego nas pesymizmu i krytykanctwa nie zapominacie o pozytywach, o naszej godności i o tym, że jesteśmy normalnym krajem w Europie – ani lepszym, ani gorszym. Dzięki wam część... 3
  • Na stronie - Koalicja szwagrów 26 sie 2007, 22:00 Politycy chcą nowych immunitetów 3
  • Rząd platformy 26 sie 2007, 22:00 Wybory 8
  • Skaner 26 sie 2007, 22:00 8
  • Autoreklama Kaczmarka 26 sie 2007, 22:00 Dowody 9
  • Drugie życie LiD 26 sie 2007, 22:00 Cyberświat 9
  • Pamięć Sierpnia 26 sie 2007, 22:00 „Solidarność” 9
  • LPR zaatakuje Marię Kaczyńską 26 sie 2007, 22:00 Kampania 9
  • Dossier 26 sie 2007, 22:00 „Smutno mi, gdy na fotografii widzę obok zadowolonego Kwaśniewskiego rozanieloną twarz Jana Lityńskiego. Cóż, takie czasy"Ryszard Bugaj w „Fakcie" o Lewicy i Demokratach„Zapowiadał, że to, co powie, będzie... 10
  • Wyrzeźbię bałwana Leppera 26 sie 2007, 22:00 PYTANIA NIEPOLITYCZNE 10
  • Ludzie 26 sie 2007, 22:00 Morozowski – teraz jaAndrzej Morozowski, już bez Tomasza Sekielskiego, poprowadzi nowy program w TVN 24 - „Bohater tygodnia". Będzie rozmawiał z najbardziej rozchwytywaną w polityce osobą mijającego tygodnia. Premiera w... 11
  • Liderzy wakacyjnej chałtury 26 sie 2007, 22:00 Show-biznes 11
  • Państwa upadłe 26 sie 2007, 22:00 Raport 12
  • Kolacja Stypułkowskiego 26 sie 2007, 22:00 PZU 12
  • Dorn: chcą uderzyć Sabę i mnie 26 sie 2007, 22:00 Psy 13
  • Gwiazdy w kalendarzu 26 sie 2007, 22:00 Zdrowie 13
  • Ręka cyborga 26 sie 2007, 22:00 Medycyna 14
  • Big Brother Rock 26 sie 2007, 22:00 Reality show 14
  • Sawka czatuje 26 sie 2007, 22:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 14
  • Poczta 26 sie 2007, 22:00 Czerniak w kremieNieprawdą jest, że – jak napisała autorka artykułu „Czerniak w kremie" (nr 30) – „smarując ciało preparatami z filtrami narażamy się na ostre poparzenia słoneczne”. Poparzenia... 16
  • Playback 26 sie 2007, 22:00 Wojciech Olejniczak, przewodnicz?cy SLD i Jerzy Szmajdzi?ski, szef Klubu Parlamentarnego SLD Fot. A. Jagielak 16
  • Z życia koalicji 26 sie 2007, 22:00 Ale syf, co nie? Jedno mamy na pocieszenie. Robimy te rubryki ładnych parę lat i już wielokrotnie sądziliśmy, że polska polityka dotarła do dna. Po czym za każdym razem okazywało się, że może być jeszcze gorzej. To na pewno nie są... 18
  • Z życia opozycji 26 sie 2007, 22:00 Naprawdę musi być niewesoło, skoro z urlopu wrócił nie tylko Jarosław Kaczyński, ale i Tomasz Lis – co ogłosił jeden z portali. O ile Kaczyńskiemu wybaczymy ten powrót, to Lis ma u nas przerąbane. W miniony czwartek chcieliśmy... 19
  • Wprost przeciwnie – Dyskretny urok antysemityzmu 26 sie 2007, 22:00 Europejskie media od dziesięcioleci głoszą, że Izrael jest przyczyną wszystkich nieszczęść na Bliskim Wschodzie 20
  • Fotoplastykon 26 sie 2007, 22:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 21
  • Komu Niemcy ukradli dobrobyt 26 sie 2007, 22:00 Współczesne Niemcy osiągnęły to, co zakładali stratedzy III Rzeszy, wywołując wojnę 22
  • Wrodzy przyjaciele 26 sie 2007, 22:00 Niemcy nie skorzystali z okazji, żeby siedzieć cicho 26
  • Dekaczyzacja jest potrzebna 26 sie 2007, 22:00 Rozmowa z Janem Rokitą, posłem PO 28
  • Brudni, brzydcy, źli 26 sie 2007, 22:00 To PiS, a nie PO jest bliższe wyborczego zwycięstwa 32
  • Śluby toruńskie 26 sie 2007, 22:00 PiS zawarło nowy pakt z Tadeuszem Rydzykiem 34
  • Ekstraklasa dyplomatów 26 sie 2007, 22:00 Najlepsi polscy ambasadorowie: Tombiński, Suchocka, Multanowski 36
  • Ryba po polsku – Świnie na przyzbie 26 sie 2007, 22:00 Przed sobą mamy nie theatrum mundi, ale średniorolne gospodarstwo zasiedlone żywizną walczącą o byt 40
  • Kasa prezydencka 26 sie 2007, 22:00 George W. Bush jest najlepiej zarabiającym przywódcą wśród prezydentów i premierów państw grupy G8. Miesięczne zarobki prezydenta najbogatszego kraju świata wynoszą 24,5 tys. euro. Przyjmując, że zarobki szefa państwa powinny być... 42
  • Giełda 26 sie 2007, 22:00 42
  • Programowanie myśli 26 sie 2007, 22:00 OD HITU DO KITU 42
  • Polska gwiazda 26 sie 2007, 22:00 Z taśm gliwickiej fabryki Opla zjechał pierwszy egzemplarz modelu Astra III Sedan. Do końca roku powstanie kilkanaście tysięcy tych aut. To jedyna na świecie fabryka produkująca nowego Opla. Samochody te trafią do ponad 50 krajów.  Za... 42
  • Wielka superata 26 sie 2007, 22:00 Średnio 1588,76 zł podatku dochodowego zapłaciła za rok 2006 każda z ponad 23,8 mln osób, która wykazała dochód. W sumie w 2006 r. fiskus wyciągnął z naszych kieszeni 37,1 mld zł. To ponad 7,2 mld zł więcej niż rok wcześniej.... 42
  • Niebo Watykanu 26 sie 2007, 22:00 Na europejskim niebie pojawią się w tym tygodniu samoloty w żółto-białych barwach. Nowe linie lotnicze uruchamia Watykan. Samoloty mają dowozić pielgrzymów do najważniejszych sanktuariów we Francji (Lourdes), Meksyku, w Portugalii... 43
  • Czeska linia 26 sie 2007, 22:00 Piętnastoprocentowy podatek liniowy będą od nowego roku płacić Czesi. Nasi południowi sąsiedzi są już czternastym krajem Europy Środkowo-Wschodniej, który zdecydował się na wprowadzenie podatku liniowego. Od 1 stycznia w Czechach... 43
  • Dom z narzutem 26 sie 2007, 22:00 Koreańczyk kupujący mieszkanie musi do kosztów transakcji doliczyć aż jedną piątą ceny nieruchomości. Połowa tej kwoty to 10-procentowy VAT. 5 proc. ceny pochłonie wykup obowiązkowych obligacji, z których jest finansowana budowa... 43
  • Drożyzna w spichlerzu 26 sie 2007, 22:00 Europa podbija ceny żywności w Polsce 44
  • Chłodna riwiera 26 sie 2007, 22:00 Trwa największy boom inwestycyjny w historii polskiego wybrzeża 48
  • Emeryci na sterydach 26 sie 2007, 22:00 Powinna powstać komisja śledcza, ale do spraw otwartych funduszy emerytalnych 52
  • Gigant karłowaty 26 sie 2007, 22:00 Rosja Putina nie jest i nie będzie światowym mocarstwem 54
  • Know - How 26 sie 2007, 22:00 58
  • Viagra ślimaka 26 sie 2007, 22:00 Mikstura porównywana do mieszaniny Chanel 5 i viagry jest kluczem do życia płciowego morskiego ślimaka – twierdzi dr Scott Cummins z University of Qeensland. Odkryte przez niego feromony pozwalają mięczakom wiodącym samotne życie... 58
  • Słodka trucizna 26 sie 2007, 22:00 Napoje gazowane bardziej przyczyniają się do cukrzycy niż cukier – stwierdzili uczeni z American Chemical Society. Produkty te w większości są słodzone wysokofruktozowym syropem kukurydzianym i zawierają aktywne grupy karbonylowe,... 58
  • Kolor płci 26 sie 2007, 22:00 Powiedz, jaki lubisz kolor, a powiemy ci, kim jesteś – twierdzą uczeni z Newcastle University. Podczas badań przeprowadzonych wśród kobiet i mężczyzn bezbłędnie udawało im się określić płeć ankietowanych na podstawie ich... 58
  • Totalne zaćmienie 26 sie 2007, 22:00 . 58
  • Morderczy umysł 26 sie 2007, 22:00 Każdy może być mordercą, nawet tzw. mili ludzie bez cienia agresji. Philip Zimbardo twierdzi, że wszystko zależy od tego, w jakiej znajdziemy się sytuacji. Sierżant Ivan „Chip" Federico, zanim zaczął znęcać się na... 59
  • Poza ciałem 26 sie 2007, 22:00 Spoglądanie na swoje ciało z zewnątrz nie jest jedynie wynikiem zaburzonej pracy mózgu. Takie uczucie można wywołać u ludzi zdrowych. Uczestnicy eksperymentu na University College London oglądali w goglach film, wyświetlany z... 59
  • Osobowość w kosmetyczce 26 sie 2007, 22:00 Zawartość kosmetyczki świadczy o stanie psychicznym kobiety i jej cechach – twierdzi Tatiana Riebieko z Instytutu Psychologii Rosyjskiej Akademii Nauk. Grupę kobiet w wieku od 22 do 65 lat pytała ona o idealnie według nich działający... 59
  • Pigułka na nałogi 26 sie 2007, 22:00 Coś ci sprawia przyjemność? Uważaj, bo możesz zostać nałogowcem 60
  • Czarne na zielonym 26 sie 2007, 22:00 Energia odnawialna szkodzi środowisku 64
  • Bezsenni 26 sie 2007, 22:00 Dlaczego nobliści śpią tyle samo co ludzie ociężali umysłowo 66
  • IQ komputera 26 sie 2007, 22:00 Komputer nie osiągnął jeszcze sprawności mózgu myszy 68
  • Reżyser Goebbels 26 sie 2007, 22:00 Wehrmacht pokonał polską armię we wrześniu 1939 r., niemiecki film wygrał tę wojnę znacznie wcześniej 70
  • Bez granic 26 sie 2007, 22:00 74
  • Podziemne bombardowanie 26 sie 2007, 22:00 Jeszcze kilka dni po potężnym trzęsieniu ziemi 100-tysięczne Pisco w Peru wyglądało jak po bombardowaniu. Na ulicach leżały setki zwłok, 70 proc. budynków zostało zniszczonych. Było to najgorsze trzęsienie ziemi w Peru od 50 lat.... 74
  • Lalki demokracji 26 sie 2007, 22:00 Komentarz 74
  • Zła prasa 26 sie 2007, 22:00 .   74
  • Rudzielec Berlusconiego 26 sie 2007, 22:00 Rudowłosa 39-letnia była miss Włoch jest nową nadzieją prawicy. To ostatni pomysł Silvio Berlusconiego na powrót do władzy. Kilka dni temu Michela Vittoria Brambilla, znana jako La Rossa, z błogosławieństwem byłego premiera... 75
  • Strażak Juszczenko 26 sie 2007, 22:00 Wiktor Juszczenko odkrywa w sobie nowe talenty, co pewnie zaprocentuje w sondażach. Prezydent Ukrainy, lecąc do stolicy z Chersonia, ujrzał smugi czarnego dymu unoszące się nad lasem. Kazał natychmiast zawrócić maszynę i wylądować.... 75
  • Fundamentalny fundamentalizm 26 sie 2007, 22:00 Rozmowa z Noamem Chomskym, językoznawcą, współtwórcą gramatyki transformacyjno-generatywnej, jednym z największych krytyków Ameryki Amina Chaudary: Co się dzieje, kiedy religia łączy się z polityką? Noam Chomsky: Takie połączenia... 75
  • Prezydent świata 26 sie 2007, 22:00 Przywódców państw wybierają obywatele - o ile pozwoli im Rupert Murdoch 76
  • Wakacje z brunatnymi 26 sie 2007, 22:00 Niemieccy neonaziści polują na cudzoziemców 80
  • Boscy kurierzy 26 sie 2007, 22:00 Choć Watykan ma tylko 300 dyplomatów, to najpotężniejsza dyplomacja świata 82
  • Mafia eksportowa 26 sie 2007, 22:00 Z ziemi włoskiej do Europy 86
  • Marianna z Maroka 26 sie 2007, 22:00 Arabka stała się uosobieniem francuskości 88
  • Pasaż 26 sie 2007, 22:00 Wypasiona wyprawka 90
  • Żywy Sebastiano… 26 sie 2007, 22:00 Sebastiano i Fred to imiona… stojaków na pisaki. Pierwszy to dzieło projektanta Massima Giacona, który tworzy zaskakujące projekty tak banalnych przedmiotów, jak korek do wanny czy podstawka do jajek. Chętnie kupią go rodzice, którzy... 90
  • Pobudka z pandą 26 sie 2007, 22:00 Z myślą o pierwszoklasistach projektanci holenderskiej firmy Karlsson skonstruowali budziki zwierzątka: Panda i Różowy Królik, które mogą choć trochę uprzyjemnić ranne wstawanie do szkoły. Dźwięk pobudki nie jest natarczywy –... 90
  • Notes van Gogha 26 sie 2007, 22:00 Z notesów Moleskine korzystali Pablo Picasso, Vincent van Gogh, Jean Paul Sartre i Ernest Hemingway. Legendarne notesy wytwarzane są od dwustu lat i wciąż uważa się je za najlepsze na świecie. Jeśli z powodzeniem służyły czołowym... 91
  • …i martwy Fred 26 sie 2007, 22:00 Martwy Fred jest dobrym pomysłem na odreagowanie złości po jedynce z klasówki. Wbijając długopis w silikonowego ludzika, można się nieźle wyżyć. Sebastiano jest w ofercie Fabryki Form, a Martwy Fred - Toys4Boys. 91
  • Lewitujący pisak 26 sie 2007, 22:00 Dzieci potrzebują często zachęty do nauki. Tę sprawę mogą załatwić zabawne gadżety, np. pisak, który dzięki specjalnym magnesom unosi się w polu magnetycznym. Można nim także pisać. Do kupienia w sklepie internetowym Toys4Boys. 91
  • Taśma dla piłkarza 26 sie 2007, 22:00 Nawet taśma klejąca może się stać atrakcyjnym elementem wyprawki, jak ta w formie piłki nożnej, dostępna w sklepie ZoomZoom. pl. Zaprojektował ją Martti Guixé, gwiazda hiszpańskiego designu. 91
  • Kalkulator jak telefon 26 sie 2007, 22:00 Komórka to dziś nieodłączny element wyposażenia ucznia. Na pewno ważniejszy dla niego niż kalkulator. Może dlatego Sharp wpadł na pomysł, by kalkulatory szkolne wyglądały jak telefony. Jest model niebieski i różowy – od razu... 91
  • Ołówki młodego snoba 26 sie 2007, 22:00 Najcenniejsze ołówki Europy – tak reklamowana jest kolekcja Crystal Pencils, wspólne dzieło Swarovskiego i austriackiej firmy Piffl Interieur, produkującej luksusowe meble i akcesoria biurowe. „Kryształowe ołówki" to coś... 91
  • Garniturek żałobny 26 sie 2007, 22:00 Koniec gołych brzuchów, kolczyków w pępkach, kusych szortów, stringów wyłażących z dżinsów i rewii kosztownych markowych ubrań. Od września obowiązuje „jednolity strój szkolny", czyli mundurek. Tyle że stroje, które założą we wrześniu uczniowie publicznych podstawówek i... 94
  • Apostołowie wina 26 sie 2007, 22:00 Polska jest krajem wódki, więc miłośnicy wina cieszą się z każdej nawróconej duszyczki 100
  • 12 godzin na kulturę 26 sie 2007, 22:00 Norah i disco moloWielkie, bardziej telewizyjne niż muzyczne, wydarzenie na zakończenie wakacji. Gwiazdą będzie Norah Jones, która otworzy festiwal mało „sopocką" mieszanką akustycznego jazzu i bluesa. Zamkną zaś gwiazdy ery... 104
  • Laser 26 sie 2007, 22:00 104
  • Krótko po wolsku - Sezonie, zamknij się! 26 sie 2007, 22:00 Nie udał się nam tegoroczny sezon ogórkowy. To znaczy, tradycyjne atrakcje wakacyjne, brylujące zazwyczaj na łamach gazet, tym razem nie miały szansy, by się przebić na pierwsze, a nawet drugie strony. I co z tego, że na Bałtyku... 106
  • Ranking tygodnia 26 sie 2007, 22:00 Najchętniej oglądane filmy fabularne13-22 sierpnia 2007tytuł/liczba widzów1. Dwa oblicza śmierci4 926 325 TVP 12. Angelika wśród piratów4 382 252 TVP 13. Gliniarz z metropolii3 645 268 TVP 14. Śmierć za śmierć3 520 808 TVP 15. Grupa... 106
  • Ziemia obiecana 26 sie 2007, 22:00 Festiwal Dialogu Czterech Kultur 107
  • Odchylenie konserwatywne 26 sie 2007, 22:00 Jakie poglądy mają polscy artyści 108
  • Wencel gordyjski - IV RP jest kobietą 26 sie 2007, 22:00 Na Wiejskiej huczy jak w maglu 112
  • Ueorgan Ludu 26 sie 2007, 22:00 Na ratunek służbie zdrowia - GŁODÓWKA PACJENTÓW 113
  • Skibą w mur - Przodek na przodku 26 sie 2007, 22:00 Ktoś, kogo przodek istnieje na kartach powieści, może lepiej zaistnieć na kartach do głosowania 114

ZKDP - Nakład kontrolowany