Poobijana perła

Poobijana perła

To miasto jest wyniosłe jak skała, na której je zbudowano. Pozycja pokonanego przez siły natury czy wroga nie łamie jego dumy. I mimo przeciwności losu nadal szczyci się mianem perły Adriatyku. Dlatego patronowi miasta św. Błażejowi ustawiono tu aż 17 pomników.
„Non bene pro toto libertas venditur auro" – „Wolności nie sprzedaje się za żadne złoto świata". Tej łacińskiej sentencji nie wyryto na jakimś waszyngtońskim pomniku upamiętniającym amerykańską wojnę o  niepodległość. A jednak twierdzę Lovrijenac w Dubrowniku, na której murach widnieje ta dewiza, łączy z USA szczególna więź. Republika Dubrownicka była bowiem pierwszym państwem na świecie, które uznało niepodległość zbuntowanych kolonii. Także obecnie to niewielkie miasto ma chyba z Ameryką coś wspólnego. Oślepiając bielą wapiennych murów i czerwienią rozpadających się dachówek, Dubrownik realizuje dzisiaj bałkańską wersję American Dream.

Położony na niewielkim skalnym cyplu, potężnymi murami odgrodzony od  morza dumnie góruje nad wodami Adriatyku. Wąskie uliczki chyba niewiele zmieniły się od czasów, gdy Republika Dubrownicka była drugą po Wenecji kupiecką potęgą Morza Śródziemnego. W promieniach popołudniowego słońca Stradun, główny deptak miasta, błyszczy jak wypolerowany marmur. Przypomina ogromne lustro, w którym niewyraźnie odbijają się rzędy identycznych barokowych kamieniczek. Ale wystarczy tylko trochę wyobraźni, aby w tym kamiennym zwierciadle dojrzeć burzliwą historię Dubrownika.

Najpierw było tragiczne w skutkach trzęsienie ziemi, które w  XVII wieku niemal doszczętnie zniszczyło średniowieczną zabudowę. W  perzynę obrócona została wielka gotycka katedra. Jak głosi legenda, ufundował ją Ryszard Lwie Serce, który wracając z krucjaty, rozbił się przy pobliskiej wysepce Lokrum. Cudem ocalały monarcha postanowił podziękować Opatrzności za ratunek i wybudował wspaniały kościół. Dzisiaj na jego miejscu wznosi się barokowa świątynia, której ołtarz zdobi obraz Tycjana. Z kataklizmu ocalał także pełen przepychu Pałac Sponza oraz Pałac Rektorów, z którego w dawnych wiekach rządzono republiką.

Najbardziej dramatyczne dla Dubrownika okazały się jednak ostatnie lata XX wieku. Świadczą o tym dziury po odłamkach i fragmenty pocisku szrapnelowego będące ponurą pamiątką po serbskim ostrzale w 1991 r. Wtedy też było tutaj pełno obcokrajowców, ale niestety nie turystów, tylko korespondentów wojennych CNN, BBC, Reutera. Dramat oblężonego Dubrownika obserwowały miliony ludzi na całym świecie. Pod takim naporem miasto musiało upaść. Historia potoczyła się jednak inaczej. Po trzech miesiącach bezlitosnych ataków Serbowie wycofali się, zostawiając po  sobie gruzy i dziesiątki ofiar. Kiedy wydawało się, że to już koniec snu o „perle Adriatyku", miasto niespodziewanie podniosło się z kolan i  odzyskało swój dawny splendor. Chyba rzeczywiście musi nad nim czuwać jego patron, św. Błażej. Pomniki świętego możemy odnaleźć dosłownie wszędzie. Stoją w śmierdzących stęchlizną zakamarkach i nad główną bramą wjazdową Pile, niczym strażnicy, broniąc dostępu do „wolnego miasta".

Mieszkańcy Dubrownika wykazali się typową dla Chorwatów fantazją. Postanowili na przekór własnej tragicznej historii stworzyć miejsce opowiadające właśnie o wojnie. War Photo Limited to unikatowa w skali Europy galeria poświęcona w całości fotografi i wojennej. Jej mury gościły najbardziej znanych współczesnych fotoreporterów, takich jak Christopher Morris czy Andrew Testa. Nad prowadzącymi tu drzwiami powinien widnieć cytat z „Boskiej Komedii" Dantego: „Porzućcie wszelką nadzieję, wy, którzy tu wchodzicie”.W tym miejscu kończy się Dubrownik, a zaczyna Afganistan, Bośnia czy Sierra Leone. Jak w soczewce skupiają się tutaj demony wojny i okrucieństwa, do  którego mogą się posunąć opętani nienawiścią ludzie. „War Photo Limited to prawdziwa historia naszych czasów, którą chcemy pokazać ludziom po  to, aby już nigdy się nie powtórzyła” – mówi Wade Goddard, kurator galerii.

Na szczęście War Photo Limited to jedyne mroczne miejsce na mapie adriatyckiego miasta. W pozostałych dubrownickich zakamarkach króluje radość i typowo bałkańska pasja życia. Ten dystans do świata w pełni ujawnia się w Muzeum Marina Držića, jednego z najwybitniejszych chorwackich dramaturgów. Zwariowane wnętrza mają niewiele wspólnego z  samym pisarzem, mówią natomiast wiele o chorwackiej duszy. Nie należy się zatem zbytnio przejmować gadającymi satyrami albo nagłymi wybuchami szalonej muzyki. Zresztą latem w Dubrowniku jest głośno i gorąco całą dobę. W dzień pali słońce, a wieczorem rozpoczynają się niezwykłe spektakle.

Od 10 lipca do 25 sierpnia trwa Letni Festiwal w Dubrowniku. To wielkie święto teatru, opery i muzyki klasycznej, na które przyjeżdżają najbardziej znani artyści z całego świata. Wszystkie spektakle są wystawiane na miejskich placach, skwerach albo murach. Swój udział w nim mają również Polacy. W 2007 r. występował tutaj Krzysztof Penderecki, regularnie grane są także utwory Ludomira Michała Rogowskiego. Ten wybitny kompozytor przyjechał do Dubrownika na letni wypoczynek, a  pozostał tutaj przez 27 lat. – Wyjątkową cechą naszego festiwalu jest to, że przestrzeń miejska stanowi integralną część samego widowiska. To  niezwykła atmosfera Dubrownika stanowi o sile tej imprezy – opowiada Ivana Medo, rzecznik festiwalu. Z pewnością warto w tak niecodziennym otoczeniu obejrzeć aranżację sonetów Szekspira w wykonaniu Théâtre des Bouff es du Nord z Paryża albo posłuchać Zagrzebskiej Orkiestry Symfonicznej. Tomasz Grzywaczewski

Okładka tygodnika WPROST: 26/2009
Więcej możesz przeczytać w 26/2009 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1
  • rafcio82@tlen.pl IP
    Doprawydy piękne miasto z zamkiem i otoczoa przez mury starówką. Polecam każdemu kto nie był jako cel wakacyjnej podróży.

    Spis treści tygodnika Wprost nr 26/2009 (1381)

    • Na stronie - Prezydencka obsesja 21 cze 2009, 20:00 Ci, którzy sądzą, że w walce o fotel przewodniczącego Parlamentu Europejskiego dla Jerzego Buzka chodzi o to stanowisko, powinni się zawstydzić. Nie chodzi też wcale o naszą pozycję w unii. Posada dla Jerzego Buzka służy wyborom prezydenckim. Zresztą prawie wszystko w naszej... 5
    • Z życia koalicji 21 cze 2009, 20:00 Grzegorz Schetyna wywołał burzę, proponując by Donald Tusk – jako prezydent – kierował wciąż Platformą Obywatelską. W Polsce tak się oczywiście nie da, bo funkcjonuje tu słynna bzdura znana jako „prezydent wszystkich... 6
    • Z życia opozycji 21 cze 2009, 20:00 Ryszard Kalisz uznał, że Grzechowi Napieralskiemu brakuje charyzmy oraz umiejętności komunikacyjnych. A w obecnej sytuacji na czele SLD powinien stanąć ktoś wyposażony w obie te cechy. Pewnikiem ma rację, ale problem ten można... 7
    • Podatki w górę 21 cze 2009, 20:00 Tylko podwyżka podatków może uratować tegoroczny budżet. Deficyt finansów państwa może wynieść nawet 60 mld zł zamiast planowanych 18,2 mld zł. Oznacza to, że Ministerstwo Finansów musi szybko znaleźć sposób na załatanie gigantycznej dziury budżetowej opiewającej na ponad 40... 8
    • Skaner 21 cze 2009, 20:00 12
    • Natrętna mucha i Ewa Kopacz 21 cze 2009, 20:00 Czy minister zdrowia Ewa Kopacz traktuje rzecznika praw obywatelskich Janusza Kochanowskiego jak natrętną muchę? W tym tygodniu ujrzy światło dzienne biała księga korespondencji między oboma urzędami. 12
    • Dwa trupy, zero kary 21 cze 2009, 20:00 Nie ma podstaw do wszczęcia „dyscyplinarki" wobec sędzi Sądu Rejonowego w Kościanie Agnieszki O. – uznała na ostatnim posiedzeniu Krajowa Rada Sądownictwa. To sędzia O. w grudniu ubiegłego roku wypuściła z aresztu Jana... 12
    • Zakon NIK 21 cze 2009, 20:00 Platforma Obywatelska planuje rewolucję w NIK. – Te zmiany mogą oznaczać likwidację izby – ostrzega Janusz Wojciechowski, jej były prezes, eurodeputowany PiS.  – Ludzie, którzy byli związani z izbą, mają poczucie, że... 13
    • Czołgi i Słońce Peru 21 cze 2009, 20:00 Przyznany premierowi order Słońce Peru miał być tylko zabawnym przystankiem w „podróży życia" państwa Tusków. Wychodzi jednak na to, że po roku od tamtej wizyty wymiana handlowa z Peru rośnie. Mamy też szansę na duży... 13
    • Puls gospodarki 21 cze 2009, 20:00 Brak opcji na opcje Nie będzie ustaw opcyjnych. Miały one pomóc przedsiębiorcom odzyskać przynajmniej część z 200 mld zł, które stracili na opcjach walutowych.  Sejmowa Komisja Finansów Publicznych odrzuciła wszystkie projekty ustawy,... 16
    • Przegląd prasy zagranicznej 21 cze 2009, 20:00 Dylemat Białego Domu Zuddeutsche ZeitungBarack Obama musiał się liczyć z tym, że Mahmud Ahmadineżad pozostanie prezydentem Iranu. Podejrzenie o oszustwo wyborcze ukazało jednak nową twarz władzy, co utrudnia zbliżenie z Teheranem.... 19
    • Żona księdza 21 cze 2009, 20:00 „Przyślijcie nam księdza z żoną, a zabierzcie od nas duchownego w celibacie, bo podrywa wszystkie kobiety we wsi” – z taką petycją zwrócili się do Watykanu wierni z podkarpackiej wioski. Były w niej dwie parafie: greckokatolicka i łacińska. W pierwszej... 20
    • Sonnyboy i karły 21 cze 2009, 20:00 Nie ma się co podniecać ostatnim „wybrykiem” „Frankfurter Allgemeine Zeitung”, która nazwała Jarosława Kaczyńskiego „najstraszniejszym ze strasznych narodowych konserwatystów”. Niemiecka prasa tonu już nie zmieni. Przez półtora roku umocnił... 22
    • Europarlament jest zbędny 21 cze 2009, 20:00 Na pytania czytelników internetowego wydania "Wprost" odpowiada Ryszard Bugaj, doradca ekonomiczny prezydenta, jeden z najciekawszych publicystów i ekonomistów lewicowych. 24
    • Plus ujemny - Prawdziwa fikcja 21 cze 2009, 20:00 Tylko ten (lub ta), który potrafi rozmawiać o seksie na porodówce, ma kwalifikacje na polityka. Rozwiązanie jest zbyt proste, by zajmowali się nim politycy. Rządzenie nie polega na rozwiązywaniu problemów, lecz na tworzeniu nowych. Banalny problem budowania dróg i autostrad... 25
    • Ile mają politycy 21 cze 2009, 20:00 Z czym kojarzy się polityka? Z dużymi pieniędzmi. Aż 49 proc. Polaków uważa polityków za najzamożniejszą grupę zawodową – mówi jeden z sondaży TNS OBOP. Jak jest naprawdę? 27
    • Zbigniew Jeż 21 cze 2009, 20:00 Zbigniew Ziobro jest kreowany dziś na króla Edypa z tragedii Sofoklesa. Zapiera się przed politycznym ojcobójstwem, którego ma dokonać. Ucieka przed nim do Brukseli. Ale wszyscy i tak tylko czekają na ten akt sztuki, w którym pozbawi władzy Jarosława Kaczyńskiego i zajmie jego... 34
    • Ryba po polsku -  Polska 2030 21 cze 2009, 20:00 Materiałów prognostycznych mam ci w domu pod dostatkiem. Mam broszurę z lat 50. przedstawiającą wizję Warszawy w roku 1970. Nie jeden Pałac Kultury, ale dwa. Drugi tu, gdzie stał wtedy i dziś stoi znowu Zamek Ujazdowski. Fontanny, bulwary, żegluga na Wiśle, ruchome chodniki i... 37
    • Polski rewanż 21 cze 2009, 20:00 Wiele polskich przedsiębiorstw ze wszystkich niemal branż wyparły z krajowego rynku zachodnie koncerny. Tak było 20 lat temu. Teraz szefowie rodzimych firm doszli do wniosku, że rola drugich skrzypiec w tej rynkowej orkiestrze im nie odpowiada. I zaczęli odzyskiwać utraconych... 38
    • Zemsta Bauera 21 cze 2009, 20:00 Dla jednych jest przykładem menedżera nowej generacji, inni uważają go za biznesowego nieudacznika. Potrafi zbudować coś z niczego, choć zdarza się, że władza uderza mu do głowy. Rafał Bauer – jeden z najbardziej kontrowersyjnych polskich biznesmenów – teraz chce... 41
    • Głos z Ameryki - Dolary z drukarki 21 cze 2009, 20:00 Amerykański Bank Centralny, działając na zlecenie Białego Domu, dodrukował już ponad bilion dolarów. To może wpędzić Stany Zjednoczone w inflację, którą odczuje cały świat. Czas zlikwidować chore bodźce gospodarcze, rozpocząć „deTARPowanie” gospodarki i zapewnić... 42
    • Odmładzający seks 21 cze 2009, 20:00 „Utrzmuję dobrą formę, bo często uprawiam seks. Kurt traktuje mnie jak konia wyścigowego, a jak się ma konia, to trzeba na nim jeździć. On sprawia, że czuję się seksowna, a to bardzo skutecznie odmładza” – wyznaje Goldie Hawn, 64-letnia aktorka związana z... 44
    • Choroba ciężkich nóg 21 cze 2009, 20:00 Victoria Beckham jeszcze niedawno nigdy nie pojawiała się bez obcasów. Od 2008 r. coraz częściej chodzi w płaskich butach lub w klapkach. Powodem nie jest nowa moda. Victoria, podobnie jak wiele innych kobiet, ma prawdopodobnie kłopoty z żylakami. 46
    • Kobieca przypadłość 21 cze 2009, 20:00 Rozmowa z prof. Markiem Maruszyńskim, kierownikiem Kliniki Chirurgii Ogólnej, Onkologicznej i Naczyniowej w Wojskowym Instytucie Medycznym w Warszawie 48
    • Miotacz bólu 21 cze 2009, 20:00 Zamiast gumowych kul, armatek wodnych i gazu łzawiącego do rozpędzania ulicznych zamieszek będzie używany „miotacz bólu”. Aparat emituje wiązkę mikrofal, które wnikają w skórę na 0,4 mm, gdzie są umiejscowione receptory bólowe. Trafiona osoba dozna wrażenia... 51
    • Będziemy teleportować ludzi, ale nie dusze 21 cze 2009, 20:00 Rozmowa z prof. Michio Kaku, fizykiem teoretycznym i popularyzatorem nauki z City University w Nowym Jorku 52
    • Teherańska wiosna 21 cze 2009, 20:00 Teoretycznie wszystko wygląda tak samo jak w roku 1999 i 2003, gdy na ulice Teheranu wyszły tysiące młodych ludzi. Wtedy też się wydawało, że skostniała teokracja się chwieje. Demonstracje skończyły się jednak po dwóch tygodniach, a wszystko, co osiągali manifestujący, to... 54
    • Targi brukselskie 21 cze 2009, 20:00 O co ma walczyć Polska po eurowyborach? O wszystko – twierdzą unijne wygi. Zarówno o fotel przewodniczącego Parlamentu Europejskiego dla prof. Jerzego Buzka, jak i o ważne komisyjne stanowisko dla Janusza Lewandowskiego. Argument, że nie podpisaliśmy jeszcze traktatu... 56
    • Europa i reszta - Mur i murek 21 cze 2009, 20:00 Polityka jest pełna wielkich nieznajomych, zarówno ludzi, jak i wydarzeń. Czczony w Polsce, wkrótce były już przewodniczący Parlamentu Europejskiego Hans-Gert Pöttering, jest rozpoznawany w Niemczech przez 2 proc. obywateli. Najgłośniejszy polityk frakcji socjalistycznej... 58
    • Trochę kultury, proszę 21 cze 2009, 20:00 Dzielimy się na tych, którzy w czasie wakacji nadrabiają, i tych, którzy wolą sobie odpuścić. Jedni pakują do walizki poważną cegłę, inni wolą lżejszy kaliber na DVD do oglądania z laptopa pod plażową parasolką. Nasz przewodnik uwzględnia urlopowe potrzeby jednych i drugich. 60
    • Prawda fotografii 21 cze 2009, 20:00 Rozmowa z Tadeuszem Rolkem, fotografikiem, bohaterem wystawy w Centrum Sztuki Współczesnej (do 12 lipca) 68
    • Poobijana perła 21 cze 2009, 20:00 To miasto jest wyniosłe jak skała, na której je zbudowano. Pozycja pokonanego przez siły natury czy wroga nie łamie jego dumy. I mimo przeciwności losu nadal szczyci się mianem perły Adriatyku. Dlatego patronowi miasta św. Błażejowi ustawiono tu aż 17 pomników. 70
    • RECENZJE 21 cze 2009, 20:00 FilmBiografia młodej Coco Chanel to pozornie schemat. Kariera od początku prowadząca przez łózko. Banał, gdyby nie osoba bohaterki. Miliony dziewcząt przez stulecia były utrzymankami, ale taki talent zdarzył się tylko raz. Film... 72
    • Szwed na sterydach 21 cze 2009, 20:00 Volvo XC70 jest tak dobre jak chłodne piwo w upalny letni wieczór. A opracowany przez Szwedów silnik T6 jest tak znakomity jak najlepsze wino. Problem w tym, że z połączenia XC70 z T6 powstaje to, co ze zmieszania piwa z winem – mikstura wywołująca mdłości. 80
    • Skibą w mur - Do bojkotu! 21 cze 2009, 20:00 Krzysztof Skiba Żyjemy w świecie pomiesza- nia pojęć. Dawno, dawno temu, a konkretnie w roku 1880, gdy Charles Boycott, zarządca hrabstwa Mayo w Irlandii, ogłosił podwyżkę czynszów, miejscowi sprzedawcy zaczęli go ignorować. Biedny administrator nie mógł zrobić żadnych... 82

    ZKDP - Nakład kontrolowany