Ryba po polsku - Wielmożny idiota

Ryba po polsku - Wielmożny idiota

Forma była rzeczą w naszej kulturze śródziemnomorskiej zawsze bardzo ważną. Przez wieki teoretycy literatury spierali się, co jest właściwsze – trocheje czy anapesty. Czy uczucia lepiej wyraża ballada czy sonet? Ośmiozgłoskowiec czy trzynastozgloskowiec ze średniówką?
Spory istotne na temat zależności między treścią i formą toczyli przed wojną Witkacy i Chwistek. Witkacemu przeciwnicy jego czystej formy chcieli nawet wystawić nagrobek z napisem „Tu leży forma pozbawiona treści". Nie doszło do tego z tego błahego powodu, że w grobie Witkacego w Zakopanem pochowano jakaś kobietę, to znaczy formę nasyconą obcą treścią. Dla Witolda Gombrowicza forma była treścią twórczości. Socjalizm też zajmował się formą, zwalczając formalizm w sztuce i w życiu. Niektórym pisarzom socrealistycznym udało się to w literaturze.

A w życiu udało się to  całej rzeszy plujących i charczących na chodnik przechodniów ulicznych, prostych obywateli PRL, którzy przeszli przez tę ulicę do III Rzeczypospolitej bez zawracania sobie głowy formami. Bo nie tylko w literaturze albo – szerzej – w sztuce forma jest niesłychanie istotna. Także w codziennym obcowaniu i współżyciu. Wiedział o tym bardzo dobrze jednoroczny ochotnik Marek, który tłumaczył dobremu wojakowi Szwejkowi tę ogromną różnicę między zwrotem: „Jesteś bydlę" a powiedzeniem: „Panie jednoroczny ochotniku, pan jest bydlę". Mam nadzieję, że wyczuwacie, łaskawcy, tę subtelność. Jakiś czas temu dostałem list mniej więcej tej treści: „Szanowny Panie Redaktorze, ponieważ pozwoliłem sobie napisać tekst zawierający cytaty z Pańskiego znakomitego arty- kułu, posyłam panu jego kopię z nadzieją, że znajdzie Pan chwilę swego cennego czasu, aby zapoznać się z jego treścią. Łączę wyrazy najgłębszego poważania i podziwu dla Pańskiej wybitnej twórczości".

Tak mile połechtany znalazłem czas i się zapoznałem. Był to okraszony cytatami dowód, że jestem obskurant, wstecznik, matoł i idiota. Normalnie poczułbym się urażony treścią, ale forma listu przewodniego była tak doskonała, że wszystko razem zadowoliło moją próżność. Zainteresowanie ze strony osoby tak wykwintnej, eleganckiej i dbałej o formę poruszyło szlachetniejsze struny mej duszy. Jeśli okazuje się mi szacunek i  poważanie, mogę sobie poza tym być obskurantem i idiotą.

W polityce dość długo trwała walka między formą a brakiem formy. Między brutalnymi oskarżeniami o łapownictwo, bandytyzm i nieróbstwo a  stwierdzeniami w rodzaju – pozwalam sobie mniemać, że godny najwyższego szacunku mój adwersarz wraz ze swoją czcigodną małżonką i wspaniałą progeniturą nie jest zbyt drobiazgowy, jeśli idzie o rozróżnianie własnych i publicznych zasobów pieniężnych. Forma ukształtowała się kompromisowo i teraz mówi się najczęściej o wielce szanownych i godnych szacunku łotrach i łajdakach. Dzięki formie treść nikomu nie uwłacza. Tak więc formalna strona sporów politycznych ucukrowała się i uleżała.

A co z treścią? I tu jest właśnie godny szacunku pies elegancko pogrzebany. Nikt już nie wie, czy w polityce istnieje jeszcze w ogóle jakaś treść, czy wszystko sprowadza się do formy. Mieliśmy ostatnio dwie wielkie debaty polityczne: w sprawie mediów publicznych i stanu finansów państwa, w których wypowiadali się niemal wszyscy do tego powołani i  wielu niepowołanych. Jak była treść istotna tych dyskusji, nikt chyba nie potrafi powiedzieć. W centrum zainteresowania była forma. Czy PO postąpiła z formalnego punktu widzenia ładnie czy brzydko, robiąc w  konia PSL i SLD w kwestii mediów publicznych? Czy forma krytyki opozycji wobec ministra Rostowskiego była z formalnego punktu widzenia dopuszczalna? Publiczność, nie rozumiejąc treści, ocenia formę. Estetyczny kształt, jak na nagrobku Witkacego pozbawiony treści. Rezultaty badania opinii publicznej nie są uzależnione od treści, czyli myśli, działań i celów polityków i całych ugrupowań tylko od formy, jaką sobą przedstawiają. Od krawatów i skarpetek. Nie odważę się powiedzieć, że obywatel III RP jest statystycznie idiotą. Też dbam o formę. Wielmożny Pan Obywatel jest godnym szacunku i wielce czcigodnym idiotą.

Autor jest publicystą „Faktu"

Okładka tygodnika WPROST: 27/2009
Więcej możesz przeczytać w 27/2009 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1
  • romanszalapski IP
    Maciej Rybiński, to przyjaciel Polaków. Pisał o nas zawsze trafnie i dosadnie. Odszedł. Niech Bóg ma Go w swojej opiece.

    Spis treści tygodnika Wprost nr 27/2009 (1382)

    • Poczta 28 cze 2009, 20:00 Ile państwo zdziera z kierowców Z zainteresowaniem przeczytałem Diagnozę „Wprost" „Ile państwo zdziera z kierowców" (nr 24). Podane przez autorów liczby budzą przerażenie. Państwo łupi nas na każdym kroku, a jest... 4
    • Na stronie - Donald Rydz-Śmigły 28 cze 2009, 20:00 Za chwilę chyba wybuch- nie wojna. W Sejmie atmosfera jak w maju 1939 r. po słynnym przemówieniu Józefa Becka. Kto nie z nami, ten przeciw nam. Strzeżmy się dywersantów i jednoczmy, bo ojczyzna w niebezpieczeństwie. I jest nawet nowy marszałek Rydz-Śmigły. 5
    • Z życia koalicji 28 cze 2009, 20:00 A to awans! Wielki Kąpielowy PO, nadzorca basenów na Warszawiance z ramienia swego i kolegów, Andrzej Halicki, został szefem sejmowej Komisji Spraw Zagranicznych! Długośmy doszukiwali się klucza, według którego dokonano wyboru Wielkiego... 6
    • Z życia opozycji 28 cze 2009, 20:00 W SLD nawalanka na cepy. Zraniony i broczący krwią Szejna (frakcja Wojtkowa) twierdzi, że Senyszyn (zwolennicy Grześka, czyli frakcja batonowa) pokonała go w eurowyborach tylko dlatego, że dostała nielegalnie od partii 200-300 tys. zł na... 7
    • Jackson – brat Obamy 28 cze 2009, 20:00 Jego 40-letnią karierę można podzielić na trzy etapy: „ jestem gwiazdą, bo jestem czarny” (lata 60.), „jestem gwiazdą, mimo że jestem czarny” (lata 70.) i „jestem gwiazdą, ponieważ nie jestem czarny” (lata 80.). Podśmiewaliśmy się z tego i... 8
    • Skaner 28 cze 2009, 20:00 14
    • Zapalne samowolki 28 cze 2009, 20:00 Tragedia jak ta w Kamieniu Pomorskim może się powtórzyć. „Wprost” dotarł do wyników kontroli NIK, która objęła powiatowy nadzór budowlany. Wynika z niej, że inspektoraty nie egzekwują wydanych decyzji, nawet gdy samowole budowlane zagrażają życiu. 14
    • Dobroczyńcy kolejowi 28 cze 2009, 20:00 Czy można wynająć biuro od PKP w centrum dużego miasta za 3,5 zł za metr i do tego wyremontować je za pieniądze kolei? Można. Wystarczy być posłem i specjalizować się w pracach nad ustawami związanymi z PKP. Udowodniła to Elżbieta... 14
    • Mało z unii 28 cze 2009, 20:00 Jedynie 4,3 mld zł zamiast planowanych 29 mld zł zarobiła Polska na czysto w 2008 r. na członkostwie w unii – wynika z wyliczeń Grażyny Gęsickiej 15
    • "Wprost" i ambasada USA nagrodzili młodych dziennikarzy 28 cze 2009, 20:00 W rezydencji ambasadora USA w Warszawie odbyło się uroczyste wręczenie nagród laureatom XI edycji konkursu dla młodych dziennikarzy, organizowanego przez tygodnik „Wprost" i ambasadęUSA w Polsce. Pierwsze miejsce zdobyła praca... 15
    • Puls gospodarki 28 cze 2009, 20:00 Kryzys gazowy – część druga 16
    • Polskie partie leninowskie 28 cze 2009, 20:00 Podstawą dzisiejszego systemu partyjnego w Polsce jest zasada multiplikacji. Zupełnie jak w sklepie mięsnym albo na grafikach Warhola: pięć rodzajów podobnej podwawelskiej i szereg portretów tej samej Marilyn Monroe. Mamy cztery liczące się PZPR-y, jak dawna Polska Zjednoczona... 20
    • Dręczę Ewę Kopacz 28 cze 2009, 20:00 Rozmowa z Januszem Kochanowskim, rzecznikiem praw obywatelskich, doktorem nauk prawnych 22
    • Nie podobają mi się ani rządy PiS, ani rządy PO 28 cze 2009, 20:00 Na pytania czytelników internetowego wydania „Wprost” odpowiada Kataryna, najsłynniejsza polska blogerka polityczna. Za opinie na temat Andrzeja Czumy domagano się ujawnienia jej tożsamości. Wokół obrony anonimowości Kataryny rozpętała się w Internecie burza. 24
    • Podatek wyborczy 28 cze 2009, 20:00 Czy można ujawnić, kto jest najgłupszym członkiem rządu? Oczywiście, że nie, bo byłoby to ujawnienie tajemnicy państwowej. Wiedzą o tym tylko najbliżsi współpracownicy premiera. Źródło przecieku łatwo zatem określić, ale nikt nie ujawni tego członka, bo grożą za to sankcje... 25
    • Czy żywność ekologiczna jest ekologiczna? 28 cze 2009, 20:00 Do niedawna żywność ekologiczna była jedynie fanaberią ludzi bogatych. Dziś prawie 10 proc. polskich konsumentów jest gotowych zapłacić za nią nawet o połowę więcej niż za produkty bez przedrostka „eko”, by nacieszyć podniebienie warzywami i owocami bez pestycydów.... 27
    • Ironista Tuska 28 cze 2009, 20:00 Przez lata był obok Balcerowicza czarnym ludem polskich przemian. Dziś po oczyszczających wyrokach sądów i latach spędzonych w cieniu Janusz Lewandowski zaczyna być liczącą się postacią europejskiej polityki. Dzięki odsunięciu się od krajowej polityki ma święty spokój. Ma też... 34
    • Ryba po polsku - Wielmożny idiota 28 cze 2009, 20:00 Forma była rzeczą w naszej kulturze śródziemnomorskiej zawsze bardzo ważną. Przez wieki teoretycy literatury spierali się, co jest właściwsze – trocheje czy anapesty. Czy uczucia lepiej wyraża ballada czy sonet? Ośmiozgłoskowiec czy trzynastozgloskowiec ze średniówką? 37
    • Komórkowy zawrót głowy 28 cze 2009, 20:00 Rynek telefonów komórkowych dochodzi do ściany – statystyczny Polak ma już prawie 1,2 komórki, co oznacza, że niemal osiągnęliśmy unijną średnią. To dobra wiadomość dla klientów, zła dla operatorów – teraz nie będą już konkurowali z sobą o pozyskanie nowych... 38
    • Pani Terminator 28 cze 2009, 20:00 Zanim została prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, miała opinię skromnej i miłej doktor prawa. Dzisiaj jest postrachem nieuczciwych korporacji i batem na chciwych przedsiębiorców. Małgorzata Krasnodębska-Tomkiel w ciągu zaledwie roku nałożyła na polskie firmy... 42
    • Głos z Ameryki - Biznesmen Obama 28 cze 2009, 20:00 Gdy czytam u Edmunda Burke'a, XVIII-wiecznego brytyjskiego polityka, o jego obawach przed „nową władzą nowych ludzi”, przychodzi mi na myśl prezydent USA. Barack Obama to człowiek bez doświadczenia biznesowego, dysponujący jednak dostateczną władzą, aby zwolnić... 45
    • Łysy tatuś na męża 28 cze 2009, 20:00 Dlaczego starsi mężczyźni łysieją? Czyżby robili to dla kobiet? Łysa głowa jest bowiem znakiem rozpoznawczym mężczyzny alfa – o wysokim statusie, prestiżu i dostojnym wieku. 46
    • Malaria północy 28 cze 2009, 20:00 Rozmowa z dr Beatą Kowalską-Werbowy, specjalistką leczenia boreliozy 50
    • Róża bez głowy 28 cze 2009, 20:00 Róża Luksemburg od 90 lat spoczywa na berlińskim cmentarzu Friedrichsfelde – tak sądzili historycy. Okazuje się jednak, że jej ciało może się znajdować w podziemiach berlińskiego szpitala Charité. Tak przypuszcza szef oddziału medycyny sądowej Michael Tsokos, który... 52
    • 100 płyt na jednej 28 cze 2009, 20:00 Jeszcze nie zdążyliśmy się oswoić z odtwarzaczami i dyskami blu-ray, a już pojawił się ich prawdopodobny następca – dysk holograficzny. Firma General Electric ogłosiła, że pomieści on 500 GB danych, czyli tyle, ile ponad 100 płyt DVD. 54
    • Koniec podsłuchów 28 cze 2009, 20:00 Profesjonalne urządzenie umożliwia podsłuch nawet kilkudziesięciu abonentów. Jedyne ograniczenie to konieczność przebywania w odległości nie większej niż kilka kilometrów od telefonu ofiary. Pluskwa, którą można podpiąć do każdej komórki, kosztuje raptem kilkadziesiąt złotych.... 63
    • Iran: pierwsza rewolucja czwartej fali 28 cze 2009, 20:00 „Natars, natars” – powtarza starszy mężczyzna. Klęczy przy dziewczynie leżącej na chodniku w kałuży krwi. W farsi (odmiana perskiego) „natars” znaczy „nie bój się”. Dziewczyna przez krótką chwilę patrzy prosto na kogoś, kto ją nagrywa... 64
    • Europa i reszta - Krowi handel 28 cze 2009, 20:00 Posłowie na Sejm III RP przygotowują się już do roli, jaką będą odgrywać po wejściu w życie traktatu lizbońskiego. To znaczy niewielkiej. W praktyce roli zatwierdzaczy brukselskich dyrektyw. Nasi deputowani zajęli się ostatnio kwestią zdrowej żywności i zaapelowali do... 68
    • Okiem Brytyjczyka - „Katyń” na Wyspach 28 cze 2009, 20:00 „Katyń” Andrzeja Wajdy trafił wreszcie na ekrany brytyjskich kin. Zebrał doskonałe recenzje, a do sukcesu przyczyniła się świetna dystrybucja, dzięki której film wyświetlano w największych kinach. To miłe wiadomości, ale o tym, jak mało Brytyjczycy wiedzą o... 69
    • Saddam Superstar 28 cze 2009, 20:00 „Proces Saddama to telewizyjne wydarzenie roku jak Oscary” – komentował skazanie irackiego dyktatora Stephen Colbert. Amerykański satyryk nie jest daleki od prawdy. Bo Husajn staje się gwiazdą popkultury, o czym najlepiej świadczy nowy serial produkcji HBO,... 70
    • Po co nam nowe rzeczy? 28 cze 2009, 20:00 Rozmowa z Patricią Urquiolą, designerką światowej klasy 72
    • RECENZJE 28 cze 2009, 20:00 Film John Woo, reżyser „Mission Impossible 2" i „Bez twarzy", obejrzał „Troję" i doszedł do wniosku, że Chiny też zasługują na superprodukcję opowiadającą o ich historii. Postanowił przypomnieć bitwę... 74
    • Łódzka klasa 28 cze 2009, 20:00 Historyczne spotkanie nie musi oznaczać wojny światów. Nawet jeśli biorą w nim udział ponadstuletnia fabryka rodem z „Ziemii obiecanej” i współcześni architekci. Andel’s Hotel w Łodzi można stawiać za wzór do naśladowania. 76
    • Cytrusy pełne pokusy 28 cze 2009, 20:00 Latem używamy rzeczy w wakacyjnym nastroju. Branża obojętna, ważna temperatura (także) uczuć. A co kojarzy się ze słońcem bardziej niż cytrusy? 78
    • Francja elegancja 28 cze 2009, 20:00 Praktyczny, dobrze wykonany, ekonomiczny – to ostatnie rzeczy, jakich się wymaga od kabrioletów. A jednak Peugeotowi udało się stworzyć samochód, który cieszy jazdą pod gołym niebem i jednocześnie pozostaje zaskakująco uniwersalny. 80
    • Skibą w mur - Zachodzenie 28 cze 2009, 20:00 Lansuje się ostatnio teorię, że jeśli będziemy dużo chodzić, będziemy zdrowsi. Narodowym sportem Polaków stało się chodzenie z kijkami po lesie. Dawno temu, jeśli ktoś sporo chodził, to nie miał auta albo o coś mu chodziło. Osoba, która ciągle chodzi, zdaniem lekarzy, jest... 82

    ZKDP - Nakład kontrolowany