Big Ben - Ben Bernanke

Big Ben - Ben Bernanke

Barack Obama jest prezydentem Stanów Zjednoczonych już tylko formalnie – słychać w Waszyngtonie. Nieoficjalną władzę w państwie na czas kryzysu miał przejąć szef Rezerwy Federalnej Ben Bernanke. To on faktycznie decyduje o pompowaniu w amerykańską gospodarkę bilionów dolarów.
Gdy w 2006 r. Ben Bernanke przejmował z rąk Alana Greenspana władzę nad największym systemem finansowym świata, nikt – poza środowiskiem ekonomistów – o nim nie słyszał. Nawet media mówiły o nim jako o „politycznym żółtodziobie". Dzisiaj Bernanke jest człowiekiem, który według jednych ratuje Stany Zjednoczone przed śmiercią, a według innych okrada zwykłych obywateli.

Choć szef Rezerwy Federalnej jest jedynie wykonawcą planu ratunkowego dla gospodarki opracowanego przez administrację prezydenta Obamy, to większość specjalistów jest zdania, że to właśnie on bezpośrednio odpowiada za poprawiające się wyniki ekonomiczne USA. Gwałtowne spadki PKB zostały zahamowane, sytuacja na rynku nieruchomości powoli się stabilizuje, bezrobocie nie wzrasta już tak szybko, rośnie produkcja przemysłowa (w lipcu po raz pierwszy od jesieni 2008 r. poszła w górę o 0,5 proc.), a obywatele wreszcie ruszyli na zakupy. Innymi słowy – dwa biliony dolarów, którymi Fed zasilił amerykańską gospodarkę, zaczynają przynosić rezultaty. Problemem jest to, że z tego samego powodu przeciętni Amerykanie tracą zaufanie do szefa banku centralnego. Uważają, że finansując straty sektora prywatnego z ich pieniędzy, po prostu ich okrada. Sposób, w jaki ratuje gospodarkę, jest zatem co najmniej kontrowersyjny. Ale nie dla Baracka Obamy. 25 sierpnia 2009 r. prezydent USA przedłużył kadencję szefa Fed. „Odważnym działaniem i nieszablonowym myśleniem Ben pomógł zahamować postępujący kryzys" – powiedział Obama, wręczając nominację.

 – Bernanke jest jednym z czterech największych makroekonomistów swojego pokolenia. Przy tym nie jest karierowiczem i egoistą – uważa Charles Calomiris, wykładowca w Columbia School of Business. Nie oznacza to jednak, że szef Fed nie popełnia błędów. – Prowadzi zbyt luźną politykę monetarną, powinien bardziej naciskać na banki, mógł opracować lepszą alternatywę dla programu TARP i lepiej wyjaśniać motywy swoich działań – wylicza Calomiris. Bernanke i tak uchodzi za człowieka, któremu przyszło naprawiać błędy swojego poprzednika. Tak hołubiony niegdyś Alan Greenspan (kierował Fed przez 18 lat) dzisiaj jest obwiniany o prowadzenie zabójczej dla sektora finansowego polityki monetarnej.

56-letni Ben Shalom Bernanke pochodzi z żydowskiej rodziny. Jego babka, lekarka Mortimer Bernanke, w 1921 r. wyemigrowała wraz z mężem do USA z należącego wtedy do Polski Borysławia (teraz Ukraina). Na Harvard University Bernanke zdecydował się pójść za radą rabina z miejscowej synagogi. Po ukończeniu z wyróżnieniem studiów ekonomicznych przeniósł się do prestiżowego Massachusetts Institute of Technology. W 1979 r. ożenił się z Anną, córką emigrantów z Europy Wschodniej, i obronił doktorat, w którym zajął się przede wszystkim cyklem koniunkturalnym. Bena od dawna najbardziej interesował wielki kryzys lat 30. i to w tej dziedzinie zyskał największe uznanie. Opracował teorię, według której za kryzys odpowiadał nie tylko bank centralny, ale przede wszystkim banki komercyjne, które w obliczu niewielkiego spowolnienia mocno redukują kredytowanie nowych inwestycji i tym samym wywołują poważną recesję. W trakcie kariery naukowej wyrobił sobie opinię świetnego negocjatora, człowieka wyważonego, kompetentnego i jednocześnie skromnego, któremu nie zależy na zaszczytach. To te cechy sprawiły, że George W. Bush uznał Bernankego za najlepszego kandydata na stanowisko szefa Fed.

Mimo że „Ben to pokolenie Miltona Friedmana" – jak mówi o nim jego przyjaciel Mark Gertler, ekonomista z Uniwersytetu Nowojorskiego – to w przeciwieństwie do swojego mistrza stroni od ideologii i skupia się na praktycznej polityce monetarnej. Mimo to nie przewidział skali kryzysu, z jakim przyszło się zmierzyć Stanom Zjednoczonym. Na początku wręcz bagatelizował niektóre objawy krachu, np. niepokojące sygnały płynące z rynku nieruchomości. Nawet gdy w lutym 2007 r. trzeci na świecie co do wielkości bank HSBC ogłosił straty w segmencie hipotecznym, opiewające na 10,5 mld dol., Bernanke ze stoickim spokojem zapewniał Kongres, że „wpływ rynku kredytów subprime na całą gospodarkę i rynki finansowe został powstrzymany”. Tymczasem sytuacja w sektorze nieruchomości pogarszała się z dnia na dzień, kolejne banki ogłaszały straty i 15 września 2008 r., czyli w dzień bankructwa giganta bankowego Lehman Brothers, Bernanke nie mógł już mieć wątpliwości – Peter Schiff i spółka mieli rację, prognozując nadejście wielkiego kryzysu.

Przeciwnicy szefa Fed zarzucają mu, że gdy kryzys pukał do drzwi Ameryki, ten ochoczo wpuścił go do środka, a dopiero potem zaczął wypraszać. Nie zapobiegł zawałowi gospodarki, lecz czekał do momentu, aż trzeba będzie ją reanimować. Dopiero wtedy zaczął wcielać w życie swoje teorie.

Ben Bernanke uważa, że za całe ekonomiczne zło odpowiada deflacja. W swoich pracach sformułował siedem sposobów zapobiegania jej, a najlepszym z nich miałoby być zwiększanie przez Fed ilości pieniądza w obiegu i dewaluacja dolara. To miałoby zapewnić płynność systemowi finansowemu. Bernanke zobrazował interwencję rządu w czasie spowolnienia gospodarczego metaforą helikoptera, który zrzuca dodrukowane pieniądze i w ten sposób przywraca koniunkturę. Teoria ta wzbudziła kontrowersje wśród innych ekonomistów, którzy szybko nadali szefowi Rezerwy Federalnej przydomek „helikopterowy Ben". To nie przeszkodziło mu jednak we wprowadzeniu swoich pomysłów w życie.

Niestety, zaczął dość nieszczęśliwie – udzielił 85 mld dolarów pomocy prywatnemu molochowi ubezpieczeniowemu AIG, przez co musiał zmierzyć się z falą krytyki. Jednak nie przejął się tym zbytnio, wyrzucił gazety, wyłączył telewizję i radio, zamknął się w swoim gabinecie i robił to, co uznawał za słuszne – zaczął realizować antykryzysowy program zapewniania płynności firmom, które „są zbyt duże, by zbankrutować", i wykupywania toksycznych aktywów (działania TARP – Troubled Assets Relief Program, maja kosztować w sumie 850 mld dolarów). Zradykalizował także politykę cięcia stóp procentowych – główna stopa procentowa funduszy federalnych wynosi teraz od 0-0,25 proc., a realnie może być nawet ujemna. Mimo że wszystkie te działania przysporzyły Benowi wielu wrogów wśród ekonomistów, zdają się przynosić pozytywne efekty. Sam Bernanke też jest coraz bardziej pewny siebie.

Czy należy ufać dobremu nastrojowi Bena Bernankego? Przecież już raz grubo się pomylił, bagatelizując objawy zbliżającego się kryzysu. Co więcej, według Instytutu Gallupa, Amerykanie tracą zaufanie do szefa Fed, uważając, że nie powinien pokrywać strat sektora prywatnego z publicznych pieniędzy. Swoje trzy grosze dorzucają także krytycy zwracający uwagę na niejasne zasady rozdzielania dotacji z funduszy. Bernanke nie przedstawił wystarczającego uzasadnienia, dlaczego bank centralny uratował AIG, ale pozwolił upaść Lehman Brothers. Głośno było także o skandalicznym zachowaniu Bank of America, który z publicznych pieniędzy sfinansował imprezę rozrywkową.

Sprzeniewierzanie środków pomocowych to temat z pierwszych stron amerykańskich gazet. Przy każdej takiej okazji obrywa się także Bernankemu, który odpowiada za kontrolę pieniędzy wydawanych w ramach programu TARP. W dodatku – co rzuca cień na jego dobre intencje – sprzeciwia się przyjęciu przez Kongres uchwały o przeprowadzeniu audytu finansowego Rezerwy Federalnej.

Helikopterowy Ben nie rozwiewa także wątpliwości krytyków co do przyszłości amerykańskiej gospodarki. Istnieje niebezpieczeństwo, że mająca napędzać popyt proinflacyjna polityka Fed doprowadzi w końcu do hiperinflacji. Z tego powodu Marc Faber nazywa Bernankego „ekonomicznym kryminalistą", a Peter Schiff – „diabłem”. Teraz, gdy rynek się odradza, dla Bernankego nadchodzi czas prawdziwej próby. Będzie musiał brutalnie zatrzymać cały plan pomocowy i w odpowiednim momencie dostosować system monetarny do stanu gospodarki, a więc podnieść stopy procentowe. Jeśli zrobi to zbyt szybko, wprowadzi rynek w ponowną recesję, a jeśli zbyt wolno – doprowadzi do hiperinflacji. Istnieje też groźba, że dojdzie do stagflacji, czyli sytuacji, w której inflacja towarzyszy spadkowi koniunktury. Jedno jest pewne, Fed, a wraz z nim Ben Bernanke, zyska w wyniku kryzysu szersze kompetencje i umocni swoją władzę. W dodatku będzie to dla Ameryki zupełnie nowy system, zwany „fiat money” (z łac. niech stanie się pieniądz) – taki, w którym rząd może dowolnie ustalać ilość pieniędzy w obiegu, nie przejmując się, czy mają one jakiekolwiek pokrycie. To sprawi, że kryzysy mogą powracać jak bumerang. Jak pisał przed kilkudziesięciu laty Ludiwik von Mises: „Bańka kredytowa powstaje ze stosów banknotów i depozytów. To musi się zawalić”.


Przyjaciele

Barack Obama – po przedłużeniu kadencji szefowi Fed ucichły spekulacje, że prezydentowi USA nie podoba się polityka monterana Rezerwy Federalnej. Obama z działań Bernankego jest wyraźnie zadowolony, co jest tym ważniejsze, że przecież Bernanke pochodzi z ekipy jego republikańskiego poprzednika

Paul Krugman – noblista w dziedzinie ekonomii w 2008 r., rówieśnik Bernankego. Jako zwolennik mocnego zaangażowania państwa w gospodarkę wspiera działania Fed zmierzające do zwiększenia kontroli nad sektorem finansowym. Poparł kandydaturę Bernankego na kolejną kadencję

Wrogowie

Lawrence Summers – dyrektor Narodowej Rady Ekonomicznej, były główny ekonomista Banku Światowego. Poglądy ekonomiczne ma do Bernankego zbliżone, ale ością w gardle stoją mu dwie porażki polityczne: najpierw przegrał rywalizację z Timothym Gartnerem o fotel sekretarza skarbu, a potem z Bernankem o fotel prezesa Fed

Ron Paul – członek Partii Libertariańskiej i jej kandydat na prezydenta USA. To z jego inicjatywy Kongres USA rozważa przeprowadzenie audytu zewnętrznego Rezerwy Federalnej. Paul uważa, że Fed powinien zostać rozwiązany, a USA powinny powrócić do standardu złota i zostawić rynkowi problem stóp procentowych i zasobu pieniędzy

Mistrzowie

Milton Friedman – Bernanke podziwia słynnego noblistę za pracę o przyczynach wielkiego kryzysu. Friedman to autor współczesnej doktryny monetaryzmu, której wyznawcą wciąż pozostaje szef Fed

Sukcesy

uzyskanie statusu jednego z najważniejszych ekonomistów światapowtórny wybór na prezesa Fed

Porażki

w 2006 r. nie udało mu się trafnie ocenić stanu amerykańskiej gospodarki, choć był w stanie przynajmniej częściowo uchronić USA przed kryzysem

Własnym zdaniem

„Nie będę szefem Fed, który doprowadzi do kolejnej wielkiej recesji"

„Deflacja jest niemal zawsze ubocznym efektem spadku popytu – tak dużym zahamowaniem wydatków konsumenckich, że producenci muszą ciąć ceny, by znaleźć nabywców. Efektem tego jest recesja, wzrastające bezrobocie i niestabilność finansowa"

„Chciałbym powiedzieć Miltonowi i Annie Schwarz [współautorce prac Friedmana]: Jeśli chodzi o wielki kryzys, to tak, mieliście rację. Bardzo nam z tego powodu przykro, ale dzięki wam Fed nie popełni ponownie tych samych błędów"

„Rozumiem, dlaczego Amerykanie są źli, że tyle pieniędzy daliśmy AIG, firmie, która popełniła tyle fundamentalnych błędów. Ale gdybyśmy nic nie zrobili, jej upadek zniszczyłby cały system finansowy USA"

Okładka tygodnika WPROST: 37/2009
Więcej możesz przeczytać w 37/2009 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 37/2009 (1390)

  • Poczta 6 wrz 2009, 19:00 WYJAŚNIENIEW numerze 21 (1173) tygodnika „Wprost" z 29 maja 2005 r. został opublikowany artykułzatytułowany „Zabójcza Panna". Redaktor Naczelny tygodnika „Wprost" wyjaśnia, iż celem tej publikacji było... 4
  • Na stronie - Urna i sznur 6 wrz 2009, 19:00 Skąd się bierze wielka popularność niektórych polityków? Z tego samego, z czego pochodzi gigantyczne uwielbienie dla aktorów telenowel. Jedni i drudzy są absolutnie nierzeczywistymi postaciami. Są uwielbiani dlatego, że są nieprawdziwi. 5
  • Z życia koalicji 6 wrz 2009, 19:00 Chłopy, chodu! Liberały na wieś jadą ludzi straszyć! Z okazji drugiej rocznicy objęcia rządów przez miłościwie nam panującego Donalda Tuska PO chce zorganizować na wsi, uwaga, 729 spotkań. I to wszystkie z ludźmi! „Do polityki... 6
  • Z życia opozycji 6 wrz 2009, 19:00 Nowa koalicja medialna PiS z Włodzimierzem Czarzastym i Brunatnym Robertem szykuje sie do zadania ostatniego sztychu Giertychowi i wywalenia z Woronicza Farfała. Swinie. Roman ciezko to zniesie. Ale z drugiej strony, czyz nie dobija sie Koni?... 7
  • Pokaż, lekarzu, ile masz na koncie 6 wrz 2009, 19:00 840 tys. zł za roczny kontrakt dla lekarza? Tak, tyle że jeszcze nie w Polsce, ale dla polskich lekarzy chcących pracować w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. W naszym kraju jednak już 30 proc. lekarzy zarabia powyżej 20 tys. zł miesięcznie, a 55 proc. – ponad 15 tys.... 9
  • Arabski kontra PAP 6 wrz 2009, 19:00 Polska Agencja Prasowa zada od szefa kancelarii premiera Tomasza Arabskiego zwrotu kilkudziesięciu tysięcy złotych – nieoficjalnie ustalił „Wprost". PAP chce, by Arabski z własnych pieniędzy uregulował długi spółki, w... 14
  • Rusza nowa odsłona portalu Wykop.pl 6 wrz 2009, 19:00 – Oprócz nowej szaty graficznej będzie miejsce dla niszowych społeczności i mało popularnych tematów, które do tej pory nie zawsze pojawiały się sie na głównej stronie Wykopu – zdradza Michał Białek, menedżer serwisu.... 14
  • Prezydent Polski (XXI) 6 wrz 2009, 19:00 Nie Rafał Dutkiewicz, nie Maciej Płażyński, lecz Kazimierz Michał Ujazdowski Będzie najprawdopodobniej Kandydatem Polski XXI w przyszłorocznych wyborach prezydenckich – dowiedział się „Wprost". – Nie chce tego... 14
  • Skaner 6 wrz 2009, 19:00 14
  • Jak kobieta kobiecie 6 wrz 2009, 19:00 Elżbieta Radziszewska, pełnomocnik żadu ds. równego statusu, zamierza przejąć cześć kompetencji Departamentu Kobiet w Ministerstwie Pracy. – Chodzi o kwestie antydyskryminacyjne – tłumaczy Radziszewska. Departament zasłynął... 15
  • Puls gospodarki 6 wrz 2009, 19:00 Arena AchmetowaRenat Achmetow za 400 mln USD wybudował w Doniecku jeden z najnowocześniejszych stadionów w Europie. I nie martwi go to, że wciąż nie wiadomo, czy będą tu rozgrywane mecze Euro 2012.50-tysięczna Donbass- Arena to pierwszy w... 20
  • Przegląd prasy zagranicznej 6 wrz 2009, 19:00 Agresywna kampania W czasie tegorocznych obchodów rocznicy wybuchu II wojny światowej po raz pierwszy od lat w centrum uwagi wcale nie były Niemcy, ale Rosja. Wszystko za sprawą bardzo agresywnej kampanii propagandowej Kremla, który próbuje... 22
  • Krawiec Putin 6 wrz 2009, 19:00 Historia Europy Środkowej na naszych oczach jest odziewana w nowe szaty. Styl tego krawiectwa zaprezentował Władimir Putin w liście zamieszczonym na rządowej stronie Federacji Rosyjskiej oraz w „Gazecie Wyborczej”. Tu popuścił, tam zwęził, przykrył ciało wojny... 24
  • Przewodnik po Niemcach 6 wrz 2009, 19:00 Za górami, za lasami, za Odrą i Nysą Łużycką, najbardziej wyeksploatowanymi przez peerelowską propagandę rzekami świata, żyją Niemcy. Jak wskazuje prasłowiański źródłosłów tego wyrazu, to ludzie niemi, niemówiący w żadnym zrozumiałym języku. Bardziej wskazywałoby to na Węgrów,... 26
  • Zapytaj wprost - Będziemy wspierać Ukrainę 6 wrz 2009, 19:00 Na 10 pytań czytelników internetowego wydania „Wprost” odpowiada Mirosław Drzewiecki, minister sportu i turystyki. 28
  • Choroba przyszłości 6 wrz 2009, 19:00 – Życie jest pełne niespodzianek – powiedział dr House. Jego dłoń w bolesnym skurczu (najazd kamery na drgające palce doktora) objęła rękojeść laski. House powoli usiadł w fotelu, nie rozstając się z laską. Swoim przenikliwym, a zarazem zatroskanym wzrokiem (najazd... 29
  • Nowe źródła energii 6 wrz 2009, 19:00 Nowe źródła energii Powierzchnia Sahary pokryta kolektorami słonecznymi. Domy jednorodzinne produkujące prąd. Elektrownie zasilane śmieciami i elektrownie budowane w kosmosie. Samochody na wodę. Według agencji World Energy Council do 2050 r. globalne zapotrzebowanie na energię... 30
  • Big Ben - Ben Bernanke 6 wrz 2009, 19:00 Barack Obama jest prezydentem Stanów Zjednoczonych już tylko formalnie – słychać w Waszyngtonie. Nieoficjalną władzę w państwie na czas kryzysu miał przejąć szef Rezerwy Federalnej Ben Bernanke. To on faktycznie decyduje o pompowaniu w amerykańską gospodarkę bilionów... 38
  • Mieszanie w stoczniach 6 wrz 2009, 19:00 Gdyby państwu naprawdę zależało na znalezieniu inwestora dla stoczni w Gdyni i Szczecinie, mogłoby sprzedać zakłady już rok temu. Część firm zainteresowanych zakupem tych przedsiębiorstw oraz osoby związane z przemysłem stoczniowym twierdzą, że nie zostały one sprywatyzowane... 42
  • Supermarket skarbu państwa 6 wrz 2009, 19:00 Jak zyskać udział w światowym rynku produkcji mebli okrętowych, zostać hodowcą rasowych koni, wydawcą płyt największych polskich gwiazd muzyki rozrywkowej, monopolistą na rynku produkcji zapałek albo właścicielem imperium hotelowego pod Tatrami? Wystarczy kupić którąś z... 46
  • Na co stać Amerykę? 6 wrz 2009, 19:00 „Nie stać nas na to” – od czasu do czasu każde amerykańskie dziecko słyszy te słowa w rodzinnym domu. Może chodzić o nowy samochód, wakacje nad morzem albo telewizor LCD. I każda rodzina wie, że niekiedy trzeba sobie tego odmówić. Tymczasem politycy niczego... 49
  • Mowa pisma 6 wrz 2009, 19:00 Strzeż sie człowieka, którego pismo kołysze sie jak trzcina na wietrze – przestrzegał Konfucjusz. Miał racje. Osoby posługujace sie tzw. pismem wachlarzowym, którego litery sa nachylone w róznych kierunkach i pod zmiennym katem, sa niestabilne, rozchwiane emocjonalnie i... 64
  • Skok w bok z przyjacielem 6 wrz 2009, 19:00 Niesmak, obrzydzenie do siebie, udręka związana z życiem w kłamstwie – to najczęstsze stany emocjonalne towarzyszące romansowi z przyjacielem. Zakazana relacja powoduje poczucie winy wobec stałego partnera i grona niczego niepodejrzewających znajomych. Dlaczego zdarzają... 69
  • 10 najważniejszych wykopalisk świata 6 wrz 2009, 19:00 Mniej niż 1 proc. pozostałości starożytnych cywilizacji odsłoniły dotychczas wykopaliska archeologiczne prowadzone na całym świecie. Czego próbujemy się jeszcze dokopać? Jakie są najważniejsze prowadzone obecnie wykopaliska? Jeszcze 50 lat temu archeolodzy szukali... 70
  • Zdani tylko na siebie 6 wrz 2009, 19:00 Po czasach wspólnoty węgla i stali w zjednoczonej Europie przyszedł czas na wspólnotę pamięci. W myśl tego śmiałego polskiego programu, narody, które dotychczas miały prawo pisać w swojej historii, co chciały, i zapominać, co było im wygodne, od dziś wszystko, co napiszą,... 76
  • Polski podbój Niemiec 6 wrz 2009, 19:00 „Po czym poznać, że w Niemczech jest coraz więcej Polaków? Cyganie zaczynają ubezpieczać mieszkania” – głosił jeden z tzw. Polenwitze (żartów o Polakach). Owszem, w Niemczech dziś nas przybywa, zwłaszcza na nadodrzańskim pograniczu. Tyle że inaczej niż w... 78
  • Magik z Brukseli 6 wrz 2009, 19:00 Premier Holandii Jan Peter Balkenende bywa nazywany Harrym Potterem. W Belgii były szef rządu Guy Verhofstadt ma opinię politycznego iluzjonisty i cudotwórcy. Czy to specyfika krajów Beneluksu? Verhofstadt utrzymał się na fotelu premiera dziewięć lat. Teraz, przewodząc frakcji... 82
  • Historia zapisana w murach 6 wrz 2009, 19:00 Dziewczyna ubrana w jaskrawą bluzkę stoi na jednym z bloków berlińskiego pomnika Holocaustu i rozmawia przez telefon. To zdjęcie Piotra Piluka pokazuje, że mimo tragedii, hekatomby i zniszczeń życie toczy się dalej. 84
  • Zainfekowani kapitalizmem 6 wrz 2009, 19:00 „Ziemia obiecana” Jana Klaty według Władysława Reymonta to najgłośniejszy spektakl nowego sezonu teatralnego. Premiera odbędzie się 10 września na Festiwalu Dialogu Czterech Kultur w Łodzi, potem sztuka pokazywana będzie w Teatrze Polskim we Wrocławiu. Trzecia... 86
  • Modna kryzysowa nareczona 6 wrz 2009, 19:00 Kryzys to dla kreatorów mody manna z nieba. Bo zdejmuje im z głowy podstawowy problem: jak dogonic uciekajaca rzeczywistosc. A zapasc ekonomiczna to „pewniak” na kilka sezonów. Mozna to smutne skadinad słowo obracac długo i kreatywnie, interpretowac zabawnie lub... 88
  • Kosmopolityczna klasyka 6 wrz 2009, 19:00 Zeszli z parnasu klasycznego grania. Potrafili stworzyć wspólny mianownik dla utworów Henryka Mikołaja Góreckiego, Pink Floyd i starych piosenek z filmów bollywoodzkich. Z Davidem Harringtonem, założycielem Kronos Quartetu, najsłynniejszego kwartetu smyczkowego na świecie,... 92
  • Recenzje 6 wrz 2009, 19:00 Tarantino idzie na wojnęKombatanci tego filmu oglądać nie powinni. „Bękarty wojny" Quentina Tarantino, jedna z najbardziej oczekiwanych premier tego roku, temat Holocaustu i II wojny traktuje bowiem z przymrużeniem oka. Po... 93
  • Poczdam – jazz i historia 6 wrz 2009, 19:00 Przyjeżdża się tam z dwóch powodów. Po pierwsze, żeby się pozbyć polskich kompleksów. Poczdam od kilku miesięcy jest bowiem sparaliżowany robotami drogowymi. Wjeżdżając w jedną ulicę w centrum miasta, nigdy nie wiemy, gdzie wyjedziemy. Na szczęście jest też gdzie koić zmysły.... 95
  • Megaloman 6 wrz 2009, 19:00 Gabarytami, zwrotnością i urokiem osobistym Land Cruiser V8 przypomina hipopotama. Jednocześnie w tym pokracznym i ociężałym „cielsku” kryje się najlepszy samochód, jaki kiedykolwiek zbudowała Toyota. 96
  • Wrobieni w posiadanie 6 wrz 2009, 19:00 Coraz większą rolę w życiu współczesnych społeczeństw odgrywa posiadanie. Jedni posiadają niezwykłe zdolności, a inni grubą żonę bez pracy. W zmaterializowanym do głębi świecie miarą wartości człowieka staje się jego stan posiadania. Stan posiadania większości obywateli to... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany