Ameryka górą!

Ameryka górą!

Dodano:   /  Zmieniono: 
Rychły koniec Stanów Zjednoczonych wróży w swoim bestsellerze "Schyłek imperium" i w wywiadach prasowych francuski demograf Emmanuel Todd. Chiny zepchną Stany Zjednoczone z pozycji supermocarstwa - idą dalej w swoich prognozach niektórzy europejscy politycy i ekonomiści. Historycy, politycy i wielcy wodzowie przewidywali wzrost potęgi Chin już od czasów Napoleona, który wysoko oceniał możliwości tego kraju i ostrzegał przed obudzeniem się śpiącego smoka. Część ekspertów twierdzi, że państwo to jest już o krok od zdegradowania USA i zdobycia statusu światowego supermocarstwa. W grudniu 2003 r. Chiny wysłały wszak swego pierwszego człowieka w kosmos, dołączając do elitarnego klubu Amerykanów i Rosjan. W ostatnim też czasie Chiny podjęły wysiłki, by zapewnić sobie bezpośredni dostęp do złóż ropy naftowej na Środkowym Wschodzie, w Afryce, w Ameryce Łacińskiej, a nawet w Kanadzie. Najwyżej rozwinięte kraje, głównie Stany Zjednoczone, zostały dotknięte efektem "wysysania" przez Chiny miejsc pracy w przemyśle przetwórczym i zalewane są tanim chińskim eksportem.
Zgodnie z definicją, za supermocarstwo można uznać kraj, który ma "wpływy w każdym miejscu na świecie, także w tym samym czasie w różnych miejscach". Supermocarstwo to globalny hegemon. Supermocarstwami w przeszłości były na przykład Wielka Brytania i Związek Radziecki. Teraz jest tylko jedno supermocarstwo - Stany Zjednoczone. A jak będzie w najbliższej przyszłości? Chiny Stanami Zjednoczonymi świata? Nie tak szybko, a właściwie nigdy.

Gospodarka - długi marsz
Chiny istotnie gonią świat w fenomenalnym tempie, lecz Pekin ma jeszcze przed sobą bardzo długą drogę do osiągnięcia politycznego, strategicznego i ekonomicznego statusu supermocarstwa. Chiny co prawda już odcisnęły piętno na gospodarce świata - choćby dlatego, że gwałtowny wzrost popytu w tym państwie odbił się na cenach benzyny, a więc uderzył po kieszeniach konsumentów, głównie amerykańskich. Nadwyżka Chin w handlu ze Stanami Zjednoczonymi jest nawet większa niż Japonii. Czołowe miejsce Chin w przemyśle ciężkim, głównie w przetwórstwie stali i budowie statków, odzwierciedla ogromny postęp, jaki dokonał się w tym kraju w ciągu ostatnich 20 lat. Niskie koszty robocizny spowodowały, że Chiny stały się gigantycznym ośrodkiem produkcyjnym świata, a tym samym jednym z głównych graczy w globalnej gospodarce. To nie oznacza jednak, że przeradzają się w ekonomiczne supermocarstwo. A to z prostego powodu. Wielkość dochodu narodowego Chin umieszcza co prawda ten kraj w grupie państw rozwiniętych, ale mają one jeszcze długą drogę do osiągnięcia statusu gospodarczego porównywalnego choćby z krajami Europy Zachodniej. W roku 2003 PKB Chin wyniósł 1,159 bln USD i był szósty co do wielkości - po Stanach Zjednoczonych (10,065 bln USD), Japonii, Niemczech, Wielkiej Brytanii i Francji. W 2003 r. Chiny stały się dziewiątym eksporterem świata (ale miały tylko 3,5-procentowy udział w światowym eksporcie; dla porównania, udział USA to aż 14,7 proc.). Ponadto Chiny bardzo mało inwestują za granicą, a to oddala je od uzyskania statusu światowego centrum finansowego.
Chińskie sukcesy gospodarcze oczywiście robią wrażenie i zasługują na uwagę. Są one jednak wynikiem bardzo późnego włączenia się tego kraju do gospodarki światowej; od czasu rzeczywistego rozpoczęcia reform Deng Xiaopinga minęło wszakże zaledwie 25 lat. Ekonomiści zachłystują się 10-procentowymi rocznymi wskaźnikami wzrostu chińskiego smoka. Zasadniczym pytaniem (na razie bez odpowiedzi) jest, jak długo to jeszcze może trwać? Być może krócej, niż wydaje się ekspertom - większość chińskiej gospodarki jest bowiem zależna od eksportu, który jest wrażliwy na wahania gospodarki światowej. W znacznym stopniu zależy też od amerykańskiej "maszyny konsumpcyjnej".
Brak prawdziwego banku centralnego i jednolitego systemu bankowego oraz wzrastająca zależność od zewnętrznych dostawców energii, głównie ropy naftowej, stawia pod znakiem zapytania dalszy wzrost gospodarczy.

Armia - marsz dłuższy
Chiński kompleks militarny w ostatnich latach znacznie się zmodernizował. Armia jest jednak słaba; to efekt słabości bazy przemysłowej. Chińska siła militarna opiera się na ogromnym imporcie, a na to nie pozwala sobie żadne supermocarstwo. Po dwóch dekadach wielkiego wysiłku zbrojeniowego w Chinach stworzono coś, co sekretarz obrony USA w raporcie dla Kongresu nazwał zaledwie "wysepkami nowoczesności". Chiny są gotowe do udziału w konfliktach, ale tylko bezpośrednio na swoich peryferiach. Nie mają możliwości osiągnięcia strategicznych globalnych zdolności reagowania militarnego. Nie dysponują bowiem siłami strategicznymi, takimi jakie mają Stany Zjednoczone. Dla przykładu, w latach 80. Chiny chwaliły się okrętem podwodnym zdolnym do wystrzeliwania rakiet balistycznych. Jak się później okazało, było z nim tyle problemów technicznych, że nigdy nie wypłynął z macierzystego portu. To swoisty symbol chińskiej armii.
Nie ulega wątpliwości, że wpływy polityczne Chin znacznie wzrosły w ciągu ostatnich trzech dekad. Drastycznie osłabły jednak po 1989 r., gdy doszło do brutalnej rozprawy ze studentami na placu Tiananmen. Chiny nie są więc również pod względem politycznym supermocarstwem i nie będą nim szybko. Są natomiast mocarstwem porównywalnym z Wielką Brytanią, Rosją, Japonią i być może z Indiami. Są oczywiście poważnym graczem politycznym, ale tylko w regionie azjatyckim.
Napoleon, gdy straszył Chinami, miał tylko trochę racji. Ani Chiny, ani jakikolwiek inny kraj nie przegoni w najbliższych dekadach USA - ani pod względem gospodarczym, ani militarnym, ani politycznym. A tylko kumulacja tych trzech czynników pozwoliłaby na detronizację dotychczasowego hegemona globalnego, czyli Stanów Zjednoczonych.
Więcej możesz przeczytać w 43/2005 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 43/2005 (1195)

  • Na stronie - Prezydent z lęku 30 paź 2005 Oto wybraliśmy sobie dobrotliwego ojca, który nie będzie nas za bardzo gonił do pracy 3
  • IV prezydent pospolitej 30 paź 2005 Po zwycięstwie Lecha Kaczyńskiego Platforma Obywatelska nie powinna wchodzić do rządu 6
  • Lech, brat Jarosława 30 paź 2005 Lech Kaczyński jest mistrzem wkręcania ludzi niczym bohaterowie programu "Mamy cię!" 14
  • Nadprezydent 30 paź 2005 Żaden polityk nie miał w III RP tak wielkiej władzy jak obecnie Jarosław Kaczyński 20
  • Choroba władzy 30 paź 2005 Po raz pierwszy ci, których wybieraliśmy, walczyli o władzę w Polsce, a nie władzę nad Polską 22
  • Okiem barbarzyńcy - Straszny tydzień 30 paź 2005 Z przeciwnikami można sobie poradzić. Na miejscu Tuska obawiałbym się takich sojuszników jak Osiatyński 24
  • Ryba po polsku - Na własną prośbę 30 paź 2005 Tusk powinien się rozejrzeć, czy w jego sztabie nie zalągł się jakiś agent Pedecji 26
  • Skaner 30 paź 2005 RZĄDY Miller lepszy od Marcinkiewicza Rząd Kazimierza Marcinkiewicza nie będzie najszybciej stworzonym gabinetem po 1989 r. Miałby szansę nim zostać, gdyby nie ustalony przez Aleksandra Kwaśniewskiego kalendarz wyborczy. Desygnowany na... 28
  • Dossier 30 paź 2005 MAŁGORZATA TUSK żona Donalda Tuska "Mąż potrafi gotować rewelacyjny bigos. Gotuje go tygodniami, a składa się z pięciu kilo kapusty kiszonej bardziej i pięciu kilo kapusty kiszonej mniej" TVP 1 MARIA KACZYŃSKA żona Lecha... 29
  • Sawka czatuje 30 paź 2005 30
  • Playback 30 paź 2005 34
  • Poczta 30 paź 2005 ELEKTROMACHIA W artykule "Elektromachia" (nr 42) znalazła się błędna informacja, że Grupa Neonet, dystrybutor sprzętu AGD i RTV, ma kłopoty finansowe. W rzeczywistości spółka zwiększa przychody, ma dodatni wynik... 34
  • Z życia koalicji 30 paź 2005 Marszałka Sejmu nie ma, nie ma też wicemarszałków. Ale już wkrótce jednym z nich może zostać Andrzej Lepper. Bo, zdaniem Jarosława Kaczyńskiego, "jest on posłem i jak każdy poseł może być wicemarszałkiem".... 36
  • Z życia opozycji 30 paź 2005 Postkomuniści obrzydzają demokrację. Niesprawiedliwe? Ale prawdziwe. 30 proc. wyborców SLD z 2001 r. nie poszło do urn tej jesieni. Ponad milion ludzi wierzyło, że rządy Leszka Millera nie będą totalną klapą! Polska to jednak... 37
  • Nałęcz - Język karłów 30 paź 2005 Kampania prezydencka była wyjątkowo brutalna. By pogrążyć rywala, obie strony gotowe były sięgnąć po najbardziej skrajne argumenty. Jedni szukali haków w życiorysach dziadków, udając, że nic nie rozumieją z dramatycznych... 38
  • Fotoplastykon 30 paź 2005 © Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 39
  • Teatr Kiszczaka 30 paź 2005 Zabójstwo księdza Popiełuszki nie uderzało w generałów Jaruzelskiego i Kiszczaka, lecz pomogło im się uwiarygodnić 40
  • Misja kompromitacja 30 paź 2005 Kilkudziesięciu oficerów i urzędników MON zasiądzie na ławie oskarżonych za fatalne przygotowanie polskiej misji w Iraku 46
  • Pielgrzymka do Dziwisza 30 paź 2005 O swej podróży do Polski Benedykt XVI rozmawiał z krakowskim metropolitą, a nie z polskim episkopatem 48
  • Giełda 30 paź 2005 HOSSA ŚWIAT Prawdziwy milioner 2,6 mln funtów powinien zgromadzić Brytyjczyk, żeby żyć jak prawdziwy milioner, czyli nie pracować i się nie martwić, skąd wziąć pieniądze na utrzymanie - wyliczył bank Coutts. W Londynie, gdzie... 50
  • Hossa na grypie 30 paź 2005 Gospodarka potrafi się szybko uodpornić na każdy "wirus" 52
  • Ameryka górą! 30 paź 2005 Rychły koniec Stanów Zjednoczonych wróży w swoim bestsellerze "Schyłek imperium" i w wywiadach prasowych francuski demograf Emmanuel Todd. Chiny zepchną Stany Zjednoczone z pozycji supermocarstwa - idą dalej w swoich... 58
  • Pożeracze Kluski 30 paź 2005 Dwa razy bardziej niż sędziom ufamy sprzedawcom! 64
  • Samuraj na działce 30 paź 2005 Japończycy cywilizują Syberię 66
  • 2 x 2 = 4 - Niedowaga intelektualna 30 paź 2005 W XX wieku poniosła klęskę idea przymusowego uszczęśliwiania ludzkości 70
  • Supersam 30 paź 2005 74
  • VW jetta - reaktywacja 30 paź 2005 Amerykanie uwielbiają jettę (nazwa pochodzi od angielskiego jetstream, co oznacza silny prąd powietrza w troposferze) - to najlepiej sprzedające się europejskie auto w USA (sprzedano już ponad 2,2 mln egzemplarzy). W Europie ten model przez... 74
  • Zegarek na wieczność 30 paź 2005 Zegarek z wiecznym kalendarzem, który bez względu na liczbę w dni miesiącu, zawsze pokazuje aktualną datę (nie wymaga więc regulacji) - to świąteczna propozycja amerykańskiej firmy Timex. W linii dla mężczyzn dominują duże tarcze o... 74
  • Tosty Elvisa 30 paź 2005 Cucina, najnowsza gama urządzeń kuchennych firmy Philips, nawiązuje w swojej estetyce do boomu na tego typu sprzęty w latach 50. w USA. W serii znajdują się blender z młynkiem do mielenia kawy i rozdrabniania mięsa, czajniki z nie... 74
  • Medialny kufer 30 paź 2005 Po telefonach komórkowych z wbudowaną kamerą wideo i odtwarzaczem MP3 oraz PDA, czyli palmtopie łączącym funkcje m.in. aparatu fotograficznego i konsoli do gier, najnowszym osiągnięciem w świecie technicznych gadżetów jest platforma... 74
  • Europa postrodzinna 30 paź 2005 Obniżenie podatków dla rodzin jest najlepszym lekarstwem na starzenie się Starego Kontynentu 76
  • Cyganeria z Wall Street 30 paź 2005 Po hipisach i yuppies nastał czas bobosów 80
  • Hiszpanka z Ameryki 30 paź 2005 Hiszpanka rozprzestrzeniła się wskutek... cenzury 84
  • Ukraiński Schindler 30 paź 2005 POLEMIKA Czy człowiek, który otwarcie sympatyzował z nazistami, może być uznany za Sprawiedliwego wśród Narodów Świata? - zastanawiał się na naszych łamach Szewach Weiss, przewodniczący przyznającej ten tytuł... 87
  • Know-how 30 paź 2005 LATAJĄCE MIKROBY Bakterie potrafią pokonać setki kilometrów, przenosząc się wraz z pyłem i piaskiem. Japońscy badacze wykryli w okolicy Tokio dużą ilość mikrobów, które pochodzą z kontynentalnej Azji. To tzw.... 89
  • Windowanie leków 30 paź 2005 Prawie 2 mld zł wydają na lobbing w Polsce firmy farmaceutyczne 90
  • Apteka zwierząt 30 paź 2005 Szympansy wykorzystują rośliny do mechanicznego usuwania pasożytów z jelit 94
  • Archeologia oszustw 30 paź 2005 W Izraelu odkryto warsztaty specjalizujące się w fałszowaniu archeologicznych znalezisk 96
  • Bez granic 30 paź 2005 STAN ZAGROŻENIA Okolice Zatoki Meksykańskiej przeżywają sezon huraganów. Stan, który przeszedł przez kraje Ameryki Środkowej, zabił ponad 2000 osób. Połowa z nich poniosła śmierć pod lawiną błota i kamieni w... 98
  • Al-karitha, czyli katastrofa 30 paź 2005 Saddam Husajn może się okazać rozgrywającym w walce o przyszłość Iraku 100
  • Mały wróg 30 paź 2005 Pakt Ribbentrop - Mołotow to najbardziej jaskrawy przejaw rosyjskiego sposobu myślenia o geopolityce 104
  • Ptasia grypa Kima 30 paź 2005 Korea Północna rozwija największy na świecie program budowy broni biologicznej 106
  • Chicago w Sztokholmie 30 paź 2005 Tamę fali przestępczości w Szwecji może położyć skuteczne prawo 108
  • Menu 30 paź 2005 KRÓTKO PO WOLSKU Plan lotu Krytyka nie zostawiła suchej nitki na filmie "Plan lotu". Mnie, mimo pewnych fabularnych nieprawdopodobieństw, trzymał on w napięciu, a gra Jody Foster była koncertowa. Jednak o czym innym chciałem... 110
  • Mona Lisa z ogniem między nogami 30 paź 2005 Większość współczesnej sztuki to powielanie prowokacji dadaistów sprzed 80 lat 112
  • Nowy Zimerman 30 paź 2005 Tylko jeden wybitny pianista startował w tegorocznym Konkursie Chopinowskim... i wygrał 116
  • Czarodzieje ze Szmaragdowego Grodu 30 paź 2005 Depeche Mode jest jedną z bardziej szacownych instytucji rocka - nie klasy The Rolling Stones, ale The Cure i U2 118
  • Ueorgan Ludu 30 paź 2005 KOLEJNE SUKCESY POLSKICH SPECJALISTÓW Po wydłużeniu Małysza Ekipa medyczno-trenerska Adama Małysza odnotowała ostatnio ogromne osiągnięcie - wydłużono naszego mistrza. Dzięki temu będzie on mógł na dłuższych nartach... 120
  • Skibą w mur - Duma przez duże De 30 paź 2005 Duma jest jak pompka, bo może powodować zbiorowe uniesienia 122