Samuraj na działce

Samuraj na działce

Dodano:   /  Zmieniono: 
Japończycy cywilizują Syberię
Na Syberii pod daczami przybyło kwiatów, mocniej zielenią się okoliczne pola. Klimat jest po dawnemu surowy, zmienili się tylko ludzie pracujący w ogródkach i na roli. Nie mówią po rosyjsku, lecz po japońsku - i są raczej w podeszłym wieku. Od roku w okolice Chabarowska i innych miast na rosyjskim Dalekim Wschodzie ściągają turyści z Japonii, którzy chcą spędzać wakacje, pracując - w dodatku słono za to płacąc. Kilkanaście miesięcy temu wycieczkowiczom z Kraju Kwitnącej Wiśni bardzo spodobały się rosyjskie dacze, a mniej - przydomowe ogródki i działki, często zaniedbane, bez śladów uprawy. Widok leżących odłogiem łanów tak poruszył Japończyków nawykłych do dbania o każdy skrawek skąpej w ich kraju ziemi, że postanowili sami zakasać rękawy. I nabić kasy rosyjskim gospodarzom, którzy sami nie potrafią znaleźć pomysłu na zagospodarowanie syberyjskich areałów.

Herbata na dachu
Przy porównywalnej liczbie ludności (143 mln w Rosji wobec 127 mln w Japonii) ogrom rosyjskich pól (221 mln ha, czyli mniej więcej 1,5 ha na mieszkańca) robi na Japończykach jeszcze większe wrażenie w zestawieniu z karłowatym areałem własnych ziem uprawnych (4,5 mln ha, czyli 0,04 ha na osobę). 70 proc. powierzchni Japonii, niewiele przewyższającej obszarem Polskę, zajmują góry i lasy, 30 proc. to nadające się do zamieszkania tereny równinne. Do uprawy nadaje się 12 proc. gruntów. Brak ziemi, głód ziemi, walka o ziemię - to pojęcia znane mieszkańcom japońskich wysp, od czasu gdy przed tysiącami lat zaprowadziła tu porządek bogini słońca Amaterasu. Z dziennikarzem z wielkonakładowej tokijskiej gazety piłem herbatę w ogródku, który urządził na dachu swego niedużego domu. Z zakupu miniaturowej działki obok zrezygnował, gdyż dorównywała ceną wartości budynku. Szczupłość gruntów widać na stojących w wodzie polach ryżowych, posiekanych na niewielkie działki, a także w miastach, gdzie nie tylko wieżowce, ale i drogi są wielopiętrowe, budowane jedna nad drugą, aby umożliwić maksymalną płynność ruchu. Na obszarach przybrzeżnych ląd wydziera się morzu za pomocą topionych w wodzie głazów i wydobywanego z dna mułu. Efekty polityki pozyskiwania ziemi można zobaczyć, lecąc samolotem nad japońskimi miastami. Międzynarodowe lotniska pod Osaką i Nagoją zbudowano na sztucznych wyspach. Wiele nowoczesnych zakładów przemysłowych pracuje na rzuconych na morze megaplatformach.
- Współczesne oblicze Europy i Ameryki kształtował dostatek ziemi, a nawet wrażenie jej nieskończoności, podczas gdy Japonii - jej brak i stałe poczucie ograniczenia - mówi profesor Heita Kawakatsu z International Research Center for Japanese Studies w Kioto. Oba światy przeszły przemianę ze społeczeństwa rolniczego do przemysłowego, ale odmiennymi drogami. Kiedy Europejczycy odkryli kontynent amerykański, ziemi było w bród, brakowało ludności i siły roboczej. Rzeczą naturalną było przeto oszczędne gospodarowanie pracą z jednoczesnym podnoszeniem jej wydajności. Dodanie do tej mieszanki kapitału rodziło innowację techniczną i przemysł o wysokiej kapitałochłonności. Logiczną konsekwencją takiego procesu stała się rewolucja przemysłowa. Japonia, przeciwnie, miała dużo ludności i mało ziemi, dlatego logicznym wyborem w jej wypadku było podnoszenie wydajności ziemi i osiągnięcie masowej produkcji towarów. - Na wyspach doszło więc do rewolucji produkcyjnej, którą można nazwać też "rewolucją pracowitości"- uważa Kawakatsu.

Z działki na toyotę
Marsz Japonii do toyot, shinkansenów, miast molochów i całej oszałamiającej nowoczesności zaczął się mniej niż półtora wieku od przełomowych zmian na przyklejonych do małych poletek wsiach: zniesienia własności feudalnej i uwłaszczenia chłopów, od których pobierano podatek od ziemi i plonów. Produkcja rolnictwa opartego na jednohektarowych gospodarstwach w latach 1874-1913 rosła w tempie 2 proc. rocznie, podczas gdy ludność powiększała się o 1,2 proc. Skąpa, ale intensywnie uprawiana ziemia dawała więc spore nadwyżki żywności, dzięki którym coraz więcej siły roboczej mogło przechodzić do przemysłu. Na wsi wciąż jej było w nadmiarze, dlatego rząd w Tokio w 1888 r. zrezygnował z szybkiej mechanizacji rolnictwa na wzór Wielkiej Brytanii i USA (gdzie ziemi było dużo, a brakowało rąk do pracy) i przy pomocy specjalistów z Holandii postawił na doskonalenie technik nasiennictwa i nawożenia. Cały czas duże pieniądze z budżetu państwa szły na kształcenie rolników i badania nad technikami uprawy roli, hodowli i melioracji. W końcu XIX wieku rząd japoński, jak żaden inny, przeznaczał 4 proc. swego budżetu na wspieranie gospodarstw chłopskich.
Japońskie subwencje na rolnictwo należą w dalszym ciągu do najwyższych, a sektor rolny - do najbardziej chronionych na świecie. Jeszcze w 1953 r. w rolnictwie pracowało 42 proc. siły roboczej, dzisiaj - 7 proc., dostarczając zaledwie 2 proc. PKB. Zbiory z hektara należą jednak do najwyższych w świecie, w niektórych uprawach, jak ryż, owoce i warzywa, wyspiarski kraj osiągnął pełną samowystarczalność. Japonia jest, co prawda, największym w świecie importerem netto produktów rolnych i żywności, ale do 2010 r. rząd zamierza osiągnąć 45-procentową samowystarczalność żywieniową.

Balon z ziemią
Ziemia w Japonii, hołubiona i pielęgnowana na wsi, bywała też przyczyną wielkich zawirowań w miastach i całej gospodarce kraju. Duża gęstość zaludnienia sprzyjała niebotycznemu windowaniu cen działek mieszkalnych w metropoliach. Między rokiem 1955 a 1988 ceny ziemi w sześciu największych miastach zwiększyły się o 15 456 proc.! Japoński boom giełdowy w końcu lat 80. zaczął się od szybko rosnących cen ziemi, nakręcających wzrost cen akcji firm, które posiadały grunty. Spekulacyjny run na ziemię wciąż śrubował jej ceny, co z kolei wzmagało gorączkę na giełdzie. W 1991 r. tereny wokół Pałacu Cesarskiego w Tokio kosztowały więcej niż na przykład wszystkie grunty na Florydzie. Do szaleńczego wyścigu włączyły się banki, przyjmując ziemię o wyśrubowanej wartości pod zastaw dla nowych kredytów przeznaczanych na coraz bardziej spekulacyjne inwestycje. Pęknięcie balonu sztucznie nakręcanej prosperity na początku lat 90. pozostawiło banki z miliardami niespłacalnych długów, a japońską gospodarkę pogrążyło na długi czas w recesji, z której zaczęła wychodzić dopiero niedawno. Przez trzynaście następnych lat ceny ziemi w Tokio spadały (dopiero w tym roku trochę rosną), nie na tyle jednak, by odebrać japońskiej stolicy miano jednej z najdroższych metropolii świata. Przeciętna cena metra kwadratowego przy głównych ulicach Tokio wynosi dziś 4 tys. USD, ale na ekskluzywnej Ginzie sięga 150 tys. USD, co oznacza, że za działkę wielkości karty pocztowej trzeba tam zapłacić 2 tys. USD.
Drogie są nie tylko parcele budowlane i działki, ale też miejsca na cmentarzach. Przy przeciętnych kosztach pogrzebu wynoszących 40 tys. USD Japonia jest dziś najdroższym krajem do umierania. Miejsce na cmentarzu kosztuje od 7 tys. USD na wsi do 50 tys. USD w mieście, dlatego rosnącą popularnością cieszą się ohaka no manshon (dosłownie - "rezydencje grobowe"), gdzie za 4 tys. USD można umieścić w schowku urnę z prochami bez potrzeby troszczenia się o jej utrzymanie czy nawet o modlitwy, regularnie odmawiane przez wynajętych do tego kapłanów. Czy w tej sytuacji można się dziwić, że Japończycy jadą kopać ziemię na Syberii?
Więcej możesz przeczytać w 43/2005 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 43/2005 (1195)

  • Na stronie - Prezydent z lęku 30 paź 2005 Oto wybraliśmy sobie dobrotliwego ojca, który nie będzie nas za bardzo gonił do pracy 3
  • IV prezydent pospolitej 30 paź 2005 Po zwycięstwie Lecha Kaczyńskiego Platforma Obywatelska nie powinna wchodzić do rządu 6
  • Lech, brat Jarosława 30 paź 2005 Lech Kaczyński jest mistrzem wkręcania ludzi niczym bohaterowie programu "Mamy cię!" 14
  • Nadprezydent 30 paź 2005 Żaden polityk nie miał w III RP tak wielkiej władzy jak obecnie Jarosław Kaczyński 20
  • Choroba władzy 30 paź 2005 Po raz pierwszy ci, których wybieraliśmy, walczyli o władzę w Polsce, a nie władzę nad Polską 22
  • Okiem barbarzyńcy - Straszny tydzień 30 paź 2005 Z przeciwnikami można sobie poradzić. Na miejscu Tuska obawiałbym się takich sojuszników jak Osiatyński 24
  • Ryba po polsku - Na własną prośbę 30 paź 2005 Tusk powinien się rozejrzeć, czy w jego sztabie nie zalągł się jakiś agent Pedecji 26
  • Skaner 30 paź 2005 RZĄDY Miller lepszy od Marcinkiewicza Rząd Kazimierza Marcinkiewicza nie będzie najszybciej stworzonym gabinetem po 1989 r. Miałby szansę nim zostać, gdyby nie ustalony przez Aleksandra Kwaśniewskiego kalendarz wyborczy. Desygnowany na... 28
  • Dossier 30 paź 2005 MAŁGORZATA TUSK żona Donalda Tuska "Mąż potrafi gotować rewelacyjny bigos. Gotuje go tygodniami, a składa się z pięciu kilo kapusty kiszonej bardziej i pięciu kilo kapusty kiszonej mniej" TVP 1 MARIA KACZYŃSKA żona Lecha... 29
  • Sawka czatuje 30 paź 2005 30
  • Playback 30 paź 2005 34
  • Poczta 30 paź 2005 ELEKTROMACHIA W artykule "Elektromachia" (nr 42) znalazła się błędna informacja, że Grupa Neonet, dystrybutor sprzętu AGD i RTV, ma kłopoty finansowe. W rzeczywistości spółka zwiększa przychody, ma dodatni wynik... 34
  • Z życia koalicji 30 paź 2005 Marszałka Sejmu nie ma, nie ma też wicemarszałków. Ale już wkrótce jednym z nich może zostać Andrzej Lepper. Bo, zdaniem Jarosława Kaczyńskiego, "jest on posłem i jak każdy poseł może być wicemarszałkiem".... 36
  • Z życia opozycji 30 paź 2005 Postkomuniści obrzydzają demokrację. Niesprawiedliwe? Ale prawdziwe. 30 proc. wyborców SLD z 2001 r. nie poszło do urn tej jesieni. Ponad milion ludzi wierzyło, że rządy Leszka Millera nie będą totalną klapą! Polska to jednak... 37
  • Nałęcz - Język karłów 30 paź 2005 Kampania prezydencka była wyjątkowo brutalna. By pogrążyć rywala, obie strony gotowe były sięgnąć po najbardziej skrajne argumenty. Jedni szukali haków w życiorysach dziadków, udając, że nic nie rozumieją z dramatycznych... 38
  • Fotoplastykon 30 paź 2005 © Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 39
  • Teatr Kiszczaka 30 paź 2005 Zabójstwo księdza Popiełuszki nie uderzało w generałów Jaruzelskiego i Kiszczaka, lecz pomogło im się uwiarygodnić 40
  • Misja kompromitacja 30 paź 2005 Kilkudziesięciu oficerów i urzędników MON zasiądzie na ławie oskarżonych za fatalne przygotowanie polskiej misji w Iraku 46
  • Pielgrzymka do Dziwisza 30 paź 2005 O swej podróży do Polski Benedykt XVI rozmawiał z krakowskim metropolitą, a nie z polskim episkopatem 48
  • Giełda 30 paź 2005 HOSSA ŚWIAT Prawdziwy milioner 2,6 mln funtów powinien zgromadzić Brytyjczyk, żeby żyć jak prawdziwy milioner, czyli nie pracować i się nie martwić, skąd wziąć pieniądze na utrzymanie - wyliczył bank Coutts. W Londynie, gdzie... 50
  • Hossa na grypie 30 paź 2005 Gospodarka potrafi się szybko uodpornić na każdy "wirus" 52
  • Ameryka górą! 30 paź 2005 Rychły koniec Stanów Zjednoczonych wróży w swoim bestsellerze "Schyłek imperium" i w wywiadach prasowych francuski demograf Emmanuel Todd. Chiny zepchną Stany Zjednoczone z pozycji supermocarstwa - idą dalej w swoich... 58
  • Pożeracze Kluski 30 paź 2005 Dwa razy bardziej niż sędziom ufamy sprzedawcom! 64
  • Samuraj na działce 30 paź 2005 Japończycy cywilizują Syberię 66
  • 2 x 2 = 4 - Niedowaga intelektualna 30 paź 2005 W XX wieku poniosła klęskę idea przymusowego uszczęśliwiania ludzkości 70
  • Supersam 30 paź 2005 74
  • VW jetta - reaktywacja 30 paź 2005 Amerykanie uwielbiają jettę (nazwa pochodzi od angielskiego jetstream, co oznacza silny prąd powietrza w troposferze) - to najlepiej sprzedające się europejskie auto w USA (sprzedano już ponad 2,2 mln egzemplarzy). W Europie ten model przez... 74
  • Zegarek na wieczność 30 paź 2005 Zegarek z wiecznym kalendarzem, który bez względu na liczbę w dni miesiącu, zawsze pokazuje aktualną datę (nie wymaga więc regulacji) - to świąteczna propozycja amerykańskiej firmy Timex. W linii dla mężczyzn dominują duże tarcze o... 74
  • Tosty Elvisa 30 paź 2005 Cucina, najnowsza gama urządzeń kuchennych firmy Philips, nawiązuje w swojej estetyce do boomu na tego typu sprzęty w latach 50. w USA. W serii znajdują się blender z młynkiem do mielenia kawy i rozdrabniania mięsa, czajniki z nie... 74
  • Medialny kufer 30 paź 2005 Po telefonach komórkowych z wbudowaną kamerą wideo i odtwarzaczem MP3 oraz PDA, czyli palmtopie łączącym funkcje m.in. aparatu fotograficznego i konsoli do gier, najnowszym osiągnięciem w świecie technicznych gadżetów jest platforma... 74
  • Europa postrodzinna 30 paź 2005 Obniżenie podatków dla rodzin jest najlepszym lekarstwem na starzenie się Starego Kontynentu 76
  • Cyganeria z Wall Street 30 paź 2005 Po hipisach i yuppies nastał czas bobosów 80
  • Hiszpanka z Ameryki 30 paź 2005 Hiszpanka rozprzestrzeniła się wskutek... cenzury 84
  • Ukraiński Schindler 30 paź 2005 POLEMIKA Czy człowiek, który otwarcie sympatyzował z nazistami, może być uznany za Sprawiedliwego wśród Narodów Świata? - zastanawiał się na naszych łamach Szewach Weiss, przewodniczący przyznającej ten tytuł... 87
  • Know-how 30 paź 2005 LATAJĄCE MIKROBY Bakterie potrafią pokonać setki kilometrów, przenosząc się wraz z pyłem i piaskiem. Japońscy badacze wykryli w okolicy Tokio dużą ilość mikrobów, które pochodzą z kontynentalnej Azji. To tzw.... 89
  • Windowanie leków 30 paź 2005 Prawie 2 mld zł wydają na lobbing w Polsce firmy farmaceutyczne 90
  • Apteka zwierząt 30 paź 2005 Szympansy wykorzystują rośliny do mechanicznego usuwania pasożytów z jelit 94
  • Archeologia oszustw 30 paź 2005 W Izraelu odkryto warsztaty specjalizujące się w fałszowaniu archeologicznych znalezisk 96
  • Bez granic 30 paź 2005 STAN ZAGROŻENIA Okolice Zatoki Meksykańskiej przeżywają sezon huraganów. Stan, który przeszedł przez kraje Ameryki Środkowej, zabił ponad 2000 osób. Połowa z nich poniosła śmierć pod lawiną błota i kamieni w... 98
  • Al-karitha, czyli katastrofa 30 paź 2005 Saddam Husajn może się okazać rozgrywającym w walce o przyszłość Iraku 100
  • Mały wróg 30 paź 2005 Pakt Ribbentrop - Mołotow to najbardziej jaskrawy przejaw rosyjskiego sposobu myślenia o geopolityce 104
  • Ptasia grypa Kima 30 paź 2005 Korea Północna rozwija największy na świecie program budowy broni biologicznej 106
  • Chicago w Sztokholmie 30 paź 2005 Tamę fali przestępczości w Szwecji może położyć skuteczne prawo 108
  • Menu 30 paź 2005 KRÓTKO PO WOLSKU Plan lotu Krytyka nie zostawiła suchej nitki na filmie "Plan lotu". Mnie, mimo pewnych fabularnych nieprawdopodobieństw, trzymał on w napięciu, a gra Jody Foster była koncertowa. Jednak o czym innym chciałem... 110
  • Mona Lisa z ogniem między nogami 30 paź 2005 Większość współczesnej sztuki to powielanie prowokacji dadaistów sprzed 80 lat 112
  • Nowy Zimerman 30 paź 2005 Tylko jeden wybitny pianista startował w tegorocznym Konkursie Chopinowskim... i wygrał 116
  • Czarodzieje ze Szmaragdowego Grodu 30 paź 2005 Depeche Mode jest jedną z bardziej szacownych instytucji rocka - nie klasy The Rolling Stones, ale The Cure i U2 118
  • Ueorgan Ludu 30 paź 2005 KOLEJNE SUKCESY POLSKICH SPECJALISTÓW Po wydłużeniu Małysza Ekipa medyczno-trenerska Adama Małysza odnotowała ostatnio ogromne osiągnięcie - wydłużono naszego mistrza. Dzięki temu będzie on mógł na dłuższych nartach... 120
  • Skibą w mur - Duma przez duże De 30 paź 2005 Duma jest jak pompka, bo może powodować zbiorowe uniesienia 122