Ulga prorodzinna to jedna z najczęściej odliczanych w deklaracji PIT ulg podatkowych, a system rozliczeniowy PITax.pl Łatwe Podatki oferuje rozbudowane, detaliczne i intuicyjne rozliczenie tej tak ważnej dla Polaków preferencji podatkowej i wysłanie PIT online do Ministerstwa Finansów. Prawidłowo rozliczona ulga może zapewnić znaczący zwrot podatku. Jednak o ile rozliczenie ulgi na dzieci w przypadku osób pozostających w związkach małżeńskich nie rodzi dużych trudności, to pojawiają się one w przypadku rodziców rozwiedzionych. Dlatego też przy rozliczaniu ulgi należy zwrócić uwagę na jej główną zasadę – ulga przysługuje osobom, które faktycznie zajmują się dzieckiem, wykonują władzę rodzicielską. Odmienne zasady obowiązują rodziców dzieci małoletnich i pełnoletnich.
Na czym polega wykonywanie władzy rodzicielskiej?
Wykonywanie władzy rodzicielskiej to sprawowanie pieczy nad dzieckiem np. ponoszenie kosztów utrzymania dziecka, uczestniczenie w procesie wychowawczym, podejmowanie decyzji mających wpływ na wykształcenie i przyszłość dziecka, spędzanie z nim czasu itp.
Należy zauważyć, że o wykonywaniu władzy rodzicielskiej nie świadczy jedynie sam fakt jej posiadania (pojęcia „wykonywania władzy rodzicielskiej” oraz „przysługiwania władzy rodzicielskiej” nie są równoznaczne). Oznacza to, że samo spełnianie obowiązku alimentacyjnego czy sporadyczne kontakty z dzieckiem co do zasady nie wchodzą w pojęcie wykonywania władzy rodzicielskiej.
Ulga na dzieci a rozwód – różnice w przypadku dzieci małoletnich i pełnoletnich
Jeżeli rozwiedziony małżonek faktycznie sprawuje pieczę nad niepełnoletnim dzieckiem, czyli wykonuje władzę rodzicielską, ma prawo do skorzystania z ulgi prorodzinnej.
Warto odnotować fakt, że separacja czy rozwód rodziców nie są równoznaczne z utratą przez rodzica prawa do wykonywania władzy rodzicielskiej. Również ograniczenie władzy rodzicielskiej nie pozbawia prawa do ulgi – ponieważ posiadanie ograniczonej władzy rodzicielskiej to wciąż jej posiadanie, tyle że w mniejszym zakresie.
Jednakże warunkiem niezbędnym do zastosowania ulgi na dzieci w stosunku do małoletniego dziecka jest wykonywanie władzy rodzicielskiej, a nie samo jej posiadanie.
Natomiast w przypadku dziecka pełnoletniego, które uczy się/studiuje, a jego zarobki nie były wyższe niż 3 089 zł lub które otrzymuje zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną – bez względu na wysokość zarobków – wystarczy samo spełnianie obowiązku alimentacyjnego i posiadanie władzy rodzicielskiej, aby móc odliczyć ulgę prorodzinną. W tym przypadku nie jest konieczne aktywne wykonywanie władzy rodzicielskiej (spędzanie z dzieckiem czasu itp.) jak w stosunku do dzieci niepełnoletnich. A zatem jeśli rozwiedziony rodzic płaci alimenty na dziecko pełnoletnie i nie został pozbawiony władzy rodzicielskiej, a przy tym nie interesuje się życiem dziecka – wciąż ma prawo do skorzystania z ulgi prorodzinnej.
Jeśli dziecko osiąga pełnoletność w trakcie danego roku – wtedy do miesiąca, w którym dziecko ukończyło 18 lat, ulga przysługuje tylko temu rodzicowi, który faktycznie sprawował władzę rodzicielską. Natomiast od miesiąca następującego po dniu osiemnastych urodzin prawo do odliczenia ulgi ma już dwójka rodziców, nawet ten, który jedynie płaci alimenty bez faktycznego sprawowania władzy rodzicielskiej (interpretacja Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej 0113-KDIPT2-2.4011.152.2019.2.ACZ).
Rozwiedzeni małżonkowie, którzy mają prawo do ulgi prorodzinnej, mogą odliczyć ją w równych częściach lub w dowolnej, ustalonej przez siebie proporcji. Odliczana przez oboje rodziców kwota ulgi nie może przekroczyć rocznego limitu ulgi prorodzinnej określonego w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W przypadku wejścia w nowy związek (stworzenia np. rodziny patchworkowej) ulga przysługuje tylko rodzicom prawnym dziecka. A zatem osoba, która wychowuje dzieci obecnego małżonka, wobec których nie ma praw rodzicielskich, ani nie pełni funkcji opiekuna prawnego czy rodziny zastępczej – nie może skorzystać z ulgi na te dzieci. Nie ma prawa do ulgi prorodzinnej, nawet jeśli czynnie uczestniczy w wychowywaniu dzieci małżonka z poprzedniego związku (zapewnia im byt, bezpieczeństwo, łoży na utrzymanie itd.).
Podsumowując:
- Dziecko niepełnoletnie – nie wystarczy samo płacenie alimentów, sporadyczne kontakty z dzieckiem, czy bierne posiadanie władzy rodzicielskiej; jeśli rodzic nie zajmuje się dzieckiem – nie przysługuje mu ulga na dziecko w PIT 2020.
- Dziecko pełnoletnie – aby mieć prawo do odliczenia ulgi w PIT 2020, wystarczy spełnienie obowiązków alimentacyjnych, bez czynnego uczestnictwa w wychowaniu dziecka.
- Wychowywanie dzieci małżonka, wobec których nie ma się praw rodzicielskich, ani nie pełni się funkcji opiekuna prawnego czy rodziny zastępczej – nie daje prawa do skorzystania z ulgi prorodzinnej w rozliczeniu PIT 2020.