Warszawy nie odbudował, ale wzbogacił dziedzictwo narodowe USA

Warszawy nie odbudował, ale wzbogacił dziedzictwo narodowe USA

Dornton Area, wybudowana według projektu Macieja Nowickiego już po jego śmierci, trafiła na listę amerykańskiego dziedzictwa narodowego
Maciej Nowicki, największy polski architekt XX wieku, modernista o nowatorskich poglądach na architekturę i urbanistykę, znany i ceniony w Stanach Zjednoczonych, było mało znany w Polsce. Nigdy też nie zrealizowano jego nowatorskiej wizji odbudowy Warszawy. Postać polskiego architekta, którego pomysły zachwycały nowatorstwem i wizjonerskim wykorzystaniem technologii, przybliży 8 stycznia 2014 dr Jacek Friedrich, wykładowca Uniwersytetu Gdańskiego i dyrektor Muzeum Miasta Gdyni w wykładzie z cyklu „Za granicą sztuki” o , często skazanych na zapomnienie wybitnych polskich artystach emigrantach.
Urodzony w Czycie na Syberii (1910), absolwent Warszawskiej Politechniki już w swych pierwszych realizacjach, takich jak dom rodziców czy dom wypoczynkowy w Augustowie, dał wyraz atencji, jaką darzył zasady nowoczesnej architektury stworzone przez Le Corbusiera, u kórego odbył staż, jednak zinterpretowane na własny sposób. Podczas okupacji Nowicki był zaangażowany w działanie konspiracyjnych pracowni urbanistycznych i architektonicznych, jeszcze w czasie wojny opracowujących plany odbudowy Warszawy, a zaraz po jej zakończeniu stworzył w ramach Pracowni Wilanowskiej Biura Odbudowy Stolicy śmiałą i nowoczesną wizję architektoniczną, niestety nigdy niezrealizowaną. Konspiracyjnie wykładał też architekturę.

Kiedy w 1945 r. jako attaché kulturalny w Chicago i polski konsultant przy budowie siedziby ONZ w Nowym Jorku (budowano ją w latach 1947-53), wyjechał z Polski, zaczął działać w Stanach Zjednoczonych, obejmując kierownictwo szkoły designu na Uniwersytecie Stanowym Północnej Karoliny i wykładając na wielu amerykańskich uczelniach.
Obiektem, który na stałe zapisał go w historii światowej architektury, była Dorton Arena -  hala sportowo-widowiskowa w mieście Raleigh w Karolinie Północnej. Już po 20 latach budynek trafił na listę amerykańskiego dziedzictwa narodowego. Przed wyemigrowaniem z kraju zdążył zaprojektować m.in. modernistyczny Dom Wycieczkowy w Augustowie (dzisiejszy Zajazd "Hetman") i centrum sportowe na warszawskiej Pradze.
 
Przedwczesna śmierć zakończyła błyskotliwą karierę Macieja Nowickiego, architekta, którego projekty uznawane są za jedne z najbardziej nowoczesnych i wyprzedzających swój czas. Zginął w katastrofie samolotowej 31 sierpnia 1950 w Egipcie, wracając z Indii, gdzie projektował nowe miasto Czandigarh.

O Macieju Nowickim, funkcjonującym w Stanach Zjednoczonych jako Matthew Nowicki, usłyszymy 8 stycznia 2014, o godz. 17:30 w Info Boksie w Gdyni. Dr Jacek Friedrich opowie o tym co pozostawił po sobie polski architekt i co bezpowrotnie zostało utracone.

Wykład o Macieju Nowickim jest częścią zaplanowanego na osiem miesięcy cyklu „Za granicą sztuki", w ramach którego przedstawiani są także inni polscy artyści - uciekinierzy, wygnańcy, dobrowolni rezydenci, obywatele świata, których prace przekraczały granice w sztuce, otwierając świat na nowe idee, ale także dotykały granic światopoglądowych, środowiskowych czy pokoleniowych.

W cyklu, który rozpoczął się w październiku 2013 r., zaprezentowano już sylwetki: Olgi Boznańskiej, Józefa Czapskiego i Piotra Potworowskiego. W kolejnych miesiącach można będzie poznać postaci: Aliny Szapocznikow, Waleriana Borowczyka, Theodore'a Roszaka i rodziny Jarnuszkiewiczów oraz Krzysztofa Wodiczki. Autorem programu jest dr Hubert Bilewicz.

Więcej informacji na: www.muzeumemigracji.pl oraz facebook u 

Fot. By Justin Doub (Flickr) [CC-BY-2.0 (http://creativecommons.org/licenses/by/2.0)], via Wikimedia Commons

Czytaj także

 1
  • Budowa domu lub jakiegokolwiek innego budynku to skomplikowany proces. Wybierając usługi takie, jak budowa domów Warszawa, warto być uważnym i skupionym. http://roslandomdesign.pl/