Audyt to również korzści
Dla wielu przedsiębiorców przeprowadzenie badanie ksiąg rachunkowych przez biegłego rewidenta to zło konieczne. Kojarzy się nie tylko ze sporym wydatkiem, ale także z pewnym zamieszaniem w dziale księgowości, wynikającym z konieczności udostępnienia audytorowi dokumentacji, udzielania wyjaśnień i odpowiedzi na jego czasami kłopotliwe pytania. W końcu przychodzi czas na sporządzenie przez audytora sprawozdania z badania ksiąg i jest to kolejny stres dla księgowych i kierownictwa firmy. Dlaczego? Nie zawsze poglądy audytora dotyczące rachunkowego potraktowania pewnych zdarzeń gospodarczych są zbieżne z poglądami głównego księgowego. W takiej sytuacji albo przekona się audytora, że sposób księgowania zastosowany w firmie nie narusza przepisów o rachunkowości, albo trzeba pogodzić się z tym, że audytor w swoim sprawozdaniu wytknie nam nieprawidłowości.
To nie boli!
Co wynika z badania audytora? Zdaniem dr. Piotra Karwata, szefa departamentu podatkowego w kancelarii Leśnodorski i Wspólnicy, wyspecjalizowanej w audycie finansowym, sprawozdanie nie tworzy bezpośrednio żadnych skutków dla przedsiębiorców, ale może się do ich powstania przyczynić.
- Według przepisów ustawy, sprawozdanie finansowe firmy wraz z opinią biegłego rewidenta trafia do urzędu skarbowego. Jeżeli np. audytor kwestionuje zaliczenie jakiegoś wydatku do kosztów uzyskania przychodu, możemy być pewni, że organ podatkowy też zwróci na to uwagę i będzie się starał wykazać, że nie jest ona kosztem w świetle przepisów podatkowych - uważa dr Karwat.
Warto więc się zastanowić, czy uwagi audytora nie są słuszne. Oczywiście, może się też zdarzyć, że w sporze rację ma przedsiębiorca, ale audytor jest jego adwersarzem tylko jako ktoś dysponujący pewną, opartą na przepisach wiedzą. Spory dotyczące interpretacji przepisów można z nim prowadzić, ale jeśli argumenty nie trafią mu do przekonania, arbitrem staje się urząd skarbowy.
Co jest celem i przedmiotem badania sprawozdania finansowego?
Celem takiego badania jest przedstawienie przez audytora pisemnej opinii o tym, czy sprawozdanie finansowe jest prawidłowe oraz czy rzetelnie i jasno przedstawia sytuację majątkową i wynik finansowy badanej jednostki. Opinia audytora stwierdza m.in., czy badane sprawozdanie finansowe:
1 zostało sporządzone na podstawie prawidłowo prowadzonych ksiąg rachunkowych,
2 zostało sporządzone zgodnie z określonymi ustawą zasadami rachunkowości,
3 jest zgodne co do formy i treści z obowiązującymi spółkę przepisami prawa, statutem lub umową,
4 przedstawia rzetelnie i jasno wszystkie istotne dla oceny jednostki informacje.
Odpowiedzialność audytora
- Obowiązkowy audyt może stanowić dla jednostki źródło dodatkowych korzyści w postaci swoistego ubezpieczenia ryzyka podatkowego przez audytora, pod warunkiem jednak że wypowie się on także o prawidłowości rozliczeń podatkowych - mówi dr Piotr Karwat. - Na ogół audytor nie zawiera tego w sprawozdaniu. Stawia to przedsiębiorców w niekorzystnej sytuacji: z jednej strony, pozytywna opinia audytora nie daje gwarancji prawidłowości rozliczeń podatkowych, z drugiej strony, jego zastrzeżenia zwrócą uwagę organów podatkowych - dodaje
Jeżeli audytor wypowiada się na temat prawidłowości rozliczeń podatkowych firmy, daje to przedsiębiorcom komfort: bierze wtedy bowiem na siebie odpowiedzialność za ewentualne nieprawidłowości w rozliczeniach podatkowych, których nie wykrył, a które zostały wykryte później przez organy podatkowe. Nie jest to oczywiście przejęcie przez audytora odpowiedzialności z zobowiązania podatkowe jednostki. Ma ona tylko charakter cywilnoprawny i sprowadza się do możliwości żądania przez przedsiębiorcę naprawienia szkody wyrządzonej przez niefachową ocenę rozliczeń podatkowych.
Odpowiedzialność taka ciąży na audytorze niezależnie od tego, czy wypowiedział się w sprawach podatkowych na podstawie wyraźnego zlecenia jednostki czy też z własnej inicjatywy. Wynika to z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o doradztwie podatkowym, który mówi, że czynności doradztwa podatkowego mogą być wykonywane nie tylko "na zlecenie", ale także "na rzecz" podatnika, bez jego zlecenia.
Wypowiedzenie się przez audytora o prawidłowości rozliczeń podatkowych jest oczywiście czynnością doradztwa podatkowego jako "opinia z zakresu obowiązku podatkowego". Audytor jest z mocy prawa upoważniony do wykonywania czynności doradztwa podatkowego, a w wypadku wykonania takich czynności odpowiada za szkodę wynikłą z niefachowego doradztwa.
Słownik
Audyt personalny - kontrola i weryfikacja prawidłowości prowadzenia spraw pracowniczych w firmie. Jej zakres może dotyczyć całokształtu spraw związanych z zatrudnieniem w firmie, m.in.: wywiązywania się z podstawowych obowiązków związanych z zatrudnieniem, prawidłowości obowiązujących w nim regulaminów, nawiązywania stosunku pracy, prowadzenia akt osobowych itp.
Due dilligence (DD) - zaawansowana forma audytu oznaczająca przeprowadzenie badania ze szczególną dogłębnością. Jest to szeroka postać badania dokumentów ze sfery prawnej i finansowej, dokonywana zwykle podczas przejęć i połączeń przedsiębiorstw. Wyniki wpływają na wycenę przedmiotu transakcji i są ważnym elementem procesu podejmowania decyzji inwestycyjnych.
To nie boli!
Co wynika z badania audytora? Zdaniem dr. Piotra Karwata, szefa departamentu podatkowego w kancelarii Leśnodorski i Wspólnicy, wyspecjalizowanej w audycie finansowym, sprawozdanie nie tworzy bezpośrednio żadnych skutków dla przedsiębiorców, ale może się do ich powstania przyczynić.
- Według przepisów ustawy, sprawozdanie finansowe firmy wraz z opinią biegłego rewidenta trafia do urzędu skarbowego. Jeżeli np. audytor kwestionuje zaliczenie jakiegoś wydatku do kosztów uzyskania przychodu, możemy być pewni, że organ podatkowy też zwróci na to uwagę i będzie się starał wykazać, że nie jest ona kosztem w świetle przepisów podatkowych - uważa dr Karwat.
Warto więc się zastanowić, czy uwagi audytora nie są słuszne. Oczywiście, może się też zdarzyć, że w sporze rację ma przedsiębiorca, ale audytor jest jego adwersarzem tylko jako ktoś dysponujący pewną, opartą na przepisach wiedzą. Spory dotyczące interpretacji przepisów można z nim prowadzić, ale jeśli argumenty nie trafią mu do przekonania, arbitrem staje się urząd skarbowy.
Co jest celem i przedmiotem badania sprawozdania finansowego?
Celem takiego badania jest przedstawienie przez audytora pisemnej opinii o tym, czy sprawozdanie finansowe jest prawidłowe oraz czy rzetelnie i jasno przedstawia sytuację majątkową i wynik finansowy badanej jednostki. Opinia audytora stwierdza m.in., czy badane sprawozdanie finansowe:
1 zostało sporządzone na podstawie prawidłowo prowadzonych ksiąg rachunkowych,
2 zostało sporządzone zgodnie z określonymi ustawą zasadami rachunkowości,
3 jest zgodne co do formy i treści z obowiązującymi spółkę przepisami prawa, statutem lub umową,
4 przedstawia rzetelnie i jasno wszystkie istotne dla oceny jednostki informacje.
Odpowiedzialność audytora
- Obowiązkowy audyt może stanowić dla jednostki źródło dodatkowych korzyści w postaci swoistego ubezpieczenia ryzyka podatkowego przez audytora, pod warunkiem jednak że wypowie się on także o prawidłowości rozliczeń podatkowych - mówi dr Piotr Karwat. - Na ogół audytor nie zawiera tego w sprawozdaniu. Stawia to przedsiębiorców w niekorzystnej sytuacji: z jednej strony, pozytywna opinia audytora nie daje gwarancji prawidłowości rozliczeń podatkowych, z drugiej strony, jego zastrzeżenia zwrócą uwagę organów podatkowych - dodaje
Jeżeli audytor wypowiada się na temat prawidłowości rozliczeń podatkowych firmy, daje to przedsiębiorcom komfort: bierze wtedy bowiem na siebie odpowiedzialność za ewentualne nieprawidłowości w rozliczeniach podatkowych, których nie wykrył, a które zostały wykryte później przez organy podatkowe. Nie jest to oczywiście przejęcie przez audytora odpowiedzialności z zobowiązania podatkowe jednostki. Ma ona tylko charakter cywilnoprawny i sprowadza się do możliwości żądania przez przedsiębiorcę naprawienia szkody wyrządzonej przez niefachową ocenę rozliczeń podatkowych.
Odpowiedzialność taka ciąży na audytorze niezależnie od tego, czy wypowiedział się w sprawach podatkowych na podstawie wyraźnego zlecenia jednostki czy też z własnej inicjatywy. Wynika to z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o doradztwie podatkowym, który mówi, że czynności doradztwa podatkowego mogą być wykonywane nie tylko "na zlecenie", ale także "na rzecz" podatnika, bez jego zlecenia.
Wypowiedzenie się przez audytora o prawidłowości rozliczeń podatkowych jest oczywiście czynnością doradztwa podatkowego jako "opinia z zakresu obowiązku podatkowego". Audytor jest z mocy prawa upoważniony do wykonywania czynności doradztwa podatkowego, a w wypadku wykonania takich czynności odpowiada za szkodę wynikłą z niefachowego doradztwa.
Słownik
Audyt personalny - kontrola i weryfikacja prawidłowości prowadzenia spraw pracowniczych w firmie. Jej zakres może dotyczyć całokształtu spraw związanych z zatrudnieniem w firmie, m.in.: wywiązywania się z podstawowych obowiązków związanych z zatrudnieniem, prawidłowości obowiązujących w nim regulaminów, nawiązywania stosunku pracy, prowadzenia akt osobowych itp.
Due dilligence (DD) - zaawansowana forma audytu oznaczająca przeprowadzenie badania ze szczególną dogłębnością. Jest to szeroka postać badania dokumentów ze sfery prawnej i finansowej, dokonywana zwykle podczas przejęć i połączeń przedsiębiorstw. Wyniki wpływają na wycenę przedmiotu transakcji i są ważnym elementem procesu podejmowania decyzji inwestycyjnych.