Zdobycie przez małe lub średnie firmy odpowiednich produktów finansowych często przypomina drogę przez mękę. Ale to nie znaczy, że przy pewnym wysiłku sztuka ta się nie uda
Oferta kredytowa banków skierowana do małych i średnich przedsiębiorstw jest bardzo szeroka. Firmy mogą wystąpić m.in. o przyznanie linii kredytowej w rachunku bieżącym, kredytu obrotowego, inwestycyjnego czy na zakup pojazdów. Coraz popularniejsze stają się kredyty na realizację projektów współfinansowanych ze środków unijnych (tzw. kredyty pomostowe).
Niestety, dostęp do tych produktów nie jest łatwy. Firmy narzekają, że instytucje finansowe zawieszają im zbyt wysoko poprzeczkę. Małym podmiotom, zwłaszcza tym, które rozpoczynają działalność gospodarczą, trudno jest skompletować niezbędne dokumenty oraz przedstawić satysfakcjonujący bank sposób zabezpieczenia spłaty kredytu. Tylko 26 proc. ankietowanych przez Pentor firm deklaruje, że źródłem finansowania działalności inwestycyjnej jest kredyt bankowy. Aż dwie trzecie przedsiębiorstw finansuje ją ze środków własnych. Dlatego banki coraz częściej upraszczają procedury przyznawania niektórych kredytów, a wymagane dokumenty i zabezpieczenia ograniczają do minimum. BusinessWeek przedstawia kilka ciekawych propozycji.
Kredyt w rachunku
Podstawowym produktem kredytowym dla firm jest kredyt w rachunku bieżącym. Aby się o nią ubiegać, firma musi się wykazać zdolnością kredytową, prowadzić działalność gospodarczą co najmniej od 6 do 12 miesięcy i mieć rachunek firmowy przez co najmniej trzy miesiące, przy czym większość instytucji finansowych akceptuje historię rachunku firmy przeniesioną z innego banku. Limit pożyczki i okres kredytowania ustalane są indywidualnie. Niektóre banki kuszą pewnymi ułatwieniami. Na przykład ING Bank Śląski proponuje linię kredytową dla małych firm do wysokości 300 tysięcy złotych, której uzyskanie nie wymaga składania zaświadczeń z ZUS i urzędu skarbowego. Firmy nie muszą też dokumentować, na co zostały przeznaczone środki. BRE Bank oferuje małym i średnim przedsiębiorstwom kredyt w rachunku bieżącym do wysokości 200 tys. złotych w ramach uproszczonej procedury kredytowej.
- Decyzję kredytową bank podejmuje w terminie nieprzekraczającym siedmiu dni roboczych, a zabezpieczeniem kredytu jest jedynie weksel in blanco. Ponadto klienci mogą skorzystać ze specjalnego kalkulatora dostępnego na stronie internetowej. Za jego pomocą przedsiębiorca sam może, na podstawie wprowadzonych danych finansowych, wstępnie ocenić zdolność kredytową firmy i obliczyć wysokość kredytu, o jaką może aplikować - mówi Paweł Wróbel, rzecznik BRE Banku.
Firmowe karty kredytowe
Większość banków proponuje właścicielom firm karty kredytowe z oferty dla klientów indywidualnych. Karta kredytowa dla firmy to nowość na polskim rynku. W ubiegłym roku wprowadziły ją PKO Bank Polski i Raiffeisen Bank Polska. W ofercie ING Banku Śląskiego ten produkt znajdzie się w najbliższym czasie.
Karta Visa Business (oferowana przez Raiffeisen Bank Polska) daje możliwość realizacji przelewów w ciężar rachunku karty, co pozwala jej posiadaczowi na wykorzystanie dodatkowych środków na płatności za towary lub usługi nabyte przez jego firmę. Umożliwia darmowe kredytowanie do 55 dni. - Karta znacznie ułatwia codzienne funkcjonowanie w obrocie rynkowym. Dla przedsiębiorców istotne jest również to, iż dysponując kartą, sami ustalają indywidualnie limity na transakcje gotówkowe i bezgotówkowe - mówi Marek Wasilewski, zastępca dyrektora departamentu rozwoju i sprzedaży produktów dla małych i średnich przedsiębiorstw w Raiffeisen Bank Polska. Kartę mogą otrzymać firmy rozliczające się na podstawie księgi przychodów i rozchodów lub prowadzące pełną księgowość, które działają nie krócej niż dwa lata. Maksymalny limit wynosi 100 tys. złotych. Oprocentowanie kredytu wynosi 17,4 proc. w skali roku, a odsetki naliczane są po zakończeniu tzw. grace period, wynoszącego 25 dni i liczonego od zakończenia cyklu kredytowego (trwa on 30 dni).
Warunki uzyskania karty kredytowej oferowanej przez PKO BP (karta PKO Euro Biznes) są mniej rygorystyczne. Wystarczy mieć zdolność kredytową, rachunek bieżący w banku przez okres co najmniej trzech miesięcy i w tym czasie nie przekroczyć dopuszczalnego salda debetowego w okresie dłuższym niż siedem dni. Limit globalny tej karty jest jednak mniejszy niż u konkurencji - wynosi 25 tys. złotych, a maksymalny okres nieoprocentowanego kredytu - 45 dni.
Rodzaje zabezpieczeń spłaty kredytu akceptowane przez banki
- hipoteka
- zastaw na rzeczach ruchomych lub na prawach
- przewłaszczenie na zabezpieczenie
- gwarancje bankowe
- poręczenie według prawa cywilnego
- poręczenie wekslowe
- kaucje
- blokada środków zgromadzonych na rachunkach bankowych
- weksel własny in blanco
Dokumenty, które składa firma ubiegająca się o kredyt
- potwierdzenia sytuacji finansowej firmy (w zależności od formy prowadzonej działalności gospodarczej oraz formy prowadzenia rozliczeń z urzędem skarbowym)
- zaświadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz urzędu skarbowego potwierdzające terminowe regulowanie zobowiązań finansowych przedsiębiorcy wobec ww. instytucji.
- dokumenty określające sposób reprezentacji danego przedsiębiorcy (zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej i/lub odpis z KRS, umowa spółki/statut oraz decyzji o nadaniu numeru REGON/NIP i dokumenty określające atesty, zezwolenia, koncesje i licencje niezbędne do prowadzenia określonego rodzaju działalności gospodarczej)
- biznesplan (w przypadku kredytów inwestycyjnych) dotyczący kredytowanego przedsięwzięcia oraz dokumenty potwierdzające wydatkowanie otrzymanych środków
- Inne dokumenty dołączane do wniosku są uzależnione od typu produktu kredytowego, o który ubiega się przedsiębiorca, oraz oferty kredytowej danego banku
Zdolność kredytowa
Zdolność do spłaty kapitału kredytu i odsetek w określonych umową kredytową kwotach i terminach. W przypadku niektórych banków jednym z elementów oceny ryzyka kredytowego jest również ocena punktowa (scoring)
Faktoring
Faktoring polega na odkupywaniu przez faktora (bank lub firmę faktoringową) nieprzeterminowanych faktur od kontrahentów swoich klientów. Usługę tę stosuje się jako alternatywę kredytu bankowego. Łączy ona zalety finansowania z aktywnym zarządzaniem należnościami. Faktoring nie jest może tani, ale gwarantuje prostszy sposób pozyskania pieniędzy.
Jak to działa?
1. Firma (klient banku lub firmy faktoringowej) dostarcza towar lub usługę odbiorcy i wystawia fakturę.
2. Kopia faktury przekazywana jest faktorowi.
3. Faktor przekazuje na rachunek klienta należność za nabywaną fakturę.
4. Odbiorca (dłużnik, kontrahent klienta banku) w wyznaczonym terminie wpłaca na rachunek faktora należność w kwocie wystawionej na fakturze.
5. W przypadku niewykupienia przez dłużnika kwoty z faktury faktor podejmuje wobec niego działania windykacyjne (faktoring pełny - całkowite ryzyko wypłacalności odbiorcy ponosi faktor). W faktoringu niepełnym klient faktora uczestniczy w ryzyku wypłacalności swojego kontrahenta.
Korzyści:
- szybki dostęp do środków pieniężnych za dostarczone towary bądź usługi
- możliwość zwiększenia obrotów bez angażowania dodatkowych środków
- likwidacja zatorów płatniczych
- przeniesienie na bank części lub całości ryzyka wypłacalności odbiorców
- wydłużenie odbiorcom terminów płatności bez ryzyka utraty płynności
- zdyscyplinowanie finansowe odbiorców i zmniejszenie ich rotacji
- komfort planowania działalności operacyjnej
- zmniejszenie zobowiązań bieżących i poprawa struktury bilansu firmy
Koszt faktoringu - przykład wirtualny
Dzień 1: Spółka A na podstawie umowy przekazuje faktorowi swoje należności wobec odbiorcy - firmy B na kwotę 200 tys. zł z trzymiesięcznym terminem płatności.
Dzień 2: Spółka A otrzymuje od faktora finansowanie w wysokości 80 proc. kwoty faktury, tj. 160 tys. zł, pomniejszone o prowizję, czyli wynagrodzenie faktora w kwocie 4 tys. zł (2 proc. wartości faktury). Spółka A otrzymuje więc kwotę 156 tys. zł, którą może dysponować według własnego uznania.
Między 2. a 90. dniem: Spółka A korzysta z uzyskanej od faktora kwoty i płaci od niej odsetki - 9 proc. w stosunku rocznym (za trzy miesiące ok. 3,6 tys. zł).
Dzień 90.: Odbiorca (firma B) wpłaca na konto faktora kwotę 200 tys. zł. Faktor rozlicza transakcję i wypłaca spółce A pozostałe 20 proc. faktury, tj. 40 tys. zł.
Efekt: Zamiast faktur na kwotę 200 tys. zł spółka A otrzymała gotówkę - 156 tys. zł. Koszt, jaki poniosła, to około 2,5 tys. zł miesięcznie (prowizja 4 tys. zł. + odsetki za 3 miesiące).
Źródło: Bibby Factors sp. z o.o.
Niestety, dostęp do tych produktów nie jest łatwy. Firmy narzekają, że instytucje finansowe zawieszają im zbyt wysoko poprzeczkę. Małym podmiotom, zwłaszcza tym, które rozpoczynają działalność gospodarczą, trudno jest skompletować niezbędne dokumenty oraz przedstawić satysfakcjonujący bank sposób zabezpieczenia spłaty kredytu. Tylko 26 proc. ankietowanych przez Pentor firm deklaruje, że źródłem finansowania działalności inwestycyjnej jest kredyt bankowy. Aż dwie trzecie przedsiębiorstw finansuje ją ze środków własnych. Dlatego banki coraz częściej upraszczają procedury przyznawania niektórych kredytów, a wymagane dokumenty i zabezpieczenia ograniczają do minimum. BusinessWeek przedstawia kilka ciekawych propozycji.
Kredyt w rachunku
Podstawowym produktem kredytowym dla firm jest kredyt w rachunku bieżącym. Aby się o nią ubiegać, firma musi się wykazać zdolnością kredytową, prowadzić działalność gospodarczą co najmniej od 6 do 12 miesięcy i mieć rachunek firmowy przez co najmniej trzy miesiące, przy czym większość instytucji finansowych akceptuje historię rachunku firmy przeniesioną z innego banku. Limit pożyczki i okres kredytowania ustalane są indywidualnie. Niektóre banki kuszą pewnymi ułatwieniami. Na przykład ING Bank Śląski proponuje linię kredytową dla małych firm do wysokości 300 tysięcy złotych, której uzyskanie nie wymaga składania zaświadczeń z ZUS i urzędu skarbowego. Firmy nie muszą też dokumentować, na co zostały przeznaczone środki. BRE Bank oferuje małym i średnim przedsiębiorstwom kredyt w rachunku bieżącym do wysokości 200 tys. złotych w ramach uproszczonej procedury kredytowej.
- Decyzję kredytową bank podejmuje w terminie nieprzekraczającym siedmiu dni roboczych, a zabezpieczeniem kredytu jest jedynie weksel in blanco. Ponadto klienci mogą skorzystać ze specjalnego kalkulatora dostępnego na stronie internetowej. Za jego pomocą przedsiębiorca sam może, na podstawie wprowadzonych danych finansowych, wstępnie ocenić zdolność kredytową firmy i obliczyć wysokość kredytu, o jaką może aplikować - mówi Paweł Wróbel, rzecznik BRE Banku.
Firmowe karty kredytowe
Większość banków proponuje właścicielom firm karty kredytowe z oferty dla klientów indywidualnych. Karta kredytowa dla firmy to nowość na polskim rynku. W ubiegłym roku wprowadziły ją PKO Bank Polski i Raiffeisen Bank Polska. W ofercie ING Banku Śląskiego ten produkt znajdzie się w najbliższym czasie.
Karta Visa Business (oferowana przez Raiffeisen Bank Polska) daje możliwość realizacji przelewów w ciężar rachunku karty, co pozwala jej posiadaczowi na wykorzystanie dodatkowych środków na płatności za towary lub usługi nabyte przez jego firmę. Umożliwia darmowe kredytowanie do 55 dni. - Karta znacznie ułatwia codzienne funkcjonowanie w obrocie rynkowym. Dla przedsiębiorców istotne jest również to, iż dysponując kartą, sami ustalają indywidualnie limity na transakcje gotówkowe i bezgotówkowe - mówi Marek Wasilewski, zastępca dyrektora departamentu rozwoju i sprzedaży produktów dla małych i średnich przedsiębiorstw w Raiffeisen Bank Polska. Kartę mogą otrzymać firmy rozliczające się na podstawie księgi przychodów i rozchodów lub prowadzące pełną księgowość, które działają nie krócej niż dwa lata. Maksymalny limit wynosi 100 tys. złotych. Oprocentowanie kredytu wynosi 17,4 proc. w skali roku, a odsetki naliczane są po zakończeniu tzw. grace period, wynoszącego 25 dni i liczonego od zakończenia cyklu kredytowego (trwa on 30 dni).
Warunki uzyskania karty kredytowej oferowanej przez PKO BP (karta PKO Euro Biznes) są mniej rygorystyczne. Wystarczy mieć zdolność kredytową, rachunek bieżący w banku przez okres co najmniej trzech miesięcy i w tym czasie nie przekroczyć dopuszczalnego salda debetowego w okresie dłuższym niż siedem dni. Limit globalny tej karty jest jednak mniejszy niż u konkurencji - wynosi 25 tys. złotych, a maksymalny okres nieoprocentowanego kredytu - 45 dni.
Rodzaje zabezpieczeń spłaty kredytu akceptowane przez banki
- hipoteka
- zastaw na rzeczach ruchomych lub na prawach
- przewłaszczenie na zabezpieczenie
- gwarancje bankowe
- poręczenie według prawa cywilnego
- poręczenie wekslowe
- kaucje
- blokada środków zgromadzonych na rachunkach bankowych
- weksel własny in blanco
Dokumenty, które składa firma ubiegająca się o kredyt
- potwierdzenia sytuacji finansowej firmy (w zależności od formy prowadzonej działalności gospodarczej oraz formy prowadzenia rozliczeń z urzędem skarbowym)
- zaświadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz urzędu skarbowego potwierdzające terminowe regulowanie zobowiązań finansowych przedsiębiorcy wobec ww. instytucji.
- dokumenty określające sposób reprezentacji danego przedsiębiorcy (zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej i/lub odpis z KRS, umowa spółki/statut oraz decyzji o nadaniu numeru REGON/NIP i dokumenty określające atesty, zezwolenia, koncesje i licencje niezbędne do prowadzenia określonego rodzaju działalności gospodarczej)
- biznesplan (w przypadku kredytów inwestycyjnych) dotyczący kredytowanego przedsięwzięcia oraz dokumenty potwierdzające wydatkowanie otrzymanych środków
- Inne dokumenty dołączane do wniosku są uzależnione od typu produktu kredytowego, o który ubiega się przedsiębiorca, oraz oferty kredytowej danego banku
Zdolność kredytowa
Zdolność do spłaty kapitału kredytu i odsetek w określonych umową kredytową kwotach i terminach. W przypadku niektórych banków jednym z elementów oceny ryzyka kredytowego jest również ocena punktowa (scoring)
Faktoring
Faktoring polega na odkupywaniu przez faktora (bank lub firmę faktoringową) nieprzeterminowanych faktur od kontrahentów swoich klientów. Usługę tę stosuje się jako alternatywę kredytu bankowego. Łączy ona zalety finansowania z aktywnym zarządzaniem należnościami. Faktoring nie jest może tani, ale gwarantuje prostszy sposób pozyskania pieniędzy.
Jak to działa?
1. Firma (klient banku lub firmy faktoringowej) dostarcza towar lub usługę odbiorcy i wystawia fakturę.
2. Kopia faktury przekazywana jest faktorowi.
3. Faktor przekazuje na rachunek klienta należność za nabywaną fakturę.
4. Odbiorca (dłużnik, kontrahent klienta banku) w wyznaczonym terminie wpłaca na rachunek faktora należność w kwocie wystawionej na fakturze.
5. W przypadku niewykupienia przez dłużnika kwoty z faktury faktor podejmuje wobec niego działania windykacyjne (faktoring pełny - całkowite ryzyko wypłacalności odbiorcy ponosi faktor). W faktoringu niepełnym klient faktora uczestniczy w ryzyku wypłacalności swojego kontrahenta.
Korzyści:
- szybki dostęp do środków pieniężnych za dostarczone towary bądź usługi
- możliwość zwiększenia obrotów bez angażowania dodatkowych środków
- likwidacja zatorów płatniczych
- przeniesienie na bank części lub całości ryzyka wypłacalności odbiorców
- wydłużenie odbiorcom terminów płatności bez ryzyka utraty płynności
- zdyscyplinowanie finansowe odbiorców i zmniejszenie ich rotacji
- komfort planowania działalności operacyjnej
- zmniejszenie zobowiązań bieżących i poprawa struktury bilansu firmy
Koszt faktoringu - przykład wirtualny
Dzień 1: Spółka A na podstawie umowy przekazuje faktorowi swoje należności wobec odbiorcy - firmy B na kwotę 200 tys. zł z trzymiesięcznym terminem płatności.
Dzień 2: Spółka A otrzymuje od faktora finansowanie w wysokości 80 proc. kwoty faktury, tj. 160 tys. zł, pomniejszone o prowizję, czyli wynagrodzenie faktora w kwocie 4 tys. zł (2 proc. wartości faktury). Spółka A otrzymuje więc kwotę 156 tys. zł, którą może dysponować według własnego uznania.
Między 2. a 90. dniem: Spółka A korzysta z uzyskanej od faktora kwoty i płaci od niej odsetki - 9 proc. w stosunku rocznym (za trzy miesiące ok. 3,6 tys. zł).
Dzień 90.: Odbiorca (firma B) wpłaca na konto faktora kwotę 200 tys. zł. Faktor rozlicza transakcję i wypłaca spółce A pozostałe 20 proc. faktury, tj. 40 tys. zł.
Efekt: Zamiast faktur na kwotę 200 tys. zł spółka A otrzymała gotówkę - 156 tys. zł. Koszt, jaki poniosła, to około 2,5 tys. zł miesięcznie (prowizja 4 tys. zł. + odsetki za 3 miesiące).
Źródło: Bibby Factors sp. z o.o.