W dobie rosnącej popularności zakupów online warto przypomnieć, że prawa konsumenta obowiązują także w tradycyjnych sklepach stacjonarnych. Konsumentem jest osoba fizyczna, która dokonuje zakupu niezwiązanego bezpośrednio z działalnością zawodową. W relacji z przedsiębiorcą uznawana jest za słabszą stronę umowy i dlatego podlega szczególnej ochronie. Od 2021 roku część tej ochrony przysługuje również osobom prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą, jeśli zakup nie ma charakteru zawodowego.
Najważniejsze prawa klienta
Do podstawowych uprawnień konsumenta należą: prawo do reklamacji z tytułu rękojmi lub gwarancji, zakaz stosowania klauzul abuzywnych (niedozwolonych) oraz prawo do jasnej informacji o cenach. W przypadku zakupów przez internet możliwe jest także odstąpienie od umowy w ciągu 14 dni. Co istotne, prawo nie nakłada obowiązku przyjmowania zwrotów towarów zakupionych stacjonarnie – decyzja w tej sprawie zależy od sprzedawcy.
Reklamacje można składać bez paragonu, a sprzedawca odpowiada za towar przez 2 lata (lub 1 rok w przypadku rzeczy używanych, jeśli klient został wcześniej poinformowany). Gwarancja jest dobrowolna, ale jeśli została udzielona, obowiązuje na warunkach w niej zawartych. Przedsiębiorcy mają też obowiązek czytelnego informowania o cenach, w tym o najniższej cenie z ostatnich 30 dni przy promocjach. Szczegółowy opis praw konsumenta znajdziesz w osobnym artykule na portalu InfoTuba.
Jak konsument może bronić swoich praw
Konsument może bronić swoich praw w postępowaniu sądowym lub administracyjnym przed UOKiK, a także korzystając z pozasądowych metod rozwiązywania sporów (ADR), takich jak mediacja czy arbitraż. Aby z nich skorzystać, strony muszą wyczerpać procedurę reklamacyjną i wyrazić zgodę na polubowne rozstrzygnięcie.
W przypadku naruszenia zbiorowych interesów konsumentów możliwe jest złożenie pozwu zbiorowego przez organizacje konsumenckie lub wszczęcie postępowania przez UOKiK. Przedsiębiorcy mają obowiązek informowania o dostępnych metodach ADR, a brak reakcji na propozycję mediacji uznawany jest za zgodę. Instytucje ADR mogą odmówić rozpoznania sprawy, np. gdy dotyczy ona błahych roszczeń lub toczy się już w innym trybie. Więcej informacji o prawa konsumenta znajdziesz w osobnym artykule.