Pogromcy wirusów

Pogromcy wirusów

Tak wygląda guaico culex –  wirus inny 
niż wszystkie 
pozostałe. Pięcioczęściowy
Tak wygląda guaico culex – wirus inny 
niż wszystkie 
pozostałe. Pięcioczęściowy / Źródło: MICHAEL LINDQUIST/CELL PRESS
Każdy nowo odkryty wirus, a są ich rocznie setki, jest potencjalnie niebezpieczny dla człowieka. Wirusolodzy dbają o to, żeby te żywotne mikroby nie wymknęły się spod kontroli.

Amerykańscy uczeni pracujący w wojskowym instytucie National Biodefense Analysis and Countermeasures Center (NBACC) w Fort Detrick odkryli niedawno w krwi komara z Guaico w Trynidadzie przedziwną postać zwierzęcego wirusa, którą nazwali guaico culex. Składa się on bowiem z pięciu oddzielnych segmentów, z których każdy zawiera własne geny. Większość wirusów ma o wiele prostszą budowę, przypominającą kulkę w lipidowej osłonie, w którą zapakowany jest materiał genetyczny w postaci nici RNA (typ kwasu nukleinowego). Kiedy taki wirus zakaża komórkę, jego geny wnikają po prostu do jej środka i wirus zaczyna się namnażać. Inaczej jest z guaico culex. Jak opisali to naukowcy z NBACC w czasopiśmie „Cell Host & Microbe”, żeby się zakazić, komar musi wessać wraz z krwią co najmniej cztery części wirusa. – Po raz pierwszy wykazano więc, że zwierzęce wirusy RNA mogą mieć swój materiał genetyczny rozdzielony na kilka fragmentów – komentuje odkrycie Amerykanów prof. Andrzej Piekarowicz z Zakładu Wirusologii na Wydziale Biologii UW.

Wszystkie są groźne

Czy guaico culex będzie niebezpieczny dla człowieka? Jak tłumaczy prof. Piekarowicz, choć wszystkie wirusy są potencjalnie groźne, bo potrafią się replikować, na razie niewiele wiadomo o chorobotwórczości nowego wirusa. Profesor przewiduje, że Amerykanie zajmą się teraz jej zbadaniem. Najpierw trzeba będzie sprawdzić, czy można znaleźć organizm zwierzęcy, w którym ten wirus będzie się namnażał. Uczeni zaszczepią nim np. myszy albo ptaki. Zachorują, jeśli guaico culex się w nich będzie replikować. W trakcie wszystkich tych badań będzie też można prześledzić, jak powstają segmenty tego wirusa, jak się replikuje i jak pakowany jest jego materiał genetyczny, nawet bez oglądania się na jego efekty chorobotwórcze. Według profesora to dobrze, że trzeba aż czterech cząstek wirusowych, żeby komar zakaził np. jakąś małpę, ale przecież wirusy radziły sobie nie z takimi przeszkodami w poszukiwaniu organizmów, w których mogą się namnażać. – Dobrze pamiętam pierwsze doniesienie sprzed 15 lat o tym, że w porcie nowojorskim zanotowano pierwszy w USA przypadek wystąpienia wirusa Zachodniego Nilu. A dziś całe Stany są zakażone tym wirusem, bo znalazł sobie nowego gospodarza, czyli miejscowe, amerykańskie komary – mówi prof. Piekarowicz. Dlatego badania naukowców z NBACC są szerzej zakrojone. Chcą sprawdzić, jakie jeszcze wirusy czają się w komarach i czy mogą być niebezpieczne dla ludzi. Z tego powodu na pewno będą monitorowali, czy gdzieś jakiś lekarz zgłosił przypadki dziwnych zachorowań. Będą się chcieli w ten sposób upewnić, czy guaico culex zakaża tylko zwierzęta, czy może też jednak wystąpić u ludzi i wywołać jakieś zakażenia i objawy chorobowe, począwszy od bólu głowy aż po śmierć. A jeśli pojawiają się niewyjaśnione zgony, do akcji wkraczają wyspecjalizowani wirusolodzy.

Wytropić wirusa

Ali S. Khan jest lekarzem, epidemiologiem, a do niedawna był dyrektorem biura ds. szybkiego reagowania w amerykańskiej, rządowej agencji CDC, zajmującej się kontrolą i prewencją chorób. Wirusolodzy tacy jak dr Khan pomagają wyznaczyć trasę, którą przebywają wirusy, zanim trafią do gęsto zaludnionej Europy, Ameryki Południowej albo do USA. Bo przecież wirus zika przywędrował wraz z komarami do Brazylii z Afryki, przez Azję i Pacyfik. Ich zadaniem jest także wytropienie przyczyn zakażenia, zanim na dobre wybuchnie epidemia. Co trzeba zrobić, żeby jej zapobiec? Najpierw należy znaleźć źródło choroby i zdusić ją w zarodku najlepiej przez dotarcie do pierwszej ofiary wirusa, tzw. pacjenta zero. Doktor Khan wspomina na przykład w książce swoją podróż na Półwysep Arabski, gdzie miał się dowiedzieć, z jakiego powodu pasterze i pracownicy miejscowych rzeźni zaczęli nagle zgłaszać się do szpitali z ostrymi krwotokami. Jechał tam z przekonaniem, że pacjenci chorowali po prostu na malarię albo czerwonkę, ale szczegółowe śledztwo, które przeprowadził jak zwykle na miejscu, odsłoniło zupełnie inne przyczyny ich zgonów.

Dowiedział się, że u przywożonych do szpitala pacjentów, którzy mieli wcześniej kontakt ze zwierzętami i którzy pluli krwią, lekarze podejrzewali zazwyczaj wrzody żołądka. Przeprowadzali więc operację i okazywało się, że nie ma już dla tych chorych ratunku. Po kilku dniach umierali, ale zdążali zarazić personel szpitala. Doktor Khan był prawie pewien, że zgony powodowała wirusowa gorączka krwotoczna, a ten rodzaj choroby przenoszą komary (jak w przypadku dengi i żółtej febry), kleszcze i, jak w przypadku eboli, nietoperze. Jedna wizyta w arabskiej rzeźni wystarczyła, żeby stwierdzić, z czym ma do czynienia. Rzeźnicy za całą ochronę w kontakcie z potencjalnie zakażoną krwią zwierzęcą mieli na sobie klapki i podkoszulki. Tajemniczym zabójcą był więc wirus krymsko-kongijskiej gorączki krwotocznej (CCHF), przenoszony przez kleszcze, dobrych znajomych zwierząt hodowlanych. Zazwyczaj występuje na Bliskim Wschodzie, w Afryce i centralnej Azji. Niestety, w przypadku CCHF przynajmniej jedna trzecia zakażonych umiera w ciągu dwóch tygodni w męczarniach, bo brakuje odpowiedniej szczepionki.

Prawie jak Indiana Jones

Khanowi pozostawało więc jedynie wytropić naturalne środowisko występowania wirusa. Podążając tropem CCHF, dr Khan dotarł nawet do portu, gdzie przeładowywano owce. Wiedział jednak, że 80 proc. tych zwierząt pochodziło z Australii, gdzie nie występuje gatunek kleszcza przenoszący CCHF. Okazało się jednak, że stada te mieszano z owcami szmuglowanymi z Somalii i Iranu. Australijskie owce zakażały się więc od kleszczy żywiących się krwią zwierząt z Afryki. Kiedy trafiały do rzeźni, wiremia (poziom obecności wirusa we krwi) w ich krwi była już bardzo wysoka. Najprostszym sposobem na zapobieżenie epidemii był oczywiście zakaz mieszania stad, niestety miejscowi zdecydowanie woleli owce pochodzące z Afryki, bo – jak mówili – te australijskie miały wygląd diabła. Pozostawało więc wprowadzić szczególne środki ostrożności w rzeźniach, odkleszczać stada i monitorować przypadki nowych zachorowań. Z tym samym wirusem borykają się od kilkunastu dni także wirusolodzy z Hiszpanii.

Oni mają jednak więcej szczęścia, bo natychmiast znali ognisko zakażenia i mogą przez to monitorować ewentualne przypadki nowych zachorowań. W Ávili zmarł bowiem 62-letni pacjent, który zaraził się CCHF od, jak się okazało, miejscowego kleszcza. To był pierwszy taki przypadek w Europie Zachodniej, dlatego hiszpańscy wirusolodzy nie muszą już szukać pacjenta zero. Zresztą, już pięć lat temu okazało się, że kleszcze żyjące w Hiszpanii mogą przenosić CCHF. Przed śmiercią zmarły Hiszpan zakaził także pielęgniarkę, dlatego lekarze obserwują w tej chwili 200 innych osób biorących udział w jego leczeniu. Na razie wirusologom udało się wyśledzić trasę, którą wirus CCHF przebył z Afryki. Okazało się, że poczwarki kleszczy przeniosły do Hiszpanii wędrujące wiosną i jesienią ptaki. Dorosłe kleszcze żywiły się z kolei krwią hiszpańskich, czerwonych jeleni. Ustalenia hiszpańskich wirusologów to tylko chwilowy sukces. W rzeczywistości naukowcy wciąż ścigają się z mikrobami, które stanowią 90 proc. życia na Ziemi i do perfekcji opanowały sztukę dostosowywania się do nowych warunków i wymiany materiału genetycznego. Są sprytne, bo jak zapewnia dr Khan w „Następnej pandemii”, jeśli zebrać je razem, mają coś w rodzaju zbiorowej inteligencji, dzięki której wiedzą, że muszą za wszelką cenę znaleźć organizmy, w których będą się mogły wciąż rozwijać. Nie uciekniemy od nich. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 37/2016
Więcej możesz przeczytać w 37/2016 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 37/2016 (1753)

  • Wszystkie dzieci są nasze. Imigranci też. 11 wrz 2016, 20:00 Socjalizm jest to ustrój, w którym bohatersko pokonuje się trudności nieznane w żadnym innym ustroju – mawiał Stefan Kisielewski. Pod koniec lat 90. ubiegłego wieku straciliśmy epokową szansę: transformacji roli państwa w systemie... 3
  • Krynica rozsądku 11 wrz 2016, 20:00 Forum Ekonomiczne w Krynicy (o którym dość obszernie piszemy w tym wydaniu „Wprost”) już dawno przestało być wyłącznie spotkaniem poświęconym gospodarce. W tym roku odbyła się tu m.in. ciekawa dyskusja zatytułowana „Polska chrześcijańska i postchrześcijańska". 3
  • Kim znów robi bum 11 wrz 2016, 20:00 Nagłe trzęsienie ziemi w Korei Północej o sile przekraczającej 5 stopni w skali Richtera okazało się testem nuklearnym wykonanym przez reżim północnokoreański dla uczczenia święta narodowego. Może to być największy ładunek atomowy... 8
  • Zdarzyło się jutro 11 wrz 2016, 20:00 Suknia Narodowa, ścianka smoleńska i Victoria’s Secret Rozenek, czyli nawet Borat z nas się śmieje. 11
  • O dwóch takich, co rządzili w mediach 11 wrz 2016, 20:00 Bracia Jacek i Jarosław Kurscy trzęsą mediami. Tyle że stoją po obu stronach politycznej barykady. Muszą balansować między braterską więzią a ideologicznymi podziałami. 12
  • Modlitwa jest moją siłą 11 wrz 2016, 20:00 Do pogróżek ze strony opozycji zdążyłam się przyzwyczaić. Trybunał Stanu nie śni mi się po nocach – mówi minister Beata Kempa, szefowa kancelarii premiera. 16
  • Bon na innowacje 11 wrz 2016, 20:00 Przedsiębiorcy, którzy chcą się wyróżnić na rynku produktem lub usługą, nie są zdani wyłącznie na siebie. Opracowanie szczegółów mogą zlecić jednostce naukowej. Bon na innowacje pokryje nawet 80 proc. kosztów takiej współpracy. 19
  • Wszyscy ludzie prezydenta 11 wrz 2016, 20:00 Minęło 13 miesięcy pracy kancelarii, a jej urzędnicy zachowują się, jakby dopiero zastanawiali się nad pomysłem na prezydenturę Andrzeja Dudy. 20
  • Trzeba walczyć o markę kraju oraz o polskie firmy 11 wrz 2016, 20:00 Większe zaangażowanie kontrolowanych przez państwo spółek w sektor bankowy, ratowanie zagranicznych inwestycji KGHM i twardą walkę o wizerunek Polski zapowiada Dawid Jackiewicz, minister skarbu. 24
  • Największe zagrożenie dla PiS 11 wrz 2016, 20:00 Wysokie poparcie w sondażach i to, że najbliższe wybory odbędą się dopiero za dwa lata, rodzą w PiS błogie zadowolenie. Groźne zadowolenie. 26
  • Polki się rozwodzą 11 wrz 2016, 20:00 Chcę rozwodu – to zdanie coraz częściej pada z ust Polek. Dziś to kobiety w dwóch przypadkach na trzy decydują się złożyć pozew w sądzie. 28
  • Rozwód może poczekać 11 wrz 2016, 20:00 – przekonuje Paweł Maciaszek, terapeuta i trener z Fundacji Rozwód? Poczekaj! 31
  • Chrześcijanka dobra i cięta 11 wrz 2016, 20:00 Małgorzata Chmielewska dzieli się z ubogimi, pomaga im, walczy z wykluczeniem. Od lat robi więc to, co teraz tak zachwyca elity w nauczaniu papieża Franciszka. Z tych samych powodów mogłaby być ikoną lewicy. Do tego pali, klnie i potrafi być straszna, a więc podoba się też... 33
  • Mali wielcy ludzie 11 wrz 2016, 20:00 Zbierają pieniądze na chorych rodziców, nie wahają się udzielić pomocy potrzebującym. Dzieci o bardzo dużych sercach i odwadze, której może pozazdrościć im niejeden dorosły. 35
  • Farmer w bolidzie 11 wrz 2016, 20:00 W poniedziałek 31 lipca poinformowano, że firma Discovery Communications kupi Scripps Networks Interactive za 14,6 mld dolarów. Kim jest John C. Malone, amerykański magnat medialny z udziałami w telewizjach Discovery i Eurosport, nowy właściciel TVN? Przypominamy tekst z 2016... 38
  • Rewolucja w bankowości zagrożona 11 wrz 2016, 20:00 Nowa unijna dyrektywa PSD II miała ułatwić firmom z sektora fintech ekspansję w sektorze usług finansowych. Dla klientów oznaczałoby to większą wygodę i niższe ceny. Może się okazać, że efekt będzie odwrotny. 42
  • Polityka, biznes i… polityka 11 wrz 2016, 20:00 XXVI Forum Ekonomiczne w Krynicy zorganizowane pod hasłem „Europa w obliczu wyzwań – zjednoczeni czy podzieleni?” to nie tylko tradycyjne rozmowy o ekonomii i gospodarce, ale także o przyszłości Polski, Europy i świata. 44
  • Polski raj 11 wrz 2016, 20:00 Dla nich przekroczenie granicy Unii Europejskiej jest równoznaczne z przekroczeniem bram do nieba. W naszym kraju są w stanie zarobić nawet 20 razy więcej niż u siebie. – To dokładnie taka sama sytuacja jaka miała miejsce z Polakami wyjeżdżającymi do USA czy innych krajów... 46
  • Zalegalizujmy pobyt Ukraińców 11 wrz 2016, 20:00 Podtrzymujemy nasz postulat: trzeba zalegalizować pobyt miliona Ukraińców, Wietnamczyków i Białorusinów w Polsce. Nasz kraj ich potrzebuje. 49
  • Najlepsi są wszechstronni 11 wrz 2016, 20:00 Przyjazność dla mieszkańców, otwartość na biznes, ale i racjonalne gospodarowanie finansami – takie były główne kryteria pierwszego rankingu miast tygodnika „Wprost”. 50
  • Biznes z sercem 11 wrz 2016, 20:00 W naszej pracy chodzi o jakość usługi, to znaczy staranność, uwagę i zrozumienie, z jaką podchodzi personel medyczny do pacjenta – mówi Beata Drzazga, prezes BetaMed SA. 54
  • Hossa Bessa 11 wrz 2016, 20:00 Rosja się nie wyżywi Rosja nie produkuje wystarczającej ilości mleka, owoców, mięsa i ryb – poinformowała w zeszłym tygodniu „Niezawisimaja Gazieta”. Rosjanie muszą co roku importować żywność wartą 27 mld dolarów, bo... 55
  • Polskie sklepy, brytyjskie ulice 11 wrz 2016, 20:00 Nasi rodacy na Wyspach zaczynają się bać. Nasilenie napaści na Polaków łączy się z nastrojami wywołanymi przez Brexit, ale niechęć do imigrantów narasta od dawna. 56
  • Brytyjczycy nie są rasistami 11 wrz 2016, 20:00 To nie Brexit wywołał falę antyimigranckich ataków. Polacy z Harlow padli ofiarą pospolitych bandytów – przekonuje Harry Mount, brytyjski pisarz i publicysta. 57
  • Bicz na Brukselę 11 wrz 2016, 20:00 Była irlandzka dziennikarka, a obecnie europejska rzeczniczka interesu publicznego, stała się prawdziwym postrachem unijnych instytucji. Ostatnio do listy ludzi, których wzięła na celownik, dołączyli obecny i były szef Komisji Europejskiej. 59
  • Miasto pokoju w strefie wojny 11 wrz 2016, 20:00 Ludzie na wschodzie Ukrainy mają już dość walk. Są zmęczeni. Chcą spokoju i pracy. Polityka ich nie interesuje, byle ruszyły kopalnie, a uprawa ziemi znowu stała się dochodowa. 62
  • Casting na dyplomatę globu 11 wrz 2016, 20:00 Nowym sekretarzem generalnym ONZ miał tym razem zostać przedstawiciel Europy Wschodniej, ale szanse na to zmalały, bo faworytem wyścigu stał się Portugalczyk. 65
  • iPhone 7: ewolucja, nie rewolucja 11 wrz 2016, 20:00 Apple po raz kolejny ściągnął na siebie wzrok całego świata przy okazji prezentacji nowego iPhone’a. Rewolucji nie będzie, ale firmie wcale o nią nie chodziło. 68
  • Know-How 11 wrz 2016, 20:00 Żywa klimatyzacja GORĄCO? WYŁĄCZCIE KLIMATYZATORY I ZOSTAŃCIE W UBRANIACH. Naukowcy z Uniwersytetu Stanforda wynaleźli właśnie materiał chłodzący ciało. Po jego założeniu na siebie skóra człowieka będzie zawsze chłodniejsza o dwa... 69
  • Aktywna jesień 11 wrz 2016, 20:00 Jesień to dobry czas na rozpoczęcie przygody ze sportem. Sprawdź, jaka forma aktywności będzie właściwa dla ciebie. 71
  • Badania to podstawa 11 wrz 2016, 20:00 Najczęstszą przyczyną nagłego zatrzymania krążenia przy uprawianiu sportu są nierozpoznane wrodzone choroby układu krążenia – mówi Robert Pietruszyński, lekarz kadry Polskiego Związku Kolarskiego. 74
  • NATO obradowało z Mazurkas Catering 360°! 11 wrz 2016, 20:00 O kulisach realizacji cateringowej podczas Szczytu NATO 2016 mówią Andrzej Bartkowski, prezes Grupy Mazurkas, i Mariusz Pietrzak, szef kuchni Mazurkas Catering 360°. 76
  • Pogromcy wirusów 11 wrz 2016, 20:00 Każdy nowo odkryty wirus, a są ich rocznie setki, jest potencjalnie niebezpieczny dla człowieka. Wirusolodzy dbają o to, żeby te żywotne mikroby nie wymknęły się spod kontroli. 78
  • Prometeusz przeciw Sowietom 11 wrz 2016, 20:00 Mesjanizm stał się ważnym narzędziem polskiej polityki wobec Ukrainy. II RP wspierała ukraińskich patriotów w walce ze wspólnym wrogiem, jakim była Rosja. 80
  • Nierozważna i romantyczna 11 wrz 2016, 20:00 Choć nie wygląda jak milion dolarów, swoim twórcom przyniosła milionowe zyski. Na ekrany wchodzi trzeci film, a do księgarni czwarta książka o Bridget Jones. Bohaterka, która podbiła serca czytelników i widzów dekady temu, jest szczuplejsza, a słynny dziennik pisze na... 84
  • Łatwopalny temperament 11 wrz 2016, 20:00 Mój bohater pewnie zagłosowałby na Trumpa – mówi Ben Foster, gwiazda filmu „Aż do piekła”, który właśnie wszedł do kin. 88
  • Powrót do źródeł 11 wrz 2016, 20:00 Czasy są polityczne, więc każdy film kojarzy się z polityką, ale reżyserzy wolą komentować dzisiejszą rzeczywistość w uniwersalnych opowieściach. 90
  • Cała Polska śpiewa z nami 11 wrz 2016, 20:00 Piosenki nie da się zamknąć w gablocie – mówi Jarosław Wasik, dyrektor otwartego właśnie w Opolu Muzeum Polskiej Piosenki. 92
  • Książki 11 wrz 2016, 20:00 Powrót do Breslau Marek Krajewski, „Mock” Znak Marek Krajewski uśmiercał Eberharda Mocka już bodaj dwa razy. Niedosłownie, bo sceny jego śmierci jeszcze nie opisał, ale jako bohatera powieściowego cyklu. Tymczasem policjant z Breslau... 94
  • Muzyka 11 wrz 2016, 20:00 40 lat minęło Wypromowani przez mistrza kreacji Malcolma McLarena na naczelnych chuliganów rocka Sex Pistols w końcu doczekali się antologii swoich koncertowych nagrań. W pięknie wydanym boksie uwzględniono chyba każdy zachowany takt i... 96
  • Film 11 wrz 2016, 20:00 vvv Smutek kowboja Czasem człowiek odzyskuje to, co mu niesłusznie odebrano. Tę prawdę w czasach kryzysu przypomina Antoine Fuqua w nowych „Siedmiu wspaniałych”. Historia owej siódemki zawsze odbija czasy i realia, w których powstaje.... 97
  • Znak pokoju 11 wrz 2016, 20:00 Przekażmy sobie znak pokoju” promuje postawy homoseksualne – pisze Marcin Przeciszewski. Chodzi o pierwszą w Polsce kampanię społeczną środowisk LGBT, którą wsparli katolicy związani z „Kontaktem”, „Tygodnikiem Powszechnym”,... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany