Banki przegrywają franki

Banki przegrywają franki

Pierwsze prawomocne wyroki wymazujące franki z umów kredytowych mogą oznaczać przełom w polskich sądach i być sygnałem dla banków, że może pora iść ze swoimi klientami na ugodę.

Około pół miliona złotych – tyle mBank będzie musiał zwrócić 20 frankowiczom tytułem nadpłaconego oprocentowania ich kredytów, odsetek i kosztów sądowych – zdecydował 17 października Sąd Okręgowy w Łodzi. Wyrok jest już prawomocny i nie przysługuje od niego skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego, co jest niewątpliwym sukcesem prawników z kancelarii Konieczny Grzybowski Polak z Poznania. Sprawa różni się od wielu jej podobnych, ponieważ Sąd Okręgowy w Łodzi uwzględnił wytyczne Sądu Najwyższego z głośnego wyroku z 14 maja 2015 r. (sprawa „nabitych w mBank”) i na etapie postępowania apelacyjnego powołał biegłego. Potwierdził on, że parametrów, do których odwołuje się klauzula zmiennego oprocentowania, nie sposób obiektywnie zweryfikować, nie da się też wyprowadzić z nich żadnej formuły matematycznej. Skoro biegły z dziedziny ekonomii nie był w stanie tego ocenić, tym bardziej nie mógł tego zrobić kredytobiorca. 

Sąd uznał więc, że bank stosował niedozwolone klauzule, dzięki czemu mógł dowolnie ustalać oprocentowania kredytów indeksowanych do franka szwajcarskiego, a kredytobiorcy słusznie domagają się zwrotu nadpłaconych rat odsetkowych. Obecnie kancelaria oczekuje na pisemne uzasadnienie wyroku i przygotowuje przedegzekucyjne wezwanie do banku do zapłaty. Z kolei pod koniec czerwca Sąd Rejonowy w Świeciu, przed którym toczyła się sprawa dwójki frankowiczów przeciwko Santander Consumer Bankowi, stwierdził, że zarzuty o zastosowanie niedozwolonej klauzuli dotyczącej waloryzacji kredytu do franka szwajcarskiego są trafne. Umowę zawarto na konkretną ilość złotówek, wypłata kredytu następowała w złotówkach, spłata też. Bank nie udostępniał franków, bo ta waluta miała być tylko miernikiem. Jak podkreśla kancelaria Mazur i Wspólnicy, która prowadziła sprawę, to pierwszy w Polsce prawomocny wyrok w sprawie tzw. odfrankowienia kredytu pseudofrankowego. W jego efekcie wszystkie zapisy o franku zostały z umowy niejako wykreślone, a frankowicze spłacą bankowi tyle złotówek, ile zaciągnęli. Oczywiście zapłacą również odsetki. Co istotne, bank zrezygnował z odwołania i szybko wypłacił klientom zasądzoną kwotę.

W oczekiwaniu na wyrok

Te prawomocne wyroki mają ogromne znaczenie, zważywszy na dotychczasowe orzecznictwo dotyczące kredytów frankowych, gdzie większość takich spraw utyka w różnych instancjach. Najszybciej kończą się sprawy indywidualne (cztery-pięć lat), najdłużej trwają grupowe, bo mają dwie fazy więcej w stosunku do pozwów indywidualnych (przyjęcie do rozpoznania i ostateczne uformowanie grupy). Do tej pory frankowiczom najłatwiej było wygrywać z bankami w sprawach tzw. ubezpieczenia niskiego wkładu własnego kredytu, kiedy ubezpieczał się bank, a raty ubezpieczeniowe płacił frankowicz. Chodziło jednak o dużo mniejsze pieniądze niż w przypadku spraw dotyczących niedozwolonych klauzul i próby „odfrankowienia” kredytów indeksowanych do franka. W toku są też sprawy dotyczące kredytów tzw. denominowanych z franka szwajcarskiego. – Do sądów trafia coraz więcej frankowiczów, ale jest mało rozstrzygnięć. W ciągu miesiąca w kraju pojawia się maksymalnie jeden, dwa wyroki. Wszyscy narzekają na powolną pracę sędziów, a sędziowie na przeciążenie – opowiada Mariusz Korpalski, prawnik z kancelarii Komarnicka Korpalski z Poznania. 

Jego kancelaria prowadzi kilkadziesiąt podobnych spraw. Na razie tylko sześć uzyskało rozstrzygnięcie w I instancji, dwa wyroki były korzystnie dla frankowiczów. Od wyniku pozostałych czterech się odwołano. Korpalski uważa, że orzecznictwo konsekwentnie podąża w stronę ochrony interesów kredytobiorców. Jego zdanie podziela Barbara Garlacz, prawniczka z warszawskiej kancelarii Harvest Legal House. – Od jakiegoś czasu sądy działają szybciej i sprawniej. Zmienia się też podejście, bo wcześniej sądy bardziej skupiały się na tym, czy banki faktycznie posiadały franki, czy frankowicze widzieli, co podpisują i czy zdawali sobie sprawę z ryzyka. Dziś sędziowie bardziej analizują konstrukcję umowy i jak to w ogóle możliwe, że człowiek brał 300 tys. zł kredytu, a musi oddać 600 tys. zł – tłumaczy Garlacz. Jej kancelaria również może się pochwalić sukcesami w sprawach frankowych w I instancji. Tak jak w sprawie przeciwko Bankowi Millennium dotyczącej umowy indeksowanego kredytu, w której dopatrzono się zakazanych klauzul. 

 W efekcie pod koniec sierpnia Sąd Okręgowy w Warszawie orzekł, że bank musi oddać ponad 100 tys. zł. Wyrok jest nieprawomocny, instytucja finansowa zapowiedziała apelację. Z kolei 8 września Sąd Najwyższy uznał, że bankowy tytuł egzekucyjny wystawiony dla klientki mBanku, która przestała spłacać kredyt hipoteczny indeksowany do franka szwajcarskiego, jest nieważny, a tabele bankowe, według których franki są przeliczane na złote, nie wiążą kredytobiorcy. Nie oznacza to jednak, że może on wcale nie spłacać kredytu, jednak w tej sytuacji to Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nie bank, ma prawo ustalić kwotę należności. To kolejny wyrok bardzo ważny dla frankowiczów. – Do tej pory tylko banki powoływały się na orzeczenia SN, teraz i my mamy pozytywny wyrok tego sądu – komentuje stowarzyszenie Stop Bankowemu Bezprawiu.

Efekt skali

Prawnicy są przekonani, że zmiany w podejściu sędziów to też efekt istotnych opinii i orzeczeń. Aleksandra Wiktorow, rzecznik finansowy (powołany ustawowo do ochrony interesów klientów), stwierdziła w czerwcu w specjalnym raporcie, że wiele umów dotyczących kredytów frankowych zawierało zapisy, które można uznać za nieważne. Nie wiążą więc kredytobiorców z mocy prawa i banki powinny zwracać klientom część rat, które ci wpłacali na podstawie zapisów niezgodnych z prawem. Z kolei UOKiK pod koniec sierpnia wydał tzw. istotny pogląd w indywidualnej sprawie dotyczącej 1247 frankowych kredytobiorców mBanku (wspomnianych „nabitych w mBank”). Ich sprawa ciągnie się już sześć lat i po ubiegłorocznej kasacji Sądu Najwyższego utknęła w Sądzie Apelacyjnym w Łodzi. UOKiK wziął stronę frankowiczów, twierdząc, że bank przyznał sobie zbyt daleko idącą swobodę w decydowaniu o tym, czy można zmienić oprocentowanie. Ten pogląd może mieć znaczący wpływ na ostateczny wyrok. Dla mBanku dwie przegrane ostatnio sprawy to wciąż jednak bardziej wypadek przy pracy niż gwałtowny zwrot w historii zmagań z frankowiczami. Jego rzecznik Krzysztof Olszewski, komentując wyrok z 17 października, przekonywał, że wiele zależy od okoliczności konkretnej sprawy, a w innych postępowaniach, co do tych samych lub podobnych roszczeń, stanowisko sądów było odmienne i bank wygrywał. 

Warto tu powrócić do wyroku SN z 14 maja, gdy ten nakazał ustalenie wielkości szkody klientów oraz m.in. kosztów uzyskania kapitału kredytowego przez bank. Dla mBanku takie rozstrzygnięcie to sukces. Olszewski w zeszłym roku mówił: – Jesteśmy usatysfakcjonowani i liczymy na to, że ponowne rozpoznanie sprawy opierać się będzie na analizie dowodów i racji obu stron. Niemniej jednak otwarta przecież pozostaje kwestia, jakie ostatecznie okażą się wyliczenia, o które poprosił sąd. Zdaniem dr Anety Wiewiórowskiej-Domagalskiej, autorki glosy krytycznej opublikowanej na stronie Prawnik.pl, wyrok narusza treść dyrektywy 93/13 zobowiązującej państwa unijne do zapobiegania stosowaniu nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. A prawnicy reprezentujący frankowiczów widzą to jeszcze inaczej. – Od lat obserwujemy pewien sędziowski oportunizm, gdzie klienta instytucji finansowej traktuje się jak forpocztę lawiny. Bo jeśli przyznamy rację jednemu, to przyjdzie dziesięciu, jak przyznamy im rację, to pojawi się 100. A nowych etatów w sądownictwie brak. Właśnie tak działa ten oportunizm i tak kalkulują to banki – tłumaczy Mariusz Korpalski. W tym wszystkim muszą odnaleźć się klienci banków, podejmując decyzję o wejściu w spór, w postępowaniu indywidualnym (droższym, ale szybszym) lub grupowym (taniej, ale dłużej). W przypadku tego ostatniego po wygranej sprawie trzeba jeszcze wszcząć postępowanie indywidualne.

Czy będzie lawina

Banki mogą jednak trafić do narożnika, jeśli prawomocne i korzystne dla frankowiczów wyroki spowodują lawinę kolejnych pozwów. – Sądy wiedzą, że tych sporów będzie coraz więcej i muszą się z tym zmierzyć. Ludzie stracili nadzieję na ustawę, a ponieważ ich umowy są wieloletnie, widmo procesowania się przez kolejne cztery-siedem lat przestaje przerażać – mówi Barbara Garlach. Dopiero taki scenariusz może sprawić, że bankom przestanie się opłacać polityka braku ustępstw. Że właśnie koszty w ujęciu globalnym i czynnik ekonomiczny, a nie utrata renomy, czego banki na razie się nie obawiają, zachęcą je do ugodowych form rozwiązania problemu frankowego. Może zarobią na kredytobiorcach mniej, niż planowały, ale nadal będą zarabiać. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 43/2016
Więcej możesz przeczytać w 43/2016 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 43/2016 (1759)

  • Wprost o tym, co ważne i aktualne 23 paź 2016, 20:00 "Wprost" okazał się wiceliderem cytowalności wśród ogólnopolskich tygodników opinii – jak podała firma badawcza Newton Media, podsumowując wrzesień. 3
  • Pochwała niekonsekwencji 23 paź 2016, 20:00 Generalnie politycy powinni dotrzymywać słowa. W Polsce się utarło, że przed wyborami poszczególne partie organizują dla swoich wyborców koncert życzeń, z którego dzień po kampanii wyborczej niewiele zostaje. Pod tym względem PiS jest absolutnym wyjątkiem. 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 23 paź 2016, 20:00 O czym posłowie rozmawiają na sejmowych korytarzach? Czego można się dowiedzieć w kuluarach i co naprawdę słychać w polityce? O tym co tydzień w naszych "Niedyskrecjach parlamentarnych". W tym tygodniu Joanna Miziołek i Eliza Olczyk piszą o tym, jak Ewa Kopacz i Donald Tusk... 8
  • Białe niedźwiedzie i czarne charaktery, czyli ruszamy na Madryt, a potem na Moskwę. 23 paź 2016, 20:00 MINISTER OBRONY W UDERZENIU. Antoni Macierewicz najpierw odkrył na YouTubie film demaskujący wiadomy spisek Tuska z Putinem. Potem było jeszcze o spisku francusko-rosyjskim dotyczącym jakichś Mistrali (to chyba daleka rodzina Caracali). A na... 14
  • Gowin: „Nie podniesiemy podatków. Chcę ulżyć biznesmenom” 23 paź 2016, 20:00 Rozmowa z Jarosławem Gowinem, wicepremierem, ministrem nauki i szkolnictwa wyższego 16
  • Gowin: Nie podniesiemy podatków. Chcę ulżyć biznesmenom 23 paź 2016, 19:00 – Nie będziemy podnosić podatków – zapowiada w wywiadzie dla "Wprost” wicepremier Jarosław Gowin. – Rozmawiałem na ten temat z Jarosławem Kaczyńskim. Był równie jak ja zdumiony rzekomymi planami, które przypisują nam media – dodaje szef resortu nauki. 16
  • PiS w uścisku frankowiczów 23 paź 2016, 20:00 Ustawa frankowa może być pierwszą wielką, niezrealizowaną obietnicą PiS. Partia rządząca niezbyt się tym jednak martwi, uważając, że frankowicze to nie jej elektorat. 21
  • Banki przegrywają franki 23 paź 2016, 20:00 Pierwsze prawomocne wyroki wymazujące franki z umów kredytowych mogą oznaczać przełom w polskich sądach i być sygnałem dla banków, że może pora iść ze swoimi klientami na ugodę. 24
  • Odroczenie, zawieszenie czy energiczne działanie 23 paź 2016, 20:00 Start reformy edukacji może zostać przesunięty o dwa, a może nawet trzy lata. Z informacji „Wprost” wynika, że do tej korekty kalendarza zmian w oświacie przekonują Jarosława Kaczyńskiego wpływowe osoby z rządu. 26
  • Dobry wniosek to podstawa 23 paź 2016, 20:00 Starając się o unijne dofinansowanie, w projekcie trzeba uwzględnić m.in. potrzeby osób z niepełnosprawnościami niezależnie od tego, jakiego typu przedsięwzięcie chcemy zrealizować. 29
  • Ostatnia walka prezesa NIK 23 paź 2016, 20:00 Po przegłosowaniu wniosku o uchylenie Krzysztofowi Kwiatkowskiemu immunitetu zacznie się rozgrywka o zawieszenie go jako szefa NIK. 30
  • Bielan: „Kaczyński nie jest kapłanem. Nie trzeba się przed nim spowiadać”. 23 paź 2016, 20:00 Z Adamem Bielanem, wicemarszałkiem Senatu, rozmawiali Olga Wasilewska i Marcin Dzierżanowski 32
  • Samorządowcy spotkali się z ministrami 23 paź 2016, 20:00 Podpisanie listu intencyjnego w sprawie rozwoju Odrzańskiej Drogi Wodnej było jednym z głównych wydarzeń Kongresu Samorządowego w Opolu. 36
  • Gruby, znaczy winny. Obżera się, niech cierpi 23 paź 2016, 20:00 Grubego można obrażać. Można pomijać w awansach, śmiać się z niego w szpitalu, dyskryminować w liniach lotniczych. Bo utył na własne życzenie. To myślenie jest typowe, błędne i krzywdzące. Grubi dopiero uczą się, jak mówić innym „dość!”. 38
  • E-sport goni sport 23 paź 2016, 20:00 Zamiast ringów – komputery, zamiast rękawic bokserskich – konsole do gier. Za to duch rywalizacji ten sam, co w prawdziwym sporcie. Podobnie jak pieniądze, które w e-sporcie są coraz większe. 42
  • Sebastian Kulczyk może przejąć piwnego giganta 23 paź 2016, 20:00 Przed nami jedna z największych transakcji w historii Polski. Pod młotek trafi warta 2 mld euro Kompania Piwowarska. Ta sama, którą kiedyś tworzył Jan Kulczyk. 45
  • Skandynawskie eldorado dla Polaków 23 paź 2016, 20:00 W Norwegii, Szwecji i Islandii szuka się do pracy polskich specjalistów. Mogą tam zarobić nawet kilkadziesiąt tysięcy miesięcznie. I nikt im nie powie – jak w Wielkiej Brytanii po Brexicie – „wynocha”. 48
  • Rady nadzorcze do likwidacji? 23 paź 2016, 20:00 PIOTR RYBICKI Niedawne wydarzenia wokół rad nadzorczych z polityką w tle skłaniają do głębszego zastanowienia się, czy i co zmienia się w ich funkcjonowaniu. A wręcz do postawienia fundamentalnego pytania, być może obrazoburczego dla... 51
  • Obszarnicy 23 paź 2016, 20:00 Najwięksi polscy rolnicy zarządzają swoimi gospodarstwami tak jak profesjonalni menedżerowie. Ich obroty idą w setki milionów złotych. 52
  • Firma urośnie dzięki e-nasionom 23 paź 2016, 20:00 Jak zamienić sezonowy biznes szkółkarski w handel nasionami, który będzie działał przez cały rok? Z pomocą przychodzą eksperci programu „Firmowe ewolucje”. 54
  • Kujawskie Orły rozdane 23 paź 2016, 20:00 W Toruniu nagrodziliśmy najlepszych przedsiębiorców i laureatów Orłów „Wprost” z regionu kujawsko-pomorskiego. 55
  • Hossa Bessa 23 paź 2016, 20:00 Banki i lajki Instytut Monitorowania Mediów sprawdził, co polscy internauci sądzą o bankach. Najbardziej internet huczy o PKO BP. Co czwarta wzmianka czy komentarz dotyczy właśnie tego banku. Na drugim miejscu znalazł się mBank (13,4... 56
  • Know-How 23 paź 2016, 20:00 Nadjeżdża auto bez kierowcy TESLA ZNOWU PRZYSPIESZA. FIRMA OGŁOSIŁA, ŻE NIE ZAMIERZA CZEKAĆ DO 2020 R. z wprowadzeniem w pełni autonomicznego samochodu – zrobi to już w przyszłym roku. Elon Musk przy okazji ogłoszenia tej decyzji... 58
  • Energiczny skok do przodu 23 paź 2016, 20:00 PGE, Grupa Enea i Grupa Tauron ogłosiły nowe strategie na najbliższe lata. Mają się wpisywać w założenia Planu na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju Polski i polityki energetycznej państwa. 60
  • Nowoczesna edukacja finansowa – „Brawo Bank AR” 23 paź 2016, 20:00 Jak prowadzić edukację finansową dzieci? PKO Bank Polski wykorzystuje najnowsze technologie, m.in. aplikację w rozszerzonej rzeczywistości. 65
  • Seks, kłamstwa i wybory prezydenckie 23 paź 2016, 20:00 Seks, seks i jeszcze raz seks. Obyczajowe skandale stały się głównym tematem kampanii prezydenckiej w USA. 66
  • Niezatapialny 23 paź 2016, 20:00 Nicolas Sarkozy wraca jako kandydat na prezydenta, i to pomimo że ostatnie cztery lata spędził niemal wyłącznie na tłumaczeniu się z zarzutów korupcyjnych 72
  • Tragiczne losy Muszkieterów 23 paź 2016, 20:00 Jedna z pierwszych skutecznych organizacji okupacyjnego podziemia padła ofiarą politycznej wendetty, która zadaje kłam mitowi o nieskazitelnym monolicie Polskiego Państwa Podziemnego. 74
  • Nobliści rozszyfrowali umowy 23 paź 2016, 20:00 Dawno nie nagrodzono Noblem z ekonomii badań tak bliskich codziennemu życiu. W teorii kontraktów Harta i Holmströma każdy znajdzie coś dla siebie. 78
  • Złodzieje płodności 23 paź 2016, 20:00 Rozwijają się latami, często nie dając objawów. Przedstawiamy najczęstsze choroby ginekologiczne, które mogą uniemożliwić zajście w ciążę. 80
  • Czesław Mozil: Jak zszedłem na psy i zostałem menelem 23 paź 2016, 20:00 W filmie „Szkoła uwodzenia Czesława M.” warszawski celebryta otwiera szkołę podrywu. Czy Czesław Mozil, enfant terrible polskiej piosenki, namiesza też w polskim kinie? 82
  • Szymborska i jej mężczyzna 23 paź 2016, 20:00 „Nie wszystko się da zamienić na słowa i nie wszystko się powinno” – pisała Wisława Szymborska do Kornela Filipowicza. W trwającej ponad dwadzieścia lat korespondencji oboje – poetka, późniejsza noblistka, i wybitny prozaik – byli wierni tej zasadzie. Dlatego ich miłosne listy... 86
  • Harry Potter nie zramolał 23 paź 2016, 20:00 Harry Potter dorósł. Na świat patrzy teraz zza urzędniczego biurka. Na szczęście jednak się nie zestarzał. Ósmy tom przygód najsłynniejszego czarodzieja właśnie trafił do księgarń. I wcale nie jest to powieść. 90
  • Książki 23 paź 2016, 20:00 Twardoch w uderzeniu Król” to najlepiej napisana książka Szczepana Twardocha. Może dlatego, że jest to w jego dorobku rzecz najbliższa literaturze rozrywkowej, co wydaje się zresztą właściwą drogą dla tego autora. Ale po kolei.... 94
  • Sztuka to gra 23 paź 2016, 20:00 Spectra Art Space zaprasza na wystawę Ryszarda Winiarskiego – artysty, malarza, wybitnego pedagoga, prekursora sztuki konceptualnej. Jest to już kolejna odsłona cyklu Spectra Art Space Masters. 95
  • Muzyka 23 paź 2016, 20:00 Umarli Królowie, niech żyją Królowie Muzycy Kings of Leon przyznają, że po etapie oszałamiającej stadionowej kariery zatęsknili za kultowym statusem, jaki mieli na początku swojej drogi. Poprzednie dwie płyty Królów były kierowane do... 96
  • Film 23 paź 2016, 20:00 Opowieści o bezradności Prosta historia o morderstwie” to kryminał, w którym najmocniejsze nie są sceny przemocy, lecz obraz chłopca piorącego prześcieradło, bo zmoczył się ze strachu przed ojcem. To opowieść o bezradności, o... 97
  • Brak zgody na niemieckie przywództwo w UE 23 paź 2016, 20:00 DANIEL KAWCZYNSKI Brexit wyzwolił potężne siły w Europie. Z jednej strony mamy arcyfederalistów – jak panowie Schulz i Juncker wraz z ich duchową przywódczynią Angelą Merkel, którzy wyciągają najgorsze pomysły centralizacji Europy,... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany