Zwierzęca rozpusta

Zwierzęca rozpusta

Zwierzęca rozpusta
Zwierzęca rozpusta / Źródło: Getty Images
Samice rozmaitych gatunków starają się urodzić jak najbardziej udane potomstwo. Muszą więc znajdować najlepszych partnerów seksualnych.

Carin Bondar

Biolodzy (ze mną włącznie) powtarzają do znudzenia, że samice są wybredne, a samce promiskuityczne (czyli dążą do kontaktów seksualnych z przypadkowymi partnerami). Owszem, jest to wygodna zdroworozsądkowa zasada, ale w wielu sytuacjach po prostu się nie sprawdza. Weźmy poliandrię, czyli sytuację, kiedy samica parzy się z wieloma samcami. W świecie człowieka na ogół uznaje się, że nie jest to zachowanie poprawne politycznie czy godne damy, mimo że istnieje wiele dobrych powodów ku temu, by kobiety przyjmowały jeden po drugim wyrazy uczucia od kilku różnych panów. Pamiętajmy, że w każdej interakcji seksualnej występuje kilka ważnych elementów. Po pierwsze, elementy behawioralne, obejmujące wybór partnera i sam akt kopulacji. Po drugie, elementy genetyczne, dotyczące wielu różnych czynników, które umożliwiają skuteczne zapłodnienie komórki jajowej przez te, a nie inne plemniki. U gatunków, które w czasie godów dają sobie prezenty, tzw. podarunki ślubne, samicy może opłacać się zabiegać o kilka dodatkowych kopulacji, aby czerpać korzyści z wiążących się z nimi dóbr materialnych (element behawioralny). Jednak u wielu gatunków samice czynnie zabiegają o dodatkowe kopulacje, nie mając widoków na żadne ślubne podarunki.

One kontrolują

Biologów od dawna frapowało istnienie poliandrii ze względu na jej potencjalne koszty dla samic w postaci zwiększonego wysiłku włożonego w gody, narażenia się na infekcje przenoszone drogą płciową oraz ograniczenia czasu i energii na inne istotne biologicznie zadania. Dlaczego więc się na nią decydują? Na początek zastanówmy się nad samym aktem seksualnym. Główny podział w hipotezach na temat istnienia poliandrii dotyczy tego, która płeć kontroluje akt kopulacji – doprowadzenie do seksu i czas jego trwania. Zacznijmy od omówienia poliandrii w sytuacji, kiedy tę kontrolę sprawują samice. Samice pyszczaków z rodziny ryb pielęgnicowatych kontrolują dobór płciowy zarówno przed parzeniem, jak też po nim. W tym wysoko wyspecjalizowanym systemie godowym samice zbierają złożoną przez siebie ikrę i inkubują ją w swoim pysku, jednocześnie zabiegając u wybranych samców o nasienie. (…) Można powiedzieć, że samica „przebiera w nasieniu”, by ta rywalizacja była jak najbardziej zacięta. Dany lęg miewa nawet czterech różnych ojców (jajeczka w danym lęgu mogą zostać zapłodnione przez plemniki różnych samców). Samice nie tylko przebierają w nasieniu i mieszają spermę różnych osobników, ale także preferują określone cechy fenotypowe samców, między innymi wydłużone płetwy brzuszne i dłuższy tułów.

 A zatem na tym przykładzie widzimy, jak samice bezpośrednio kontrolują zarówno przedkopulacyjny, jak i pokopulacyjny dobór płciowy. U wielu płazów bezogonowych (żab i ropuch) samice mają zbiornik nasienny – narząd, który umożliwia im przechowywanie nasienia przez dłuższy okres. To także pozwala samicomdecydować w kwestii doboru określonego nasienia. Na przykład samice salamandry plamistej (Salamandra salamandra) mogą przechowywać nasienie kilka miesięcy, a przez ten czas zbierają „depozyty” spermy od wielu potencjalnych zalotników. U tego gatunku procesy kopulacji, zapłodnienia i porodu larw są wyraźnie rozdzielone. Na ogół kopulacja odbywa się rok przed wydaniem na świat przez samicę od 30 do 50 w pełni rozwiniętych larw, które rodzi wiosną w strumieniach i stawach. Stwierdzono, że samice salamandry, które zbierają nasienie od kilku różnych samców, osiągają znacznie większy sukces reprodukcyjny od tych, które nie mają wielu partnerów. Podobną tendencję zaobserwowano u wielu gatunków, których samice mogą przechowywać plemniki, między innymi u żyjącego w Australii chutliwca brunatnego (Antechinus stuartii). Kiedy samice tego niewielkiego torbacza przyjmują nasienie kilku różnych zalotników, przeżywa trzy razy więcej ich potomstwa niż u mniej „rozwiązłych” samic. Widać wyraźnie, że poliandria może podnosić dostosowanie biologiczne samic przez zwiększenie szans na udane zapłodnienie, genetyczną kompatybilność i konkurencję plemników.

One kombinują

Z tych przykładów wyłania się obraz niemalże wszechpotężnych samic. To one mają kontrolę nad seksem i maksymalizują swoje dostosowanie biologiczne, wykorzystując najlepszych kawalerów, na jakich pozwalają im warunki. Samice danieli (Dama dama) rodzą tylko jedno młode rocznie, więc mają niewielkie szanse, że wszystko pójdzie tak, jak trzeba. Często chcą przyjąć nasienie od najbardziej dominujących samców. Jeśli jednak do takiego samca – najlepszej partii w okolicy – ustawi się w kolejce za dużo samic, liczba plemników w jego kolejnych ejakulatach może być coraz bardziej ograniczona. Skoro samice rodzą tylko jedno młode rocznie, muszą sobie zapewnić pomyślne zapłodnienie, często stosują więc poliandrię jako formę ubezpieczenia, czyli na wszelki wypadek. Gdyby plemniki pierwszego (i zapewne atrakcyjniejszego) partnera miały nie dotrzeć do układu rozrodczego samicy, lepiej mieć rezerwę w odwodzie, niż stracić cały rok bez owocnej reprodukcji. 

Samice bielinka bytomkowca (Pieris napi) bynajmniej nie są wybredne, jeśli chodzi o potencjalnych zalotników – wykazują wręcz całkowity brak selektywności, nawet gdy w grę wchodzi parzenie się z krewniakami. (…) Co ciekawe, samice robią sobie znacznie krótszą przerwę przed kolejnym partnerem po „przypadkowej” kopulacji ze swoimi braćmi, co wskazuje, że istnieją pokopulacyjne mechanizmy pozwalające uniknąć wysokich kosztów kazirodztwa (chociaż biolodzy jeszcze nie zbadali dokładnie ich zawiłości). Zatem w tym przypadku poliandria służy jako zabezpieczenie przed skutkami parzenia się z biologicznie nieodpowiednim partnerem. U wielu gatunków poliandria wyewoluowała jako sposób na to, by samicemogły zaciemnić sprawę ojcostwa swojego potomstwa. U licznych organizmów, a w szczególności u ssaków, których młode wymagają istotnej opieki rodzicielskiej, agresywne samce dopuszczają się czasem dzieciobójstwa potomstwa, którego nie spłodziły. Robią to z różnych powodów, najczęściej po to, żeby uniknąć zapewniania opieki (a więc poświęcania czasu i energii) młodemu, które nie jest z nimi spokrewnione biologicznie, oraz aby wywołać ponownie ruję u samicy i zapłodnić ją własnym nasieniem. Kiedy taki przerażający scenariusz wydaje się prawdopodobny, samice czynnie zabiegają o kopulacje u kilku różnych samców. Takie zachowanie zaobserwowano u różnych organizmów, między innymi u wiewiórek, ssaków naczelnych i wilków, a szczególnie często występuje u gatunków żyjących w grupach, u których zdarza się, że samce z sąsiedniego obszaru migrują do grupy społecznej danej samicy i przejmują rolę samca alfa, zabijając całe aktualne potomstwo. Samice próbują zminimalizować takie straty, każąc samcom zgadywać, kto jest biologicznym ojcem ich progenitury.

One ulegają

Co prawda nie jest to aż tak drastyczne jak dzieciobójstwo, ale samce wielu gatunków napastują samice albo zmuszają je do parzenia. To w królestwie zwierząt niestety raczej reguła niż wyjątek. Wiele samic musi znosić niechciane zaloty samców, więc często wykształcają sposoby radzenia sobie z tym problemem. Jedną z takich strategii jest „poliandria z rozsądku”, czy też może „dla świętego spokoju”, polegająca na tym, że samice odbywają (niechciane) kopulacje z zalotnikami tylko z tego prostego powodu, że nie chcą tracić czasu i energii na próby ich unikania. Taki rodzaj poliandrii dominuje tam, gdzie samice nie uzyskują bezpośrednich korzyści – genetycznych, materialnych czy innych – z parzenia się z wieloma wybranymi partnerami. Samice żółwia zielonego (Chelonia mydas) są poliandryczne, a jeden lęg jaj często ma wielu ojców. Jednak parzenie się z wieloma partnerami wynika najprawdopodobniej z „poliandrii dla świętego spokoju”, bo samce są bardzo agresywne w uganianiu się za partnerkami. 

Często cała zgraja samców ściga jedną samicę, a kopulujące pary są napastowane albo gryzione przez samce czekające niecierpliwie na swoją kolej. W dodatku, w przeciwieństwie do wielu poprzednich przykładów, u samic żółwia zielonego wielość partnerów nie zwiększa liczby udanych zapłodnień, sukcesu lęgowego ani wielkości wyklutych młodych. U żółwi zielonych występuje tak zwany rozród kapitałowy, to znaczy samice podczas okresu rozrodczego w dużej mierze polegają na zmagazynowanym „kapitale” energii, więc z ich punktu widzenia nie ma sensu marnować cennej energii na opędzanie się przed umizgami niechcianych zalotników. W tym wypadku najlepszą strategią jest dopuszczenie ich do siebie. U tawrosza piaskowego (Carcharias taurus), gatunku rekina, łączenie się w pary i rozwój embrionalny przebiegają w zupełnie niezwykły sposób. 

Samice przejawiają zachowanie poliandryczne, ale ich dzieci pilnują genetycznej monogamii. U zwierząt składających od kilku do kilkunastu jaj w lęgu (jak to widzieliśmy w większości przykładów powyżej) dostarczenie nasienia od wielu różnych dawców oznacza, że jaja są zazwyczaj zapładniane przez plemniki różnych, najbardziej konkurencyjnych samców. Dotyczy to także tawroszy piaskowych, z tą jednak różnicą, że behawioralne i genetyczne elementy parzenia się są tu wyraźnie rozdzielone. Samica owuluje przez kilka miesięcy, a zapłodnione jajeczka zbiera w swoich dwóch macicach. Wszystkie te komórki jajowe (zapłodnione przez różnych zalotników) zaczynają się rozwijać w zdrowe potomstwo. Jednak pierwszy zarodek, który powstanie w każdej macicy, po pewnym czasie zabija pozostałe i się nimi żywi. Nazywamy to kanibalizmem embrionalnym (lub wewnątrzmacicznym), a w jego wyniku z każdej macicy przychodzi na świat jedno duże młode. A zatem mimo że samica oddała się poliandrii i otrzymała materiał genetyczny od wielu samców, w każdej macicy zwycięży nasienie tylko jednego z nich. Czy jest to zatem przypadek poliandrii „dla świętego spokoju”, w której samica ulega brutalnym samcom, żeby górę wzięły najlepsze plemniki? Czy też samica rozmyślnie tak wybiera samce, żeby przygotować grunt pod ostateczną rozprawę w swojej macicy? Na razie biolodzy nie mają jednoznacznych dowodów na żadną z tych hipotez. Gody rekinów są zjawiskiem trudnym do zbadania, na razie nam, ludziom, nie udało się szczegółowo zaobserwować go u większości gatunków tych ryb. Na konkretniejsze wnioski co do powodów promiskuityzmu samic tawroszy będziemy musieli poczekać.

One wykorzystują

Uwielbiam biologię między innymi dlatego, że zawsze znajdą się przykłady niepasujące do szablonu. Biolodzy formułują reguły dotyczące kosztów i korzyści pewnych zachowań i tendencji, ale co jakiś czas obserwujemy coś, co przeczy wszystkim tym zasadom i formułkom. Mój ostatni przykład poliandrii w świecie zwierząt,to właśnie taki przypadek. Samce morskich brzuchonogów (ślimaków) rzadko inwestują w potomstwo już po przekazaniu nasienia samicy. Po zakończeniu kopulacji samce na ogół oddalają się w swoją stronę, a samice składają jaja na podłożu dennym różnego rodzaju (tj. skałach, kamieniach lub muszlach na dnie morskim). Jednak ślimak Solenosteira macrospira stanowi wyjątek od tej reguły. U tego gatunku samce wkładają istotny wysiłek w opiekę rodzicielską. Samice składają zapłodnione jajeczka bezpośrednio na muszle samców, zmieniając je w teren lęgowy dla rozwijającego się potomstwa. Muszle są całkowicie pokryte zarodkami, co obciąża oddanych tatusiów poważnymi kosztami energetycznymi. Ale uwaga: tylko mniej więcej 25 proc. embrionów, które samiec nosi na swoim grzbiecie, to jego geny. Samice tego gatunku przejawiają jeden z najwyższych poziomów poliandrii obserwowanych u organizmów z zapłodnieniem wewnętrznym, wykorzystując do zapłodnienia jajeczek nasienie kilkunastu samców. Potomstwo noszone na muszli przez jednego samca ma średnio od sześciu do piętnastu ojców. A zatem samice wykorzystują korzyści genetyczne z parzenia się z wieloma partnerami z wyraźną szkodą dla samców noszących ten ładunek zarodków. Jak ewolucja mogła pozwolić na taki niesprawiedliwy scenariusz? Na to pytanie biolodzy jeszcze nie potrafią odpowiedzieć. I właśnie dlatego ten przykład tak mi się podoba. Czasami natura jest dla nas niezrozumiała i na tym polega jej piękno. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 5/2017
Więcej możesz przeczytać w 5/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 5/2017 (1772)

  • Wróg, którego da się pokonać 29 sty 2017, 20:00 Bywa tak: objawy długo nie dają znać o sobie albo też owszem, są widoczne, ale zostają zlekceważone przez chorego, a czasami nawet przez lekarza. Gdy wreszcie zostanie postawiona właściwa diagnoza, wdrożone leczenie niekiedy przebiega sprawnie, jednak czasami zamienia się dla... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 29 sty 2017, 20:00 Grzegorz Schetyna planuje zsyłkę młodych niepokornych posłów PO do samorządów 6
  • Spięcie tygodnia 29 sty 2017, 20:00 Stanisław Pięta poseł PiS  Kolega Misiewicz pracuje efektywnie BARTŁOMIEJ MISIEWICZ TO MŁODY, ZDOLNY CZŁOWIEK, który pracuje po kilkanaście godzin dziennie w Ministerstwie Obrony Narodowej. Wiem też, że jest bardzo dobrym organizatorem.... 8
  • Obraz tygodnia 29 sty 2017, 20:00 100 w tyle minut z Warszawy do Torunia przejechała limuzyna z Antonim Macierewiczem na pokładzie. To nieoficjalny rekord tej trasy. 1,6 mln zł tyle maksymalnie, po ubiegłotygodniowej decyzji akcjonariuszy, będzie mógł zarobić prezes Orlenu... 9
  • Info radar 29 sty 2017, 20:00 Dramat na zamówienie Wypadek samochodowej kolumny, w której jechał minister Macierewicz, potwierdza złowrogą regułę w polskiej polityce. Wynika ona ze złej organizacji pracy i nieodpowiednich relacji między politykami i ich ochroną.... 10
  • Lewo Prawo 29 sty 2017, 20:00 prof. Magdalena Środa filozofka, feministka Obrona polskiego kołtuna KTO ZAGRAŻA POLSCE? UCHODŹCA, GEJ CZY GENDER? Do niedawna było wiadomo, że to uchodźca. Niebezpieczny i podstępny: podkłada bomby, gwałci nasze kobiety, wysysa polską... 13
  • Zdarzyło się jutro 29 sty 2017, 20:00 Film tygodnia? „Szybcy i wściekli”. W roli głównej Antoni Macierewicz. 15
  • Czarne chmury nad samorządami 29 sty 2017, 20:00 Dobra zmiana zawitała do samorządów, które uważają, że wcale nie wychodzi im to na dobre. I konflikt gotowy. 17
  • 7 kombinacji Kijowskiego 29 sty 2017, 20:00 „Płacę tyle, ile mogę”, „Mam bardzo wysokie alimenty”, „Nigdy nie postawiono mi zarzutu, że uchylam się od płacenia” – tak Mateusz Kijowski opowiada o swoich alimentach. Problem w tym, że to, co mówi, to nie do końca prawda. 20
  • Stawka większa niż budżet 29 sty 2017, 20:00 Zagrożone budżety szpitali i samorządów, dziesiątki tysięcy osób bez pracy lub w szarej strefie – tak wyglądają efekty wprowadzenia minimalnej godzinowej stawki wynagrodzenia. 22
  • Najważniejszymi teczkami już zagrano 29 sty 2017, 20:00 W zbiorze zastrzeżonym pewnie znajdziemy informacje o osobach publicznych – mówi prof. Antoni Dudek, politolog z UKSW. 25
  • Prawda kontra fałsz, czyli cicha walka o umysły 29 sty 2017, 20:00 Wojna informacyjna wkroczyła w nowy etap i dotyczy to również Polski. 26
  • Anna Wyszkoni: Obiecałam, że opowiem o raku 29 sty 2017, 20:00 Pierwsze pytanie, jakie zadałam lekarzowi po operacji, brzmiało: „Czy będę mogła śpiewać?” – wspomina piosenkarka. 29
  • Jestem chory, ale mam prawo czuć, że żyję 29 sty 2017, 20:00 Nie chcemy być wyrzuceni poza nawias, bo zachorowaliśmy. Nam dodaje siły to, że możemy pracować, zrobić coś szalonego. 31
  • 15 sposobów, by uchronić się przed rakiem 29 sty 2017, 20:00 W POLSCE RAK JEST DIAGNOZOWANY U 160 TYS. POLAKÓW ROCZNIE, 94 TYS. OSÓB Z TEGO POWODU UMIERA. Jest jeszcze jedna zła wiadomość: jak prognozuje Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), liczba zachorowań będzie rosła. Dobra jest taka, że jeśli... 34
  • Sztuka zakładania biznesu 29 sty 2017, 20:00 Najlepsze marki nigdy nie zaczynały się od pomysłu, by stworzyć wielką markę. Zaczynały się od pytania, jaki wspaniały produkt lub usługę możemy zaoferować. 38
  • Wysokie loty, niskie zarobki 29 sty 2017, 20:00 Kamil Stoch musi pracować przez dwa miesiące, żeby zarobić dniówkę Roberta Lewandowskiego. To przepaść. 42
  • Pożegnanie z atomem 29 sty 2017, 20:00 200 mln zł może, ot tak, wyparować w powietrze. Tyle bowiem wyniosły dotychczasowe wydatki związane z planami budowymi w Polsce pierwszej elektrowni jądrowej. Tymczasem minister energii Krzysztof Tchórzewski powiedział w zeszłym tygodniu,... 44
  • Białe kołnierzyki z dożywotnim immunitetem 29 sty 2017, 20:00 Wyłudzenia VAT, oszustwa kredytowe, łapownictwo, pranie brudnych pieniędzy, działanie na szkodę spółki to tylko niektóre przestępstwa białych kołnierzyków (ang. white collar crimes). 45
  • Prawo do zapomnienia 29 sty 2017, 20:00 Szykują się zmiany w prawie o ochronie danych osobowych. Konsumenci otrzymają przywileje. Przedsiębiorcom dojdą obowiązki. 46
  • Inwestycja w pokój hotelowy – dobry interes 29 sty 2017, 20:00 O plusach i minusach inwestycji w condo lub aparthotele mówi Krzysztof Wiśniewski, hotelarz z 20-letnim doświadczeniem. 48
  • Warszawski sen 29 sty 2017, 20:00 Najwięcej luksusowych apartamentów buduje się w Warszawie, gdzie wartość transakcji sięga nawet 10 mln zł. 50
  • Wyprzedzić potrzeby 29 sty 2017, 20:00 Chcemy skorzystać z koniunktury w budownictwie mieszkaniowym – mówi Maciej Jankiewicz, prezes PHN. 53
  • Blitzkrieg Trumpa 29 sty 2017, 20:00 Trwają gorączkowe próby stworzenia wspólnego europejskiego frontu w odpowiedzi na protekcjonistyczną politykę USA. Europie będzie jednak trudno przemówić jednym głosem. 56
  • Ukraińcy to nie faszyści 29 sty 2017, 20:00 Ukraińscy patrioci nie czczą UPA za mordowanie Polaków na Wołyniu, tylko za walkę o niepodległą Ukrainę – mówi Jan Malicki z UW. 59
  • Know How 29 sty 2017, 20:00 Pro w detalach Ta konsola wyglądem przypomina starą gumkę Pelikan. Sony PlayStation 4 Pro jest od klasycznej PS4 większa i grubsza. Jest też w całości matowa i na żywo prezentuje się korzystniej niż na zdjęciach. Ulepszona PS4 ma lepszy... 62
  • Zwierzęca rozpusta 29 sty 2017, 20:00 Samice rozmaitych gatunków starają się urodzić jak najbardziej udane potomstwo. Muszą więc znajdować najlepszych partnerów seksualnych. 64
  • Rodzinne ferie 29 sty 2017, 20:00 Zima to najwspanialsza pora roku. Kto nie wierzy, niech zapyta dzieci! To dzięki ich energii rodzinny urlop zimą może być lepszy niż ten latem. Podpowiadamy, jak go zorganizować. 67
  • Ostatnia dama 29 sty 2017, 20:00 Natalie Portman od dawna jest nie tylko piękną księżniczką z „Gwiezdnych wojen”. Rola w „Jackie” z nominacją do Oscara to świetna kreacja dojrzałej artystki. 72
  • Styl Jacqueline Kennedy: dyskretny, lecz jednak luksus 29 sty 2017, 20:00 Posągowo zgrabna, mogła sobie pozwolić na każdą kreację. Wybierała jednak te bardzo klasyczne. Na lata narzuciła kanon prostej elegancji 75
  • Sztuczne zęby, uśmiech prawdziwy 29 sty 2017, 20:00 Nominowany do Oscara „Toni Erdmann” wchodzi do kin. Jego reżyserka Maren Ade fenomenalnie wyczuła nastroje i potrzeby współczesnej widowni. 77
  • Reżyserzy się mnie boją 29 sty 2017, 20:00 Ennio Morricone to niekwestionowany mistrz muzyki filmowej. 6 lutego przyjeżdża na koncert do Krakowa. 80
  • Ewa Kasprzyk: To się państwu spodoba 29 sty 2017, 20:00 DUŻO OSTATNIO GRAM I PODRÓŻUJĘ, DLATEGO MAŁO CZASU MAM NA KULTURĘ. Kiedyś regularnie chodziłam do Zachęty, a teraz przegapiłam znakomity koncert Maksymiuka. Ale w Muzeum Narodowym w Warszawie oglądałam fantastyczną wystawę Kolekcji... 82
  • Wydarzenie 29 sty 2017, 20:00 FILM Pani od seksu Pani chce popularyzować?”– pyta urzędnik Ministerstwa Kultury. „Nie, uświadamiać” – wypala uczona. W „Sztuce kochania” Maria Sadowska odrabia kolejną lekcję PRL. Coraz częściej wracamy do przeszłości –... 83
  • Koniecznie! 29 sty 2017, 20:00 KSIĄŻKA Czekając na barbarzyńców Dzięki fantastycznym „Ścieżkom północy” i nagrodzie Bookera Flanagan wsze dł do pierwszej ligi autorów anglosaskich. Uczynił też swoją rodzinną Tasmanię tematem interesującym dla czytelników... 84
  • Powyżej średniej 29 sty 2017, 20:00 SZTUKA Trzymam za słowo Znana międzynarodowa grupa artystyczna Slavs and Tatars (Słowianie i Tatarzy) ożywia wierzenia, ustne podania, słowne rytuały. Pokazuje, jak w języku przechowywane są symbole i znaczenia, jak kształtowane są... 85
  • Żabę (i Polaka) gotuj powoli 29 sty 2017, 20:00 EWA WANAT Złap żabę. Przygotuj garnek z wodą. Włóż ją do niego, żywą. Podłóż drwa, rozpal ogień i spokojnie czekaj. Żaba nawet nie zauważy, kiedy się ugotuje. Dziś tę strategię stosuje „szeregowy poseł” Kaczyński. Po... 87
  • W poszukiwaniu najlepszych rozwiązań 29 sty 2017, 20:00 Przedsiębiorcy niezależnie od prowadzonej działalności poszukują różnych rozwiązań sprzyjających rozwojowi ich firmy, a także wspomagających ich w zarządzaniu. Niezbędne są różnego typu narzędzia: informatyczne, bankowe, księgowe, sprzedażowe, z zakresu zarządzania zasobami... 91
  • Cash Management to podstawa 29 sty 2017, 20:00 W jaki sposób przedsiębiorstwa korzystają z Cash Management? Produkty i usługi Cash Management to podstawa w relacji każdego przedsiębiorstwa z bankiem, niezależnie od tego, czy mówimy o mniejszej spółce czy międzynarodowej grupie... 93
  • Alior Bank otwiera drogę do funduszy unijnych i wspiera polskie przedsiębiorstwa 29 sty 2017, 20:00 Rozwój przedsiębiorstw jest istotnym elementem wpływającym na wzrost gospodarczy w Polsce. Według danych z końca 2015 r. liczba przedsiębiorstw zarejestrowanych w REGON wyniosła 4,2 mln, a co niemal 7 Polak miał wtedy w planach założenie firmy. To właśnie z myślą o polskich... 95
  • Wsparcie przedsiębiorcy – cena to nie wszystko, otwórz się na innowacje 29 sty 2017, 20:00 Funkcjonowanie przedsiębiorstw na rynku staje się coraz trudniejsze i raczej nie ma na co liczyć, że kiedyś w przyszłości będzie łatwiej. Nieustannie przed firmami pojawiają się nowe wyzwania różnej natury na skutek zmian na rynku lokalnym, globalnym czy sytuacji politycznej.... 96
  • Jak płacić mniej za firmowe samochody? 29 sty 2017, 20:00 Firmy przodują w zakupach samochodów, a ich udział w 2016 roku wyniósł dwie trzecie wszystkich sprzedanych w Polsce nowych aut osobowych i dostawczych do 3,5 tony. Jednocześnie rośnie liczba przedsiębiorców sięgających po nowoczesny leasing z niskimi miesięcznymi ratami oraz... 97
  • Nowe Volkswageny dostępne jak nigdy dotąd 29 sty 2017, 20:00 Samochód zapewnia firmie mobilność. Dla wielu przedsiębiorców jest niezbędnym narzędziem pracy, ale i użytecznym wsparciem w życiu prywatnym. Jednocześnie stanowi element pozytywnego biznesowego wizerunku. Wszystkie te atuty można połączyć z korzyściami finansowymi, dzięki... 97
  • Internet rzeczy do użytku osobistego 29 sty 2017, 20:00 Na targach CES® 2017 koncern Bosch zaprezentował urządzenia, które dzięki integracji z internetem stają się osobistymi asystentami 98
  • Efektywność w natarciu 29 sty 2017, 20:00 Facebook czy Twitter, rozwiązania chmurowe czy Internet rzeczy, silnik elektryczny czy napęd magnetyczny? Konkurentów do zdobycia tytułu innowacyjnego produktu dziesięciolecia XXI wieku jest tak wielu, że trudno o obiektywny jednoznaczny wybór. Każdy przynosi inne zalety i... 99
  • Co nas czeka w 2017 roku w działaniach komunikacyjnych? 29 sty 2017, 20:00 Ostatnie kilka lat działań komunikacyjnych w firmach w Polsce upłynęły w moim odczuciu na przeciąganiu liny wyznaczającej strefę wpływów pomiędzy działami marketingu i PR a sprzedażą. 100
  • Międzynarodowe rozwiązania sprzedażowe dla polskich producentów 29 sty 2017, 20:00 Moleo to internetowa sieć sprzedaży o międzynarodowym zasięgu. Dociera do 14 krajów na całym świecie, w tym m.in. do rynków Ameryki Północnej i Azji. Od startu działalności w marcu 2015 roku w Moleo zrealizowanych zostało już 150 tysięcy zamówień. 101
  • Muzeum historyczne – nowocześnie zarządzane 29 sty 2017, 20:00 Rozmowa z Tadeuszem Zielniewiczem, dyrektorem Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie, laureatem nagrody „Wizjonerzy XXI wieku” 102
  • Wizjonerzy XXI wieku I edycja 29 sty 2017, 20:00 Wizjonerzy to ludzie wyjątkowi, z pasją, ambicjami by realizować swoje pomysły. Czasem wydawałoby się nierealne, czasem fantastyczne, czasem tak proste, że zastanawiamy się dlaczego nikt wcześniej nie zdecydował się ich zrealizować. Dlatego tym bardziej są wyjątkowi. 103

ZKDP - Nakład kontrolowany