Czeski lew na polskich torach

Czeski lew na polskich torach

Most Karola w Pradze
Most Karola w Pradze / Źródło: Fotolia / fot. piotrmicha
Na polskich torach jeździ już 14 różnych przewoźników, właśnie dołącza do nich 15. – prosto z Czech. W przyszłym roku zaś wchodzą w życie przepisy UE mające zliberalizować rynek.

Leo Express do tej pory kojarzył się polskim klientom z autokarami kursującymi między Krakowem a naszymi południowymi sąsiadami. Jednak kilka dni temu z czeskiej Pragi do stolicy Małopolski wyruszył nie autobus, tylko pociąg z logo Leo Express. To historyczna chwila, bo to pierwszy czeski przewoźnik pasażerski na polskich torach. Ale nie pierwszy prywatny w ogóle. Dziesięć lat temu rękawicę Przewozom Regionalnym rzuciła należąca do niemieckiego Deutsche Bahn, Arriva. Wielkiej furory na polskich torach jednak nie zrobiła. Według danych Urzędu Transportu Kolejowego w 2017 r. posiadała zaledwie 0,77 proc. udziału w rynku w liczbie przewiezionych pasażerów. W pierwszym półroczu tego roku jej udział spadł już do 0,69 proc. Jeszcze gorzej poradziła sobie druga prywatna firma – UBB. Także należąca do Niemców. Jej udział za 2017 r. to zaledwie 0,17 proc., a w tym roku już tylko 0,11 proc. Dlaczego więc, znając te dane, nasi południowi sąsiedzi zdecydowali się zainwestować w wejście na nasz – jak twierdzą – „trudny rynek” 5 mln zł? – Postanowiliśmy zaryzykować. W przeciwieństwie do Niemiec, Austrii czy Włoch polski rynek jest zamknięty, połączenia komercyjne uruchamiane przez prywatnych przewoźników praktycznie nie istnieją. Być może jednak da się na tym zarobić – mówi „Wprost” Peter Jančovič, dyrektor zarządzający na Polskę.

Publiczna dominacja

Na polskich torach rzeczywiście królują firmy państwowe. Na pierwszym miejscu w liczbie przewiezionych pasażerów znajdują się Przewozy Regionalne. Przewiozły one ponad 26 proc. pasażerów kolei. W ubiegłym roku z usług pod marką POLREGIO skorzystało prawie 80 mln pasażerów, a jego pociągi zatrzymywały się w sumie na ponad 1800 stacjach. Spółka powstała przez formalne wydzielenie z Polskich Kolei Państwowych. Jej właścicielami są obecnie Agencja Rozwoju Przemysłu jako większościowy udziałowiec i samorządy wszystkich województw. Na drugim miejscu są samorządowe Koleje Mazowieckie z prawie 20-procentowym udziałem w rynku. Na trzeciej lokacie plasuje się PKP Intercity (14,3 proc.). Liczącą się spółką jest jeszcze działająca na Pomorzu PKP SKM (niespełna 14 proc. udział w rynku). Pozostali to Koleje Śląskie, SKM Warszawa, Koleje Dolnośląskie, Koleje Wielkopolskie, WKD czy Koleje Małopolskie. Wszystkie są własnością albo Skarbu Państwa, albo samorządów. Inaczej ten rynek układa się, gdy weźmiemy pod uwagę udział przewoźników według pracy przewozowej, czyli uwzględniając liczbę przejechanych kilometrów. Tu ponad połowę udziału ma PKP Intercity. Wyniki prywatnych spółek są jednak jeszcze gorsze niż w przypadku liczby pasażerów (ok. 0,4 proc. Arrivy i... 0,002 proc. UBB, wszystkie dane za pierwsze półrocze 2018 r.).

– To rzutuje też na jakość usług – uważa Jančovič. – Tam, gdzie jest większa konkurencja, rośnie jakość i pasażerowie chętniej przesiadają się z samochodów do pociągów. Faktycznie, pod tym kątem mamy wiele do zrobienia. Bo nasz kraj ma jeden z najniższych wskaźników w Unii Europejskiej wykorzystania kolei w transporcie. Ale w sprawie słabej jakości polskich przewoźników nie zgadza się z dyrektorem Leo Express Marcin Wróbel z Podlaskiego Centrum Kolejowego. – Głównym założeniem Czechów jest to, aby oferować standard lepszy niż auto. Podstawą są wygodne fotele, gniazdka, wi-fi czy catering. Wielu pasażerów zadaje sobie pewnie pytanie, czy wejście nowego przewoźnika wpłynie mobilizująco np. na narodowego przewoźnika PKP Intercity. Ja bym zaryzykował stwierdzenie, że do wprowadzenia nowej jakości na polskich torach nie było potrzebne wejście Leo. Wygodne i nowoczesne składy takie jak Pendolino, Flirt3 i Dart pojawiły się u nas już kilka lat temu i z pozytywnym skutkiem zachęcają pasażerów do wybrania kolei – tłumaczy. Według niego z punktu widzenia masowego pasażera liczy się też odpowiednio zmodyfikowana siatka połączeń. W okresie od stycznia do czerwca 2018 r. kolej przewiozła w Polsce 150,5 mln pasażerów, rok wcześniej w takim samym okresie było to nieco więcej, 153,5 mln, ale dwa lata wcześniej – tylko 145,9 mln.

Rynek certyfikowany

O komfort podróżujących postanowiła też powalczyć sama Komisja Europejska. W przyszłym roku, po trzech latach od przyjęcia go przez KE, ma wejść w życie IV pakiet kolejowy. Jego głównym celem jest podniesienie konkurencyjności kolei. Co będzie oznaczał w praktyce? Przede wszystkim to, że samorządy województw będą musiały rozpisywać przetargi na obsługę połączeń regionalnych. – Ta zmiana jest potrzebna, bo wymusi lepszą ofertę dla podróżnych, m.in. niższe ceny. Tak się stało w transporcie autobusowym czy lotnictwie – mówi dr Jakub Majewski z Fundacji ProKolej. Jak dodaje, nie powinniśmy obawiać się otwarcia rynku. Podaje przykład niemiecki, gdzie Deutsche Bahn były monopolistą w obsłudze wszystkich 16 landów. Państwowa kolej straciła jedną trzecią przewozów po wejściu na rynek nowych graczy. A mimo tego zwiększyła skalę działalności i przychody. – Presja na jakość i efektywność spowodowała, że rynek urósł szybciej i przyciągnął nowych klientów. Bardzo podobnie wyglądało to w Polsce na rynku przelotów lotniczych.

Dzisiaj jest tam miejsce i dla państwowego LOT-u, i dla tanich linii lotniczych, które przekonały miliony Polaków do latania – mówi Jakub Majewski. I prezes Leo Express deklaruje, że chciałby obsługiwać więcej tras. – Na razie skupiamy się na naszej pierwszej trasie Kraków – Katowice – Praga. Ale w przyszłości chcielibyśmy zaoferować kolejne połączenia w Polsce. Jeżeli samorządy będą zainteresowane, jesteśmy gotowi przedstawić naszą ofertę – mówi Jančovič. Państwa Unii Europejskiej, w których wszędzie dominują państwowi przewoźnicy, nie są skore do podnoszenia konkurencyjności, kosztem kondycji przedsiębiorstw, których są właścicielami. Dlatego w pakiecie są odstępstwa od reguł zakładających otwarcie rynku. I tak władze zarówno krajowe, jak i lokalne, zachowają prawo do udzielania zamówień bez przetargów. Ma to być podyktowane lepszą ofertą dla pasażerów i zagwarantowanym obniżeniem kosztów. Jak twierdzą specjaliści z branży kolejowej, w praktyce da się to zastosować do większości dotychczasowych tras. – Na wielu trasach priorytet będą miały połączenia z dotacją publiczną – mówi Majewski. Aby móc przewozić pasażerów po polskich torach, należy otrzymać zgodę Urzędu Transportu Kolejowego. I wcale nie jest to proste. Trzeba przekonać urzędników, że nowe połączenie nie pogorszy rentowności pociągów dotowanych przez państwo. Arriva np. na części tras (z Warszawy do Łodzi, Poznania i Krakowa) zgód nie dostała. Urząd tłumaczył się prognozowanym spadkiem dochodów przewoźników z dotacją.

Przewoźnik odwołał się do sądu. Ale Arriva dostała za to zgodę na obsługę kilku innych tras, m.in. z Łodzi do Szczecina czy z Wejherowa przez Trójmiasto, Warszawę do Kielc. Drugim istotnym elementem postanowień Komisji Europejskiej ma być oddzielenie własności infrastruktury kolejowej od samych przewoźników. W naszym kraju ten wymóg jest już spełniony. PKP Polskie Linie Kolejowe SA są bowiem oddzielną spółką od np. PKP Intercity. – Każdy przewoźnik, który uzyska wymagane dokumenty, m.in. Urzędu Transportu Kolejowego, i zgodnie z regulaminem złoży wniosek w PLK o dostęp do infrastruktury – może z niej korzystać – mówi Mirosław Siemieniec, rzecznik PKP Polskie Linie Kolejowe SA. – My generalnie jako naród bardzo lubimy narzekać i zachwalać innych. Szczególnie da się to zauważyć, kiedy nasi pasażerowie bardzo gloryfikują organizację kolei u naszych sąsiadów. Tak się ciekawie złożyło, że prywatnie przez ostatni tydzień podróżowałem po Czechach. I wiele rzeczy tam kuleje. Dla przykładu oznaczenie stacji docelowej na pociągach jest bardzo słabe. W Polsce pod tym względem jest o niebo lepiej – podsumowuje Wróbel. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 32/2018
Więcej możesz przeczytać w 32/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1

Spis treści tygodnika Wprost nr 32/2018 (1847)

  • Spod dywanu wyzierają kły 5 sie 2018, 20:00 To była jedna z najzabawniejszych przygód w mojej dziennikarskiej karierze. Kilka lat temu, podczas kongresu samorządowego, przeprowadzałem wywiad z szefem Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Rozmawialiśmy na scenie teatru w Świdnicy, a na... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 5 sie 2018, 20:00 NOWY PROJEKT POLITYCZNY NA LEWICY, KTÓREMU MIELI PRZEWODZIĆ ROBERT BIEDROŃ I BARBARA NOWACKA, stoi pod znakiem zapytania. A wszystko przez nowelizację ordynacji do Parlamentu Europejskiego. Zgodnie z wyliczeniami ekspertów efektywny próg... 6
  • Obraz tygodnia 5 sie 2018, 20:00 1000 koron czyli 134 euro to wg nowego duńskiego przepisu kara za noszenie burki czy nikabu w miejscu publicznym. Grzywna za powtórne złamanie zakazu będzie 10 razy większa Przegrany Francisco Huizar III Uwiódł mężatkę i sąd w USA... 9
  • Info radar 5 sie 2018, 20:00 Szymański odradzał Szydło stanowisko komisarza W PiS niektórzy myślą już o kolejnych wyborach i funkcjach, jakie będą mogli po nich pełnić. Według naszych informacji walka o stanowisko komisarza unijnego była w PiS wyjątkowo... 10
  • Zdrowy rozum a Sąd Najwyższy 5 sie 2018, 20:00 SĄD NAJWYŻSZY ZDECYDOWAŁ SIĘ ZAWIESIĆ PRZEPISY DOTYCZĄCE WIEKU EMERYTALNEGO SĘDZIÓW I PRZENOSZENIA ICH W STAN SPOCZYNKU DO CZASU ROZPATRZENIA SKARGI NA TE REGULACJE PRZEZ TRYBUNAŁ SPRAWIEDLIWOŚCI UE. To może potrwać około siedmiu... 10
  • UE, frytki, majonez i tatuaże 5 sie 2018, 20:00 CZY KOMISJA EUROPEJSKA NAPRAWDĘ POWINNA ZAJMOWAĆ SIĘ FRANCUSKO-BELGIJSKIM SPOREM O FRYTKI I MAJONEZ ALBO JAKOŚCIĄ FARB UŻYWA NYCH DO TATUAŻU? To są problemy na miarę naszych czasów. Brexit, kryzys migracyjny, praworządność i inne... 12
  • Polskość to nie tylko tańce ludowe 5 sie 2018, 20:00 Za kogo się uważasz? Za litewskiego Polaka. Świętujesz 16 lutego czy 11 listopada? 16 lutego. Urodziłem się w Wilnie i tam się wychowałem, dlatego używam określenia „w Litwie” nie „na Litwie”. Powiem więcej, to świadome... 13
  • Rock jest polityką! 5 sie 2018, 20:00 Lewo Gdy rozmawiam z ludźmi, jeżdżąc po Polsce, większość głośno deklaruje: „Ja nie mam nic wspólnego z polityką”, tak jakby mówiła: „Nie mam nic wspólnego z mafią”. Polityka związana z władzą rzeczywiście bywa mafijna,... 14
  • Zablokować start-upy 5 sie 2018, 20:00 To, jak będzie wyglądać ordynacja wyborcza do Parlamentu Europejskiego, samo w sobie nie ma aż tak wielkiego znaczenia. Symulacje pokazują, że jeśli jej nowa wersja, właśnie zatwierdzona przez Senat, weszłaby w życie, to dwie duże... 15
  • Złoty minister Tuska 5 sie 2018, 20:00 Prawie 13 mln zł zarobili Bartłomiej Sienkiewicz oraz założona przez niego spółka na współpracy z PKN Orlen. Parę miesięcy temu umowę wypowiedziano. 17
  • Politycy na odwyku 5 sie 2018, 20:00 Jedni z sukcesem sprawdzają się w biznesie i gratulują sobie, że nie są skazani na obniżone ostatnio zarobki parlamentarzystów oraz łaskę wyborców. Inni zakładają partie i próbują wrócić na Wiejską. 20
  • Dał nam przykład PiS, jak zwyciężać mamy 5 sie 2018, 20:00 Po zmianie władzy dzisiejsza opozycja będzie miała pokusę, by patologiczne mechanizmy stworzone przez obecną władzę wykorzystać do rozprawy z PiS – mówi Leszek Miller, były premier. 24
  • Sprowadzimy rząd na ziemię 5 sie 2018, 20:00 Nie pozwolimy upolitycznić naszych protestów. Będziemy gonić z nich polityków opozycji – mówi Piotr Duda, przewodniczący Solidarności. 28
  • Rozwibrowane państwo 5 sie 2018, 20:00 Poziom wściekłości, nienawiści i histerii jest już w Polsce tak wysoki, że wielu rozsądnym do tej pory ludziom odbiera zdolność normalnego funkcjonowania i racjonalnej oceny sytuacji. Ostatnim przykładem jest rozpowszechnianie w... 31
  • Ludzie umierają, jadąc 5 sie 2018, 20:00 Polscy kierowcy jeżdżą najgorzej w Europie. Do największej liczby poważnych wypadków dochodzi latem. 32
  • Jak PiS zbudował społeczeństwo obywatelskie 5 sie 2018, 20:00 Zadaniem opozycji ulicznej jest obrona demokracji przed zakusami władzy. W Polsce każdy ma na to własną metodę. 37
  • Tanie latanie 5 sie 2018, 20:00 Irlandia, Hiszpania, Portugalia, Belgia, Niemcy i Holandia – w tych krajach załogi samolotów Rayanairu zapowiedziały kolejne strajki. Konflikt wewnątrz firmy wręcz się rozrasta. Paradoksalnie korzysta na tym Polska. 41
  • Czeski lew na polskich torach 5 sie 2018, 20:00 Na polskich torach jeździ już 14 różnych przewoźników, właśnie dołącza do nich 15. – prosto z Czech. W przyszłym roku zaś wchodzą w życie przepisy UE mające zliberalizować rynek. 44
  • Koniec wojny, ale nie koniec przemocy 5 sie 2018, 20:00 Rebelia w Syrii dogorywa. Sojusznicy USA ponieśli klęskę w starciu z reżimem wspieranym przez Iran i Rosję. 49
  • Osmanen Germania, czyli problemy z multi-kulti 5 sie 2018, 20:00 W zeszłym miesiącu minister spraw wewnętrznych RFN podjął decyzję o zakazaniu działalności organizacji Osmanen Germania BC. Horst Seehofer – bo o nim mowa – to jedna z najważniejszych figur politycznych w Berlinie. Lider CSU (choć od... 52
  • Łuszczyca nie jest zakaźna 5 sie 2018, 20:00 Pacjenci z łuszczycą mają chore nie tylko ciało, ale też duszę – mówi prof. Aleksandra Lesiak z Kliniki Dermatologii, Dermatologii Dziecięcej i Onkologicznej UM w Łodzi. 54
  • Bardzo ciężki problem 5 sie 2018, 20:00 Powiedzieć osobie z otyłością, żeby schudła, to tak jak powiedzieć osobie z depresją, żeby zaczęła się cieszyć życiem. Otyłość jest chorobą, którą trzeba leczyć. A najlepiej – jak każdej chorobie – jej zapobiec. 57
  • Rozdęta dolegliwość 5 sie 2018, 20:00 Wzdęcia mogą dotyczyć każdego. Mało kto jednak wie, że mogą się pojawiać jako skutek uboczny leków przyjmowanych przy chorobach cywilizacyjnych – chociażby cukrzycy czy nadciśnieniu. 60
  • Nowe nadzieje 5 sie 2018, 20:00 O nowych terapiach w diabetologii mówi prof. Grzegorz Dzida, diabetolog z Kliniki Chorób Wewnętrznych UM w Lublinie. 62
  • Cukrzyca pod mobilną kontrolą 5 sie 2018, 20:00 Nowoczesne rozwiązania są w zasięgu ręki. Wystarczą smartfon, prosta aplikacja skomunikowana z glukometrem i już! Aplikacja wspiera pacjenta, analizuje wyniki, informuje o potrzebie zmian. 64
  • Gwiazdy sezonu ogórkowego 5 sie 2018, 20:00 Wymyślanie wakacyjnych sensacji prasowych jest stare jak sama prasa. 68
  • Samotn a Ziemia 5 sie 2018, 20:00 Fantastyka naukowa straszy nas kosmitami, lecz astronomowie szukają planet, które dają nadzieję na to, że nie jesteśmy jedynymi mieszkańcami kosmosu. Tęsknimy za kosmicznym rodzeństwem. 72
  • Kiedyś tyle miała w głowie 5 sie 2018, 20:00 „Moja żona do końca była wierna religii słońca, wiatru i kwiatów. Nie przyjęła ostatniego namaszczenia” – napisał w wiadomości o pogrzebie na warszawskich Powązkach Kamil Sipowicz. 77
  • Zamiast pożegnania Kory 5 sie 2018, 20:00 O Jej śmierci nie umiem powiedzieć nic. Jako człowiek niewierzący zostaję z pustymi rękami. Powiedziałbym coś na pożegnanie, ale nie mam do kogo. 80
  • Rudy na 102 5 sie 2018, 20:00 Przyjazd Eda Sheerana do Polski nie jest tak nagłaśniany jak choćby Beyoncé. Niepozorny z wyglądu muzyk ma jednak równie wielką rzeszę fanów co ona. Na czym polega jego fenomen? 84
  • Tomek w krainie szpiegów 5 sie 2018, 20:00 Dla Toma Cruise’a nie ma rzeczy niemożliwych. Choć tym razem nie skoczył z samolotu i nie łaził po drapaczach chmur, to nowe „Mission: Impossible” okazało się sukcesem jeszcze przed premierą. 86
  • Wydarzenie 5 sie 2018, 20:00 Rozdziobią nas sępy, wrony Wypadałoby zaznaczyć, że choć „Śmierć Stalina” (której filmowa wersja gościła niedawno w kinach) zwykło się nazywać satyrą, mało tu serdecznego śmiechu. Lektura generuje raczej nerwowy i podszyty... 89
  • Muzyka 5 sie 2018, 20:00 ROCK Wizje Urie W 2018 R. ZESPÓŁ, KTÓRY ODEGRAŁ ISTOTNĄ ROLĘ W HISTORII ROCKA XXI W., jest w zasadzie grupą muzyków, którzy realizują wizje Brendona Urie. Obdarzony charakterystycznym, wysokim głosem lider postanowił nie kalkulować... 90
  • Kalejdoskop 5 sie 2018, 20:00 DESIGN Ładne, bo polskie DESIGN Z IMPETEM WKROCZYŁ NA SALONY, DO MUZEÓW I GALERII. Mimo ustawy krajobrazowej wciąż otaczają nas brzydota bilbordów, nadmiar reklam i architektoniczny chaos. Ponieważ mamy ograniczony wpływ na to, co za... 91
  • Książka 5 sie 2018, 20:00 Sztuka w kieszeni Pierwsza myśl: to książka, którą do urlopowego bagażu powinni zapakować ci, którzy ruszają w stronę wielkich miast, gdzie kuszą muzea. Ale czy w czasach łatwego i praktycznie stałego połączenia z Wikipedią ktoś... 92
  • Film 5 sie 2018, 20:00 Neapol spowity kiczem Coś się z Ferzanem Özpetkiem stało. Wierny czytelnik i propagator poezji Wisławy Szymborskiej, Włoch tureckiego pochodzenia, który potrafił świetnie o swojej podwójnej tożsamości opowiadać, mocno zaistniał w... 93
  • Kulturalna trzynastka 5 sie 2018, 20:00 Michał Rusinek POETA, TŁUMACZ, WIELOLETNI SEKRETARZ WISŁAWY SZYMBORSKIEJ 1. Jakie zaległości kulturalne chcesz nadrobić podczas urlopu? Przy łóżku mam stos książek, m.in: Oscar Wilde „De profundis”; Paul Beatty „Sprzedawczyk”;... 94
  • Święto koni 5 sie 2018, 20:00 Silesia Equestrian Tour w Jakubowicach przyciąga zawodników nie tylko jeździeckich potęg, lecz także wielu odległych krajów. Jan Matura Na styku województw: dolnośląskiego, opolskiego i wielkopolskiego, w niepozornej miejscowości... 95
  • Sięgam do niepokojów z przedpokojów 5 sie 2018, 20:00 Inspiracji szukam w życiu. Obserwuję. Słucham. Czytam. 96
  • Krótki urlop 5 sie 2018, 20:00 Połowa lata, a ty wykorzystałeś już prawie cały urlop? Podpowiadamy, jak odpocząć w czasie zaledwie kilku dni wakacji. 97
  • Zrób sobie… Prezesa 5 sie 2018, 20:00 Prezes załatwi, Prezes wszystko może, wiadomo – najlepiej jest być blisko jego ucha, zróbmy więc uszy – a najlepiej – Prezesa w całości. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany