Bardzo ciężki problem

Bardzo ciężki problem

Otyła kobieta
Otyła kobieta / Źródło: Fotolia / Saltodemata
Powiedzieć osobie z otyłością, żeby schudła, to tak jak powiedzieć osobie z depresją, żeby zaczęła się cieszyć życiem. Otyłość jest chorobą, którą trzeba leczyć. A najlepiej – jak każdej chorobie – jej zapobiec.

Tyjemy na potęgę. Już prawie co czwarty dorosły w Polsce cierpi na otyłość: zajmujemy pod tym względem szóste miejsce w Europie po Brytyjczykach, Irlandczykach, Czechach, Hiszpanach i Grekach. Jeśli wziąć pod uwagę także nadwagę, to problem nadmiaru kilogramów dotyka w Polsce 64 proc. mężczyzn i 46 proc. kobiet. Ta kwestia dotyczy także polskich dzieci, które przybierają na wadze najszybciej w Europie. W ostatniej dekadzie liczba dzieci z nadwagą się podwoiła. – U nastolatka z nadwagą i otyłością występuje prawie 80-procentowe ryzyko, że w wieku dorosłym też będzie miał nieprawidłową wagę – mówi prof. Małgorzata Myśliwiec, ordynator oddziału Diabetologii Dziecięcej Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w Gdańsku. Tylko w niewielkim odsetku za problemy z nadmiarem kilogramów odpowiadają geny. Zwykle to efekt braku ruchu i złych nawyków żywieniowych, jedzenia zbyt małej ilości warzyw i owoców, nagminnego sięgania po fast foody, słodycze, przekąski, słodkie napoje gazowane. Zbędne kilogramy są nie tylko problemem estetycznym i psychologicznym, lecz także powodują konsekwencje zdrowotne. Nadciśnienie, wysoki poziom cholesterolu, miażdżyca i cukrzyca typu 2 – czyli choroby, które jeszcze 20 lat temu były uważane za plagi osób po 40. roku życia, dziś pojawiają się już u nastolatków. Im więcej mamy lat, tym większe ryzyko, że zaczniemy ważyć za dużo. Z wiekiem metabolizm spada o 3-5 proc. na każdą dekadę życia, co oznacza, że w wieku 50 lat powinniśmy jeść 50-100 kcal mniej niż dekadę wcześniej.

Alarm wagowy

Dwa-trzy kilogramy więcej ponad normę to jeszcze nie tragedia: badania naukowców z Uniwersytetu Kopenhaskiego dowiodły, że osoby z niewielką nadwagą żyją nawet nieco dłużej niż szczupłe. Problem się zaczyna, gdy nadwaga jest większa, a zwłaszcza gdy BMI (Body Mass Index – masa ciała w kilogramach dzielona przez wzrost w metrach do kwadratu) przekracza 30, co oznacza otyłość. Zwiększa ona ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 2, miażdżycę, nadciśnienie, zawał serca, udar mózgu, a nawet na niektóre nowotwory (piersi, jelita grubego). Powoduje problemy ortopedyczne, choroby stawów. Skraca życie o kilka-, kilkanaście lat. Od 1996 r. otyłość jest uznawana przez WHO za chorobę, jednak wciąż leczy się głównie jej skutki: cukrzycę, miażdżycę, choroby stawów. Osoby otyłe często słyszą od lekarzy, żeby wzięły się za siebie i schudły, nie dostają jednak rad, jak to zrobić. Sięgają po informacje z internetu, popularnej prasy.

Zwykle po spektakularnym schudnięciu kilku czy kilkunastu kilogramów wracają do dawnej masy ciała. Profesor Mariusz Wyleżoł, chirurg bariatra, który od ponad 20 lat zajmuje się leczeniem najtrudniejszych przypadków otyłości, uważa, że nie można traktować jej w kategoriach „jadł za dużo, więc jest gruby”. Zidentyfikowano już ok. 100 hormonów wydzielanych przez układ pokarmowy, które decydują o tym, czy czujemy głód. Szczególnie ważna jest wydzielana w żołądku grelina, która po dotarciu do mózgu daje sygnał, by jeść. U osób z otyłością produkcja greliny jest zwiększona, więc jedzą one nie dlatego, że nie mają silnej woli, ale dlatego, że odczuwają fizyczny głód.

Schudnąć skutecznie

Najlepiej odchudzać się pod okiem specjalisty. Zwykle na początku określa on BMI, skład ciała, ilość tkanki tłuszczowej podskórnej i brzusznej. Zaleca badania (tycie może być spowodowane zaburzeniami hormonalnymi, np. pracy tarczycy). Lepiej na własną rękę nie stosować diet cud. – Trzeba mieć cierpliwość w oczekiwaniu na efekty. Prawidłowe chudnięcie to 0,5-1 kg tygodniowo. Mamy wtedy większe szanse na utrzymanie obniżonej masy ciała. Im szybciej schudniemy, tym szybciej kilogramy do nas wrócą – mówi Diana Wolańska-Buzalska, dietetyk z Instytutu Żywności i Żywienia. Podkreśla, że najlepsza dieta odchudzająca to po prostu zdrowa dieta, polecana dla wszystkich. Trzeba tylko ograniczyć kalorie i zwiększyć aktywność fizyczną.

Najważniejsza jest jednak zmiana nawyków żywieniowych. – Efekt jo-jo jest spowodowany tym, że wracamy do starych nawyków, a więc też do ich skutków. Jemy nieregularnie, podjadamy, sięgamy po produkty wysoko przetworzone, więc bilans energetyczny znów jest dodatni – podkreśla Diana Wolańska-Buzalska. Problemem jest to, że w Polsce utrudniony jest dostęp do specjalistów zajmujących się leczeniem otyłości, a porady dietetyczne są płatne. Walka z otyłością może trwać latami, a jej koszty spadają na pacjenta. Gdy nie udaje się schudnąć za pomocą diet, wyjściem mogą być operacje bariatryczne – usuwa się część żołądka, w której produkowana jest grelina. Czasem dopiero to pomaga schudnąć. g

Dobre i złe diety na odchudzanie

– komentuje mgr inż. Diana Wolańska-Buzalska, dietetyk, Instytut Żywności i Żywienia

Dieta DASH

Polecane: Warzywa i owoce (przewaga warzyw), produkty pełnoziarniste, niskotłuszczowe produkty mleczne, ryby, drób, nasiona roślin strączkowych, orzechy. Niewskazane:

mięso czerwone, słodycze, słodkie napoje.

Komentarz:W 2018 r. DASH okrzyknięto gwiazdą wśród diet. Polecana osobom z powikłaniami otyłości (nadciśnienie, hipercholesterolemia, cukrzyca). W badaniu DASH stwierdzono, że zmniejsza o 15 proc. ryzyko choroby niedokrwiennej serca, a o 27 proc. – udarów mózgu. Polecana m.in. przez Polskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego i Polskie Towarzystwo Diabetologiczne.

Dieta MIND

Polecane: Zielone warzywa, zwłaszcza liściaste (sałata, szpinak), rośliny strączkowe, owoce jagodowe, produkty z pełnego ziarna, ryby, orzechy, umiarkowane spożycie czerwonego wina. Niewskazane:

czerwone mięso, tłuszcze pochodzenia zwierzęcego, słodycze, produkty smażone, fast foody.

Komentarz: Jest polecana w profilaktyce chorób neurodegeneracyjnych, ma korzystny wpływ na funkcje poznawcze. Zmniejsza ryzyko chorób krążenia. Restrykcyjne stosowanie diety MIND może zmniejszyć nawet o 50 proc. ryzyko zachorowania na chorobę Alzheimera.

Dieta niełączenia produktów dr. Haya

Polecane:

Produkty podzielono na węglowodanowe (ziemniaki, makarony, pieczywo, owoce), białkowe (mięso, nabiał, rośliny strączkowe, jajka, ryby) oraz neutralne (oleje roślinne, masło, oliwa z oliwek, warzywa, awokado, otręby, miód i zioła).

Niewskazane:

Produktów węglowodanowych nie można łączyć z produktami zawierającymi białko.

Komentarz: Badania nie potwierdziły, żeby osoby na tej diecie chudły bardziej niż na diecie prawidłowo zbilansowanej, niskoenergetycznej. Długo stosowana może sprzyjać niedoborom pokarmowym.

Dieta zgodna z grupą krwi

Polecane:

Dla osób z grupą krwi A wskazane są głównie produkty pochodzenia zwierzęcego; B – wegetariańskie; osoby z grupą 0 powinny unikać nabiału, a z grupą AB – jeść drób, owoce morza, produkty mleczne, rośliny strączkowe, orzechy, ryż, owies, soję, zieleninę.

Komentarz:

Moda na tę dietę powraca, chociaż badania naukowe nie potwierdziły związku sposobu jedzenia z grupą krwi, walorów prozdrowotnych takiej diety ani efektu schudnięcia. Niektóre osoby mogą schudnąć, czego powodem jest eliminacja z jadłospisu produktów wysokoenergetycznych.

Diety: Dukana, Atkinsa

Polecane: Duże ilości białka (mięso, ryby, sery, nabiał). Niewskazane:

Produkty węglowodanowe (także warzywa i owoce).

Komentarz: W diecie Dukana 36 proc. energii pochodzi z białka; Atkinsa – do 40 proc. (zalecenia zdrowego żywienia mówią o 10-15 proc.). Wysokie spożycie białka hamuje łaknienie, nasila termogenezę, dlatego na początku jest efekt chudnięcia. Wynika on nie z utraty tkanki tłuszczowej, tylko z odwodnienia organizmu, który wydala więcej toksyn powstałych podczas trawienia białka. Długie stosowanie może prowadzić do niewydolności nerek i wątroby, zwiększa ryzyko osteoporozy, przewlekłych zaparć.

Dieta ketogenna

Polecane: Mięso i jego przetwory, nabiał, ryby. Niewskazane: Węglowodany, produkty zbożowe, niektóre warzywa (buraki, kalafiory, kapusta, dynia, marchew, pomidory), owoce. Komentarz:

Organizm wchodzi w stan ketozy: przestajemy odczuwać głód. Mózg nie jest odżywiany glukozą, która powinna być dla niego naturalnym źródłem energii. Dieta działa silnie odwadniająco. Przy dłuższym stosowaniu negatywnie wpływa na profil lipidowy, obciąża nerki i wątrobę. Może być stosowana pod kontrolą lekarza, w niektórych chorobach neurodegeneracyjnych.

Dieta dr Dąbrowskiej (warzywno-owocowa)

Polecane: Duże ilości warzyw, owoców, mała ilość produktów węglowodanowych, tłuszczów, białka. Komentarz: Dieta może być stosowana przez krótki okres. Nie jest odpowiednio zbilansowana, zawiera za mało białka i tłuszczu. Może spowodować ubytek masy ciała, ale zbyt długie stosowanie prowadzi do niedoborów białka, nienacyconych kwasów tłuszczowych, witamin rozpuszczalnych w tłuszczach.

Dieta pudełkowa

Polecane: Spożywanie wyłącznie dostarczonych przez firmę posiłków w odpowiednich odstępach czasowych. Niewskazane: Podjadanie między posiłkami Komentarz: Przed wyborem firmy kateringowej trzeba sprawdzić, czy zatrudnia dietetyka. Dieta może stanowić dobry początek redukcji masy ciała. Minusem jest to, że sami nie uczymy się przygotowywania zdrowych posiłków. Często potem wraca się do dawnych nawyków.

Okładka tygodnika WPROST: 32/2018
Więcej możesz przeczytać w 32/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 32/2018 (1847)

  • Spod dywanu wyzierają kły 5 sie 2018, 20:00 To była jedna z najzabawniejszych przygód w mojej dziennikarskiej karierze. Kilka lat temu, podczas kongresu samorządowego, przeprowadzałem wywiad z szefem Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Rozmawialiśmy na scenie teatru w Świdnicy, a na... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 5 sie 2018, 20:00 NOWY PROJEKT POLITYCZNY NA LEWICY, KTÓREMU MIELI PRZEWODZIĆ ROBERT BIEDROŃ I BARBARA NOWACKA, stoi pod znakiem zapytania. A wszystko przez nowelizację ordynacji do Parlamentu Europejskiego. Zgodnie z wyliczeniami ekspertów efektywny próg... 6
  • Obraz tygodnia 5 sie 2018, 20:00 1000 koron czyli 134 euro to wg nowego duńskiego przepisu kara za noszenie burki czy nikabu w miejscu publicznym. Grzywna za powtórne złamanie zakazu będzie 10 razy większa Przegrany Francisco Huizar III Uwiódł mężatkę i sąd w USA... 9
  • Info radar 5 sie 2018, 20:00 Szymański odradzał Szydło stanowisko komisarza W PiS niektórzy myślą już o kolejnych wyborach i funkcjach, jakie będą mogli po nich pełnić. Według naszych informacji walka o stanowisko komisarza unijnego była w PiS wyjątkowo... 10
  • Zdrowy rozum a Sąd Najwyższy 5 sie 2018, 20:00 SĄD NAJWYŻSZY ZDECYDOWAŁ SIĘ ZAWIESIĆ PRZEPISY DOTYCZĄCE WIEKU EMERYTALNEGO SĘDZIÓW I PRZENOSZENIA ICH W STAN SPOCZYNKU DO CZASU ROZPATRZENIA SKARGI NA TE REGULACJE PRZEZ TRYBUNAŁ SPRAWIEDLIWOŚCI UE. To może potrwać około siedmiu... 10
  • UE, frytki, majonez i tatuaże 5 sie 2018, 20:00 CZY KOMISJA EUROPEJSKA NAPRAWDĘ POWINNA ZAJMOWAĆ SIĘ FRANCUSKO-BELGIJSKIM SPOREM O FRYTKI I MAJONEZ ALBO JAKOŚCIĄ FARB UŻYWA NYCH DO TATUAŻU? To są problemy na miarę naszych czasów. Brexit, kryzys migracyjny, praworządność i inne... 12
  • Polskość to nie tylko tańce ludowe 5 sie 2018, 20:00 Za kogo się uważasz? Za litewskiego Polaka. Świętujesz 16 lutego czy 11 listopada? 16 lutego. Urodziłem się w Wilnie i tam się wychowałem, dlatego używam określenia „w Litwie” nie „na Litwie”. Powiem więcej, to świadome... 13
  • Rock jest polityką! 5 sie 2018, 20:00 Lewo Gdy rozmawiam z ludźmi, jeżdżąc po Polsce, większość głośno deklaruje: „Ja nie mam nic wspólnego z polityką”, tak jakby mówiła: „Nie mam nic wspólnego z mafią”. Polityka związana z władzą rzeczywiście bywa mafijna,... 14
  • Zablokować start-upy 5 sie 2018, 20:00 To, jak będzie wyglądać ordynacja wyborcza do Parlamentu Europejskiego, samo w sobie nie ma aż tak wielkiego znaczenia. Symulacje pokazują, że jeśli jej nowa wersja, właśnie zatwierdzona przez Senat, weszłaby w życie, to dwie duże... 15
  • Złoty minister Tuska 5 sie 2018, 20:00 Prawie 13 mln zł zarobili Bartłomiej Sienkiewicz oraz założona przez niego spółka na współpracy z PKN Orlen. Parę miesięcy temu umowę wypowiedziano. 17
  • Politycy na odwyku 5 sie 2018, 20:00 Jedni z sukcesem sprawdzają się w biznesie i gratulują sobie, że nie są skazani na obniżone ostatnio zarobki parlamentarzystów oraz łaskę wyborców. Inni zakładają partie i próbują wrócić na Wiejską. 20
  • Dał nam przykład PiS, jak zwyciężać mamy 5 sie 2018, 20:00 Po zmianie władzy dzisiejsza opozycja będzie miała pokusę, by patologiczne mechanizmy stworzone przez obecną władzę wykorzystać do rozprawy z PiS – mówi Leszek Miller, były premier. 24
  • Sprowadzimy rząd na ziemię 5 sie 2018, 20:00 Nie pozwolimy upolitycznić naszych protestów. Będziemy gonić z nich polityków opozycji – mówi Piotr Duda, przewodniczący Solidarności. 28
  • Rozwibrowane państwo 5 sie 2018, 20:00 Poziom wściekłości, nienawiści i histerii jest już w Polsce tak wysoki, że wielu rozsądnym do tej pory ludziom odbiera zdolność normalnego funkcjonowania i racjonalnej oceny sytuacji. Ostatnim przykładem jest rozpowszechnianie w... 31
  • Ludzie umierają, jadąc 5 sie 2018, 20:00 Polscy kierowcy jeżdżą najgorzej w Europie. Do największej liczby poważnych wypadków dochodzi latem. 32
  • Jak PiS zbudował społeczeństwo obywatelskie 5 sie 2018, 20:00 Zadaniem opozycji ulicznej jest obrona demokracji przed zakusami władzy. W Polsce każdy ma na to własną metodę. 37
  • Tanie latanie 5 sie 2018, 20:00 Irlandia, Hiszpania, Portugalia, Belgia, Niemcy i Holandia – w tych krajach załogi samolotów Rayanairu zapowiedziały kolejne strajki. Konflikt wewnątrz firmy wręcz się rozrasta. Paradoksalnie korzysta na tym Polska. 41
  • Czeski lew na polskich torach 5 sie 2018, 20:00 Na polskich torach jeździ już 14 różnych przewoźników, właśnie dołącza do nich 15. – prosto z Czech. W przyszłym roku zaś wchodzą w życie przepisy UE mające zliberalizować rynek. 44
  • Koniec wojny, ale nie koniec przemocy 5 sie 2018, 20:00 Rebelia w Syrii dogorywa. Sojusznicy USA ponieśli klęskę w starciu z reżimem wspieranym przez Iran i Rosję. 49
  • Osmanen Germania, czyli problemy z multi-kulti 5 sie 2018, 20:00 W zeszłym miesiącu minister spraw wewnętrznych RFN podjął decyzję o zakazaniu działalności organizacji Osmanen Germania BC. Horst Seehofer – bo o nim mowa – to jedna z najważniejszych figur politycznych w Berlinie. Lider CSU (choć od... 52
  • Łuszczyca nie jest zakaźna 5 sie 2018, 20:00 Pacjenci z łuszczycą mają chore nie tylko ciało, ale też duszę – mówi prof. Aleksandra Lesiak z Kliniki Dermatologii, Dermatologii Dziecięcej i Onkologicznej UM w Łodzi. 54
  • Bardzo ciężki problem 5 sie 2018, 20:00 Powiedzieć osobie z otyłością, żeby schudła, to tak jak powiedzieć osobie z depresją, żeby zaczęła się cieszyć życiem. Otyłość jest chorobą, którą trzeba leczyć. A najlepiej – jak każdej chorobie – jej zapobiec. 57
  • Rozdęta dolegliwość 5 sie 2018, 20:00 Wzdęcia mogą dotyczyć każdego. Mało kto jednak wie, że mogą się pojawiać jako skutek uboczny leków przyjmowanych przy chorobach cywilizacyjnych – chociażby cukrzycy czy nadciśnieniu. 60
  • Nowe nadzieje 5 sie 2018, 20:00 O nowych terapiach w diabetologii mówi prof. Grzegorz Dzida, diabetolog z Kliniki Chorób Wewnętrznych UM w Lublinie. 62
  • Cukrzyca pod mobilną kontrolą 5 sie 2018, 20:00 Nowoczesne rozwiązania są w zasięgu ręki. Wystarczą smartfon, prosta aplikacja skomunikowana z glukometrem i już! Aplikacja wspiera pacjenta, analizuje wyniki, informuje o potrzebie zmian. 64
  • Gwiazdy sezonu ogórkowego 5 sie 2018, 20:00 Wymyślanie wakacyjnych sensacji prasowych jest stare jak sama prasa. 68
  • Samotn a Ziemia 5 sie 2018, 20:00 Fantastyka naukowa straszy nas kosmitami, lecz astronomowie szukają planet, które dają nadzieję na to, że nie jesteśmy jedynymi mieszkańcami kosmosu. Tęsknimy za kosmicznym rodzeństwem. 72
  • Kiedyś tyle miała w głowie 5 sie 2018, 20:00 „Moja żona do końca była wierna religii słońca, wiatru i kwiatów. Nie przyjęła ostatniego namaszczenia” – napisał w wiadomości o pogrzebie na warszawskich Powązkach Kamil Sipowicz. 77
  • Zamiast pożegnania Kory 5 sie 2018, 20:00 O Jej śmierci nie umiem powiedzieć nic. Jako człowiek niewierzący zostaję z pustymi rękami. Powiedziałbym coś na pożegnanie, ale nie mam do kogo. 80
  • Rudy na 102 5 sie 2018, 20:00 Przyjazd Eda Sheerana do Polski nie jest tak nagłaśniany jak choćby Beyoncé. Niepozorny z wyglądu muzyk ma jednak równie wielką rzeszę fanów co ona. Na czym polega jego fenomen? 84
  • Tomek w krainie szpiegów 5 sie 2018, 20:00 Dla Toma Cruise’a nie ma rzeczy niemożliwych. Choć tym razem nie skoczył z samolotu i nie łaził po drapaczach chmur, to nowe „Mission: Impossible” okazało się sukcesem jeszcze przed premierą. 86
  • Wydarzenie 5 sie 2018, 20:00 Rozdziobią nas sępy, wrony Wypadałoby zaznaczyć, że choć „Śmierć Stalina” (której filmowa wersja gościła niedawno w kinach) zwykło się nazywać satyrą, mało tu serdecznego śmiechu. Lektura generuje raczej nerwowy i podszyty... 89
  • Muzyka 5 sie 2018, 20:00 ROCK Wizje Urie W 2018 R. ZESPÓŁ, KTÓRY ODEGRAŁ ISTOTNĄ ROLĘ W HISTORII ROCKA XXI W., jest w zasadzie grupą muzyków, którzy realizują wizje Brendona Urie. Obdarzony charakterystycznym, wysokim głosem lider postanowił nie kalkulować... 90
  • Kalejdoskop 5 sie 2018, 20:00 DESIGN Ładne, bo polskie DESIGN Z IMPETEM WKROCZYŁ NA SALONY, DO MUZEÓW I GALERII. Mimo ustawy krajobrazowej wciąż otaczają nas brzydota bilbordów, nadmiar reklam i architektoniczny chaos. Ponieważ mamy ograniczony wpływ na to, co za... 91
  • Książka 5 sie 2018, 20:00 Sztuka w kieszeni Pierwsza myśl: to książka, którą do urlopowego bagażu powinni zapakować ci, którzy ruszają w stronę wielkich miast, gdzie kuszą muzea. Ale czy w czasach łatwego i praktycznie stałego połączenia z Wikipedią ktoś... 92
  • Film 5 sie 2018, 20:00 Neapol spowity kiczem Coś się z Ferzanem Özpetkiem stało. Wierny czytelnik i propagator poezji Wisławy Szymborskiej, Włoch tureckiego pochodzenia, który potrafił świetnie o swojej podwójnej tożsamości opowiadać, mocno zaistniał w... 93
  • Kulturalna trzynastka 5 sie 2018, 20:00 Michał Rusinek POETA, TŁUMACZ, WIELOLETNI SEKRETARZ WISŁAWY SZYMBORSKIEJ 1. Jakie zaległości kulturalne chcesz nadrobić podczas urlopu? Przy łóżku mam stos książek, m.in: Oscar Wilde „De profundis”; Paul Beatty „Sprzedawczyk”;... 94
  • Święto koni 5 sie 2018, 20:00 Silesia Equestrian Tour w Jakubowicach przyciąga zawodników nie tylko jeździeckich potęg, lecz także wielu odległych krajów. 95
  • Sięgam do niepokojów z przedpokojów 5 sie 2018, 20:00 Inspiracji szukam w życiu. Obserwuję. Słucham. Czytam. 96
  • Krótki urlop 5 sie 2018, 20:00 Połowa lata, a ty wykorzystałeś już prawie cały urlop? Podpowiadamy, jak odpocząć w czasie zaledwie kilku dni wakacji. 97
  • Zrób sobie… Prezesa 5 sie 2018, 20:00 Prezes załatwi, Prezes wszystko może, wiadomo – najlepiej jest być blisko jego ucha, zróbmy więc uszy – a najlepiej – Prezesa w całości. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany