Nowe nadzieje

Nowe nadzieje

O nowych terapiach w diabetologii mówi prof. Grzegorz Dzida, diabetolog z Kliniki Chorób Wewnętrznych UM w Lublinie.

ROZMAWIAŁA Monika Długosz

Czy podczas odbywającego się niedawno zjazdu Amerykańskiego Towarzystwa Diabetologicznego mówiono o przełomie w leczeniu cukrzycy, który można porównać z odkryciem przed laty insuliny?

Aż takiego przełomu na razie nie widać, pojawiają się jednak nowe grupy leków, które całkowicie zmieniają podejście do leczenia. Jego celem nie jest już tylko obniżenie poziomu cukruwe krwi, ale przede wszystkim zapobieganie powikłaniom, zwłaszcza powikłaniom kardiologicznym, które są najczęstszą przyczyną przedwczesnych zgonów chorych na cukrzycę. Mamy wreszcie leki, które przedłużają życie pacjentom z cukrzycą.

Na czym polega mechanizm działania tych leków?

Są dwie grupy nowych leków: inkretyny oraz flozyny. Ta druga grupa, która pojawiła się na rynku farmaceutycznym w 2014 r., początkowo budziła dużo kontrowersji w środowisku diabetologicznym, ponieważ jej działanie polega na powodowaniu cukromoczu. W ten sposób nigdy nie leczono cukrzycy, dlatego środowisko diabetologiczne początkowo podchodziło do tych leków z ogromną ostrożnością. Okazało się jednak, że te leki oprócz tego, że dobrze regulują stężenie cukru we krwi, potrafią również chronić serce i zmniejszać ryzyko śmiertelności z powodu chorób serca i naczyń krwionośnych. To bardzo ważne, ponieważ cukrzyca typu 2 wiąże się ze zwiększonym ryzykiem chorób serca i naczyń. Większość pacjentów umiera z tego powodu. Dlatego jeśli jest dostępna grupa leków, która to ryzyko zmniejsza, to patrzymy na nią z nadzieją.

Wszystko zaczęło się od empagliflozyny – badanie kliniczne EMPA-REG udowodniło, że ten lek chroni serce. Drugim lekiem z tej grupy jest kanagliflozyna, dla której wyniki badania CANVAS również udowodniły zmniejszenie ryzyka sercowo-naczyniowego. Trzecim, najstarszym lekiem z tej grupy, jest dapagliflozyna, wyniki jej badania (DECLARE-TIMI) poznamy jesienią. Wkrótce pojawi się czwarty lek z tej grupy – ertugliflozyna.

Skoro te leki powodują wydalanie cukru wraz z moczem, to czy efektem jest też chudnięcie?

Tak, dlatego te leki stały się wręcz przebojem. Pacjenci, biorąc tabletkę, chudną. Nadmiar cukru jest wydalany wraz z moczem, co oznacza utratę kalorii, a w konsekwencji zbędnych kilogramów i tkanki tłuszczowej. Te leki chronią też nerki.

Chronią nerki? Gdy chory ma cukromocz, to chyba oznacza, że nerki muszą więcej pracować?

Tak myśleliśmy do momentu ogłoszenia wyników badań. Mechanizm działania tych leków zaprzecza dotychczasowym dogmatom diabetologicznym, że cukier szkodzi nerkom. A już niedługo w Berlinie, podczas zjazdu Europejskiego Towarzystwa Badań nad Cukrzycą (EASD), będzie zaprezentowane badanie CREDENS – kanagliflozyny, stosowanej u chorych, którzy cierpią na cukrzycę oraz niewydolność nerek. Wyniki tych badań to niesamowita sprawa: wcześniej wydawało się, że skoro nerki dobrze nie funkcjonują, to te leki nie będą działać. Okazuje się, że działają i są bardzo skuteczne. Te leki mają w sobie coś niezwykłego. Zapobiegają również niewydolności serca, zmniejszają śmiertelność w niewydolności serca i zmniejszają ryzyko hospitalizacji z powodu tej choroby. Cukrzyca sprzyja niewydolności serca, a jeśli chory ma cukrzycę i niewydolność serca, to jego rokowanie jest podobne – a być może nawet gorsze – niż w przypadku nowotworu złośliwego. Tylko połowa chorych przeżywa pięć lat. Dlatego na każdy lek, który poprawia rokowanie u tych chorych, patrzymy z wielką nadzieją.

To prawda, że te leki obniżają też ciśnienie?

Tak, ponieważ działają moczopędnie, zmniejszają stężenie sodu we krwi: w ten sposób m.in. obniżają ciśnienie tętnicze.

Kiedy powinno się je stosować?

W cukrzycy typu 2 są zarejestrowane na każdym etapie leczenia. Można je stosować jako leki pierwszego rzutu, ale także przez cały okres leczenia cukrzycy, również wtedy, gdy pacjent przyjmuje insulinę – zmniejszają na nią zapotrzebowanie.

A jakie są zalecenia Amerykańskiego Towarzystwa Diabetologicznego i polskich ekspertów?

Zalecenia Amerykańskiego Towarzystwa Diabetologicznego (ADA) z 2018 r. są jednoznaczne: leczenie cukrzycy zaczynamy od metforminy. Gdy przestaje działać, to każdy lekarz powinien zadać sobie pytanie, czy pacjent ma chorobę układu sercowo-naczyniowego. Jeśli tak, to drugim krokiem jest podanie leku, który zmniejsza ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych. W zaleceniach Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego na rok 2018 mówimy, że jeśli pacjent ma chorobę serca, np. jest po zawale, to trzeba rozważyć zastosowanie tej grupy leków. Niestety w Polsce ograniczeniem są koszty terapii dla pacjenta – terapia nie jest refundowana. Dowody z badań klinicznych wywarły duże wrażenie nie tylko na nas, lekarzach, lecz także na decydentach ochrony zdrowia. Dlatego w większości krajów leki z tej grupy są refundowane na różnych etapach cukrzycy typu 2.

Wspomniał pan, że są już w Europie zarejestrowane trzy leki z tej grupy, a wkrótce będzie czwarty. Czy różnią się one od siebie efektywnością działania?

Mogą być pewne subtelne różnice pomiędzy tymi lekami, np. kanagliflozyna może hamować wchłanianie glukozy z przewodu pokarmowego, więc może to być pewien dodatkowy efekt. Generalnie jednak skłaniamy się raczej do mówienia o efektach działania całej tej grupy. Najważniejsza jest ochrona serca i nerek. Udowodniły to nie tylko badania kliniczne, lecz także codzienna praktyka kliniczna. Efekty są widoczne u zwykłych chorych, którzy te leki przyjmują.

Chciałoby się, żeby te leki mogli szerzej stosować polscy chorzy.

To nie zależy od nas, diabetologów. My mówimy, jak ważna jest to grupa leków, jak potrzebna, jak cała Europa z niej korzysta.

Czy podczas niedawnego zjazdu Amerykańskiego Towarzystwa Diabetologicznego mówiono na temat szansy wyleczenia cukrzycy typu 2?

Na razie takich szans nie widać. W badaniach jest wiele leków, większość koncentruje się na poprawie funkcji komórek beta trzustki produkujących insulinę, co mogłoby zahamować lub spowolnić postęp cukrzycy typu 2. Tej choroby na razie nie można wyleczyć, wiemy jednak, że da się jej zapobiec.

Ważne są dieta, aktywność fizyczna, schudnięcie?

Tak, to ogromnie ważne, jednak pomocne są też leki. Na pewno już w stanie przedcukrzycowym można stosować metforminę, jednak – kto wie – być może będzie można już wtedy również stosować flozyny? Na razie nie ma jeszcze na to dowodów, jednak niektórzy spośród guru amerykańskiej diabetologii mówią, że być może będą to idealne leki już w stanie przedcukrzycowym.

Skoro flozyny można by stosować już w stanie przedcukrzycowym, który nie jest jeszcze uznawany za chorobę, to znaczy, że te leki są w pełni bezpieczne?

Są bezpieczne, choć mają pewne skutki uboczne. Głównym jest skłonność do infekcji okolic zewnętrznych narządów płciowych, ponieważ cukier w moczu jest doskonałą pożywką dla grzybów i bakterii. To najbardziej dokuczliwy objaw uboczny, jednak jest on możliwy do opanowania dzięki zwiększeniu higieny czy stosowaniu kremów przeciwgrzybiczych. Na drugiej szalce wagi są jednak ochrona serca, nerek, chudnięcie – dlatego zalety tych leków zdecydowanie przeważają. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 32/2018
Więcej możesz przeczytać w 32/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 32/2018 (1847)

  • Spod dywanu wyzierają kły 5 sie 2018, 20:00 To była jedna z najzabawniejszych przygód w mojej dziennikarskiej karierze. Kilka lat temu, podczas kongresu samorządowego, przeprowadzałem wywiad z szefem Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Rozmawialiśmy na scenie teatru w Świdnicy, a na... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 5 sie 2018, 20:00 NOWY PROJEKT POLITYCZNY NA LEWICY, KTÓREMU MIELI PRZEWODZIĆ ROBERT BIEDROŃ I BARBARA NOWACKA, stoi pod znakiem zapytania. A wszystko przez nowelizację ordynacji do Parlamentu Europejskiego. Zgodnie z wyliczeniami ekspertów efektywny próg... 6
  • Obraz tygodnia 5 sie 2018, 20:00 1000 koron czyli 134 euro to wg nowego duńskiego przepisu kara za noszenie burki czy nikabu w miejscu publicznym. Grzywna za powtórne złamanie zakazu będzie 10 razy większa Przegrany Francisco Huizar III Uwiódł mężatkę i sąd w USA... 9
  • Info radar 5 sie 2018, 20:00 Szymański odradzał Szydło stanowisko komisarza W PiS niektórzy myślą już o kolejnych wyborach i funkcjach, jakie będą mogli po nich pełnić. Według naszych informacji walka o stanowisko komisarza unijnego była w PiS wyjątkowo... 10
  • Zdrowy rozum a Sąd Najwyższy 5 sie 2018, 20:00 SĄD NAJWYŻSZY ZDECYDOWAŁ SIĘ ZAWIESIĆ PRZEPISY DOTYCZĄCE WIEKU EMERYTALNEGO SĘDZIÓW I PRZENOSZENIA ICH W STAN SPOCZYNKU DO CZASU ROZPATRZENIA SKARGI NA TE REGULACJE PRZEZ TRYBUNAŁ SPRAWIEDLIWOŚCI UE. To może potrwać około siedmiu... 10
  • UE, frytki, majonez i tatuaże 5 sie 2018, 20:00 CZY KOMISJA EUROPEJSKA NAPRAWDĘ POWINNA ZAJMOWAĆ SIĘ FRANCUSKO-BELGIJSKIM SPOREM O FRYTKI I MAJONEZ ALBO JAKOŚCIĄ FARB UŻYWA NYCH DO TATUAŻU? To są problemy na miarę naszych czasów. Brexit, kryzys migracyjny, praworządność i inne... 12
  • Polskość to nie tylko tańce ludowe 5 sie 2018, 20:00 Za kogo się uważasz? Za litewskiego Polaka. Świętujesz 16 lutego czy 11 listopada? 16 lutego. Urodziłem się w Wilnie i tam się wychowałem, dlatego używam określenia „w Litwie” nie „na Litwie”. Powiem więcej, to świadome... 13
  • Rock jest polityką! 5 sie 2018, 20:00 Lewo Gdy rozmawiam z ludźmi, jeżdżąc po Polsce, większość głośno deklaruje: „Ja nie mam nic wspólnego z polityką”, tak jakby mówiła: „Nie mam nic wspólnego z mafią”. Polityka związana z władzą rzeczywiście bywa mafijna,... 14
  • Zablokować start-upy 5 sie 2018, 20:00 To, jak będzie wyglądać ordynacja wyborcza do Parlamentu Europejskiego, samo w sobie nie ma aż tak wielkiego znaczenia. Symulacje pokazują, że jeśli jej nowa wersja, właśnie zatwierdzona przez Senat, weszłaby w życie, to dwie duże... 15
  • Złoty minister Tuska 5 sie 2018, 20:00 Prawie 13 mln zł zarobili Bartłomiej Sienkiewicz oraz założona przez niego spółka na współpracy z PKN Orlen. Parę miesięcy temu umowę wypowiedziano. 17
  • Politycy na odwyku 5 sie 2018, 20:00 Jedni z sukcesem sprawdzają się w biznesie i gratulują sobie, że nie są skazani na obniżone ostatnio zarobki parlamentarzystów oraz łaskę wyborców. Inni zakładają partie i próbują wrócić na Wiejską. 20
  • Dał nam przykład PiS, jak zwyciężać mamy 5 sie 2018, 20:00 Po zmianie władzy dzisiejsza opozycja będzie miała pokusę, by patologiczne mechanizmy stworzone przez obecną władzę wykorzystać do rozprawy z PiS – mówi Leszek Miller, były premier. 24
  • Sprowadzimy rząd na ziemię 5 sie 2018, 20:00 Nie pozwolimy upolitycznić naszych protestów. Będziemy gonić z nich polityków opozycji – mówi Piotr Duda, przewodniczący Solidarności. 28
  • Rozwibrowane państwo 5 sie 2018, 20:00 Poziom wściekłości, nienawiści i histerii jest już w Polsce tak wysoki, że wielu rozsądnym do tej pory ludziom odbiera zdolność normalnego funkcjonowania i racjonalnej oceny sytuacji. Ostatnim przykładem jest rozpowszechnianie w... 31
  • Ludzie umierają, jadąc 5 sie 2018, 20:00 Polscy kierowcy jeżdżą najgorzej w Europie. Do największej liczby poważnych wypadków dochodzi latem. 32
  • Jak PiS zbudował społeczeństwo obywatelskie 5 sie 2018, 20:00 Zadaniem opozycji ulicznej jest obrona demokracji przed zakusami władzy. W Polsce każdy ma na to własną metodę. 37
  • Tanie latanie 5 sie 2018, 20:00 Irlandia, Hiszpania, Portugalia, Belgia, Niemcy i Holandia – w tych krajach załogi samolotów Rayanairu zapowiedziały kolejne strajki. Konflikt wewnątrz firmy wręcz się rozrasta. Paradoksalnie korzysta na tym Polska. 41
  • Czeski lew na polskich torach 5 sie 2018, 20:00 Na polskich torach jeździ już 14 różnych przewoźników, właśnie dołącza do nich 15. – prosto z Czech. W przyszłym roku zaś wchodzą w życie przepisy UE mające zliberalizować rynek. 44
  • Koniec wojny, ale nie koniec przemocy 5 sie 2018, 20:00 Rebelia w Syrii dogorywa. Sojusznicy USA ponieśli klęskę w starciu z reżimem wspieranym przez Iran i Rosję. 49
  • Osmanen Germania, czyli problemy z multi-kulti 5 sie 2018, 20:00 W zeszłym miesiącu minister spraw wewnętrznych RFN podjął decyzję o zakazaniu działalności organizacji Osmanen Germania BC. Horst Seehofer – bo o nim mowa – to jedna z najważniejszych figur politycznych w Berlinie. Lider CSU (choć od... 52
  • Łuszczyca nie jest zakaźna 5 sie 2018, 20:00 Pacjenci z łuszczycą mają chore nie tylko ciało, ale też duszę – mówi prof. Aleksandra Lesiak z Kliniki Dermatologii, Dermatologii Dziecięcej i Onkologicznej UM w Łodzi. 54
  • Bardzo ciężki problem 5 sie 2018, 20:00 Powiedzieć osobie z otyłością, żeby schudła, to tak jak powiedzieć osobie z depresją, żeby zaczęła się cieszyć życiem. Otyłość jest chorobą, którą trzeba leczyć. A najlepiej – jak każdej chorobie – jej zapobiec. 57
  • Rozdęta dolegliwość 5 sie 2018, 20:00 Wzdęcia mogą dotyczyć każdego. Mało kto jednak wie, że mogą się pojawiać jako skutek uboczny leków przyjmowanych przy chorobach cywilizacyjnych – chociażby cukrzycy czy nadciśnieniu. 60
  • Nowe nadzieje 5 sie 2018, 20:00 O nowych terapiach w diabetologii mówi prof. Grzegorz Dzida, diabetolog z Kliniki Chorób Wewnętrznych UM w Lublinie. 62
  • Cukrzyca pod mobilną kontrolą 5 sie 2018, 20:00 Nowoczesne rozwiązania są w zasięgu ręki. Wystarczą smartfon, prosta aplikacja skomunikowana z glukometrem i już! Aplikacja wspiera pacjenta, analizuje wyniki, informuje o potrzebie zmian. 64
  • Gwiazdy sezonu ogórkowego 5 sie 2018, 20:00 Wymyślanie wakacyjnych sensacji prasowych jest stare jak sama prasa. 68
  • Samotn a Ziemia 5 sie 2018, 20:00 Fantastyka naukowa straszy nas kosmitami, lecz astronomowie szukają planet, które dają nadzieję na to, że nie jesteśmy jedynymi mieszkańcami kosmosu. Tęsknimy za kosmicznym rodzeństwem. 72
  • Kiedyś tyle miała w głowie 5 sie 2018, 20:00 „Moja żona do końca była wierna religii słońca, wiatru i kwiatów. Nie przyjęła ostatniego namaszczenia” – napisał w wiadomości o pogrzebie na warszawskich Powązkach Kamil Sipowicz. 77
  • Zamiast pożegnania Kory 5 sie 2018, 20:00 O Jej śmierci nie umiem powiedzieć nic. Jako człowiek niewierzący zostaję z pustymi rękami. Powiedziałbym coś na pożegnanie, ale nie mam do kogo. 80
  • Rudy na 102 5 sie 2018, 20:00 Przyjazd Eda Sheerana do Polski nie jest tak nagłaśniany jak choćby Beyoncé. Niepozorny z wyglądu muzyk ma jednak równie wielką rzeszę fanów co ona. Na czym polega jego fenomen? 84
  • Tomek w krainie szpiegów 5 sie 2018, 20:00 Dla Toma Cruise’a nie ma rzeczy niemożliwych. Choć tym razem nie skoczył z samolotu i nie łaził po drapaczach chmur, to nowe „Mission: Impossible” okazało się sukcesem jeszcze przed premierą. 86
  • Wydarzenie 5 sie 2018, 20:00 Rozdziobią nas sępy, wrony Wypadałoby zaznaczyć, że choć „Śmierć Stalina” (której filmowa wersja gościła niedawno w kinach) zwykło się nazywać satyrą, mało tu serdecznego śmiechu. Lektura generuje raczej nerwowy i podszyty... 89
  • Muzyka 5 sie 2018, 20:00 ROCK Wizje Urie W 2018 R. ZESPÓŁ, KTÓRY ODEGRAŁ ISTOTNĄ ROLĘ W HISTORII ROCKA XXI W., jest w zasadzie grupą muzyków, którzy realizują wizje Brendona Urie. Obdarzony charakterystycznym, wysokim głosem lider postanowił nie kalkulować... 90
  • Kalejdoskop 5 sie 2018, 20:00 DESIGN Ładne, bo polskie DESIGN Z IMPETEM WKROCZYŁ NA SALONY, DO MUZEÓW I GALERII. Mimo ustawy krajobrazowej wciąż otaczają nas brzydota bilbordów, nadmiar reklam i architektoniczny chaos. Ponieważ mamy ograniczony wpływ na to, co za... 91
  • Książka 5 sie 2018, 20:00 Sztuka w kieszeni Pierwsza myśl: to książka, którą do urlopowego bagażu powinni zapakować ci, którzy ruszają w stronę wielkich miast, gdzie kuszą muzea. Ale czy w czasach łatwego i praktycznie stałego połączenia z Wikipedią ktoś... 92
  • Film 5 sie 2018, 20:00 Neapol spowity kiczem Coś się z Ferzanem Özpetkiem stało. Wierny czytelnik i propagator poezji Wisławy Szymborskiej, Włoch tureckiego pochodzenia, który potrafił świetnie o swojej podwójnej tożsamości opowiadać, mocno zaistniał w... 93
  • Kulturalna trzynastka 5 sie 2018, 20:00 Michał Rusinek POETA, TŁUMACZ, WIELOLETNI SEKRETARZ WISŁAWY SZYMBORSKIEJ 1. Jakie zaległości kulturalne chcesz nadrobić podczas urlopu? Przy łóżku mam stos książek, m.in: Oscar Wilde „De profundis”; Paul Beatty „Sprzedawczyk”;... 94
  • Święto koni 5 sie 2018, 20:00 Silesia Equestrian Tour w Jakubowicach przyciąga zawodników nie tylko jeździeckich potęg, lecz także wielu odległych krajów. Jan Matura Na styku województw: dolnośląskiego, opolskiego i wielkopolskiego, w niepozornej miejscowości... 95
  • Sięgam do niepokojów z przedpokojów 5 sie 2018, 20:00 Inspiracji szukam w życiu. Obserwuję. Słucham. Czytam. 96
  • Krótki urlop 5 sie 2018, 20:00 Połowa lata, a ty wykorzystałeś już prawie cały urlop? Podpowiadamy, jak odpocząć w czasie zaledwie kilku dni wakacji. 97
  • Zrób sobie… Prezesa 5 sie 2018, 20:00 Prezes załatwi, Prezes wszystko może, wiadomo – najlepiej jest być blisko jego ucha, zróbmy więc uszy – a najlepiej – Prezesa w całości. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany