Gwiazdy sezonu ogórkowego

Gwiazdy sezonu ogórkowego

Posąg przedstawiający Nessie w Drumnadrochit
Posąg przedstawiający Nessie w Drumnadrochit / Źródło: Wikipedia / By Immanuel Giel (Own work) [Public domain]
Wymyślanie wakacyjnych sensacji prasowych jest stare jak sama prasa.

Nie zamierzamy tutaj rozstrzygać, czy sześciometrowy pyton, grasujący rzekomo gdzieś w łęgowych lasach nad Wisłą, istnieje naprawdę. Ważne jest, że dramatyczne polowanie na groźnego egzotycznego gada świetnie wpisuje się w historię ogórkowych sensacji. Od dziesięcioleci pojawiają się one po to, żeby utrzymać zainteresowanie czytelników i widzów w środku lata. Część z nich to historie prawdziwe, które normalnie nigdy nie przebiłyby się na czołówki. Część to wyssane z palca sensacyjki, przypominające, że puszące się dziś swoją rolą czwartej władzy media mają bardziej pospolite i znacznie bardziej rozrywkowe pochodzenie. Lato to idealny czas, żeby wrócić do korzeni i celebrować absurdalne, ale przecież zabawne opowieści o gigantycznych rybach, zabójczych wiewiórkach czy morderczych wężach, pełzających w nadwiślańskich zaroślach. Bo jak inaczej w warunkach ostrej konkurencji przyciągnąć uwagę odbiorców w okresie, gdy politycy idą na urlopy, tempo życia spowalnia, a myśli biegną ku plażom i jeziorom? Lub ewentualnie letnim przetworom, którym cały ten okres medialnego wyciszenia zawdzięcza nazwę sezonu ogórkowego.

Karp jak pavarotti

Po raz pierwszy termin „sezon ogórkowy” pojawił się w XIX w. w ojczyźnie prasy, czyli Wielkiej Brytanii. Początkowo stosowali go krawcy, określając w ten sposób wyraźny zastój w interesach. Szybko podchwyciły to gazety. Ich redaktorzy, trochę z braku ważnych wydarzeń, czuli wtedy wyjątkowy przypływ inwencji, niekoniecznie związany z faktami. Stąd też alternatywna dla sezonu ogórkowego – nazwa tego letniego deficytu poważnych newsów: silly season, czyli sezon głupot. Użyto go w 1861 r. na łamach „Saturday Review”. Pismo ubolewało, że poważni czytelnicy uciekają z Londynu na wycieczki do Paryża, oferowane tego lata po raz pierwszy w dziejach na masową skalę przez biuro Thomasa Cooka. To wtedy sensacje świata polityki i biznesu zaczęły ustępować miejsca sensacyjkom. Teksty o kobietach topless, aresztowanych masowo przez francuską policję w Paryżu, walczyły o prymat z imponującymi osiągnięciami wędkarzy czy mewami terroryzującymi podróżnych.

Trwało to całe dekady. Od czasu do czasu poszerzano tylko listę sezonowych sensacji. W latach 50. i 60. zbiorową wyobraźnię zaprzątały opowieści o yeti, którego w Himalajach szukał sam zdobywca Everestu, sir Edmund Hillary. Potem pojawił się potwór z Loch Ness, zwłaszcza gdy w 1974 r. amerykański tropiciel sensacji, Rupert Rines, pokazał zdjęcie, na którym rzekomo widać słynnego Nessie. Z biegiem lat zainteresowanie kompletnie wyssanymi z palca historiami zaczęło słabnąć. Redaktorzy odkryli, że znacznie lepiej sprzedają się sensacje choć trochę zaczepione w rzeczywistości. Dlatego tak wielką popularnością w anglosaskich tabloidach od lat cieszą się krwiożercze wiewiórki i chomiki. Zmienia się tylko kontekst. Kiedyś były one mordercami szkolonymi przez KGB, teraz ich krwiożerczość to wynik uzależnienia od amfetaminy czy cracku, podkradanego narkomanom. Są też pozytywni bohaterowie, jak gigantyczny karp Benson z jeziora Bluebell w Northamptonshire. Brytyjskie media ceniły go za łaskawość, z jaką aż 63 razy dawał się złowić wędkarzom. Gdy w 2009 r. znaleziono go pływającego do góry brzuchem, nawet szacowny londyński „The Times” uznał jego śmierć za wydarzenie godne pierwszej strony, nazywając przerośniętego karpia Pavarottim świata ryb.

Paskuda kontra królis

W Polsce rozgrywanie sezonu ogórkowego w mediach także ma długą tradycję. W złotych latach prasy drukowanej, czyli latach 90., funkcjonowały osobne tytuły rozrywkowe, jak choćby osławione „Skandale”. Pismo wydawał od upadku PRL Aleksander Minkowski, pisarz i scenarzysta, m.in. słynnego serialu „Szaleństwo Majki Skowron”, a także agent SB, infiltrujący członków Związku Literatów Polskich, którego sam był członkiem. W „Skandalach” Minkowskiego sezon ogórkowy trwał cały rok. Zawsze było tam miejsce dla relacji z inwazji agresywnych mrówek, pustoszących brazylijskie miasta, opowieści o ludziach, którzy odebrali poród yeti, czy sensacyjnych doniesień o Pablo Escobarze, ukrywającym się w otoczeniu Lecha Wałęsy. Pewnego lata wielkim echem odbiła się historia o grasujących po Mazurach gwałcicielkach, napadających na samotnych autostopowiczów. Oczywiście nikt ich nigdy nie widział, ale na Mazury ruszyły zastępy śmiałych fanów autostopu, gotowych stawić czoła zagrożeniu, zwłaszcza że „Skandale” donosiły o wyjątkowej urodzie seksualnych drapieżnic.

W wakacyjnych sensacjach nie chodzi przecież o to, żeby króliczka znaleźć, tylko żeby go gonić. Zwłaszcza jeśli króliczek jest królisem, popromiennym mutantem o ciele lisa i głowie królika. Potwór ten terroryzował ponoć w 1990 r. okolice Puszczy Kampinoskiej, przegryzając opony, kable elektryczne, paliwowe czy hamulcowe. Było w tej historii coś z chęci spóźnionego odreagowania katastrofy w Czarnobylu, wcześniej trzymanej w tajemnicy przez komunistyczną cenzurę. A o jej wadze świadczy to, że zajęły się królisem nawet telewizyjne „Wiadomości”. Przed królisem Polska późnego stanu wojennego ekscytowała się też Paskudą z Zalewu Zegrzyńskiego. Ta rodzima odmiana potwora z Loch Ness ukazywała się głównie słuchaczom „Lata z Radiem”, odurzonym upałami i deficytowym w schyłkowym PRL, a do tego ciepłym, piwem.

Paskuda nie była jednak wytworem ich fantazji. Z własnego palca wyssał go Wojciech Mazurkiewicz, satyryk, dziennikarz „Kuriera Polskiego” i współtwórca „Teleexpressu”. Jego potwór przez kilka sezonów był wakacyjną sensacją, umiejętnie podgrzewaną przez „Lato z Radiem”. Mazurkiewicz wymyślał kolejne plotki, które szły potem w Polskę, jak choćby tę, że pewne oceanarium z USA jest gotowe zapłacić milion dolarów za odnalezienie Paskudy. Miała ona także przyciągnąć uwagę Japończyków, planujących nakręcić katastroficzny film pt. „Paskuda kontra Godzilla”. Pojedynek obu wyimaginowanych potworów miałby sens, bo oba żywiły się zanieczyszczeniami: Godzilla – radioaktywnością, a Paskuda – szlamem spływającym do Zalewu Zegrzyńskiego z warszawskiej kanalizacji. Potwór zaczął obumierać wraz z PRL pod koniec lat 80. Kładziono to nie tyle na karb spadku zainteresowania powtarzanym przez kilka sezonów żartem, ile na powstanie oczyszczalni ścieków, która pozbawiła Paskudę pożywienia. Po Paskudzie i królisie nikt już nie ryzykował tworzenia fikcyjnych potworów. W radiu przestrzegano przed tarantulami kryjącymi się w kiściach importowanych bananów, a drukowana w „Fakcie” seria tekstów o wielorybie, płynącym z Bałtyku w górę Wisły i karmionym po drodze śledziami, weszła już do kanonu tabloidowych sensacji.

Ogórki w polityce

Znawcy tematu w ogórkowych sensacjach doszukują się próby odwrócenia uwagi opinii publicznej od realnych problemów. Paskuda z lat 80. miała przykrywać niedostatki dogorywającego w Polsce komunizmu, królis – zawirowania związane z wprowadzaniem planu Balcerowicza i galopującą inflacją. Latem 1996 r. nawet poważne media ekscytowały się poszukiwaniami zbiegłego z ogrodu botanicznego w Powsinie guźca, który ukrył się w Lesie Kabackim na warszawskim Ursynowie. W Polsce trwała wtedy katastrofalna powódź, z którą kompletnie nie radził sobie premier Włodzimierz Cimoszewicz, dlatego telewizja wolała szukać dzikiej afrykańskiej świni niż ofiar powodzi. Dziś też można znaleźć takich, którzy uważają, że pełzający po Mazowszu pyton ma odwracać uwagę od zawłaszczania sądów przez PiS. Tak naprawdę jednak sezony ogórkowe wcale nie omijają świata polityki. Pionierami w tej dziedzinie były tabloidy brytyjskie, które w latach 70. wsiadły na Harolda Wilsona, lidera brytyjskich laburzystów. Wilson przeszedł do historii jako pierwszy premier Wielkiej Brytanii, którego sfotografowano z gołymi kolanami, ale w 1973 r. popełnił jeszcze większe faux pas. Podczas wakacji na wyspie Scilly u wybrzeży Kornwalii Wilson wypadł za burtę swojej łódki i omal nie utonął, bo nie był w stanie o własnych siłach wdrapać się z powrotem. Słabnącego polityka uratowali przechodnie, a jego sztab próbował potem gasić plotki o tym, że Wilson był pijany, zrzucając całą winę na towarzyszącego mu labradora.

Tabloidy miały używanie, o czym świadczyły sensacyjne tytuły typu: „Tajemnica Scilly wypływa na powierzchnię”. W latach 90. polityką grano już w sezonie ogórkowym na całego, często wywołując całkiem polityczne konsekwencje. W Polsce mieliśmy perypetie wicemarszałka Andrzeja Kerna, próbującego odwieść córkę od mezaliansu, który po latach okazał się przygotowaną przez służby specjalne prowokacją, mającą skompromitować znanego polityka prawicy. Niemcy otarli się o wojnę dyplomatyczną z Hiszpanią, gdy „Bild” napisał, że Berlin powinien wykupić Majorkę i zrobić z niej zamorski land. Podobny chwyt zastosowano niedawno w czasie kryzysu greckiego, gdy tabloidy nawoływały do przejęcia za długi wysp greckich, wywołując furię ateńskich polityków. O silnych związkach polityki z sezonem ogórkowym najlepiej świadczy to, że zwyczajowo jego początek wyznaczał dotąd Władimir Putin, fotografując się na początku sierpnia z gołą klatą na koniu, w batyskafie czy przy łowieniu pstrągów na muchę. Sezon ogórkowy dopiero się zaczyna. Dajmy więc szansę prezydentowi Rosji na nową odsłonę. A tymczasem jesteśmy skazani na podążanie tropem wyliniałej skórki po niewidzialnym pytonie. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 32/2018
Więcej możesz przeczytać w 32/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 32/2018 (1847)

  • Spod dywanu wyzierają kły 5 sie 2018, 20:00 To była jedna z najzabawniejszych przygód w mojej dziennikarskiej karierze. Kilka lat temu, podczas kongresu samorządowego, przeprowadzałem wywiad z szefem Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Rozmawialiśmy na scenie teatru w Świdnicy, a na... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 5 sie 2018, 20:00 NOWY PROJEKT POLITYCZNY NA LEWICY, KTÓREMU MIELI PRZEWODZIĆ ROBERT BIEDROŃ I BARBARA NOWACKA, stoi pod znakiem zapytania. A wszystko przez nowelizację ordynacji do Parlamentu Europejskiego. Zgodnie z wyliczeniami ekspertów efektywny próg... 6
  • Obraz tygodnia 5 sie 2018, 20:00 1000 koron czyli 134 euro to wg nowego duńskiego przepisu kara za noszenie burki czy nikabu w miejscu publicznym. Grzywna za powtórne złamanie zakazu będzie 10 razy większa Przegrany Francisco Huizar III Uwiódł mężatkę i sąd w USA... 9
  • Info radar 5 sie 2018, 20:00 Szymański odradzał Szydło stanowisko komisarza W PiS niektórzy myślą już o kolejnych wyborach i funkcjach, jakie będą mogli po nich pełnić. Według naszych informacji walka o stanowisko komisarza unijnego była w PiS wyjątkowo... 10
  • Zdrowy rozum a Sąd Najwyższy 5 sie 2018, 20:00 SĄD NAJWYŻSZY ZDECYDOWAŁ SIĘ ZAWIESIĆ PRZEPISY DOTYCZĄCE WIEKU EMERYTALNEGO SĘDZIÓW I PRZENOSZENIA ICH W STAN SPOCZYNKU DO CZASU ROZPATRZENIA SKARGI NA TE REGULACJE PRZEZ TRYBUNAŁ SPRAWIEDLIWOŚCI UE. To może potrwać około siedmiu... 10
  • UE, frytki, majonez i tatuaże 5 sie 2018, 20:00 CZY KOMISJA EUROPEJSKA NAPRAWDĘ POWINNA ZAJMOWAĆ SIĘ FRANCUSKO-BELGIJSKIM SPOREM O FRYTKI I MAJONEZ ALBO JAKOŚCIĄ FARB UŻYWA NYCH DO TATUAŻU? To są problemy na miarę naszych czasów. Brexit, kryzys migracyjny, praworządność i inne... 12
  • Polskość to nie tylko tańce ludowe 5 sie 2018, 20:00 Za kogo się uważasz? Za litewskiego Polaka. Świętujesz 16 lutego czy 11 listopada? 16 lutego. Urodziłem się w Wilnie i tam się wychowałem, dlatego używam określenia „w Litwie” nie „na Litwie”. Powiem więcej, to świadome... 13
  • Rock jest polityką! 5 sie 2018, 20:00 Lewo Gdy rozmawiam z ludźmi, jeżdżąc po Polsce, większość głośno deklaruje: „Ja nie mam nic wspólnego z polityką”, tak jakby mówiła: „Nie mam nic wspólnego z mafią”. Polityka związana z władzą rzeczywiście bywa mafijna,... 14
  • Zablokować start-upy 5 sie 2018, 20:00 To, jak będzie wyglądać ordynacja wyborcza do Parlamentu Europejskiego, samo w sobie nie ma aż tak wielkiego znaczenia. Symulacje pokazują, że jeśli jej nowa wersja, właśnie zatwierdzona przez Senat, weszłaby w życie, to dwie duże... 15
  • Złoty minister Tuska 5 sie 2018, 20:00 Prawie 13 mln zł zarobili Bartłomiej Sienkiewicz oraz założona przez niego spółka na współpracy z PKN Orlen. Parę miesięcy temu umowę wypowiedziano. 17
  • Politycy na odwyku 5 sie 2018, 20:00 Jedni z sukcesem sprawdzają się w biznesie i gratulują sobie, że nie są skazani na obniżone ostatnio zarobki parlamentarzystów oraz łaskę wyborców. Inni zakładają partie i próbują wrócić na Wiejską. 20
  • Dał nam przykład PiS, jak zwyciężać mamy 5 sie 2018, 20:00 Po zmianie władzy dzisiejsza opozycja będzie miała pokusę, by patologiczne mechanizmy stworzone przez obecną władzę wykorzystać do rozprawy z PiS – mówi Leszek Miller, były premier. 24
  • Sprowadzimy rząd na ziemię 5 sie 2018, 20:00 Nie pozwolimy upolitycznić naszych protestów. Będziemy gonić z nich polityków opozycji – mówi Piotr Duda, przewodniczący Solidarności. 28
  • Rozwibrowane państwo 5 sie 2018, 20:00 Poziom wściekłości, nienawiści i histerii jest już w Polsce tak wysoki, że wielu rozsądnym do tej pory ludziom odbiera zdolność normalnego funkcjonowania i racjonalnej oceny sytuacji. Ostatnim przykładem jest rozpowszechnianie w... 31
  • Ludzie umierają, jadąc 5 sie 2018, 20:00 Polscy kierowcy jeżdżą najgorzej w Europie. Do największej liczby poważnych wypadków dochodzi latem. 32
  • Jak PiS zbudował społeczeństwo obywatelskie 5 sie 2018, 20:00 Zadaniem opozycji ulicznej jest obrona demokracji przed zakusami władzy. W Polsce każdy ma na to własną metodę. 37
  • Tanie latanie 5 sie 2018, 20:00 Irlandia, Hiszpania, Portugalia, Belgia, Niemcy i Holandia – w tych krajach załogi samolotów Rayanairu zapowiedziały kolejne strajki. Konflikt wewnątrz firmy wręcz się rozrasta. Paradoksalnie korzysta na tym Polska. 41
  • Czeski lew na polskich torach 5 sie 2018, 20:00 Na polskich torach jeździ już 14 różnych przewoźników, właśnie dołącza do nich 15. – prosto z Czech. W przyszłym roku zaś wchodzą w życie przepisy UE mające zliberalizować rynek. 44
  • Koniec wojny, ale nie koniec przemocy 5 sie 2018, 20:00 Rebelia w Syrii dogorywa. Sojusznicy USA ponieśli klęskę w starciu z reżimem wspieranym przez Iran i Rosję. 49
  • Osmanen Germania, czyli problemy z multi-kulti 5 sie 2018, 20:00 W zeszłym miesiącu minister spraw wewnętrznych RFN podjął decyzję o zakazaniu działalności organizacji Osmanen Germania BC. Horst Seehofer – bo o nim mowa – to jedna z najważniejszych figur politycznych w Berlinie. Lider CSU (choć od... 52
  • Łuszczyca nie jest zakaźna 5 sie 2018, 20:00 Pacjenci z łuszczycą mają chore nie tylko ciało, ale też duszę – mówi prof. Aleksandra Lesiak z Kliniki Dermatologii, Dermatologii Dziecięcej i Onkologicznej UM w Łodzi. 54
  • Bardzo ciężki problem 5 sie 2018, 20:00 Powiedzieć osobie z otyłością, żeby schudła, to tak jak powiedzieć osobie z depresją, żeby zaczęła się cieszyć życiem. Otyłość jest chorobą, którą trzeba leczyć. A najlepiej – jak każdej chorobie – jej zapobiec. 57
  • Rozdęta dolegliwość 5 sie 2018, 20:00 Wzdęcia mogą dotyczyć każdego. Mało kto jednak wie, że mogą się pojawiać jako skutek uboczny leków przyjmowanych przy chorobach cywilizacyjnych – chociażby cukrzycy czy nadciśnieniu. 60
  • Nowe nadzieje 5 sie 2018, 20:00 O nowych terapiach w diabetologii mówi prof. Grzegorz Dzida, diabetolog z Kliniki Chorób Wewnętrznych UM w Lublinie. 62
  • Cukrzyca pod mobilną kontrolą 5 sie 2018, 20:00 Nowoczesne rozwiązania są w zasięgu ręki. Wystarczą smartfon, prosta aplikacja skomunikowana z glukometrem i już! Aplikacja wspiera pacjenta, analizuje wyniki, informuje o potrzebie zmian. 64
  • Gwiazdy sezonu ogórkowego 5 sie 2018, 20:00 Wymyślanie wakacyjnych sensacji prasowych jest stare jak sama prasa. 68
  • Samotn a Ziemia 5 sie 2018, 20:00 Fantastyka naukowa straszy nas kosmitami, lecz astronomowie szukają planet, które dają nadzieję na to, że nie jesteśmy jedynymi mieszkańcami kosmosu. Tęsknimy za kosmicznym rodzeństwem. 72
  • Kiedyś tyle miała w głowie 5 sie 2018, 20:00 „Moja żona do końca była wierna religii słońca, wiatru i kwiatów. Nie przyjęła ostatniego namaszczenia” – napisał w wiadomości o pogrzebie na warszawskich Powązkach Kamil Sipowicz. 77
  • Zamiast pożegnania Kory 5 sie 2018, 20:00 O Jej śmierci nie umiem powiedzieć nic. Jako człowiek niewierzący zostaję z pustymi rękami. Powiedziałbym coś na pożegnanie, ale nie mam do kogo. 80
  • Rudy na 102 5 sie 2018, 20:00 Przyjazd Eda Sheerana do Polski nie jest tak nagłaśniany jak choćby Beyoncé. Niepozorny z wyglądu muzyk ma jednak równie wielką rzeszę fanów co ona. Na czym polega jego fenomen? 84
  • Tomek w krainie szpiegów 5 sie 2018, 20:00 Dla Toma Cruise’a nie ma rzeczy niemożliwych. Choć tym razem nie skoczył z samolotu i nie łaził po drapaczach chmur, to nowe „Mission: Impossible” okazało się sukcesem jeszcze przed premierą. 86
  • Wydarzenie 5 sie 2018, 20:00 Rozdziobią nas sępy, wrony Wypadałoby zaznaczyć, że choć „Śmierć Stalina” (której filmowa wersja gościła niedawno w kinach) zwykło się nazywać satyrą, mało tu serdecznego śmiechu. Lektura generuje raczej nerwowy i podszyty... 89
  • Muzyka 5 sie 2018, 20:00 ROCK Wizje Urie W 2018 R. ZESPÓŁ, KTÓRY ODEGRAŁ ISTOTNĄ ROLĘ W HISTORII ROCKA XXI W., jest w zasadzie grupą muzyków, którzy realizują wizje Brendona Urie. Obdarzony charakterystycznym, wysokim głosem lider postanowił nie kalkulować... 90
  • Kalejdoskop 5 sie 2018, 20:00 DESIGN Ładne, bo polskie DESIGN Z IMPETEM WKROCZYŁ NA SALONY, DO MUZEÓW I GALERII. Mimo ustawy krajobrazowej wciąż otaczają nas brzydota bilbordów, nadmiar reklam i architektoniczny chaos. Ponieważ mamy ograniczony wpływ na to, co za... 91
  • Książka 5 sie 2018, 20:00 Sztuka w kieszeni Pierwsza myśl: to książka, którą do urlopowego bagażu powinni zapakować ci, którzy ruszają w stronę wielkich miast, gdzie kuszą muzea. Ale czy w czasach łatwego i praktycznie stałego połączenia z Wikipedią ktoś... 92
  • Film 5 sie 2018, 20:00 Neapol spowity kiczem Coś się z Ferzanem Özpetkiem stało. Wierny czytelnik i propagator poezji Wisławy Szymborskiej, Włoch tureckiego pochodzenia, który potrafił świetnie o swojej podwójnej tożsamości opowiadać, mocno zaistniał w... 93
  • Kulturalna trzynastka 5 sie 2018, 20:00 Michał Rusinek POETA, TŁUMACZ, WIELOLETNI SEKRETARZ WISŁAWY SZYMBORSKIEJ 1. Jakie zaległości kulturalne chcesz nadrobić podczas urlopu? Przy łóżku mam stos książek, m.in: Oscar Wilde „De profundis”; Paul Beatty „Sprzedawczyk”;... 94
  • Święto koni 5 sie 2018, 20:00 Silesia Equestrian Tour w Jakubowicach przyciąga zawodników nie tylko jeździeckich potęg, lecz także wielu odległych krajów. Jan Matura Na styku województw: dolnośląskiego, opolskiego i wielkopolskiego, w niepozornej miejscowości... 95
  • Sięgam do niepokojów z przedpokojów 5 sie 2018, 20:00 Inspiracji szukam w życiu. Obserwuję. Słucham. Czytam. 96
  • Krótki urlop 5 sie 2018, 20:00 Połowa lata, a ty wykorzystałeś już prawie cały urlop? Podpowiadamy, jak odpocząć w czasie zaledwie kilku dni wakacji. 97
  • Zrób sobie… Prezesa 5 sie 2018, 20:00 Prezes załatwi, Prezes wszystko może, wiadomo – najlepiej jest być blisko jego ucha, zróbmy więc uszy – a najlepiej – Prezesa w całości. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany