Bezradni, bezbronni,źli

Bezradni, bezbronni,źli

Bonnie i Clyde
Bonnie i Clyde / Źródło: Wikimedia Commons / Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych/domena publiczna
W „The Highwaymen” John Lee Hancock odziera Bonnie i Clyde’a z romantyzmu. Współczesna Ameryka dorosła do konfrontacji z własnymi mitami. Żegna się z legendami, w rytmie których przez dekady biły teksańskie serca.

Przeszyte przez 130 pocisków ciała Bonnie i Clyde’a nie opadają tu na ziemię w zwolnionym tempie jak w klasycznym filmie Arthura Penna z 1967 r. Bo w „The Highwaymen” nic nie jest spektakularne. Ani życie morderców zmuszonych do wiecznej ucieczki, ani pościg za nimi. Nawet zasadzkę, w której zginęli, John Lee Hancock pokazuje wyłącznie jako krwawą jatkę. Bo jakim triumfem sprawiedliwości jest posłanie dwojga ludzi do piachu? Reżyser opowiada historię zabójców z perspektywy strażników Teksasu, którzy zakończyli ich morderczy rajd. Dawni szeryfowie są już na emeryturze. Świat poszedł do przodu, samotnych wilków ze strzelbą w dłoni zastąpiła działająca w granicach prawa, profesjonalna policja. Ale powstrzymanie Bonnie i Clyde’a wymaga specjalnych środków.

Dlatego dwóch mężczyzn (granych przez Kevina Costnera i Woody’ego Harrelsona) znów przypina kabury z coltem do paska i rusza w drogę. Bezsensowna przemoc – to ona napędza świat „The Highwaymen”. Kolejne zbrodnie przestępców świadomych, że zaszli już za daleko i mogą tylko przesuwać w czasie swoją egzekucję. Ale i gorycz stróżów prawa. Zabili w życiu dziesiątki ludzi. Po latach będę musieli wycelować broń w kolejnego człowieka i pociągnąć za spust. Z odrazą patrzą na gloryfikujące zbrodniarzy nagłówki gazet, sensacyjne relacje z naznaczonej krwią drogi kochanków, koślawe napisy wymalowane farbą na stodołach: „Dalej, Bonnie i Clyde!”. – Starałem się pokazać przeszłość ze współczesnego punktu widzenia – komentuje Hancock. – Znalazłem w niej historię o popularności i narodzinach kultury celebrity. Przestępcy świadomie kreowali wizerunek, wysyłali swoje zdjęcia i teksty do prasy. Byli jak Kardashianki, tylko z krwią na rękach. Dzisiaj tweetowaliby częściej niż Donald Trump. „The Highwaymen” staje się próbą odpowiedzi na pytanie, dlaczego Teksańczycy wynieśli wyjętych spod prawa kochanków na piedestał. A przecież to tylko jeden z wielu filmów, w których artyści obserwują konsekwencje, jakie środkowe stany ponoszą za własne mity. Za źle pojmowaną wolność i fantazje o kowbojach na prężnych mustangach.

Kochankowie czasów depresji

„Znacie losy Jessego Jamesa/ jak przeżył życie i zginął/ lecz jeśli potrzeba wciąż w was się tli/ nowych lektur odkrycia/ oto historia jest Bonnie i Clyde’a” – tak zaczynał się liczący 16 zwrotek wiersz, jaki zostawiła po sobie Bonnie Parker. A świat wsłuchał się w jej słowa. Powstały dziesiątki filmów i piosenek na cześć pary zabójców. W teledysku Brigitte Bardot i Serge Gainsbourg spacerują z bronią w dłoniach, w musicalu pod różnymi szerokościami geograficznymi aktorzy śpiewają: „Gdy się budzę, moja Bonnie pierwszą myślą teraz jest. I dotychczas nigdy tak nie czułem się. Jest w lusterku, gdy się golę, z kubka kawy uśmiech śle”.

Do dzisiaj do miejsc urodzenia i śmierci morderców podróżują autokary turystów, w Stanach odbywa się festiwal im poświęcony, zaś rewolwery, które znaleziono przy ich zwłokach, sprzedano w 2012 r. za ćwierć miliona dolarów każdy. A najmocniej w umysły widzów wdarł się klasyczny film z Warrenem Beattym i Faye Dunaway. Reżyser stworzył opowieść o dwojgu ludzi pragnących wyrwać się z zapyziałego świata teksańskich miasteczek, z biedy i płaskich pogawędek z kierowcami ciężarówek, którzy klepią Bonnie po pośladkach, gdy podaje im kawę. A jedyną szansę na lepsze życie widzą w napadach na banki. To charakterystyczne. Jedni odnajdują w tej legendzie opowieść o bezgranicznej miłości, inni o wolności. Ale trudno o niej myśleć bez kontekstu zapaści gospodarczej w kraju.

W powszechnej świadomości, wbrew faktom, Bonnie i Clyde wyrośli na teksańskich Robin Hoodów okradających banki żerujące na porządnych ludziach. Ich historia powraca w momentach narastania antypaństwowych nastrojów. Penn też przecież zrealizował swoje dzieło w czasach wybuchu kontrkultury, wojny w Wietnamie i nieufności wobec wszelkich instytucji. Tworzenie podobnych mitów nie pozostaje jednak bezkarne: – W Teksasie żyjemy w stworzonej przez nich kulturze, która ciągle napędza działalność kryminalną – mówił historyk John Neal Philips w dokumencie „Chasing Bonnie & Clyde”. Film jest dowodem na żywą pamięć o gangu Barrowa. Ale także na aktualność mechanizmów, które działały osiem dekad wcześniej. Reżyserzy Oliver Lambert i Thomas Salva równolegle opowiadają tu historię zabójców z lat 30. i diagnozują współczesny Teksas. Porównują sytuację gospodarczą, która wówczas stała za przestępczością, do dzisiejszej. Opisują brak perspektyw nastolatków, zwłaszcza tych z dysfunkcyjnyc rodzin, dorastających wśród przemocy, dla których akces do młodocianych gangów wydaje się oczywistym sposobem na życie. Wreszcie przypominają, że Clyde Barrow przed pobytem w więzieniu był ledwie drobnym rzezimieszkiem i dopiero odsiadka zaraziła go okrucieństwem. I znów: na tym tle badają jeden z najsurowszych systemów penitencjarnych Ameryki. Twórcy obnażają fałsz myślenia, że bezlitosne wyroki przeciwdziałają przestępczości. Rozmawiają z osadzonymi i pokazują, jak zakłady poprawcze zmieniają się w szkołę kryminalistów. Jak budzą w osadzonych gniew i uczą prawa pięści. Zza ich murów w świat wychodzą kolejne generacje Barrowów.

Upadek kowboja

Jednak Bonnie i Clyde są produktami szerszej wizji człowieka, którą z pokolenia na pokolenie przekazywali sobie mieszkańcy najbardziej „amerykańskich” stanów Ameryki. I dzisiaj coraz częściej artyści biorą na celownik ten właśnie wzór. Pokutujący w Stanach wizerunek mężczyzny, dla którego wolność oznacza niezależność od innych i samowystarczalność. Który w swojej szorstkości nie okazuje uczuć i słabości i podąża przez życie w zgodzie z własnym kodeksem etycznym. „Minęły już czasy obrabiania banków i przepuszczania łupu w kasynie” – wzdycha stary facet w „Aż do piekła” Davida MacKenziego. Ale też nie przyszły nowe. W prowincjonalnym Teksasie dawni królowie prerii piją piwo wśród pustych ulic i barów, zdezelowanych pick-upów i zaniedbanych, pustych stodół. Stają na gankach domów dziedziczonych po ojcach w kapeluszach, z coltami za pasem. Ale pozostają bezradni, gdy razem z ziemią przejmowaną przez banki tracą to, co dla nich najważniejsze: poczucie godności. Przeżarci przez frustrację są w stanie zrobić wszystko, by odzyskać dumę.

– Dzisiaj istnieją dwie Ameryki – mówił scenarzysta Taylor Sheridan. – Opowiadam w kinie o mojej, chłopaka wychowanego na ranczu w Teksasie, które moja rodzina straciła w 1993 r. Pokazuję Amerykę dziesiątkowaną przez rozwody, zadłużoną, przekonaną, że współczesność chce jej odebrać wolność. Dwaj bracia z „Aż do piekła”, pozbawiona środków do życia rodzina z „Do szpiku kości” Debry Granik, grany przez Nicholasa Cage’a ekswięzień z „Joego” Davida Gordona Greena. Świat z filmów o Teksasie, Luizjanie, Oklahomie, Missouri zaludniają przegrani bohaterowie. Ludzie w klinczu emocjonalnym, niepogodzeni ze sobą, złamani. Czasem wydają się śmieszni, jak policjant rasista z „Trzech billboardów za Ebbing, Missouri”.

Ale przecież i on odkrywa przed widzem swój wewnętrzny dramat. Na podobnie zagubionych ludzi trafi chłopiec z „Polegaj na mnie” Andrew Haigha, kiedy wyruszy w samotną podróż po pustych przestrzeniach środkowej Ameryki. Jego ojciec przez ostatnie lata lawirował między dorywczymi pracami, seksem z przypadkowymi kobietami, chwilowymi alkoholowymi uniesieniami i bolesnymi upadkami. Aż zginął po jednej z pijackich bójek, zostawiając nastolatka samego. Postscriptum zaś dopisuje Sheridan w serialu, który właśnie debiutuje w Polsce na antenie Paramount Channel. W „Yellowstone” (też z Kevinem Costnerem) wojna między światami Indian a kowbojów nigdy się nie zakończyła, zmieniły się tylko sposoby walki. W ich spór dodatkowo wkraczają deweloperzy, którzy przejmują ziemię i wznoszą na dawnych farmach apartamentowce. Zarówno kowbojski, jak i indiański etos okazują się tylko zasłonami dymnymi dla chciwości, pragnienia władzy i chęci dominacji. Cóż, Bonnie i Clyde przynajmniej wierzyli w miłość.

Okładka tygodnika WPROST: 16/2019
Więcej możesz przeczytać w 16/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:

Spis treści tygodnika Wprost nr 16/2019 (1882)

  • Niech liczy się pieniądz 14 kwi 2019, 20:00 Przewrotny tytuł do wydania na Wielkanoc, nieprawdaż? Ale zupełnie serio. Choć z lekką grą słów, przyznaję. Cała sprawa polega na tym, jak traktujemy pieniądz, przynajmniej generalnie. Prywatnie raczej nie dzielimy włosa na czworo,... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 14 kwi 2019, 20:00 Plotki plotkami, ale minister Zalewska jakoś staje bokiem na posiedzeniu rządu, inaczej niż wszyscy inni ministrowie. I ten niepokój w oczach... MNOŻĄ SIĘ PLOTKI O RYCHŁYM ODWOŁANIU Z RZĄDU ANNY ZALEWSKIEJ, MINISTER EDUKACJI NARODOWEJ.... 6
  • Obraz tygodnia 14 kwi 2019, 20:00 10 tys. zł za jeden odcinek „Sanatorium miłości” plus 8 tys. za jeden odcinek „Rolnik szuka żony” zarabia naczelna swatka TVP Marta Manowska Przegrana Anna Zalewska Skłamała, twierdząc, że MEN nie zbiera informacji o tym, kto... 10
  • Info radar 14 kwi 2019, 20:00 Benedykt kontra Franciszek Czy Benedykt XVI stanie na czele opozycji wobec Franciszka? Takie obawy słychać wśród zachodnich teologów. A wszystko po tym, jak emerytowany papież niespodziewanie opublikował w językach włoskim, angielskim i... 12
  • Sygnał dla władzy 14 kwi 2019, 20:00 STRAJK NAUCZYCIELI TO COŚ WIĘCEJ NIŻ WALKA O PODWYŻKI WYNAGRODZEŃ. To także sygnał dla władzy – nie jesteście wszechwładni i nie jesteście bezkarni. Nauczyciele strajkują, bo chcą podwyżek wynagrodzeń, jednak skala tego protestu... 13
  • Trzeba się przyglądać rządzącym 14 kwi 2019, 20:00 Rozmowa z Marianem Opanią, aktorem 14
  • Pieniądze za strajk 14 kwi 2019, 20:00 Lewo POGARDA WŁADZY DLA NAUCZYCIELI I PIELĘGNIAREK JEST NIEMAL TAK DUŻA JAK SPOŁECZNE ZAPOTRZEBOWANIE NA TE ZAWODY. Dlaczego? Być może dlatego, że są to zawody związane z tzw. powołaniem i władza uważa, że czy się płaci, czy nie, to... 16
  • Nawrócenie jest OK 14 kwi 2019, 20:00 Postanowiłem się całkowicie oddać w Boskie ręce, wyzbyć się wątpliwości i uprzedzeń. Nagle poczułem chłód na karku… – wspomina reżyser Patryk Vega, jeden z nawróconych ostatnio znanych Polaków. 19
  • Bóg ma poczucie humoru 14 kwi 2019, 20:00 Wielu księży uważa, że zawsze będą mieli pełne kościoły, ale to złudzenie. Tyle że nadchodzący kryzys przyniesie oczyszczenie – przekonują Jadwiga Basińska, Dariusz Basiński i Jacek Borusiński z Mumio. 24
  • Radość jest częścią Pawła 14 kwi 2019, 20:00 Dla jednych ratunkiem będzie śmiech, dla innych niekończący się płacz. Każdy ma prawo przeżywać stratę na swój własny sposób i nikomu nic do tego – mówi Magdalena Adamowicz, żona zamordowanego prezydenta Gdańska. 30
  • Ludzie skuci lodem 14 kwi 2019, 20:00 Pokolenie, które przeżyło Holokaust, milczało. Powojenne też milczało. Ja mówię „stop”. Czwarte już nie dostanie tej traumy – mówi Patrycja Dołowy, autorka książki „Wrócę, gdy będziesz spała”. Zebrała w niej historie dzieci ocalałych z Zagłady i ich powikłanych relacji z matkami. 34
  • Zamrażanie ciężarówek 14 kwi 2019, 20:00 Nie udała się próba proceduralnej obstrukcji, której celem było zablokowanie w Parlamencie Europejskim pakietu mobilności. Głośno było ostatnimi dniami w Polsce o tej sprawie co najmniej z dwóch powodów. Najpierw dlatego, że w Brukseli... 37
  • Polityczne życie po życiu 14 kwi 2019, 20:00 Kiedyś się nam wydawało, że nie istnieje życie poza Sejmem. Tymczasem istnieje i może być równie ciekawe – przekonują byli politycy. 38
  • Pan Marian jedzie na roboty 14 kwi 2019, 20:00 Pociąg relacji Warszawa–Berlin. Chyba pierwszy raz, odkąd nim jeżdżę regularnie, czyli od trzech lat, przyjeżdża do Poznania o czasie. Tutaj zawsze wsiadam. W Warsie czwórka Polaków (tak między 45 a 55 lat) prowadzi tak głośną... 43
  • Broniarz kontra dobra zmiana 14 kwi 2019, 20:00 Szef ZNP Sławomir Broniarz przetrzymał jedenastu ministrów edukacji, ale dopiero teraz wywołał ogólnopolskie zamieszanie, które może mieć wpływ na wynik wyborów parlamentarnych. 45
  • Sztukmistrz z Żoliborza 14 kwi 2019, 20:00 Strajk nauczycieli trwa już od tygodnia i jego końca nie widać. Rząd wybrał strategię konfrontacji i zmęczenia przeciwnika. PiS zagrał va banque. Nauczyciele to jedna z największych grup zawodowych w kraju. Jest ich ponad 400 tys. –... 47
  • Areszt nasz powszedni 14 kwi 2019, 20:00 Bez wniosku o tymczasowy areszt to d..., nie sprawa. Służby i prokuratura rozliczane są na podstawie statystyk – mówi oficer CBŚP. Prokurator dodaje: – Często wnioski o areszt są z sufitu, ale jest katalog spraw, gdzie o areszt trzeba wystąpić, i tyle. 48
  • Wielka moda nad Wisłą 14 kwi 2019, 20:00 Na światowej mapie luksusu Polska jest wciąż peryferyjnym rynkiem, ale i tak co rusz wchodzą do nas ekskluzywne domy mody. Wkrótce dołączy do nich kultowy Hermès Paris. 52
  • Whisky coraz popularniejsza 14 kwi 2019, 20:00 Polacy zmieniają swój stosunek do alkoholi, zastępując typowo polskie trunki szlachetniejszymi i importowanymi nawet z odległych zakątków globu. 56
  • Hossa Bessa 14 kwi 2019, 20:00 Flexibiznes Michał Kiciński, jeden z najbogatszych Polaków i współtwórca sukcesu gry „Wiedźmin”, idzie w gastronomię. Razem z popularną siecią hamburgerowni Bobby Burger powołał spółkę Real Food, która będzie stawiać na...... 57
  • Samorządowcy się martwią i robią swoje 14 kwi 2019, 20:00 Nastroje się nieco pogorszyły – wynika z oficjalnych i nieoficjalnych rozmów na Europejskim Kongresie Samorządów. Co nie znaczy, że lokalni włodarze kapitulują. Nie znają takiego pojęcia. 58
  • Samorządy rządzą lepiej niż rząd 14 kwi 2019, 20:00 Jak ocenia pan kondycję finansową samorządu w Polsce? Artur Tusiński, burmistrz Podkowy Leśnej: Generalnie mógłbym mówić tylko o pozytywach. Samorządy są coraz sprawniejsze w zarządzaniu finansami, pozyskują inwestorów, środki,... 60
  • Trzeba oddać nam głos 14 kwi 2019, 20:00 Jaką przyjęliście strategię gospodarowania finansami w powiecie? Jan Grabkowski, starosta powiatu poznańskiego: Nasze wydatki bieżące mają 100-proc. zabezpieczenie finansowe. Jeśli do tego, co zostanie w naszym budżecie, dodamy 100-proc.... 60
  • Dobroczynność na manowcach 14 kwi 2019, 20:00 Powszechnie szanowane instytucje charytatywne ostatnio oskarżane są o morderstwa, tortury, molestowanie seksualne, wspieranie niewolnictwa, a nawet handel bronią. Może warto przyjrzeć się uważniej, na co idą nasze datki? 63
  • Kłopoty ulubieńca salonów 14 kwi 2019, 20:00 Premier Kanady Justin Trudeau był do niedawna ulubieńcem politycznych salonów. Wszystko się zmieniło z powodu oskarżeń o tuszowanie skandalu korupcyjnego. 66
  • Australia to świetny kraj 14 kwi 2019, 20:00 Australia to nie jest kraj, do którego można przyjechać bez pieniędzy i pomysłu, licząc, że jakoś to będzie – mówi Piotr Ferenc, założyciel i właściciel firmy Pacific Center. 69
  • Głodny mózg nas oszukuje 14 kwi 2019, 20:00 Niedożywiony mózg pokazuje zupełnie inny obraz niż w rzeczywistości, dlatego osoba z anoreksją widzi się jako osobę skrajnie otyłą. Z kolei osoby nadmiernie się objadające czują emocjonalny głód, silniejszy od fizycznego – mówi prof. Katarzyna Kucharska. 70
  • Jeść i się nie przejeść 14 kwi 2019, 20:00 Święta wielkanocne to dla wielu osób czas rozpusty po kilkutygodniowym poszczeniu. Jak wspomóc układ pokarmowy, gdy nie potrafimy sobie odmówić kolejnego jajka z majonezem? 72
  • Bezradni, bezbronni,źli 14 kwi 2019, 20:00 W „The Highwaymen” John Lee Hancock odziera Bonnie i Clyde’a z romantyzmu. Współczesna Ameryka dorosła do konfrontacji z własnymi mitami. Żegna się z legendami, w rytmie których przez dekady biły teksańskie serca. 74
  • Gorycz strażnika Teksasu 14 kwi 2019, 20:00 Mamy dzisiaj mnóstwo wkurzonych staruszków, którzy czują, że jeszcze za wcześnie na wycofanie się z życia. Chcą być użyteczni, a nie siedzieć w kapciach przed telewizorem, czekając na śmierć – mówi Kevin Costner, gwiazda „The Highwaymen”. 77
  • Superstar z Czerniakowa 14 kwi 2019, 20:00 Nie był wybitnym pisarzem, nie był wybitnym wokalistą, a jednak jest wybitną postacią polskiej kultury. Popularność Stanisława Grzesiuka trwa już 60 lat i nie przygasa, lecz rośnie. A jego twórczość pomaga opisać współczesność. 78
  • Poczucie kresu 14 kwi 2019, 20:00 Boję się, że dekady pracy nad społeczeństwem mogą się obrócić w proch w mgnieniu oka – mówi reżyser „Schyłku dnia”, László Nemes. 82
  • Szumy, trzaski i tortury 14 kwi 2019, 20:00 Elfriede Jelinek, muz. Wojtek Blecharz, „RECHNITZ. OPERA – ANIOŁ ZAGŁADY”, reż. Katarzyna Kalwat, TR Warszawa Spektaklem „Rechnitz. Opera – Anioł Zagłady” Katarzyna Kalwat potwierdza szczególne miejsce, jakie już zajmuje w... 83
  • Film 14 kwi 2019, 20:00 Kronika znoju „PEWNEGO DNIA”, reż. Zsófia Szilágyi, Aurora Films Życie rzadko pozwala marzyć. Są przecież choroba dziecka, zakupy do zrobienia, nadgodziny brane w pracy, żeby jakoś wyjść nad kreskę, bezradna cisza, która coraz... 84
  • Książka 14 kwi 2019, 20:00 Kobieta pracująca Ta książka o Irenie Kwiatkowskiej ma tę przewagę nad wszystkim, co dotąd o niej napisano, że autorowi udało się dotrzeć do nieznanego wcześniej pamiętnika aktorki. Obejmuje on okres dojrzewania, rozterki związane z... 86
  • Kalejdoskop 14 kwi 2019, 20:00 Pionierska operacja „SZÓSTKA”, reż. Kinga Dębska, emisja w niedziele o 21.30 w TVN Bohaterów – marzącą o ciąży 40-latkę i jej męża rozwodnika, młodą kelnerkę i jej powracającego z saksów ojca oraz początkującego prawnika i... 87
  • Ciało pedagogiczne 14 kwi 2019, 20:00 Najbardziej doświadczony przez nauczycieli (a głównie nauczycielki) byłem w latach 1986-1995. Podstawówka i liceum. Zapewne gdyby wtedy ktoś mnie zapytał, czy dobrze życzę tym osobom i czy zasługują na podwyżkę, nie okazałbym... 88
  • Przewodnik po SLOW LIFE Karoliny i Macieja Szaciłłów 14 kwi 2019, 20:00 Dla nas slow life to życie w zgodzie z naturą, nie tylko nas otaczającą, ale też wewnętrzną – mówią Karolina i Maciej Szaciłłowie, autorzy książek o zdrowym stylu życia, zajmujący się zagadnieniami z zakresu slow diet. 91
  • Daję przykład, nie zachęcam 14 kwi 2019, 20:00 Mamy wszystko na wyciągnięcie ręki, możemy być wszędzie, jeść i robić, co tylko chcemy, chodzi o to, by się zatrzymać – o życiu w wersji slow mówi Natalia Przybysz. 94
  • Niepowodzenia bywają źródłem natchnienia 14 kwi 2019, 20:00 Kiedyś nie zastanawiałem się nad metodami wychowawczymi. Narodziny synka zmieniły mój punkt widzenia. Teraz każdy dzień jest okazją do konfrontacji z samym sobą. 95
  • Chrzanić to 14 kwi 2019, 20:00 Staropolski zwyczaj nakazywał poświęcony chrzan zjeść na czczo, chuchnąć trzy razy do komina, a potem można było się objadać. 96
  • Miejski ogród 14 kwi 2019, 20:00 Ogród wcale nie musi być duży, by mógł być przyrodniczą wartością. Każda zielona przestrzeń jest na wagę złota, zwłaszcza w mieście. 97
  • Zrób sobie... Zająca 14 kwi 2019, 20:00 Wielkim susem na nasze łamy wskoczył dziś pan Zając, kandydat do Parlamentu Europejskiego z ramienia partii Wypas. Zajrzyjmy do jej programu. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany