To czas gniewu

To czas gniewu

Kardynałowie, ilustracyjne
Kardynałowie, ilustracyjne / Źródło: Newspix.pl / ZUMA
Część księży potrzebuje znaku, wstrząsu, spektakularnych wydarzeń, przełomu pod tytułem „dymisja episkopatu” – ksiądz Przemysław Śliwiński, rzecznik prasowy archidiecezji warszawskiej.

Czy po filmie braci Sekielskich polski episkopat wrócił na ziemię? Pytam o zmianę podejścia do problemu pedofilii w Kościele.

Kościół w Polsce przeszedł niesamowitą lekcję komunikacji społecznej. Taką, której nie odrobiłby w normalnej sytuacji. Ten film boleśnie uświadomił nam wszystkim w społeczeństwie, nie tylko w Kościele, problem pedofilii od tej najbardziej tragicznej strony – oczami osób poszkodowanych. Pokazał konfrontację sprawców z cierpiącymi pokrzywdzonymi. Żadna statystyka, żadne liczby dotyczące pedofilii w Kościele czy ogóle w społeczeństwie nie uzmysłowią nam, jak bardzo tego typu przestępstwo rzutuje na całe życie poszkodowanej osoby. Rozmawiałem o tym z jednym z biskupów, który spotkał się z pokrzywdzonymi. To go dogłębnie poruszyło i uświadomiło mu, jakie piętno zostawia ten straszliwy czyn na dziecku. Myślę, że to był powód, dla którego papież Franciszek przed lutowym szczytem dotyczącym problemu pedofilii w Kościele nakazał wszystkim przewodniczącym episkopatów spotkać się z poszkodowanymi. W takim sensie duża część społeczeństwa, nie tylko biskupi i księża, „wróciła z innej planety”, zrozumiała lepiej, jakie spustoszenie w człowieku czyni pedofilia. Wielu słów, krzywdzących stwierdzeń, mitów i pozornych usprawiedliwień, które wcześniej padały, teraz już nie da się obronić.

List episkopatu w sprawie pedofilii w Kościele miał zostać odczytany w parafiach w całej Polsce. Tymczasem nie usłyszeli go wierni w diecezji kieleckiej, w kościele pw. Świętego Krzyża w Krakowie oraz w innych parafiach, w tym w Bobrownikach Śląskich, Łęczycy, Oleśnicy, Kamienicy Polskiej czy Grębaninie.

Rada stała episkopatu może jedynie poprosić biskupów o odczytanie listu. Struktura Kościoła od Soboru Watykańskiego II powierza biskupowi prawo do pełni działań w diecezji, w tym także do zobowiązania proboszczów do określonych aktywności.

Na przykład w diecezji kieleckiej biskup zapowiedział, że opublikuje własny list. W archidiecezji warszawskiej natomiast odczytanie listu podczas każdej mszy było obowiązkowe. Wielokrotnie o tym obowiązku przypomnieliśmy. Jedyny wyjątek stanowiły msze pierwszokomunijne i prymicyjne. W takim przypadku księża zostali poinstruowani, żeby go wydrukować, wyłożyć i zachęcać na początku mszy świętej do przeczytania. Znaczące jest to, że wierni sygnalizowali, że list od biskupów na temat pedofilii w Kościele nie został przeczytany w jednym czy drugim kościele. Widać, że instytucja listu pasterskiego, wbrew wcześniejszym postulatom jej unowocześnienia i dostosowania do dzisiejszych czasów, nie tylko ma się dobrze, lecz także jest po prostu oczekiwana i potrzebna. Wierni oczekują oczyszczenia Kościoła z nadużyć i zaniedbań.

A może w części kościołów po prostu księży dotknął syndrom „nie mów nikomu” i nadal trudno im się przyznać do błędów?

Trudno mi odczytywać intencje innych osób. Instrukcje w sprawie odczytania listu były jednoznaczne. W naszej diecezji odczytanie go było obligatoryjne. Wyjątkiem była uroczystość w parafii. Sytuacji nieprzeczytania listu było bardzo niewiele.

Wysłannik papieża abp Scicluna przyjeżdża do Polski. Stworzył raport, po którym biskupi w Chile podali się do dymisji. To może czekać nasz episkopat?

W Chile sytuacja wyglądała inaczej, niż wiemy to z przekazów medialnych. Skandal pedofilski wybuchł tam dopiero po wizycie papieża w styczniu ubiegłego roku. Papież Franciszek nie zdawał sobie sprawy ze skali kryzysu i sam prawdopodobnie został wprowadzony w błąd. Kluczową rolę w Kościele w Chile odegrała zdecydowana reakcja kard. Seána Patricka O’Malleya. To doprowadziło do szybkiego przełomu, w wyniku którego wszyscy biskupi złożyli rezygnację. Papież nie przyjął jednak dymisji całego episkopatu. Nie jest prawdą, że cały episkopat Chile został zdymisjonowany, lecz siedmiu biskupów, zresztą po dokładnym zbadaniu sprawy. Lepszym rozwiązaniem jest audyt wszystkich spraw dotyczących nadużyć duchownych. Trzeba sprawę pedofilii w Kościele wyjaśnić i prześwietlić, przede wszystkim pod kątem sprawców i procedur. Tak jak w czasie badania katastrof lotniczych: celem powinno być znalezienie przyczyny problemu i wyeliminowanie błędu w przyszłości. Możemy być pewni zdecydowanych działań i nadzoru Stolicy Apostolskiej.

„Bez wstrząsu nie da się nic zrobić. Mamy wśród biskupów do czynienia ze stanem umysłowości archaicznej i trzeba użyć młota, rozbić im tę wieżę z kości słoniowej” – twierdzi dominikanin o. Paweł Gużyński. I domaga się dymisji episkopatu. Jest wyraźny rozłam w Kościele?

Część księży potrzebuje znaku, wstrząsu, spektakularnych wydarzeń, przełomu pod tytułem „dymisja episkopatu”. Natomiast Kościół potrzebuje dziś przede wszystkim przemiany mentalnej. Istnieje wśród niektórych kapłanów i wiernych obawa, że szansa oczyszczenia, przed którą stoimy, może nie zostać wykorzystana. Jednak nie popełniajmy błędu generalizacji, nie oskarżajmy wszystkich biskupów o ukrywanie pedofili. Gdyśmy chcieli w to włączyć choćby delegata ds. ochrony dzieci i młodzieży, abp. Wojciecha Polaka, to dokonalibyśmy nadużycia i zmarnowalibyśmy szansę na wiele dobrych i potrzebnych działań na rzecz sprawy.

Z ust księdza Gużyńskiego pada konkretne nazwisko – arcybiskupa Głódzia.

Nowy dokument papieża Franciszka daje konkretny i szybki instrument prawny, by sprawdzić odpowiedzialność każdego biskupa.

O przypadku księdza Cybuli wiedział i mimo to celebrował jego mszę pogrzebową.

Dlatego właśnie tak istotne są nowe instrukcje papieża w ostatnim dokumencie na ten temat. Jedna część jest poświęcona sprawcom, druga procedurom kościelnym. Jeśli jest podejrzenie, że dany przełożony wiedział o przypadku pedofilii i nie zrobił wszystkiego, by go wyjaśnić i ukarać sprawcę, to jego sprawą zajmie się jego metropolita albo – gdy sam jest metropolitą – najstarszy sufragan bądź inna osoba wskazana przez Stolicę Apostolską. Ten instrument ułatwi wdrożenie koniecznych rozwiązań. Pomoże szybko wskazać przyczyny i wyegzekwuje wprowadzenie koniecznych zmian. Podam przykład z naszej diecezji. Ksiądz Olejniczak głosił rekolekcje dla dzieci wbrew zakazowi sądowemu. Wiedział, jaki ma zakaz sądowy, złamał go, poniesie konsekwencje swoich decyzji. Ale ta sytuacja nie zwalnia nas od podjęcia innego kroku naprawczego. Chcemy wzmocnić procedury i obecnie pracujemy nad takim rozwiązaniem, które wprowadzi obowiązek sprawdzania rekolekcjonistów przez proboszczów. Gdy zdarzy się ludzki błąd, procedura będzie chronić dzieci przed jakimkolwiek nadużyciem. Taka sytuacja nigdy nie powinna się powtórzyć.

Ale co z kościelnych procedur, kiedy księża w takich przypadkach kryją się wzajemnie? Naczelny kapelan więziennictwa Adam Jabłoński „obszedł” przepisy, pozwalając księdzu Adamowi, który przyznał się do molestowania ministranta i czeka na wyrok sądowy i który ma teoretycznie zakaz odprawiania mszy i spowiadania, spowiadać u siebie w kaplicy.

W sytuacji, kiedy nie ma jeszcze aktu oskarżenia, ale są zarzuty, władza kościelna zawiesza księdza we wszelkich czynnościach i nakazuje zamieszkanie w określonym miejscu. Może on celebrować mszę prywatnie. Prywatnie oznacza – bez obecności osób trzecich. Jeśli ktoś tłumaczy, że prywatne odprawianie mszy świętej to odprawianie jej w domu z udziałem osób z zewnątrz, to mija się z prawdą. Problem jest w mentalności ludzi Kościoła. Prawo kanoniczne broni i chroni człowieka – dlatego tak ważne jest jego poważne traktowanie. Tu musimy włożyć dużo pracy w pogłębianie tej świadomości.

Ksiądz Tadeusz Isakowicz-Zaleski idzie krok dalej, krytykując episkopat i przyszły fundusz solidarnościowy w Kościele, z którego ma być wypłacane odszkodowanie dla ofiar księży pedofilów. Mówi: „Niech Petz, Kowalczyk i Dziwisz oddadzą rezydencje”.

Za wcześnie dziś mówić o funduszu solidarnościowym. Poczekajmy na jego końcowy projekt, który, jak wiemy, ma się ukształtować w ciągu kilku miesięcy. Obecnie jesteśmy w jednym z największych powojennych kryzysów w Kościele. Takie sytuacje rodzą wiele różnych opinii i trzeba się im przyglądać bardzo rozważnie. To czas gniewu. Z jednej strony to słuszny gniew wiernych. Z drugiej strony to także gniew księży, często wspaniałych i oddanych swojej posłudze, którzy w sposób niezawiniony ponoszą karę za sprawców tych obrzydliwych czynów.

Będzie odpowiedź dla księdza Isakowicza-Zaleskiego?

Ksiądz Isakowicz-Zaleski to zasłużony kapłan. Stoczył batalię o lustrację w Kościele. Poczekajmy na konkretny projekt funduszu. To niełatwa sprawa stworzyć go tak, aby problem rozwiązywał systemowo.

Papież Franciszek mówi, że w sprawie pedofilii Jan Paweł II był wprowadzany w błąd. Przez kogo?

Nie potrafię powiedzieć. Pamiętam postępowanie w sprawie zarzutów pedofilii wobec założyciela Legionistów Chrystusa księdza Marciala Maciela Degollado, które rozpoczęło się już pod koniec pontyfikatu Jana Pawła II i za jego wiedzą. Papież nie zdążył jednak poznać wyników tego śledztwa. W tym czasie mieszkałem w Rzymie i rozmawiałem z księżmi należącymi do Legionistów Chrystusa o tych medialnych wówczas jeszcze oskarżeniach. Mówili o ataku na Kościół, na ich założyciela, w ich ówczesnej opinii człowieka świętego. Nie wiedzieli o złu, którego dokonał, jak bardzo błędny obraz akurat tego człowieka mieli. Pedofile mają właśnie taką zdolność niezwykłego kamuflowania się w różnych środowiskach, tak dokładnie, że trudno ich rozpoznać. Na tym polega również zło przez nich wyrządzane, ponieważ często ukrywane jest za wieloma innymi, dobrymi, czasem wręcz spektakularnymi działaniami, pełnymi pomocy dla innych. Wiemy, że inni przełożeni Legionistów Chrystusa o poważnych przestępstwach swego założyciela wiedzieli – i nie reagowali, nie informowali o tym nikogo. Najprostszą odpowiedzią dla Legionistów, których spotkałem, była więc „medialna nagonka” i „atak na Kościół”. Oto efekt braku transparentności i zmowy milczenia. A kluczowym elementem tego jest ukrywanie przede wszystkim przed przełożonymi, szczególnie przed papieżem. Taki mechanizm trzeba obnażyć i go wyeliminować. Widzę wielką determinację w słowach i działaniach papieża Franciszka, który chce oczyścić Kościół z grzechów pedofilii.

Kościół wyhodował stado wilków?

Powtórzę za prof. Janem Grosfeldem: Kościół niesie życie. Każda osoba, która w imieniu Jezusa nie głosi życia, lecz śmierć, fundując piekło, zamiast prowadzić do Boga, jest wilkiem. Nie ma miejsca dla kapłanów, którzy krzywdzą dziecko.

Okładka tygodnika WPROST: 23/2019
Więcej możesz przeczytać w 23/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 23/2019 (1888)

  • Co nam się udało, a co nie wyszło 2 cze 2019, 20:00 W 1989 r. władze PRL zmuszone okolicznościami – przede wszystkim zapaścią gospodarki – oddały władzę w kraju, wcześniej negocjując warunki, na których się to odbędzie (nie umniejszając zasług wszystkich tych, którzy walczyli o... 4
  • Niedyskrecje parlamentarne 2 cze 2019, 20:00 PISAŁYŚMY W UBIEGŁYM TYGODNIU, ŻE PROF. WALDEMAR PARUCH, politolog, szef rządowego Centrum Analiz Strategicznych, w ostatnich dniach przed głosowaniem opowiadał ludowi PiS-owskiemu, iż według jego analiz Zjednoczona Prawica bez problemu... 6
  • Obraz tygodnia 2 cze 2019, 20:00 100 tys. zł oferował za zgładzenie ministra Zbigniewa Ziobry boss z branży dopalaczowej, za którym wydano już europejski nakaz aresztowania. Wygrana Brigitte Bierlein Została kanclerzem Austrii. Ma 70 lat, była prezesem Trybunału... 9
  • Info radar 2 cze 2019, 20:00 „Czarnobyl” zachwycił krytyków i widzów Rewelacja!”, „Genialny!”, „Najlepsze, co zobaczycie w 2019 r.!” – krytycy nie szczędzą pochwał „Czarnobylowi”, który stał się jednym z najlepiej ocenianych seriali w historii... 10
  • Zwyczajni bohaterowie 2 cze 2019, 20:00 Rozmowa z Emily Watson, aktorką 11
  • Homar i spółka 2 cze 2019, 20:00 Żeby zjeść świeżego homara, nie trzeba jeździć nad daleki ocean. W warszawskiej restauracji L’arc Varsovie to jedno z dań firmowych. 13
  • „Tusku wróć!”, a… może nie wracaj? 2 cze 2019, 20:00 PO zdezorientowana wynikami wyborów nie wie, co robić dalej. I PiS ją ogrywa. Czy powrót Donalda Tuska może ją obudzić? 14
  • Plan Tuska 2 cze 2019, 20:00 Donald Tusk zawiesza dotychczasowy plan powrotu do polskiej polityki. Na razie będzie budował społeczną listę do Senatu. Wciąż nie wyklucza też startu w wyborach prezydenckich. 16
  • Rząd w służbie partii i wyborów 2 cze 2019, 20:00 Powrót Elżbiety Witek, awans Bożeny Borys-Szopy i Dariusza Piontkowskiego, komitet społeczny dla Piotra Glińskiego – to ustalenia Zjednoczonej Prawicy z ubiegłego tygodnia dotyczące rekonstrukcji rządu. 22
  • Rekonstrukcja opozycji 2 cze 2019, 20:00 Koalicja po przegranych wyborach wymyśla się od nowa. – Jak płynie wielki statek i widzi przed sobą skałę, to musi zrobić zwrot przez rufę. Inaczej pójdzie na dno – tłumaczy polityk z władz PO. 26
  • Kilka powyborczych prognoz 2 cze 2019, 20:00 Spodziewałem się bardziej wyrównanego wyniku wyborów europejskich. Mniej więcej takiego, jaki pokazał się w poprzednią niedzielę o 21.00, na podstawie tzw. exit polls. Przypuszczałem więc, że te wybory nie dadzą nam wyraźniejszych... 29
  • Warszawa to nie cała Polska 2 cze 2019, 20:00 Koalicja Europejska przegrała najważniejszy sprawdzian przed październikowymi wyborami, a jej reakcja na porażkę nie daje żadnych nadziei na zwycięstwo opozycji jesienią. 30
  • To czas gniewu 2 cze 2019, 20:00 Część księży potrzebuje znaku, wstrząsu, spektakularnych wydarzeń, przełomu pod tytułem „dymisja episkopatu” – ksiądz Przemysław Śliwiński, rzecznik prasowy archidiecezji warszawskiej. 32
  • Beata Szydło królową Polski 2 cze 2019, 20:00 Ludzie chcą dobrze żyć dzisiaj. Nie w przyszłym życiu, w które nie wierzy nawet część katolików – ale tu, dziś, teraz 35
  • Moja córka i moja córkowa 2 cze 2019, 20:00 Coming out dziecka jest dla rodziców równie trudny jak dla niego samego. Dowiadują się, że nie będą mieli wnuków, że będą żyli w lęku, a politycy, publicyści i uliczni chuligani powtarzają, że ich dziecko to dewiant i pedofil. 37
  • Doda na celowniku 2 cze 2019, 20:00 Ruszył proces przeciwko Dodzie i jej mężowi Emilowi Stępniowi, oskarżonym o nękanie byłego partnera artystki. Jednak w sprawie pojawiły się poważne wątpliwości. Czy piosenkarka padła ofiarą „uknutego planu”? 40
  • Zrobię film o spisku przeciwko Dodzie 2 cze 2019, 20:00 Mówi Emil Stępień, producent filmowy 42
  • Miliard w pudełku 2 cze 2019, 20:00 Gwiazdy pokochały diety pudełkowe. Nie tylko się nimi żywią, ale też na nich zarabiają. Na brzuchach Polaków szybko rośnie rynek dietetycznych cateringów. 44
  • Sprzedawcy kłamstw 2 cze 2019, 20:00 Kiedy twórcy Amber Gold nadal czekają na wyrok, w Polsce posypała się właśnie kolejna piramida finansowa. Tym razem w Ełku, gdzie dwoje zakochanych oszukało ludzi na 60 mln zł. Pieniądze przepuścili na drzewka bonsai i luksusowe samochody. 49
  • Zielona Góra samolotem 2 cze 2019, 20:00 Wakacje to czas zwiększonego zainteresowania podróżami lotniczymi, dalekimi i bliskimi. Ciekawym i od tego sezonu znacznie lepiej skomunikowanym kierunkiem jest Zielona Góra-Babimost. 51
  • Hossa Bessa 2 cze 2019, 20:00 Odkurzanie Zelmera Miksery i odkurzacze marki Zelmer znikają ze sklepowych półek. Niemiecki koncern BSH, który kupił polską firmę w 2013 r. za 500 mln zł, ogłosił, że kończy produkcję małego sprzętu AGD pod marką Zelmer. Roboty... 52
  • Internetowa rewolucja na piątkę 2 cze 2019, 20:00 Internet piątej generacji opuścił już laboratoria. Specjaliści zapowiadają, że jeszcze w tym roku zostaną uruchomione pierwsze testowe sieci 5G. 53
  • Zagryzanie samca alfa 2 cze 2019, 20:00 W UE tworzy się koalicja, której celem jest odsunięcie od władzy dominujących dotąd w Brukseli chadeków. To zła wiadomość dla PO i PSL, będących częścią frakcji chadeckiej. 54
  • Antyaborcyjna krucjata Trumpa 2 cze 2019, 20:00 Dwukrotny rozwodnik, znany z hulaszczego trybu życia, przeprowadza obyczajową rewolucję w USA. Czy obsadzony przez Donalda Trumpa konserwatystami amerykański Sąd Najwyższy zakaże aborcji w USA? 58
  • „Wprost” nagrodził kobiety sukcesu 2 cze 2019, 20:00 Podczas gali ShEO Awards „Wprost” po raz pierwszy uhonorował kobiety osiągające sukces w biznesie, sztuce i życiu społecznym, potrafiące wiele dawać od siebie innym. 62
  • Kobieta w niekobiecej branży 2 cze 2019, 20:00 Stawiamy na wyjątkowość, na unikatowe realizacje – mówi Paulina Piliszek z Myoni Group, laureatka ShEO Awards 2019 w kategorii „Liderka Biznesu”. 70
  • Ksiądz, kowboj i kasety wideo 2 cze 2019, 20:00 W czasach kryzysu kinematografii reżyserzy nie rejestrowali na bieżąco zmieniającej się Polski. Dzisiaj kino nadrabia zaległości. O transformacji i jej długofalowych skutkach opowiadają artyści młodszego pokolenia. 72
  • Co jest, a co będzie 2 cze 2019, 20:00 …czyli najkrótszy z możliwych opis polskiej literatury 30 lat, które upłynęły od ustrojowej transformacji. 76
  • To on, Elton! 2 cze 2019, 20:00 „Rocketman” jest świetną rozrywką. Dexter Fletcher zabiera widzów w przejażdżkę rollercoasterem przez popkulturę kilku dekad. W wagoniku Eltona Johna. 80
  • Wydarzenie 2 cze 2019, 20:00 Z pamięci Krzysztof Bielecki to pisarz wybitny, ale osobny – nie interesuje go opowiadanie prostych historii w łatwy sposób. Narrator wszystkich dotychczasowych utworów Bieleckiego widzi i czuje, że świat mówi w sposób złożony, że w... 83
  • Film 2 cze 2019, 20:00 Wstydliwa frajda RENÉE ZELLWEGER. TO JEJ POWRÓT NA EKRAN MIAŁ PRZYCIĄGAĆ DO SERIALU „WHAT/IF”. A jednak właśnie aktorka i jej pozbawiona mimiki twarz ciągną go w dół. Podobnie jak kicz, tandeta, lukier i dziesiątki klisz, z... 84
  • Muzyka 2 cze 2019, 20:00 Buty Eltona PEWNIE NIE WYBUCHNIE TAKIE SZALEŃSTWO NA ODKRYWANIE NA NOWO ELTONA JOHNA, jak Abby po filmach „Mamma Mia!” czy Queen po „Bohemian Rhapsody”. Ale czy to ważne? Każdy pretekst, by więcej ludzi poznało jego doskonałą,... 85
  • Książka 2 cze 2019, 20:00 Ręka losu Zaczyna się jak nostalgiczna książka dla starszego pokolenia, które jeszcze pamięta gazetę „Świat Młodych” i zainicjowaną w niej legendarną akcję „Niewidzialna ręka”. I dla nieco młodszego, które nie opuszczało... 86
  • Kalejdoskop 2 cze 2019, 20:00 Przemoc i seks O DZIWO, „NEONOMICON” ROZPOCZĄŁ SWÓJ ŻYWOT JAKO CHAŁTURA. Ale jako że odpowiada za serię bodaj najbardziej ekscentryczny, a zarazem i najgenialniejszy żyjący twórca komiksowy, nie może być mowy o dziele przeciętnym.... 87
  • Jak uległem Złemu 2 cze 2019, 20:00 Za późno na spontaniczną lekturę, to jest lektura biorąca wszystko w nawias, lektura historycznoliteracka 88
  • Odtworzyć smaki dzieciństwa 2 cze 2019, 20:00 Ser koryciński domowej roboty, z własnoręcznie upieczonym chlebem na zakwasie albo szynką pozbawioną polepszaczy. Polacy zgłębiają tajniki domowej produkcji kulinarnych dóbr, bo mają dosyć chemicznego posmaku produktów z supermarketów. 91
  • Mistrzów muszę mieć w pobliżu 2 cze 2019, 20:00 Sztuka to piękne przeżycie, w które warto inwestować. Mogę nie zjeść, wydać ostatnie pieniądze, ale wiem, że coś, co zobaczę, usłyszę, na zawsze pozostanie częścią mnie. 94
  • Niedźwiedzie łapy zakładowej stołówce 2 cze 2019, 20:00 W czasach, gdy sól była prawdziwym bogactwem, żupy solne, czyli kopalnie soli, utrzymywały pół Rzeczpospolitej. 95
  • 5 sposbów …walkę z jet lagiem 2 cze 2019, 20:00 Podobno z jet lagiem nie da się wygrać, ale można załagodzić jego objawy. Oto sposoby na walkę ze zmęczeniem towarzyszącym długim lotom. 96
  • Zrób sobie... Marine Le Pen 2 cze 2019, 20:00 Dziś modowe nowinki prosto z Paryża: koniec z liberalną golizną, paniom wiążemy sztywne gorsety i wkładamy barchanowe gatki. Marine Le Pen ogłasza wielki powrót konserwatywnej stylizacji. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany