Polski Budzik pierwszy na świecie

Polski Budzik pierwszy na świecie

Ewa Błaszczyk
Ewa Błaszczyk / Źródło: Newspix.pl / AFPS/PPC/
Komórki z płodów po poronieniu mogą ratować ludzi w śpiączce – przekonują Ewa Błaszczyk i prof. Wojciech Maksymowicz. I opowiadają o nowej metodzie, którą chcą zastosować w Polsce. – Nikt tego jeszcze nie robił! – mówi Maksymowicz.

Pracujecie państwo nad zupełnie nową metodą wychodzenia z komy.

WOJCIECH MAKSYMOWICZ: Śpiączki. Koma jest obcym terminem, brzmi ciekawie, ale my mówimy o śpiączce. W publikacjach pojawił się niedawno inny angielski termin – DOC, czyli niedostatek świadomości. Bo to nie jest tak, że ten stan przez cały czas jest śpiączką. Tak jest w pierwszym okresie, kiedy ktoś nie obudził się po jakimś zdarzeniu i jest bez kontaktu. Po około sześciu tygodniach jest to przetrwała śpiączka, po kolejnych tygodniach – przetrwały stan wegetatywny albo minimalny stan świadomości.

Dawniej nie było metody, która pozwalałaby rozróżnić, czy osoba jest w minimalnym stanie świadomości, czyli jednak jest tak reaktywna, że może zacznie kontaktować, czy też jest w przewlekłym stanie wegetatywnym. Wszystkich wrzucano do jednego worka, numer statystyczny, koniec, nic nie można zrobić, chorzy żyją, ale nie da się ich obudzić. Jednak, jeżeli określi się grupę chorych, którzy rokują, warto zintensyfikować w niej działania stymulujące mózg. Takie działania wykonujemy. Klinika Budzik dla dzieci w Warszawie i Budzik dla dorosłych w Olsztynie prowadzi neurorehabilitację chorych. Dzięki aktywności fundacji opracowano też procedury prawne, które pozwalają na publiczne finansowanie bardzo drogich procedur medycznych, dzięki którym pomagano chorym odzyskać kontakt z otoczeniem.

To jest bardzo unikalna działalność, dlatego jestem w niej partnerem, bo jako neurochirurg pracujący na uniwersytecie jestem zainteresowany szukaniem nowych metod, które mogą wpłynąć na pobudzenie aktywności nieczynnej części mózgu. Wspólnie z profesorami japońskimi, którzy tu przyjechali, podjęliśmy próby leczenia za pomocą stymulacji górnej części odcinka szyjnego. U jednej czwartej chorych zakończyły się one powodzeniem, doszło do nawiązania kontaktu. EWA BŁASZCZYK: W górną część rdzenia szyjnego wkłada się stymulator, który wysyła impulsy elektryczne do mózgu. Ola, moja córka, która jest w śpiączce od 19 lat, ma taki stymulator. Działa w dzień, np. do 22, a na noc wyłącza się i rano znowu się włącza, żeby były godziny aktywne i nieaktywne. U większości osób ta metoda poprawiła funkcjonowanie. Ola była najtrudniejszą pacjentką tego eksperymentu, bo u niej minęło najwięcej czasu od urazu. Innym osobom poszło świetnie, np. zaczęły mówić. WOJCIECH MAKSYMOWICZ: Warto więc to kontynuować.

Coś stoi na przeszkodzie?

WM: Dla Ministerstwa Zdrowia, które decyduje o finansowaniu różnych metod, dowodem ich skuteczności jest to, że sprawdzają się na dużej liczbie chorych. Dzięki naszej metodzie poprawił się stan u czterech na 15 chorych. To nie wystarczy, żeby ministerstwo zaczęło ją finansować. Dla państwa wciąż to jest eksperyment medyczny. Niestety, wiele jest naukowo potwierdzonych procedur, które nie są finansowane. To problem, który dotyczy większości chorób rzadkich. Jeśli trzeba zapłacić bardzo dużo, by leczyć niewielką grupę ludzi, to dla państw niezbyt bogatych, jak nasze, jest to problem. EB: W Polsce to jest eksperyment, ale Japończycy zrobili ponad 300 takich wszczepów i mieli sukces w 70 proc. przypadków.

To nie jest jednak ta nowa metoda, nad którą pracujecie. Na czym polega tamta?

WM: Chcielibyśmy sprawdzić, na ile możliwa jest naprawa uszkodzeń mózgu powodujących brak kontaktu chorych z otoczeniem, w wyniku wprowadzenia neuralnych komórek macierzystych do tych chorych miejsc.

W jaki sposób?

WM: Zamierzamy operacyjnie wprowadzać wyhodowane odpowiednie komórki bezpośrednio w głąb mózgu. Jest to metoda nazywana stereotaksją mózgową, stosowana np. przy leczeniu chorych na chorobę Parkinsona. W śpiączce dotychczas tego nie robiono. Chcielibyśmy pobudzić aktywność własnych komórek macierzystych w mózgu. Kiedyś myślano, że ich nie ma, że jak mózg dostał coś w dzieciństwie, to później możemy to tylko przepalić, przepić i wyłącznie tracimy. Okazało się, że to nieprawda, komórki w mózgu jednak się odnawiają, np. kiedy coś zapamiętujemy. My chcemy działać poprzez włożenie nowych komórek z zewnątrz, by pobudziły inne do tworzenia się i zastąpiły uszkodzone. Bo one mają taką specyfikę, że idą do miejsc uszkodzonych i próbują je zastąpić. Widzimy to na skórze. Proszę spojrzeć na moją rękę, miałem na niej małą operację, była rana i jej nie ma. Skąd to się wzięło? Komórki macierzyste wytworzyły tu nową tkankę. Skóra jest najprostsza, mózg jest oczywiście bardziej skomplikowany, dlatego trudniej tu uzyskać efekt. Ponieważ jednak są doniesienia o postępach w zakresie uszkodzeń po urazach rdzenia, po udarze mózgu, dają one nadzieję, że to może być kierunek, w którym warto podążać.

Czyli tego już próbowano?

WM: W innych chorobach, nigdy w uszkodzeniach mózgu, które wywołały śpiączkę. Bo trzeba coś zaznaczyć, nie ma choroby „śpiączka”. Jest uszkodzenie mózgu, które ją spowodowało. Próbujemy naprawić to uszkodzenie. Ponieważ jednak nikt na świecie tego nie robił, będzie to eksperyment medyczny. Zdobył jednak uznanie komisji bioetycznej na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie. Jesteśmy na zaawansowanym etapie działań, żeby zrealizować go w ramach projektu unijnego, o który wystąpiła fundacja „Akogo?” przy partnerstwie Polskiej Akademii Nauk, uniwersytetu w Olsztynie i innych podmiotów. Wierzymy, że zrealizujemy ten projekt.

Czy Ola mogłaby wrócić do zdrowia po takim leczeniu?

EB: Tego nie możemy wiedzieć. Każdy jest inaczej uszkodzony i zagadką jest, jak jego organizm przetworzy bodźce. WM: Przy uszkodzeniach mózgu nie wraca się do zdrowia, jak po grypie. Jednak w Glasgow w Szkocji chorym z udarami podawano komórki macierzyste głęboko do mózgu, do obszarów odpowiadających za koordynację ruchu. Uzyskano efekty. My też, wspólnie z ośrodkiem szczecińskim, podejmowaliśmy próby sprawdzania wpływu komórek macierzystych na chorych i widzimy u kilku z nich pojawienie się substancji aktywnych, które wcześniej nie występowały. A więc pod wpływem tych komórek coś się dzieje. Nie były to jednak komórki wyspecjalizowane w kierunku neuronalnym, miały więc mniejszy potencjał regeneracyjny.

Jakie komórki mają taki potencjał?

WM: Muszą być pobrane z organizmu, który umarł jeszcze w fazie płodowej, ale jego komórki żyją.

Czyli z płodu?

WM: Ze zwłok zmarłego płodu. Przy czym mamy ostre założenia etyczne, że nie wykorzystujemy komórek pochodzących z aborcji. Chcemy bazować na materiale pochodzącym z naturalnych poronień. Organizacyjnie to jest złożony fragment, bo musimy mieć zgodę rodziców i działać w porozumieniu z lekarzem prowadzącym pacjentkę. EB: To jest jak przeszczep. WM: Bo to właśnie jest przeszczep. Myślę, że jeśli ludzie wiedzą, że to służy dobru, są gotowi podjąć taką decyzję. Kiedy pobiera się nerki od kogoś zmarłego, sytuacja jest podobna. EB: Tego typu sprawy wywołują dużo oporów, ale trzeba uświadomić sobie, że kiedyś nie robiło się sekcji zwłok i gdyby się nie przełamało oporu, medycyna nie dowiedziałaby się o wielu rzeczach.

Pani przecież krytycznie wypowiadała się na temat pobierania organów do przeszczepu. Sama pani mówiła, że nie odda swoich organów.

EB: To nie jest taka sama sytuacja. Powiedziałam, że jeśli na pewno będę nieżywa, to mogę oddać. Dużo łatwiej stwierdzić, że płód nie żyje, niż zdecydować, kiedy odłączyć człowieka od aparatury. We Francji trwa teraz dyskusja wokół odłączenia Vincenta Lamberta, który od 10 lat jest w śpiączce po wypadku motocyklowym. Cała informacja na ten temat została tak podana, że zawiera w sobie masę sprzeczności i niedokładności, więc to nie może wzbudzać w ludziach poczucia bezpieczeństwa. Jeśli w jednym komunikacie jest informacja, że według prawników podtrzymywanie go przy życiu to nie jest uporczywe leczenie, matka przedstawia, że jest w stanie minimalnej świadomości i walczy o zachowanie go przy życiu, a trzy lata temu weszło prawo, że lekarz może kogoś odłączyć, skazać na śmierć, jeśli uważa, że to jest uporczywe leczenie, to jak to rozumieć? Przecież podano, że to nie jest uporczywe leczenie. Dziki tłum wyje pod szpitalem, bo człowiek ma minimalną świadomość. Odłączono go i teraz rodzice będą oskarżać lekarzy o morderstwo z premedytacją. Wcześniej Francuzi ruszyli spisywać testamenty, że można od nich brać po śmierci organy, a tu znowu lekarze podali w komunikacie, że można pobrać organy, kiedy pacjent jest nieprzytomny. Przecież to jest brednia i totalny chaos! WM: W przypadku pobrania komórek macierzystych od płodu nie ma problemu etycznego. Byłby, gdybyśmy dopuścili to, co się dzieje na świecie, np. w Chinach, gdzie nie mają żadnych hamulców, w USA dopuszczono do badań na embrionach. My nie pozwalamy, żeby dziecko zostało zabite, aby dać komórki.

Dlaczego odrzucacie pobieranie komórek od płodów z aborcji?

EB: Dlatego, że mógłby powstać przemysł produkowania ciąż do handlu komórkami płodów. WM: Uważam, że jest to nieetyczne, a poza tym to jest droga do nadużyć.

EB: To jest nie do przyjęcia. WM: Tu nie chodzi o ideologię, tylko o to, żeby nie było wątpliwości etycznych. Jest poronienie, nie ma bicia serca, płód jest nieżywy i stwierdza to inny lekarz niż ten, który ma pobierać materiał. To on, za zgodą obojga rodziców, dzwoni do ekipy, która może to zrobić.

Płód musi być na takim etapie rozwoju, w którym już jest wykształcony mózg.

WE: Mózg wykształca się bardzo wcześnie, jeszcze przed ósmym tygodniem ciąży. Oczywiście dalej się rozwija, ale pojawia się bardzo wcześnie. Komórki z wczesnego poronienia byłyby najcenniejsze, jednak o takich poronieniach kobiety często nawet nie wiedzą, że je miały.

Jak chcecie to finansować?

EB: Jesteśmy już pod koniec drogi do tego, żeby zdobyć pieniądze z programu unijnego, które przekaże nam marszałek województwa mazowieckiego Adam Struzik. Technologię podarowała nam fundacja z Włoch. Na wolnym rynku kosztowałaby kilka milionów euro. Już parę lat temu rozszerzyliśmy nasz statut o działalność naukowo-badawczą. Pierwszym punktem były stymulatory od Japończyków. Byli tu i dokonywali wszczepów wspólnie z prof. Maksymowiczem. Mają w tym największe doświadczenie na świecie. Japońscy profesorowie z kolei zwiedzali wtedy nasze Budziki. Z takich kontaktów zawsze coś wynika. Profesor Isao Morita zrobił w Nagoi inspirowany warszawskim Budzikiem pierwszy japoński ośrodek tego typu. WM: Warto wiedzieć, że Japończycy muszą szukać innych dróg niż my, bo tam jest zakaz używania zewnętrznego materiału biologicznego. Dlatego zogniskowali się na tym, żeby stworzyć indukowane komórki macierzyste o dużym potencjale regeneracyjnym z własnego materiału pacjenta.

To możliwe, pokazywał pan ranę na ręce.

WM: To jest inna sprawa. Zwykłych komórek macierzystych już używaliśmy. Mają pewne działanie, wydzielają czynniki wzrostowe pobudzające regenerację, dające ochronę uszkodzonym neuronom, stąd np. zastosowanie w stwardnieniu bocznym zanikowym, gdzie nie leczą samej choroby, ale powodują, że neurony wolniej się psują. Tu jednak chodzi o to, żeby regenerować, więc o komórki, które mają cechy komórek embrionalnych. Embrion to kilka komórek, z których powstanie cały człowiek. One mają ogromny potencjał. Jednak mogą z nich tworzyć się nie tyko różne narządy, ale też guzy. Trzeba być ostrożnym.

Czego jeszcze brakuje, żeby ten projekt wystartował?

EB: We wrześniu musimy ruszyć. W nowym roku ruszy też budowa Budzika dla dorosłych przy szpitalu na Bródnie, w którym jest najnowocześniejsza w Europie sala operacyjna, w której można operować chorego w czasie rzeczywistym, w polu magnetycznym, podczas badania rezonansem. Budzik powstaje na mocy porozumienia pani prezes Szpitala Bródnowskiego Teresy Bogiel, pana marszałka Adama Struzika, Fundacji „Akogo?”. Dostaliśmy na to dotację z Ministerstwa Sprawiedliwości, bo wygraliśmy konkurs na projekt dla ofiar przestępstw, a ponad 70 proc. naszych pacjentów to ofiary przestępstw drogowych.

WM: Celem tego projektu jest to, żeby podać u chorych komórki macierzyste i obserwować. To będzie kilku chorych. Chodzi o dopracowanie metody, to jest prototyp. Ten proces będzie trwał pewnie około roku. Włosi, którzy podarowali nam tę technologię, mają efekty, które wykorzystywano w innych wskazaniach. Czas myśleć o kroku naprzód. EB: Jest na to dobry czas, bo badacze publikują ostatnio artykuły o tym, że mózg ma ogromny potencjał regeneracji uszkodzonych neuronów i połączeń. To było potrzebne naukowcom, którzy nad tym pracują, bo wcześniej było wielu sceptyków. Żeby iść do przodu, trzeba jednak szukać, pracować. Fundacja „Akogo?” to robi. Śledzimy wszystko, co się dzieje w interesującym nas temacie na świecie, jeździmy na kongresy, wydarzenia, nawiązujemy kontakty. Z takich spotkań twarzą w twarz ze światowymi naukowcami może wiele dobrego wyniknąć, tworzą się sieci kontaktów, których bez tego byśmy nie mieli.

Okładka tygodnika WPROST: 29/2019
Więcej możesz przeczytać w 29/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 29/2019 (1894)

  • Ranking letnich fake newsów 14 lip 2019, 20:00 Kiedyś z nadejściem lata ruszał informacyjny sezon ogórkowy. Niby nikt w zmyślone newsy nie wierzył, ale potem człowiek dyskretnie się rozglądał po jeziorze w obawie przed krwiożerczymi piraniami. Rewolucja cyfrowa ułatwiła rozkwit... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 14 lip 2019, 20:00 W PIS ROZPĘTAŁA SIĘ WOJNA O MIEJSCA NA LISTACH I O WPŁYWY. – Walki frakcyjne są ostrzejsze niż zwykle – mówi polityk Zjednoczonej Prawicy z kręgów rządowych. – Sądziliśmy, że po zwycięskiej kampanii do europarlamentu nastroje... 6
  • Obraz tygodnia 14 lip 2019, 20:00 1 godzinę czekał Franciszek na przybycie Władimira Putina. Spóźnienie zostało iłosiernie wybaczone przez papieża Wygrany Jan Śpiewak Sąd w Warszawie oddalił zarzuty, jakie sformułowali przeciw niemu uczestnicy tzw. afery... 9
  • Info radar 14 lip 2019, 20:00 Rulewski idzie do PSL? Jan Rulewski dostał propozycję startu w wyborach z list PSL – dowiedział się „Wprost”. Senator i legendarny działacz Solidarności w kwietniu tego roku ogłosił rezygnację z członkostwa w klubie Platformy... 10
  • Nie planuję kariery za granicą 14 lip 2019, 20:00 Rozmowa z Agnieszką Grochowską,, aktorką filmową i teatralną 11
  • Parytety – tak, ale bez przesady 14 lip 2019, 20:00 Dlaczego wciąż wszyscy się zastanawiają, czy parytet wzmacnia demokrację, czy ją ogranicza? 12
  • Jak bank Putina chciał wejść do Polski 14 lip 2019, 20:00 Do Polski tylnymi drzwiami próbował wejść sterowany przez Władimira Putina rosyjski bank, który może być przykrywką dla rosyjskich służb. Wynika to z międzynarodowego śledztwa, w którym uczestniczył „Wprost”. 14
  • Fotowoltaika przyszłością energetyki 14 lip 2019, 20:00 Dawid Zieliński z Columbus Energy wierzy w polski kapitał i polską giełdę. 20
  • Królowe Platformy 14 lip 2019, 20:00 Ewa Kopacz, Hanna Gronkiewicz-Waltz i Elżbieta Bieńkowska. Nazywane królowymi Platformy. Dzięki silnej pozycji politycznej, ale też wsparciu Donalda Tuska – robią karierę na europejskich salonach. 22
  • Kaczyński i Rydzyk bronią patologii 14 lip 2019, 20:00 PiS traktuje Kościół instrumentalnie, ze szkodą dla polskiego katolicyzmu – przekonuje Rafał Grupiński, szef wielkopolskiej Platformy Obywatelskiej. 27
  • Tajny plan Schetyny? 14 lip 2019, 20:00 Po tym, jak PSL dał mu kosza, Grzegorz Schetyna myśli o tym, by do wyborów pójść i bez lewicy, i bez PSL. To oznaczałoby pewną przegraną. Ale w dłuższej perspektywie może się Platformie opłacać. 30
  • Mam nadzieję, że nie trafię do więzienia 14 lip 2019, 20:00 Człowiek, który nie ma w sobie charyzmy, nie potrafiłby skupić wokół siebie takich tłumów. Prezes bije na głowę polskich polityków – mówi Andrzej Grabowski, który w najnowszym filmie Patryka Vegi wciela się w postać Jarosława Kaczyńskiego. 33
  • Cała Polska tuczy dzieci 14 lip 2019, 20:00 W lecie dzieci tyją. Bieganie po lasach i łąkach to wspomnienie starszych pokoleń. Współczesne dzieci biegają mniej, za to jedzą w dużych ilościach tłusty i słodki asortyment budek przy promenadach. 38
  • Polski Budzik pierwszy na świecie 14 lip 2019, 20:00 Komórki z płodów po poronieniu mogą ratować ludzi w śpiączce – przekonują Ewa Błaszczyk i prof. Wojciech Maksymowicz. I opowiadają o nowej metodzie, którą chcą zastosować w Polsce. – Nikt tego jeszcze nie robił! – mówi Maksymowicz. 44
  • Paradoks drukarza 14 lip 2019, 20:00 Państwo polskie w ogóle nie chroni przed dyskryminacją ludzi, których chronić powinno 48
  • Ostrzeżenie trzeciego stopnia 14 lip 2019, 20:00 Posłuszeństwo wobec przywódcy musi być wpisane w duszę i umysł każdego, kto decyduje się wstąpić do partii 50
  • Mapa 100 najbogatszych Polaków 14 lip 2019, 20:00 W Polsce żyje rekordowa liczba milionerów. Z najnowszych danych fiskusa wynika, że dochody 31,5 tys. Polaków przekraczają milion złotych rocznie. Jeszcze dekadę temu było ich trzy raz mniej. 54
  • CERO – fasady szklane i drzwi tarasowe w rozmiarze XXL 14 lip 2019, 20:00 Helena Szafran Szklane fasady przesuwne o wysokości do 6 m? Firma Solarlux, niemiecki producent indywidualnych rozwiązań ze szkła, oferuje przeszklenia w największym formacie. Dzięki CERO granice między wnętrzem a światem zewnętrznym... 57
  • Hossa Bessa 14 lip 2019, 20:00 Amber Gold 2.0 Nawet 112 mln zł wyparowało w ciągu jednej nocy z polskiej giełdy kryptowalut Bitmarket. Aferę z zeszłego tygodnia nazywa się już drugim Amber Gold, ale tym razem wirtualnym. Bitmarket był najstarszą i największą polską... 58
  • Sztuka cateringu 14 lip 2019, 20:00 Mamy setki przepisów i wciąż wymyślamy nowe. Dla nas kuchnia to sztuka – mówi Jarosław Płatek, właściciel Twister Catering. 59
  • Agresywny HER2+ 14 lip 2019, 20:00 W Polsce od kilku lat coraz więcej kobiet umiera z powodu raka piersi. Tym bardziej trzeba korzystać z metod, które dają szansę na wyleczenie. Niektóre z nich wciąż są nierefundowane. 60
  • Prawo dla bogatych 14 lip 2019, 20:00 Miliarder zaprzyjaźniony z Trumpem i Clintonem w centrum skandalu pedofilskiego, który może pogrążyć znanych polityków i biznesmenów. Dla zwykłych Amerykanów sprawa Jeffreya Epsteina to dowód na bezkarność zdemoralizowanej elity. 62
  • Byle dalej od szejka 14 lip 2019, 20:00 Od władcy Dubaju uciekła ulubiona żona, a wcześniej próbowały zrobić to dwie córki. Wybuchł międzynarodowy skandal, który może doprowadzić do abdykacji jednego z najbogatszych ludzi świata. 66
  • Minikasa i zdalne zarządzanie sklepem 14 lip 2019, 20:00 Kasoterminal to urządzenie 3 w 1, łączące funkcje kasy fiskalnej, terminala do płatności bezgotówkowych oraz platformy do zarządzania sprzedażą. 69
  • Bez ciśnienia 14 lip 2019, 20:00 Kino jest ważne, jak jest się młodym. Potem zaczyna się życie. A dzisiaj rzeczywistość krzyczy mocniej niż jakikolwiek film – mówi Vincent Cassel. Francuski gwiazdor zagrał główną rolę we „Władcy Paryża”, który właśnie wyszedł w Polsce na DVD. 70
  • Czasy trykotu, czasy niewinności 14 lip 2019, 20:00 „Stranger Things” to ukoronowanie fascynacji popkulturą lat 80. Ale bijący rekordy popularności serial dowodzi, że odnajdujemy w tej dekadzie coś więcej niż tapiry na włosach. 74
  • Powstanie bez filtrów 14 lip 2019, 20:00 Miron traktuje Powstanie jak dopust boży, jak trzęsienie ziemi. Nie ocenia go nawet słowem 78
  • Wakacyjny romans z happy endem 14 lip 2019, 20:00 Gdy sycylijski piorun uderza, hormony zaczynają buzować, a słońce podgrzewa zauroczenie, naprawdę można stracić głowę. Psycholodzy twierdzą, że wakacyjna miłość ma sens, nawet gdyby miała skończyć się wraz z końcem turnusu. Dlaczego? 80
  • Magia tylko dla wtajemniczonych 14 lip 2019, 20:00 To pierwszy z prawdziwego zdarzenia cocktail-bar w stolicy. Trafić tu trudno, bo sam lokal nie ma szyldu. 83
  • Najciekawsze wystawy lata 14 lip 2019, 20:00 Lato to nie tylko festiwale muzyczne. Również instytucje sztuki współczesnej przygotowały coś ekstra. Warto na chwilę zboczyć ze szlaku. 84
  • Książki na lato 14 lip 2019, 20:00 Z czytaniem jest jak z jedzeniem – nie można jeść samego chleba czy kartofli, bo się znudzą, trzeba dobrać jakieś przyprawy, zmieniać menu. Dokładnie tak samo jest z lekturami, zwłaszcza wakacyjnymi. 87
  • Portret postmilenialsów 14 lip 2019, 20:00 „EUFORIA” reż. Sam Levinson, emisja w HBO i HBO GO w poniedziałki o 21.10 Piją, ćpają, nagrywają seks komórką, żeby potem dystrybuować filmik wśród znajomych i w sieci. To tylko wyimek z życia wchodzących w dorosłość... 90
  • Film 14 lip 2019, 20:00 Ścieżki Maradony Asif Kapadia wyspecjalizował się w dokumentach biograficznych. Po „Sennie” i „Amy” w „Diego” portretuje Maradonę. A tak naprawdę opowiada o oszustwie sławy. „Kiedy przyjeżdżałem do Neapolu, wiwatowało 85... 91
  • Muzyka 14 lip 2019, 20:00 Upór wirtuoza Jeden z najlepszych gitarzystów rockowych nie składa broni. Równo 50 lat po pamiętnym występie na festiwalu Woodstock Carlos Santana przedstawia „Africa Speaks”. Zgodnie z tytułem 25. studyjną płytę artysty... 92
  • Książka 14 lip 2019, 20:00 Artystka niezłomna Maria Jarema zmarła młodo w 1958 r. – miała 50 lat. Po II wojnie światowej jej talent rozkwitł i stała się jedną z najwybitniejszych postaci ruchu nowej sztuki. Młodzi artyści, którzy przetrwali koszmar wojny,... 93
  • Kalejdoskop 14 lip 2019, 20:00 Diabelski płacz „DEVIL MAY CRY 5” OD RAZU RZUCA GRACZA W WIR AKCJI. Fabuła jest banalna i przewidywalna, ale przecież nie dla niej sięga się po tę serię. Tu chodzi o widowiskową i pełną krwi walkę z demonami. Wybieramy jednego z... 94
  • 5 sposobów na ekologiczną walkę z komarami 14 lip 2019, 20:00 Komary nie pozwalają wam cieszyć się latem? Można je zwalczyć nie tylko chemicznymi środkami. 95
  • Latynoska słodycz 14 lip 2019, 20:00 Codzienna słodka przekąska, czyli pochodzące z Hiszpanii churros, to jeden z przysmaków także w Ameryce Łaciń skiej. 96
  • Podróże są ucieczką od rzeczywistości 14 lip 2019, 20:00 Wciąż szukam swojego domu, ale nie mam na myśli tylko czterech ścian. 97
  • Zrób sobie... Chodakowską 14 lip 2019, 20:00 Wiemy, wiemy, wszyscy chcecie tak wyglądać, wrzucać na Insta swoje płaskie brzuchy i wyćwiczone pośladki. Dla tych, którzy nie chcą katować się w siłowni, mamy sposób na szybki efekt. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany