Czasy trykotu, czasy niewinności

Czasy trykotu, czasy niewinności

Stranger Things 3
Stranger Things 3 / Źródło: Netflix
„Stranger Things” to ukoronowanie fascynacji popkulturą lat 80. Ale bijący rekordy popularności serial dowodzi, że odnajdujemy w tej dekadzie coś więcej niż tapiry na włosach.

Prawie 41 mln. Tyle razy wyświetlono trzeci sezon netflixowego „Stranger Things” w ciągu pierwszych czterech dni od premiery. Aby emisja liczyła się do statystyki, użytkownik musiał obejrzeć przynajmniej 70 proc. odcinka, a ponowne puszczenie tego samego epizodu nie poprawiało wyniku. 18,2 mln razy cały, ośmiogodzinny sezon poleciał ciurkiem. Wreszcie: realnie widzów było więcej niż 41 mln, bo często kilka osób korzysta z jednego konta albo wspólnie siada przed ekranem. I wokół czego ta afera? Serialu science fiction o piątce dzieciaków dorastających w latach 80. w małym miasteczku prowincjonalnej Ameryki, gdzie pęka granica między ziemską rzeczywistością a „Drugą Stroną”– krainą mroku, zjawisk paranormalnych i potworów, które są głodne ofiar.

Pomysł, który odrzuciło niemal 20 stacji telewizyjnych, zanim poznał się na nim Netflix, wyniósł braci Duffer do panteonu najpopularniejszych twórców amerykańskiej rozrywki. Reżyserzy, rzeczywiście, poprowadzili serial sprawną ręką. Zebrali świetną obsadę, wykreowali wciągające uniwersum. Ale przede wszystkim wyczuli współczesne sentymenty. Bo coraz częściej lata 80. są kluczem do zrozumienia dzisiejszej popkultury.

Świat nawiązań

To więcej niż zabawa z kliszami tamtej dekady. „Stranger Things” jest niemal kolażem ówczesnych produkcji. Hołdem dla produkowanych wtedy filmów, dla „Bliskich spotkań trzeciego stopnia”, „E.T”., „Poltergeista”, „Terminatora”, „Stań przy mnie”. Ale również dla muzyki z tej epoki. I kultury codziennej. Wspomnieniem mieniących się kolorami ubrań, kaset, których taśma wplątuje się w głowice walkmanów, starych samochodów. – Spielberg w latach 80. dokonał recyclingu filmów klasy B z ich latającymi spodkami i rekinami zabójcami, podnosząc je do rangi sztuki – tłumaczył Ross Duffer w jednym z wywiadów.

– Chcieliśmy zrobić to samo w nowym serialowym medium. I tak w rytmie piosenek Madonny i Wham! w „Stranger Things” w jaskrawych kostiumach opalają się kobiety z natapirowanymi włosami, a przez ciemne szkła okularów przeciwsłonecznych przyglądają się im wąsaci mężczyźni. Dzieciaki na Halloween przebierają się w stroje „Pogromców duchów”, w centrum handlowym mijają plakaty „Dnia żywych trupów” George’a Romero, a w kinie śledzą podróże w czasie Marty’ego i dr Browna z „Powrotu do przyszłości”. W biurach zaś powietrze przesiąka papierosowy dym, bo nie nadeszła jeszcze era „fit lifestyle’u”.

A przecież Dufferowie tylko popłynęli na grzbiecie fali popularnego kina, w którym roi się od podobnej stylistyki. W show-biznesie do głosu doszło pokolenie 40-latków i to ich sentymenty zalewają ekrany. Antropologowie zaś wskazują, że nostalgia jest jedną z najważniejszych emocji widzów przyzwyczajonych, że kliknięcie w Google’ach przenosi ich do dowolnej epoki. I tak na czołowego komercyjnego twórcę wyrósł J.J. Abrams, którego „Super 8” przypominało zestaw pocztówek z przełomu lat 70. i 80. Estetykę retro reżyser wniósł do swoich kolejnych blockbusterów: „W ciemność. Star Trek” czy „Gwiezdnych wojen.

Przebudzenia mocy”. Karuzelą nawiązań do tej samej epoki stali się marvelowscy „Strażnicy galaktyki”, a studia i telewizje prześcigają się w remake’ach dawnych hitów, z „Pogromcami duchów” na czele i „Drużyną A” w ogonie. Teraz zaś w planach są kolejne projekty o różnym poziomie ambicji: od nowej wersji „Rób, co należy” Spike’a Lee aż po świeżą odsłonę „Dynastii”.

Pozorna beztroska

Dziennikarze z zachodniej prasy żartują, że od lat 80. nie powstawało tak wiele filmów, których akcja rozgrywałaby się w tej dekadzie. Jednak twórcy nie szukają w minionej epoce wyłącznie zabawnych gadżetów. Także świata, który zachował niewinność i wciąż jeszcze może pozwolić sobie na beztroskę. Pokazują miłość i przyjaźń niezapośredniczone przez ekrany telefonów, sieci wi-fi i światłowody. Znajdują w przeszłości czystość i szczerość emocji.

Paczki kumpli na ekranie szwendają się całymi dniami po miasteczkach, zamiast siedzieć przy konsoli do gier. Przyjaciele mają tylko siebie, razem poznają rzeczywistość i uciekając od codzienności, wspólnie kreują światy wyobraźni. A i dorosłość ma inne barwy. Pensja wystarcza na przyzwoite życie, a banki nie przysyłają wezwań do spłaty raty kredytu. Żyje się wolniej. Technologia pachnie już nowoczesnością, lecz ciągle nie sprawuje nad ludźmi kontroli. iPhonowy dzwonek nie odrywa ludzi nieustannie od „tu i teraz”. Niektórzy reżyserzy jednak przypominają, że ten kolorowy świat miał też swoją mroczną stronę.

Autorzy głośnego serialu „Glow” o grupie kobiet – zawodniczek wrestlingu, chętnie bawili się estetyką kiczowatych trykotów i plastikowego glamouru sprzed kilku dekad. Ale za feerią barw kryła się gorzka prawda o amerykańskim szowinizmie, sile krzywdzących stereotypów, rasizmie. I coraz częściej to nie sentymenty, lecz analogie do współczesności kierują uwagę reżyserów w stronę świata sprzed kilku dekad. Tam szukają oni zarówno układu odniesienia dla aktualnych wydarzeń, jak i źródła problemów, które dzisiaj tak mocno uwierają. Portretują Stany pod wodzą Reagana, w których na istotną postać życia publicznego wyrasta Donald Trump. Wracają do czasu, gdy sytuacja geopolityczna zaczyna budzić w mieszkańcach Stanów strach, a popkultura go podsyca. Kiedy z mediów wyparowuje etos i zaczyna rządzić pogoń za sensacją.

Rewers legendy

Właśnie tę gorycz wnosi do uniwersum „Strangers Things” trzeci sezon serialu. Bracia Duffer nie tylko czerpią tu frajdę z żonglerki cytatami. Przypominają zimno wojenne lęki i negatywnymi bohaterami czynią przybyszy z ZSRR. Opowiadają o przemianach gospodarczych. 11-letnia dziewczynka rzuca tu: „Wiecie, co najbardziej kocham w tym kraju? Kapitalizm”. Centrum handlowe pozbawia pracy drobnych sklepikarzy i zmusza ich do protestów pod ratuszem. Ale burmistrz pozostaje w niejasnych konszachtach z biznesem i deweloperami. Czasy wspólnoty powoli zastępuje hegemonia korporacji.

Wszystko to bracia Duffer pokazują na marginesie przygodowej opowieści. Mimochodem. Ale i poważnie. Światło neonów przed salonami z automatami do gier zaczyna oświetlać i ciemniejsze zaułki rzeczywistości. Remanent lat 80. prowadzi w mniej sielskie krainy. A skąd czerpać legendy o beztroskim świecie? Po szczeblach showbiznesowej kariery wspina się już nowe pokolenie. Razem z nim do batalii o masową wyobraźnię wkraczają lata 90. Co prawda remake „Słonecznego patrolu” nie wypromował nowej Pameli Anderson, ale już niedługo będzie można szukać nadziei w spin-offie „Beverly Hills 90210”. Z ekranów popłyną Backstreet Boysi i Spice Girls, a walkmany w kieszeniach bohaterów zastąpią discmany. Ale w końcu pewnie i tak dzisiejsi 30-latkowie, tak jak starsza generacja, odkryją, że ich młodość wcale nie przypadła na spokojne czasy.

Okładka tygodnika WPROST: 29/2019
Więcej możesz przeczytać w 29/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 29/2019 (1894)

  • Ranking letnich fake newsów 14 lip 2019, 20:00 Kiedyś z nadejściem lata ruszał informacyjny sezon ogórkowy. Niby nikt w zmyślone newsy nie wierzył, ale potem człowiek dyskretnie się rozglądał po jeziorze w obawie przed krwiożerczymi piraniami. Rewolucja cyfrowa ułatwiła rozkwit... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 14 lip 2019, 20:00 W PIS ROZPĘTAŁA SIĘ WOJNA O MIEJSCA NA LISTACH I O WPŁYWY. – Walki frakcyjne są ostrzejsze niż zwykle – mówi polityk Zjednoczonej Prawicy z kręgów rządowych. – Sądziliśmy, że po zwycięskiej kampanii do europarlamentu nastroje... 6
  • Obraz tygodnia 14 lip 2019, 20:00 1 godzinę czekał Franciszek na przybycie Władimira Putina. Spóźnienie zostało iłosiernie wybaczone przez papieża Wygrany Jan Śpiewak Sąd w Warszawie oddalił zarzuty, jakie sformułowali przeciw niemu uczestnicy tzw. afery... 9
  • Info radar 14 lip 2019, 20:00 Rulewski idzie do PSL? Jan Rulewski dostał propozycję startu w wyborach z list PSL – dowiedział się „Wprost”. Senator i legendarny działacz Solidarności w kwietniu tego roku ogłosił rezygnację z członkostwa w klubie Platformy... 10
  • Nie planuję kariery za granicą 14 lip 2019, 20:00 Rozmowa z Agnieszką Grochowską,, aktorką filmową i teatralną 11
  • Parytety – tak, ale bez przesady 14 lip 2019, 20:00 Dlaczego wciąż wszyscy się zastanawiają, czy parytet wzmacnia demokrację, czy ją ogranicza? 12
  • Jak bank Putina chciał wejść do Polski 14 lip 2019, 20:00 Do Polski tylnymi drzwiami próbował wejść sterowany przez Władimira Putina rosyjski bank, który może być przykrywką dla rosyjskich służb. Wynika to z międzynarodowego śledztwa, w którym uczestniczył „Wprost”. 14
  • Fotowoltaika przyszłością energetyki 14 lip 2019, 20:00 Dawid Zieliński z Columbus Energy wierzy w polski kapitał i polską giełdę. 20
  • Królowe Platformy 14 lip 2019, 20:00 Ewa Kopacz, Hanna Gronkiewicz-Waltz i Elżbieta Bieńkowska. Nazywane królowymi Platformy. Dzięki silnej pozycji politycznej, ale też wsparciu Donalda Tuska – robią karierę na europejskich salonach. 22
  • Kaczyński i Rydzyk bronią patologii 14 lip 2019, 20:00 PiS traktuje Kościół instrumentalnie, ze szkodą dla polskiego katolicyzmu – przekonuje Rafał Grupiński, szef wielkopolskiej Platformy Obywatelskiej. 27
  • Tajny plan Schetyny? 14 lip 2019, 20:00 Po tym, jak PSL dał mu kosza, Grzegorz Schetyna myśli o tym, by do wyborów pójść i bez lewicy, i bez PSL. To oznaczałoby pewną przegraną. Ale w dłuższej perspektywie może się Platformie opłacać. 30
  • Mam nadzieję, że nie trafię do więzienia 14 lip 2019, 20:00 Człowiek, który nie ma w sobie charyzmy, nie potrafiłby skupić wokół siebie takich tłumów. Prezes bije na głowę polskich polityków – mówi Andrzej Grabowski, który w najnowszym filmie Patryka Vegi wciela się w postać Jarosława Kaczyńskiego. 33
  • Cała Polska tuczy dzieci 14 lip 2019, 20:00 W lecie dzieci tyją. Bieganie po lasach i łąkach to wspomnienie starszych pokoleń. Współczesne dzieci biegają mniej, za to jedzą w dużych ilościach tłusty i słodki asortyment budek przy promenadach. 38
  • Polski Budzik pierwszy na świecie 14 lip 2019, 20:00 Komórki z płodów po poronieniu mogą ratować ludzi w śpiączce – przekonują Ewa Błaszczyk i prof. Wojciech Maksymowicz. I opowiadają o nowej metodzie, którą chcą zastosować w Polsce. – Nikt tego jeszcze nie robił! – mówi Maksymowicz. 44
  • Paradoks drukarza 14 lip 2019, 20:00 Państwo polskie w ogóle nie chroni przed dyskryminacją ludzi, których chronić powinno 48
  • Ostrzeżenie trzeciego stopnia 14 lip 2019, 20:00 Posłuszeństwo wobec przywódcy musi być wpisane w duszę i umysł każdego, kto decyduje się wstąpić do partii 50
  • Mapa 100 najbogatszych Polaków 14 lip 2019, 20:00 W Polsce żyje rekordowa liczba milionerów. Z najnowszych danych fiskusa wynika, że dochody 31,5 tys. Polaków przekraczają milion złotych rocznie. Jeszcze dekadę temu było ich trzy raz mniej. 54
  • CERO – fasady szklane i drzwi tarasowe w rozmiarze XXL 14 lip 2019, 20:00 Helena Szafran Szklane fasady przesuwne o wysokości do 6 m? Firma Solarlux, niemiecki producent indywidualnych rozwiązań ze szkła, oferuje przeszklenia w największym formacie. Dzięki CERO granice między wnętrzem a światem zewnętrznym... 57
  • Hossa Bessa 14 lip 2019, 20:00 Amber Gold 2.0 Nawet 112 mln zł wyparowało w ciągu jednej nocy z polskiej giełdy kryptowalut Bitmarket. Aferę z zeszłego tygodnia nazywa się już drugim Amber Gold, ale tym razem wirtualnym. Bitmarket był najstarszą i największą polską... 58
  • Sztuka cateringu 14 lip 2019, 20:00 Mamy setki przepisów i wciąż wymyślamy nowe. Dla nas kuchnia to sztuka – mówi Jarosław Płatek, właściciel Twister Catering. 59
  • Agresywny HER2+ 14 lip 2019, 20:00 W Polsce od kilku lat coraz więcej kobiet umiera z powodu raka piersi. Tym bardziej trzeba korzystać z metod, które dają szansę na wyleczenie. Niektóre z nich wciąż są nierefundowane. 60
  • Prawo dla bogatych 14 lip 2019, 20:00 Miliarder zaprzyjaźniony z Trumpem i Clintonem w centrum skandalu pedofilskiego, który może pogrążyć znanych polityków i biznesmenów. Dla zwykłych Amerykanów sprawa Jeffreya Epsteina to dowód na bezkarność zdemoralizowanej elity. 62
  • Byle dalej od szejka 14 lip 2019, 20:00 Od władcy Dubaju uciekła ulubiona żona, a wcześniej próbowały zrobić to dwie córki. Wybuchł międzynarodowy skandal, który może doprowadzić do abdykacji jednego z najbogatszych ludzi świata. 66
  • Minikasa i zdalne zarządzanie sklepem 14 lip 2019, 20:00 Kasoterminal to urządzenie 3 w 1, łączące funkcje kasy fiskalnej, terminala do płatności bezgotówkowych oraz platformy do zarządzania sprzedażą. 69
  • Bez ciśnienia 14 lip 2019, 20:00 Kino jest ważne, jak jest się młodym. Potem zaczyna się życie. A dzisiaj rzeczywistość krzyczy mocniej niż jakikolwiek film – mówi Vincent Cassel. Francuski gwiazdor zagrał główną rolę we „Władcy Paryża”, który właśnie wyszedł w Polsce na DVD. 70
  • Czasy trykotu, czasy niewinności 14 lip 2019, 20:00 „Stranger Things” to ukoronowanie fascynacji popkulturą lat 80. Ale bijący rekordy popularności serial dowodzi, że odnajdujemy w tej dekadzie coś więcej niż tapiry na włosach. 74
  • Powstanie bez filtrów 14 lip 2019, 20:00 Miron traktuje Powstanie jak dopust boży, jak trzęsienie ziemi. Nie ocenia go nawet słowem 78
  • Wakacyjny romans z happy endem 14 lip 2019, 20:00 Gdy sycylijski piorun uderza, hormony zaczynają buzować, a słońce podgrzewa zauroczenie, naprawdę można stracić głowę. Psycholodzy twierdzą, że wakacyjna miłość ma sens, nawet gdyby miała skończyć się wraz z końcem turnusu. Dlaczego? 80
  • Magia tylko dla wtajemniczonych 14 lip 2019, 20:00 To pierwszy z prawdziwego zdarzenia cocktail-bar w stolicy. Trafić tu trudno, bo sam lokal nie ma szyldu. 83
  • Najciekawsze wystawy lata 14 lip 2019, 20:00 Lato to nie tylko festiwale muzyczne. Również instytucje sztuki współczesnej przygotowały coś ekstra. Warto na chwilę zboczyć ze szlaku. 84
  • Książki na lato 14 lip 2019, 20:00 Z czytaniem jest jak z jedzeniem – nie można jeść samego chleba czy kartofli, bo się znudzą, trzeba dobrać jakieś przyprawy, zmieniać menu. Dokładnie tak samo jest z lekturami, zwłaszcza wakacyjnymi. 87
  • Portret postmilenialsów 14 lip 2019, 20:00 „EUFORIA” reż. Sam Levinson, emisja w HBO i HBO GO w poniedziałki o 21.10 Piją, ćpają, nagrywają seks komórką, żeby potem dystrybuować filmik wśród znajomych i w sieci. To tylko wyimek z życia wchodzących w dorosłość... 90
  • Film 14 lip 2019, 20:00 Ścieżki Maradony Asif Kapadia wyspecjalizował się w dokumentach biograficznych. Po „Sennie” i „Amy” w „Diego” portretuje Maradonę. A tak naprawdę opowiada o oszustwie sławy. „Kiedy przyjeżdżałem do Neapolu, wiwatowało 85... 91
  • Muzyka 14 lip 2019, 20:00 Upór wirtuoza Jeden z najlepszych gitarzystów rockowych nie składa broni. Równo 50 lat po pamiętnym występie na festiwalu Woodstock Carlos Santana przedstawia „Africa Speaks”. Zgodnie z tytułem 25. studyjną płytę artysty... 92
  • Książka 14 lip 2019, 20:00 Artystka niezłomna Maria Jarema zmarła młodo w 1958 r. – miała 50 lat. Po II wojnie światowej jej talent rozkwitł i stała się jedną z najwybitniejszych postaci ruchu nowej sztuki. Młodzi artyści, którzy przetrwali koszmar wojny,... 93
  • Kalejdoskop 14 lip 2019, 20:00 Diabelski płacz „DEVIL MAY CRY 5” OD RAZU RZUCA GRACZA W WIR AKCJI. Fabuła jest banalna i przewidywalna, ale przecież nie dla niej sięga się po tę serię. Tu chodzi o widowiskową i pełną krwi walkę z demonami. Wybieramy jednego z... 94
  • 5 sposobów na ekologiczną walkę z komarami 14 lip 2019, 20:00 Komary nie pozwalają wam cieszyć się latem? Można je zwalczyć nie tylko chemicznymi środkami. 95
  • Latynoska słodycz 14 lip 2019, 20:00 Codzienna słodka przekąska, czyli pochodzące z Hiszpanii churros, to jeden z przysmaków także w Ameryce Łaciń skiej. 96
  • Podróże są ucieczką od rzeczywistości 14 lip 2019, 20:00 Wciąż szukam swojego domu, ale nie mam na myśli tylko czterech ścian. 97
  • Zrób sobie... Chodakowską 14 lip 2019, 20:00 Wiemy, wiemy, wszyscy chcecie tak wyglądać, wrzucać na Insta swoje płaskie brzuchy i wyćwiczone pośladki. Dla tych, którzy nie chcą katować się w siłowni, mamy sposób na szybki efekt. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany