Rolniczy ekoparadoks

Rolniczy ekoparadoks

Aytomatyczna dojarnia
Aytomatyczna dojarnia
Produkcja żywności wymaga czystej wody, gleby i powietrza, a jednocześnie sama emituje zanieczyszczenia. Wąsko rozumiane rolnictwo ekologiczne to daleko niewystarczająca odpowiedź na ten ekoparadoks.
Anna Urban

Eksperci w zasadzie są zgodni: celów związanych z ochroną środowiska nie da się osiągnąć bez rezygnacji z bezwzględnego dążenia do maksymalizacji zysków z produkcji rolniczej. Ale choć świadomość ta jest coraz powszechniejsza, zmiany postępują zbyt wolno. Dostrzegł to także Główny Urząd Statystyczny w raporcie Rolnictwo w 2018 r.: „Pomimo promowania integrowanego i ekologicznego systemu gospodarowania nadal dominuje system konwencjonalny, którego celem jest przede wszystkim intensyfikacja produkcji bez odpowiedniej dbałości o środowisko” – czytamy w dokumencie. W ostatnich latach, jak wynika z danych GUS, zwiększa się udział rolnictwa w emisji gazów cieplarnianych, amoniaku oraz różnego rodzaju zanieczyszczeń, w tym pyłów zawieszonych i metali ciężkich. Rolnictwo jest odpowiedzialne za 94 proc. całkowitej emisji amoniaku w Polsce, z czego ponad 70 proc. to skutek niewłaściwej gospodarki nawozami naturalnymi.

Sposób na obornik

– Jednym z największych problemów na obszarach wiejskich jest gospodarka nawozami naturalnymi. Powinny być przechowywane tak, aby maksymalnie ograniczyć straty składników pokarmowych zachodzące podczas fermentacji. Odcieki powstające przy składowaniu takich nawozów jak obornik zawierają dużą ilość pierwiastków biogennych, w związku z czym stanowią poważne zagrożenie zarówno dla wód podziemnych, jak i powierzchniowych – diagnozuje dr Jerzy Kupiec z Katedry Ekologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu. Dotychczas zalecanym sposobem przechowywania obornika były żelbetonowe konstrukcje (tzw. płyty) ze zbiornikiem na odcieki. Postawienie konstrukcji z betonu wymaga jednak pozwolenia budowlanego, koszty są wysokie, często trudno znaleźć na nią miejsce, a gdy już się znajdzie, budowla i tak ingeruje w krajobraz. Z badań dr. Kupca wynika, że 42 proc. gospodarstw rolnych po prostu nie ma takiego urządzenia i z powodu uciążliwości związanych z budową betonowej konstrukcji trudno się temu dziwić. Spośród tych instalacji, które istnieją, co czwarta powstała przed przystąpieniem Polski do UE, co w praktyce oznacza, że nie spełnia unijnych norm. Europejskie Regionalne Centrum Ekohydrologii PAN w Łodzi we współpracy z Uniwersytetem Przyrodniczym w Poznaniu opracowało ekologiczne rozwiązanie, które odpowiada na problem przechowywania obornika. – Są to tzw. organiczne płyty obornikowe, które wykorzystują występujące powszechnie w środowisku bakterie denitryfikacyjne, redukujące azotany do azotu gazowego. Ich efektywność jest 90-procentowa – wyjaśnia dr Kupiec. Płyta składa się z ogólnodostępnych materiałów organicznych, np. słomy, trocin, paździerza, węgla brunatnego, węgla drzewnego. Umieszczona jest pod powierzchnią ziemi (nie wpływa zatem na krajobraz). Jest skuteczna przez mniej więcej 15 lat.

To rozwiązanie wykorzystuje naturalne „zasoby”, jest wygodne i tanie. Innymi słowy, to dobry przykład tego, o co głównie chodzi – ekoinnowacji.

Czas ekoinnowacji

Gdy mowa o ochronie środowiska i rolnictwie, nasuwa się oczywiste skojarzenie – rolnictwo ekologiczne. Ten rodzaj rolnictwa: dostarczającego certyfikowane produkty, spełniające określone normy, to jedynie przykład ekoinnowacji. Na dodatek, choć o ekoprodukcji i ekożywności jest coraz głośniej, rolnictwo ekologiczne notuje stagnację. GUS w raporcie na temat stanu rolnictwa podaje, że od 2014 r. spada liczba gospodarstw ekologicznych. W 2017 r. było ich 20,3 tys., podczas gdy w rekordowym 2013 r. – 26,6 tys. Biorąc pod uwagę, że wszystkich gospodarstw rolnych jest w Polsce 1,4 mln (dane GUS za 2018 r.), rolnictwo ekologiczne jest niszową ekoinnowacją. Niemniej to właśnie ekoinnowacje są realną szansą na zmianę w kontekście tworzenia warunków do rozwoju produkcji rolniczej przyjaznej środowisku.

Czysta energia dla rolnictwa

W ubiegłym roku nakłady na ochronę powietrza i klimatu wyniosły 2,9 mld zł (wszystkie wydatki na ochronę środowiska to 10,4 mld zł). W tej puli mieszczą się również środki na niekonwencjonalne źródła energii i urządzenia służące redukcji zanieczyszczeń. Rolnicy również mają swój program pod nazwą Agroenergia, który ma ich zachęcić do korzystania z odnawialnych źródeł energii (OZE). Program ruszył w tym roku i potrwa do 2025 r. Łączny budżet na sześć lat wynosi 200 mln zł. 120 mln zł zostanie przeznaczone na pożyczki, pozostałe 80 mln zł na dotacje. W ramach Agroenergii wspierane będą inwestycje w nowe źródła ciepła i energii elektrycznej, w tym OZE, magazyny energii oraz poprawę efektywności energetycznej. – Polskie rolnictwo może się stać jedną wielką zieloną elektrownią – zachwalał minister rolnictwa Krzysztof Ardanowski, inaugurując nabór wniosków. – To zwiększenie dochodów gospodarstw, wykorzystanie naturalnego potencjału – biomasy. Jest to też szalenie ważne dla stabilizacji energii elektrycznej w sieci. To wieś jest najbardziej narażona na niedostatki energii, na spadki napięcia, na wyłączenia w sytuacjach kryzysu – wyliczał. Przykładem rozwiązania popularnego w rolnictwie jest pompa ciepła, która może być wykorzystana zarówno do ogrzewania, jak i chłodzenia. Urządzenie odzyskuje ciepło z tego, co i tak jest dostępne w gospodarstwie. Źródłem ciepła może być zatem np. podgrzane, wilgotne powietrze opuszczające suszarnię, obornik, gnojowica. Takie odzyskane ciepło może posłużyć do podgrzewania wody technologicznej, podgrzewania powietrza np. w suszarniach, ogrzewania szklarni czy tuneli foliowych. Najlepsze rozwiązania prośrodowiskowe nie sprawdzą się, jeśli będą zawieszone w próżni. Choć trudno odmówić słuszności jednostkowym celom związanym z ochroną powietrza, wody czy gleby, muszą one tworzyć całość. – Środowisko to sieć naczyń połączonych, które należy traktować jako jeden system, a my nadal traktujemy je selektywnie – podsumowuje dr Kupiec.

Więcej możesz przeczytać w 44/2019 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 44/2019 (1909)

  • Łączy nas „Wprost” 27 paź 2019, 20:00 „Różni nas wiele, łączy nas »Wprost«” – to hasło nowej kampanii wizerunkowej naszego tygodnika. Jej twarzami będą piszący dla nas felietoniści i publicyści: prof. Magdalena Środa, Jan Wróbel, Jan Śpiewak, Michał Witkowski oraz jezuita ks. Michał Zalewski. 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 27 paź 2019, 20:00 MAREK SUSKI, szef gabinetu premiera, podobno odchodzi z rządu i wraca do pracy parlamentarnej. Tak przynajmniej ćwierkają wróble z okolic Sejmu. Nasz rozmówca związany ze Zjednoczoną Prawicą uważa, że Suski w nowym rozdaniu może zostać... 6
  • 7 dni dookoła świata 27 paź 2019, 20:00 Skazany za zwalczanie ISIS Ochotnik z Liverpoolu, który pojechał do Syrii walczyć z islamistami z ISIS, został przez londyński sąd uznany za terrorystę. Wszystko dlatego, że Aidan James przyłączył się do Kurdów, walczących z ISIS. W... 8
  • Bunt w Platformie 27 paź 2019, 20:00 Grzegorz Schetyna rozważa wycofanie się ze startu w wyborach na przewodniczącego Platformy – dowiedział się nieoficjalnie „Wprost” 11
  • Jak to było z Bergerem 27 paź 2019, 20:00 Fundator Nagrody Godności Człowieka przedstawiał mi inny obraz swojego ojca niż ten, który ujawniła ostatnio niemiecka prasa. Odmówiłem przyjęcia nagrody – mówi Adam Bodnar, rzecznik praw obywatelskich. 12
  • Czas spoważnieć 27 paź 2019, 20:00 Prezydent Andrzej Duda zaczął już kampanię. Po drugiej stronie sceny politycznej bałagan. Czy jest możliwy wspólny kandydat opozycji? 14
  • Jarosław Kaczyński, czyli Naczelnik naszych czasów - ranking najbardziej wpływowych 27 paź 2019, 20:00 Pisanie dziś, że Jarosław Kaczyński jest najbardziej wpływowym Polakiem, to banał. Znacznie ciekawsze jest przeanalizowanie źródeł jego władzy. 16
  • Polacy są gotowi na kobietę prezydenta 27 paź 2019, 20:00 Na wzór paktu senackiego powinniśmy zawrzeć pakt prezydencki. A więc się zobowiązać, że w drugiej turze wyborów wszystkie prodemokratyczne ugrupowania poprą jednego kandydata – mówi Małgorzata Kidawa-Błońska, wicemarszałek Sejmu. 32
  • Musimy wrócić do polityki miłości 27 paź 2019, 20:00 Wybory prezydenckie da się wygrać tylko manifestacją zdolności do szanowania przeciwników politycznych. Małgorzata Kidawa-Błońska do takiej wersji stylu politycznego pasuje nadzwyczajnie – mówi Bronisław Komorowski, były prezydent RP. 36
  • Rozłamowcy będą wyklę ci 27 paź 2019, 20:00 Polityka to jest też sfera ambicji. Problem pojawiłby się, gdyby ktoś stwierdził, że jego interes osobisty jest ważniejszy niż dobro całej formacji – mówi Adam Bielan, eurodeputowany PiS. 40
  • Senat do zdobycia 27 paź 2019, 20:00 Walka o Senat może się przeciągnąć nawet na całą kadencję. 44
  • Nie idę na cmentarz 27 paź 2019, 20:00 Dziadek Franek i jego starszy brat Stach siedzieli przy stole i zaśmiewali się do łez, wspominając historie z młodości. Opowiadali je sobie pewnie setny w życiu raz. Na przykład taką, jak Franek przemycił bratu do pruskiego więzienia... 46
  • Różańcowy kastet 27 paź 2019, 20:00 W pierwszej dziesiątce różańca rozważymy, jak Pan Jezus daje w twarz wrogom ojczyzny. Nie Jego ojczyzny, rzecz jasna, bo Jego ojczyzną był Izrael (co z punktu widzenia polskich turbopatriotów musi być co najmniej kłopotliwe).... 47
  • Ani słowa o seksie 27 paź 2019, 20:00 Jeśli projekt „Stop pedofilii” stanie się ustawą, o seksie nie będą mogli rozmawiać z nastolatkami także lekarze. Młodzieży już teraz trudno jest zdobyć środki antykoncepcyjne, a może okazać się to jeszcze trudniejsze. 49
  • Czy rodzina wie lepiej 27 paź 2019, 20:00 Trwa awantura o edukację seksualną w szkołach. Na horyzoncie nie widać dobrych rozwiązań. Najgorzej wyjdą na tym dzieci, które jak ryby głosu nie mają. 52
  • #SEXEDPL jest cool 27 paź 2019, 20:00 Rząd wymyślił kolejne widmo, którym zastrasza naród. Ale tak naprawdę prowadzi wojnę z przerażonymi nastolatkami – mówi Anja Rubik, światowa top modelka i propagatorka edukacji seksualnej w Polsce. 54
  • Tajemnice arcybiskupa Głódzia 27 paź 2019, 20:00 Abp Sławoj Leszek Głódź chciał zwolnić z funkcji dyrektora hospicjum śmiertelnie chorego duszpasterza ks. Jana Kaczkowskiego – dowiedział się „Wprost”. Na jaw wychodzą kolejne fakty w sprawie mobbingu, jakiego od lat dopuszcza się wobec duchownych gdański metropolita. 56
  • Trumny, urny i seks 27 paź 2019, 20:00 „Kupując bransoletkę Diora, chcemy, żeby była ładnie opakowana. Podobnie jest z człowiekiem”. Byliśmy u Zbigniewa Lindnera, największego producenta trumien w Europie. 58
  • hossa bessa 27 paź 2019, 20:00 CYTAT TYGODNIA „Atom jedyną racjonalną alternatywą dla energii z węgla” Michał Sołowow (na zdj. z sekretarzem ds. energii Rickiem Perrym) dla „Rzeczpospolitej” o planach budowy pierwszej prywatnej elektrowni atomowej w Polsce Król... 62
  • Jak Macron oddaje Putinowi Bałkany 27 paź 2019, 20:00 Przez ostatnie 20 lat spokój w państwach byłej Jugosławii utrzymywany był przez obietnicę przyjęcia ich do UE. Weto Francji w tej sprawie może reaktywować konflikty etniczne, co bardzo przyda się Rosji. 64
  • Nie, bo nie 27 paź 2019, 20:00 To że Unia Europejska nie od dziś prowadzi nieuczciwą grę z Ukrainą czy Gru- zją, nie jest już tajemnicą dla nikogo w Europie. Zwłaszcza na Ukrainie rozbudziliśmy nadzieję milionów ludzi na to, że wcześniej czy później ich kraj... 68
  • Dusiciel z komina 27 paź 2019, 20:00 Ani choroba, ani przedwczesna śmierć nie przekonują Polaków do wymiany pieców na nowe. Prędzej zrobią to aspiracje, żeby żyć jak na Zachodzie. A tam się węgla do pieca nie dokłada. 70
  • Niewidzialny problem brudnego powietrza 27 paź 2019, 20:00 Gdyby to ataki terrorystyczne zabijały rocznie 7 mln osób, mówilibyśmy o tym non stop. Ale zabija ich brudne powietrze, więc to ignorujemy – mówi Beth Gardiner, dziennikarka i autorka książki „Uduszeni”. 72
  • Odetchnij pełną piersią 27 paź 2019, 20:00 Walka o czyste powietrze to nie tylko akcje w skali makro, lecz także niewielkie działania. Na rynku pojawia się coraz więcej ciekawych rozwiązań, które mogą poprawić jakość życia każdego z nas. 74
  • Zielona wyspa Kraków 27 paź 2019, 20:00 Likwidacja 45 tys. palenisk i zakaz stosowania paliw stałych to krok milowy, ale Kraków nie może być samotną wyspą w walce o czystsze powietrze – przekonuje prezydent miasta Jacek Majchrowski. 75
  • UE kontra smog 27 paź 2019, 20:00 Smog i zmiany klimatu są ściśle powiązane – energia z paliw kopalnych prowadzi zarówno do emisji CO2, jak i zanieczyszczeń powietrza. To daje wspólne możliwości redukcji tych zagrożeń – mówi Karmenu Vella, komisarz UE ds. środowiska, gospodarki morskiej i rybołówstwa. 76
  • Czyste powietrze na horyzoncie 27 paź 2019, 20:00 W ciągu dekady jakość powietrza w Polsce może nie odbiegać od tej u naszych północnych, zachodnich i południowych sąsiadów – mówi Jan Ruszkowski, specjalista ds. energetyki obywatelskiej z Polskiej Zielonej Sieci. 78
  • Czas na kolej 27 paź 2019, 20:00 Inwestycje w linie kolejowe, tabor i innowacyjne rozwiązania to sposób na pozyskanie klientów zarówno na przewozy pasażerskie, jak i towarowe. 79
  • O czyste powietrze nad miastem 27 paź 2019, 20:00 W Poznaniu walczy się ze smogiem na wiele sposobów: sadząc drzewa, likwidując stare piece i rozwijając system komunikacji miejskiej. 80
  • Rolniczy ekoparadoks 27 paź 2019, 20:00 Produkcja żywności wymaga czystej wody, gleby i powietrza, a jednocześnie sama emituje zanieczyszczenia. Wąsko rozumiane rolnictwo ekologiczne to daleko niewystarczająca odpowiedź na ten ekoparadoks. 82
  • Gospodarstwo w zgodzie z naturą 27 paź 2019, 20:00 Produkty eko doceniają nie tylko konsumenci, lecz także rządzący, którzy w ekorolnictwie szukają recepty na zmianę klimatu. 84
  • Jak uzyskać wsparcie na rolniczy handel detaliczny 27 paź 2019, 20:00 Rolnicy i ich małżonkowie, którzy zajmują się działalnością lub chcą ją podjąć w ramach rolniczego handlu detalicznego, mogą ubiegać się o wsparcie w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. 85
  • Ciężkie czasy motywacją do rozwoju 27 paź 2019, 20:00 Przewidując spowolnienie, z wyprzedzeniem wdrożyliśmy odpowiednią politykę zakupową i sprzedażową – mówi Dominik Zadrożny, pełnomocnik zarządu firmy Tabo Kuzimski ds. rozwoju. 87
  • Pora na elektromobilność 14 lis 2019, 15:33 Rynek aut elektromobilnych w Polsce wciąż jest na wczesnym etapie wzrostu. W przyspieszeniu tego procesu pomóc mogą najnowsze e-modele Grupy Volkswagen – Volkswagen ID.3 i ŠKODA CITIGOe iV oraz przygotowana dla nich oferta niskich rat od Volkswagen Financial Services. 88
  • Jakość ponad wszystko 27 paź 2019, 20:00 Car Net Polska to ogólnopolska sieć wypożyczalni samochodów z prawie 20-letnim doświadczeniem na rynku. 90
  • Kongres, który odsłania przyszłość 27 paź 2019, 20:00 Jedyną pewną rzeczą w XXI w. stała się zmiana. 365 Timing Economic Congress, organizowany we Wrocławiu, ma pomóc w uchwyceniu istoty nowych zjawisk oraz ich wpływu na gospodarkę i życie firm. 92
  • Szlachetny smak Roztocza 27 paź 2019, 20:00 Jeszcze kilkanaście lat temu mało kto wierzył, że nad Wisłą można zrobić dobre chardonnay. Dziś nie ma już wątpliwości, a polskich winiarzy stawiających na jakość wciąż przybywa. 94
  • Grand cru z owoców 27 paź 2019, 20:00 Natura nie przyznała winogronom wyłączności na szlachetne wino. Jest wiele owoców, które się do tego świetnie nadają – mówi Robert Ogór, prezes Ambry. 95
  • Bio na wszystkich stoiskach 27 paź 2019, 20:00 Międzynarodowe Targi Żywności i Produktów Ekologicznych BIOEXPO Warsaw odniosły wielki sukces. Premierowa edycja targów dla branży bio odbyła się w październiku. 96
  • Weterynaria przyszłości 27 paź 2019, 20:00 O tym, czym jest Polski Program Weterynaryjny i jak stać się częścią weterynarii przyszłości, mówi Mirosław Furyk, współtwórca Polskiego Programu Weterynaryjnego. 97
  • Zgaga powraca 27 paź 2019, 20:00 Nieprzyjemne pieczenie w klatce piersiowej czasem można pomylić z zawałem. Tymczasem to zwykle objaw refluksu żołądkowo-przełykowego – nieprzyjemnej dolegliwości, którą można skutecznie leczyć, ale nie należy bagatelizować. 98
  • Rak płuca nie zawsze jest wyrokiem 27 paź 2019, 20:00 Zaawansowany rak płuca dla niektórych chorych staje się chorobą, z którą można żyć wiele lat. Jednak pacjentów przybywa, a onkologów zaczyna brakować – mówi prof. Dariusz Kowalski. 102
  • Seks, country i słabe vibrato 27 paź 2019, 20:00 Kandydatka do tytułu współczesnej królowej popu nie skończyła jeszcze trzydziestki. Taylor Swift wydała siódmą, świetnie przyjętą płytę „Lover”. Z idolki nastolatek wyrosła na jedną z najbardziej wpływowych gwiazd show-biznesu. W lipcu 2020 r. wystąpi w Polsce. 104
  • Kobieta samotna 27 paź 2019, 20:00 Tom Perrota („Małe dzieci”, „Pozostawieni”) w swojej twórczości przygląda się kobietom w średnim wieku, które stają przed szansą na nowe życie. Chętnie sięga po humor, ale jego przemyślenia są jak najbardziej poważne. W... 108
  • Film 27 paź 2019, 20:00 Legalny przekręt „FILM OPARTY NA PRAWDZIWYCH TAJEMNICACH” – takim napisem Steven Soderbergh zaczyna „Pralnię”. Narratorami są tu Jürgen Mossack i Ramón Fonseca, prawnicy, którzy stworzyli gigantyczną maszynę do przepuszczania... 109
  • Muzyka 27 paź 2019, 20:00 Mądrość skruszonego rockmana Muniek, „SYN MIASTA”, Agora Zawieszenie działalności T.Love, jednego z najważniejszych polskich zespołów, Muńkowi wyszło na dobre. „Syn miasta” to chyba najbardziej dojrzała propozycja w repertuarze... 110
  • Książka 27 paź 2019, 20:00 Pisarz legenda Kazimierz Orłoś to pisarz odważny – kiedy w czasach PRL żadne z krajowych, a więc i podporządkowanych cenzurze wydawnictw nie mogło opublikować jego dzisiaj legendarnej powieści „Cudowna melina”, zdecydował się na... 111
  • Gruczoły Noblistki 27 paź 2019, 20:00 Cytuję poprzednią naszą Noblistkę z genialnego tomiku „Koniec i początek”. Że gdyby pozwolono nam wybierać, czy chcemy się urodzić, pokazano wszystko, niekoniecznie bylibyśmy zachwyceni. Mianowicie, między innymi: „Mierziły nas... 112
  • Przed deserem o pogrzebie 27 paź 2019, 20:00 Przy dobrym jedzeniu, kieliszku wina, w komfortowej atmosferze. Spotykają się i rozmawiają o sprawach ostatecznych. Zwolenników kolacji, których śmierć jest główną bohaterką, nie brakuje również w Polsce. 114
  • Grzeszny adwent 27 paź 2019, 20:00 Jeśli w sklepach widzicie wysyp kalendarzy adwentowych dla dzieci, a i wam marzy się taki, tyle że w wersji dla dorosłych, jest kilka opcji do wyboru. Można kupić kalendarz z minibuteleczkami wina albo z kosmetykami jakiejś znanej marki.... 118
  • Listopadowy przysmak 27 paź 2019, 20:00 Pakowany w pergamin cukierek o biało-różowym zabarwieniu nie ma nazwy, składu ani daty ważności, jak te sprzedawane w sklepie. I na tym może polega jego wyjątkowość. 120
  • Śpij na zdrowie 27 paź 2019, 20:00 Jesteś zmęczony, ale nie możesz zasnąć. Co wieczór zamiast snu przychodzą do ciebie natrętne myśli, a ty przez długi czas przewracasz się z boku na bok. Gdy w końcu ci się uda, śpisz płytko i łatwo cię wybudzić. Twój organizm... 121
  • Zrób sobie… Lwa-Starowicza 27 paź 2019, 20:00 Będą karać za edukację seksualną? Szykujemy profesora Zbigniewa Lwa-Starowicza na pięcioletnią odsiadkę. 122