Gdzie raki zimują

Gdzie raki zimują

Andrzej Bargiel
Andrzej Bargiel / Źródło: Newspix.pl / TEDI
Między dzisiejszymi himalaistami a tymi z lat 80. jest przepaść. Nie górska, tylko technologiczna. Czy to jeszcze sport, czy popis nowoczesnych możliwości?

Luty 2020. Andrzej Bargiel, himalaista, który wsławił się pierwszym zjazdem na nartach z K2 (8611 m n.p.m.), pisze na Facebooku: „Dzisiaj mija 40. rocznica zimowego wejścia na Everest. Polacy pod kierownictwem Andrzeja Zawady dokonali wtedy czegoś, co wydawało się niemożliwe, dysponując siermiężnym sprzętem i ograniczonymi środkami finansowymi. Krzysztof Wielicki, Leszek Cichy: czapki z głów, Panowie”.

Luty 1980. Leszek Cichy i Krzysztof Wielicki pozują do zdjęcia z dwoma czekoladowymi tortami, na których wypisano ich imiona. Są w bazie pod Everestem, w oczach blask i szczęście, a na głowach wełniane czapki. Dokonali wyczynu, o którym Edmund Hillary, jeden z pierwszych zdobywców góry, mówił, że jest niemożliwy – pokonali magiczną wysokość 7 tys. m n.p.m., i to zimą. W dodatku weszli na szczyt. Wytrzymali huraganowy wiatr i ponad 30-stopniowy mróz, chociaż ich strój i sprzęt niewiele odbiegały od tego, czym dysponował w 1953 r. Hillary i jego szerpa Tenzing Norgay. Wielicki podczas ataku szczytowego miał na nosie gogle spawalnicze, częsty patent wśród polskich wspinaczy w tamtym czasie, kiedy profesjonalny markowy sprzęt był dostępny raczej dla alpinistów z Zachodu.

Luty 2018. Polska Wyprawa Narodowa koczuje w obozie pod K2, czekając na okno pogodowe. Do ich dyspozycji jest sprzęt produkowany w oparciu o technologie kosmiczne, ciepła, ale za to lekka odzież i łączność satelitarna z całym światem.

Leszek Cichy, wspominając w wywiadach wyczyn sprzed 40 lat przyznaje, że postęp, jeśli chodzi o sprzęt, jest ogromny. Kiedyś wspinacz stawał sam wobec potężnej natury. Dziś posiada urządzenia, dzięki którym to natura może stać się wobec człowieka bezradna. Nie chodzi tylko o ubranie chroniące przed najgorszym mrozem, łatwe w rozstawianiu namioty czy dostęp do precyzyjnej prognozy pogody. Dawniej oceniali ją po tym, co widzieli dookoła. Teraz drony mogą dostarczać im w góry lekarstwa, a wkrótce profesjonalne aplikacje umożliwią wytyczanie drogi na podstawie aktualnie przekazywanego obrazu satelitarnego w formacie 3D. Coraz częściej pojawia się pytanie, czy środki, jakimi dysponują albo wkrótce zaczną dysponować górscy wojownicy, można już nazwać technologicznym dopingiem.

Goreteksowy impotent

Polscy wspinacze startowali w Himalajach z opóźnieniem. Kiedy cały wolny świat zdobywał najwyższe szczyty, oni siedzieli za żelazną kurtyną. A gdy kurtyna uchyliła się, umożliwiając wyjazdy, najważniejsze wierzchołki były już zdobyte. Wtedy Andrzej Zawada stworzył projekt himalaizmu zimowego – zdobywania ośmiotysięczników wówczas, gdy warunki są uważane za trudne do zniesienia. Dzięki temu Polacy zyskali szansę zdobycia najwyższych gór jako pierwsi. Wejście na Mont Everest to tylko część pasma ich sukcesów. Nie mieli ubrań i sprzętu, jakim dysponowali zdobywcy z Zachodu, ale mieli determinację, pomysłowość i cenną umiejętność radzenia sobie na swój sposób. Leszek Cichy wspomina w wydanej niedawno książce „Gdyby to nie był Everest”... wyposażenie, jakim dysponowali. Choć wspinacze z Zachodu nosili już przeciwpotną bieliznę, Polacy zabrali ze sobą wełnianą, tak jak w latach 50. Hillary. Mieli też wełniane swetry i spodnie z wełnianego sukna. Buty były zrobione w Krośnie według pomysłu Zawady. By nie uciekało ciepło, zostały podbite pięciocentymetrową warstwą korka i właśnie to, jak pisze Cichy, stanowiło największy problem, bo „wprawdzie obuwie było dość ciepłe, ale z podeszwą producent przesadził. Dostaliśmy więc grube na 5 cm korkowe koturny, tak wysokie, że w czasie wspinaczki trzeba było uważać, żeby nie zwichnąć nogi. Niezbyt pewnie trzymały kostkę, bo cholewki były zbyt miękkie. Ale miały inną zaletę: były zintegrowane ze stuptutami. Tam, gdzie kończyła się cholewka buta, zaczynał się materiał, który sięgał pod kolano i chronił przed śniegiem”.

Dziś jest to eksponat w Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie.

Kolejna niedogodność: raki były wiązane do butów taśmami. Te zaś zamarzały i przy zdejmowaniu trzeba było je przecinać, a potem mocować nowe. W miejscu wiązań na stopach robiły się odmrożenia. „We własnym zakresie trzeba było sobie załatwić zapasowe paski do raków” – notuje Cichy, dodając, że patent polegał na tym, by robić je z knotów lamp naftowych. Himalaiści objeżdżali więc wszystkie GS-y w okolicach Warszawy i kupowali knoty na metry aż do wyczerpania zapasów.

W brezentowym namiocie i wełnianym swetrze wytrzymywali tylko najtwardsi zawodnicy. – Nie mieliśmy profesjonalnego namiotu szturmowego – wspomina Cichy. – W końcu udało nam się pożyczyć ze speleoklubu morskiego w Gdyni amerykański namiot Omnipotent. Konstrukcja była z goreteksu, kosztował wówczas bajońskie 150 dolarów, czyli mniej więcej moje półtoraroczne wynagrodzenie na uczelni! W czasie wyprawy nazwę namiotu zmieniliśmy na Impotent – bo strasznie trudno było go rozstawić.

Ubranie to wyzwanie

Przeskoczmy do roku 2018. Jak byli ubrani uczestnicy Polskiej Wyprawy Narodowej na K2? Ich wyposażenie można obejrzeć na blogu prowadzonym przez zespół sklepu górskiego, który pomagał dobrać odzież i sprzęt dla himalaistów. Ekspozycja robi wrażenie. Osobne buty do chodzenia między namiotami i osobne do wspinaczki, zaawansowane technicznie i termicznie. Trzy rodzaje skarpet, w tym jedne z ogrzewaniem. Dopasowane do anatomicznego kształtu stopy, chroniące przed obtarciami i śliskie, co ułatwia zakładanie butów. Bluzy uszyte nie tylko tak, by grzały, lecz także żeby zamek nie obcierał brody. Bez kieszeni, co czyni je lżejszymi, i z minimalną liczbą szwów, bo każdy szew to utrata ciepła. Kurtka do bazy i kombinezon do wspinaczki. Trzy rodzaje łapawic, w tym takie z ogrzewaczami.

– Buty, w jakich chodziło się po górach kiedyś i teraz, dzieli epoka – mówi Tomasz Kobielski, himalaista, członek wyprawy na K2 w 2010 r., szef firmy Adventure24, która organizuje wspinaczkę w najwyższe góry. – W latach 80. sprzęt wspinaczkowy można było sprowadzić z zagranicy za ciężkie dolary albo, co działo się częściej, zdać się na umiejętności i pomysłowość rodzimych rzemieślników. Polskie firmy produkowały karabinki, czekany, raki. Nie miały atestów, ale były dobre. Niektórzy w fabrykach robili sprzęt na wzór zachodniego. Mam czekan, który kolega z klubu wysokogórskiego w Gliwicach wyprodukował na wzór francuskiego. Jeszcze w latach 90. szyło się uprzęże do wspinania z węży strażackich i pasów samochodowych.

Dodaje: – Jednak to, że ma się nawet najlepsze buty świata, nie oznacza, że nie zmarzną nam stopy. Wpływ na to ma np. zawilgocenie butów czy zapocenie skarpetki.

Nawet najlepsze ubranie nie daje 100-procentowej gwarancji, że człowiek uniknie mrozu. Dlatego wspinacze wciąż sięgają do sprawdzonych sposobów i ogrzewają stopy przed wyjściem z namiotu przy maszynce do gotowania wody. Kobielski opowiada o butach wyposażonych we wkładki z podgrzewaczem, których używał podczas wyprawy na Alasce. – Kiedy warunki zrobiły się ekstremalnie ciężkie, w podgrzewaczach wysiadły baterie, zamarzły. Zaczęły działać na nowo dopiero, kiedy wróciłem do namiotu.

Kosmiczne technologie nie pokonały też jeszcze gęsiego puchu. – Mamy oczywiście goreteks, primaloft, softshell, ale nie sprawdzają się one w najwyższych górach. Nadal najcieplejsze są kurtki i kombinezony puchowe – mówi Kobielski. – Nic lepszego nie wymyślono.

Lepsze są jednak materiały, w których zamyka się puch, i technika szycia, by równomiernie się rozkładał.

Artykuł został opublikowany w 13-14/2020 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

Spis treści tygodnika Wprost nr 13-14/2020 (1930)

  • #NowyŚwiatWprost 29 mar 2020, 20:00 Na okładkę ostatniego papierowego wydania tygodnika „Wprost” (1982—2020) wybraliśmy zdjęcie wykonane w 1979 r. w Michigan Science Center. 2
  • Prasa, jaką znamy, odchodzi w przeszłość 29 mar 2020, 20:00 Pogłoski o śmierci prasy drukowanej nie wydają się przedwczesne i przesadzone. Prasa, jaką znamy, odchodzi w przeszłość. 3
  • Do zobaczenia w nowym świecie 29 mar 2020, 20:00 Koronawirus zmienia świat. Wielu z nas dziś ocenia to negatywnie. Ale przecież nie musi tak być. W tym numerze udowadniamy, że nie istnieją zmiany na gorsze. Nowy świat, który powstanie po pandemii, będzie inny. Zróbmy wszystko, by był... 4
  • Wydarzenia WPROST 29 mar 2020, 20:00 Na łamach naszej gazety działa się historia. 8
  • Pisali dla nas 29 mar 2020, 20:00 Przez ponad 37 lat tygodnika „Wprost” pisali dla nas wybitni intelektualiści, najlepsi felietoniści i legendarni dziennikarze. A oto niektórzy z nich (w kolejności alfabetycznej): 10
  • Okładki, które przeszły do historii 29 mar 2020, 20:00 Niektóre okładki tygodnika „Wprost” nie tylko przeszły do historii, lecz także ją tworzyły. 12
  • Niedyskrecje parlamentarne 29 mar 2020, 20:00 Posłowie w ubiegłym tygodniu zjechali do Sejmu, żeby przegłosować zmiany w regulaminie, które umożliwią im nieprzyjeżdżanie do Sejmu, dopóki trwa epidemia, czyli głosowania zdalne. 14
  • Wybory trzeba przełożyć 29 mar 2020, 20:00 Jeśli wybory prezydenckie odbędą się 10 maja, mandat prezydenta będzie nosił w sobie koronawirusa – mówi Aleksander Kwaśniewski, prezydent w latach 1995-2005. 18
  • O co walczy Andrzej Duda 29 mar 2020, 20:00 W Zjednoczonej Prawicy wraca temat tzw. partii prezydenckiej i osłabienia władzy prezesa Jarosława Kaczyńskiego. 22
  • Panika w Platformie 29 mar 2020, 20:00 Brak możliwości prowadzenia kampanii prezydenckiej Małgorzaty Kidawy-Błońskiej oraz zbliżające się wybory skutkują coraz większymi napięciami w Platformie Obywatelskiej. 24
  • Stawka większa niż gospodarka 29 mar 2020, 20:00 W zdrowej gospodarce nie trzeba wybierać między życiem milionów osób a rozwojem ekonomicznym. 26
  • Kościół w czasach zarazy 29 mar 2020, 20:00 Zamknięcie kościołów na krótki czas to nie dramat. Dramatem byłoby, gdyby chrześcijanie nie potrafili dostrzec Boga poza ich murami. 28
  • Lęk jest złym doradcą 29 mar 2020, 20:00 To będą trudne święta – mówi dominikanin ks. Maciej Biskup, ale dostrzega też powody do nadziei. 30
  • Internet nas ocali 29 mar 2020, 20:00 Czy eksplozja internetowa wywróci nasze życie do góry nogami i zniszczy relacje w realu? Wręcz przeciwnie, wyjdzie nam tylko na dobre – przekonuje Jakub Kuś, badacz internetu. 34
  • Gdzie raki zimują 29 mar 2020, 20:00 Między dzisiejszymi himalaistami a tymi z lat 80. jest przepaść. Nie górska, tylko technologiczna. Czy to jeszcze sport, czy popis nowoczesnych możliwości? 37
  • Męskie zdrady pod ochroną 29 mar 2020, 20:00 #Zostańwdomu – popularne dziś hasło brzmi nie do zniesienia dla mężczyzn utrzymujących relacje pozamałżeńskie. A może to czas na przemyślenie swojej zdrady i naprawienie wyrządzonych szkód? 40
  • 30 minut dziennie 29 mar 2020, 20:00 Nie możemy chodzić na siłownię, ale to nie oznacza, że kolejne dni czy tygodnie mamy spędzić bez aktywności fizycznej – mówi Daniel Qczaj, trener motywator. Radzi, jak ćwiczyć między kuchnią a salonem. 44
  • To nie jest czas na wyrzuty sumienia 29 mar 2020, 20:00 Rozpoczynanie diety w czasie kwarantanny to kiepski pomysł. Grozi emocjonalnym i fizycznym fiaskiem. Ale dręczenie się wyrzutami sumienia też nie ma sensu – mówi Agata Ziemnicka, dietetyczka i psycholożka. 46
  • Końca świata nie będzie 29 mar 2020, 20:00 Apokaliptyczne lamenty obnażają słabych i przegranych. Poważni gracze realizują swoje plany, nie zważając na panikę wywołaną pandemią. 48
  • Antykryzysowy poradnik dla przedsiębiorców 29 mar 2020, 20:00 Część 2. Umarła firma? Niech żyje firma. Należy jak najszybciej położyć obecny biznes. Z jednoczesnym minimalizowaniem strat – bo te na pewno będą. I z tym trzeba się pogodzić. Póki więc można, należy wynieść wszystko, co cenne z walącego się przedsiębiorstwa – pisze Krzysztof... 50
  • Przełącz się na bezpieczeństwo 29 mar 2020, 20:00 Wybierając odpowiednie przełączniki, zapewniamy naszej firmie nie tylko wydajną transmisję danych, ale też porządkujemy i integrujemy cały firmowy system IT. O oszczędnościach nie wspominając. 53
  • Sygnalista czy donosiciel 29 mar 2020, 20:00 Polacy coraz chętniej informują policję, straż miejską czy urząd skarbowy o nieprawidłowościach dostrzeżonych w życiu społecznym lub prywatnym. Tylko w pracy na wszelki wypadek siedzimy cicho. Trudno się dziwić. 54
  • Hossa bessa 29 mar 2020, 20:00 Drukarki poszły w ruch Szykuje się dodruk pustych pieniędzy na niewyobrażalną dotąd skalę. Patrząc tylko na rozkład jazdy FED z zeszłego tygodnia, widać, że amerykański bank centralny dzień w dzień kupował obligacje za 125 mld... 56
  • Polski biznes rusza na odsiecz 29 mar 2020, 20:00 Od pierwszych godzin walki z epidemią polskie firmy zaangażowały się w pomoc szpitalom i ratownikom. Dziś strumieniami płyną miliony złotych pomocy, a firmy jak w czasie wojny zmieniają swoje linie produkcyjne. 58
  • Epidemia uczy pokory 29 mar 2020, 20:00 Zaostrzyliśmy procedury bezpieczeństwa, podzieliliśmy pracowników na dwa niezależne zespoły – mówi Jakub Kukuła, pomysłodawca i założyciel cateringu dietetycznego Kukuła Healthy Food. 63
  • Po prostu odpowiedzialni 29 mar 2020, 20:00 CSR, czyli społeczna odpowiedzialność biznesu, to hasło znane od lat. Dziś nabiera szczególnego znaczenia i sensu, które nadają mu ludzie i ich zaangażowanie. Taki przykład płynie z Grupy Enea. 64
  • LOTOS wspiera walkę z koronawirusem 29 mar 2020, 20:00 Koncern z Gdańska działa na wielu polach. Pomoc finansowa, przy koordynacji Ministerstwa Aktywów Państwowych, trafia głównie do szpitali. Firma wspiera też służby mundurowe. Środki bezpieczeństwa wdrożono też na stacjach paliw LOTOS. 68
  • Żywiec Zdrój – biznes po stronie natury 29 mar 2020, 20:00 Dążymy do tego, by nasza działalność była możliwie neutralna dla środowiska. Troska o przyrodę jest wpisana w DNA firmy – mówi Edyta Krysiuk-Kowalczyk, dyrektor ds. jakości i zrównoważonego rozwoju w Żywiec Zdrój. 70
  • Dekalog dla grup zagrożenia 29 mar 2020, 20:00 Dziś wszyscy boimy się koronawirusa, jednak brak dobrego leczenia przewlekłych chorób może zabić więcej osób niż koronawirus – mówi prof. Piotr Kuna, alergolog. 72
  • Wykluczeni z leczenia? 29 mar 2020, 20:00 Niedawno chorzy na oporną przewlekłą białaczkę limfocytową cieszyli się z refundacji bardzo nowoczesnej terapii. Jednak w praktyce nowoczesne leczenie jest możliwe tylko u części chorych. Potrzebna jest druga terapia. 74
  • Wzrok w czasie epidemii 29 mar 2020, 20:00 W związku z epidemią koronawirusa oddziały okulistyczne w całej Polsce zmieniają dotychczasowy tryb pracy. Przyjmują pacjentów jedynie wtedy, gdy jest to konieczne. 76
  • Zdrowe spojrzenie 29 mar 2020, 20:00 Dokucza ci pieczenie i zaczerwienienie oczu, a pod powiekami czujesz piasek? Jeśli tak, to prawdopodobnie cierpisz na zespół suchego oka – schorzenie, które na stałe dołączyło już do grona chorób cywilizacyjnych. 77
  • Okulary? Nie, dziękuję! 29 mar 2020, 20:00 Zabiegi chirurgii refrakcyjnej należą do najbezpieczniejszych metod usuwania wad wzroku. Pozwalają na zawsze pozbyć się okularów lub soczewek kontaktowych – mówi dr Iwona Szendzielorz z krakowskiej kliniki Centre de la Vision. 78
  • Alergiczne zapalenie zatok 29 mar 2020, 20:00 Alergiczne zapalenie zatok przynosowych jest schorzeniem, które dotyka coraz większą liczbę ludzi w kraju i na świecie. 79
  • Horror polskiej wyobraźni 29 mar 2020, 20:00 Byliśmy szczęśliwym pokoleniem. Nie doświadczyliśmy komuny. Kiedy dorastaliśmy, polityczne spory nie sprawiały, że rozpadały się rodziny. Wchodziliśmy do Europy i otwierały się przed nami możliwości. Nie zazdroszczę dzisiejszym nastolatkom – mówi Bartosz M. Kowalski, reżyser... 80
  • Prorok i profan 29 mar 2020, 20:00 Jednocześnie ukazują się dwie książki o człowieczeństwie Jezusa. Ale ich autorzy Amélie Nothomb i J.M. Coetzee nie chcą wyłącznie prowokować katolików. Pytają, na ile świat naprawdę wsłuchał się w jego nauki. 84
  • Ksiądz maruda i moralna rewolucja 29 mar 2020, 20:00 Nie wiedząc nic o kardynale Jorge Bergoglio, pomyślałem: „Facet ma jaja”. W XXI w. przybrał imię świętego, który symbolizuje największą rewolucję w historii Kościoła – mówi Wim Wenders, autor dokumentu „Człowiek, który dotrzymuje słowa” z udziałem papieża Franciszka. 86
  • Seriale na czas kwarantanny 29 mar 2020, 20:00 Przekręt doskonały J uż w utrzymanej w stylu przebojowych kryminałów czołówce twórcy „McMilionów” obiecują intrygującą zagadkę i dobrą zabawę. I słowa dotrzymują. Dokumentalny serial ogląda się jak najlepszą fikcję. To... 88
  • Gry na czas kwarantanny 29 mar 2020, 20:00 Od dawna mówi się, że gry stają się interaktywnymi filmami. I to nie tylko pod względem graficznym, ale także obsady. 89
  • W innym czasie, w innym życiu 29 mar 2020, 20:00 Z darzyć się mogło. Zdarzyć się musiało. Zdarzyło się. Już teraz wiele nas dzieli i nic nie łączy. To już ostatni felieton i ostatni papierowy „Wprost”. Dziękuję Wam za to, że byliście ze mną przez te wszystkie lata!... 92
  • Papież konspirator 29 mar 2020, 20:00 Jan Paweł II dobrze znał polskie tradycje konspiracyjne i korzystał z ich dorobku – przekonuje prof. Jerzy Zdrada, historyk, działacz podziemnej Solidarności. 94
  • Operacja: papież ze Wschodu 29 mar 2020, 20:00 O wyborze Karola Wojtyły zadecydowało przekonanie kardynałów z Austrii, Niemiec i USA, że papież zza żelaznej kurtyny będzie najskuteczniejszą tarczą przeciw komunizmowi. 98
  • Miłość, prawda, współczucie 29 mar 2020, 20:00 To koncerty budują energię w audytorium i muzykach, tworzy się coś, co się nigdy nie wydarza w studiu. 100
  • Gdy twój partner za dużo pije 29 mar 2020, 20:00 „To ostatni raz, to ostatni kieliszek…” Słyszysz to kolejny raz i wciąż bardzo chcesz w to wierzyć. Tyle że dobrze wiesz, że jeśli się coś zmieni, to tylko na gorsze. Co więc robić? 102
  • Fuczki na czas kryzysu 29 mar 2020, 20:00 W trudnych czasach dobrze mieć pod ręką przepis na proste, a oryginalne danie. Takie są fuczki. 104
  • Graphic recording 29 mar 2020, 20:00 Boom na wizualne notatki tworzone na żywo podczas spotkań rozwija się w najlepsze. A ich digitalowa wersja sprawdzi się też w wydarzeniach organizowanych zdalnie, w internecie. 106