Epidemia dynastyczna

Epidemia dynastyczna

Im mniej monarchowie rządzą, tym bardziej podobają się poddanym
Mimo upływu ponad 30 lat do dziś nie jest jasne, jak dokonał żywota zdetronizowany w 1974 r. cesarz Etiopii Hajle Sellasje. Podobno kilka dni po odsunięciu od władzy został we śnie uduszony poduszką. Większość historyków skłania się jednak ku twierdzeniu, że ostatnie miesiące życia cesarz spędził w pałacu na wzgórzach Addis Abeby, udając, a może nawet wierząc, że wciąż rządzi krajem. Kiedy jest się koronowaną głową, na luksus szybkiej śmierci albo życia w iluzji trzeba sobie zasłużyć. Zdetronizowany niedawno monarcha Nepalu Gyanendra Bir Bikram Shah został wygnany z tradycyjnej siedziby królów w Katmandu. Mimo że czeka go proces, nie zamierza się wynieść z gorszego pałacu niedaleko stolicy.Detronizacja Gyanendry i obdzieranie go z godności oraz majątku to w ostatnich latach wyjątek. Obserwując losy prawdziwych królów i władców, pragnących zapewnić sobie sukcesję, można dojść do wniosku, że dynastie przeżywają renesans. Nawet w pozbawionej takich tradycji Afryce subsaharyjskiej, jak donosi francuski „L’Express", wybuchła dynastyczna epidemia.

Wirus dynastii
W Afryce narodziny coraz to nowych dynastii niewiele mają wspólnego z prawdziwymi monarchiami. Celem nadrzędnym jest zachowanie władzy, a rządzący i ich dzieci często muszą się wykazywać sprytem, by to się udało. Prezydent Togo Gnassingbé Eyadéma przekazał synowi w testamencie cały majątek, łącznie z państwem. Na drodze stała tylko konstytucja, w której zapisano, że szefem państwa po śmierci prezydenta zostaje przewodniczący parlamentu. Gdy więc zmarł Gnassingbé senior, wedle jego zachowanej instrukcji, szefa parlamentu pośpiesznie oskarżono o korupcję i wtrącono do więzienia, a urząd przekazano synowi – Faure Gnassingbé. Dopiero kiedy opozycja zaalarmowała Zachód, w Togo zorganizowano wybory. Wygrał je jak można się było spodziewać – Faure. Niemal tak samo było w wypadku Laurenta-Désiré Kabili, po którym władzę w Kongu objął jego syn Joseph. Zachód przymknął oczy na zbrodnie, jakich dopuszczał się Kabila junior, oraz na fałszerstwo wyborcze – nawet obiecał delfinowi pomoc, żądając w zamian „demokratyzacji" kraju.
Tak korzystnej oferty jak Kabila raczej nie dostanie Teodorín Nguema Obiang, syn prezydenta Gwinei Równikowej, jednego z najbardziej skorumpowanych i antydemokratycznych państw współczesnego świata. Teodorin szykuje się do objęcia władzy, choć dotąd oddawał się głównie hazardowi, zabawom z prostytutkami i beztroskiemu wydawaniu pieniędzy. Trzy lata temu ściągnął na siebie gromy, kupując podczas weekendu w RPA kilka luksusowych samochodów, wśród nich najnowsze modele Bentleya oraz Lamborghini. To niewiele przy wydatkach Murada Nijazowa, syna zmarłego Turkmenbaszy, który w jedną noc w kasynach potrafił przegrać 12 mln USD. Z kolei Kim Jong-nam, szykowany do sukcesji po „drogim przywódcy" Korei Północnej, tak uwielbiał hazard, prostytutki i japoński Disneyland, że w 2001 r. zaryzykował podróż do Tokio, podając się za obywatela Dominikany. Różnica między delfinem z Gwinei a utracjuszami z Turkmenistanu i Phenianu polega na tym, że dwóm ostatnim władza już przeszła koło nosa.
Syn Muammara Kaddafiego – Saif al-Islam – wykształcony w London School of Economics, kiedyś uchodził za playboya. Dziś przede wszystkim jest oficjalnym posłańcem Kaddafiego seniora w sprawach dyplomatycznych. Pytany, czy chce zastąpić ojca, kategorycznie zaprzecza, deklarując, że jedyną drogą dla Libii jest demokracja. Ale kandydowania w wyborach nie wyklucza. Podobnie w szaty reformatora i zwolennika demokracji stroi się syn prezydenta Egiptu Gamal Mubarak. Na zdjęciach w ogóle się nie uśmiecha, więc Egipcjanie kpią, że za mocno wziął sobie do serca zadanie stworzenia wizerunku poważnego polityka. Przed wyborami w 2011 r. parlament zmienił konstytucję, by mogło w nich wystartować kilku kandydatów (dotąd referenda przedłużały rządy Hosniego Mubaraka). Ale już teraz w mediach członkowie rządu obecnego prezydenta są nazywani ministrami Gamala.

Tytuł bez władzy
Największa różnica między prawdziwymi koronowanymi głowami a szykującymi sobie sukcesję dyktatorami tkwi w stosunku do władzy. Okazuje się, że współcześni królowie najchętniej zadowalają się tytułem. Do rządzenia się nie garną, zabierając głos w bieżących sprawach z reguły tylko w wyjątkowych sytuacjach. Co więcej, ciąg na władzę delfinów jest świetnym wyznacznikiem stanu państwa. Im państwom dalej do demokracji, tym żądza władzy większa i tym większa niechęć poddanych do dziedzica. Tam natomiast, gdzie monarcha – aktualny lub były – wierzy w zalety demokracji, poddani wciąż oddają mu cześć i chętnie wsłuchują się w jego słowa. Król Hiszpanii Juan Carlos uratował demokrację za Pirenejami, kiedy w lutym 1981 r. przepędził oficerów, próbujących dokonać zamachu stanu. Brytyjska królowa Elżbieta II, choć nie może wyrażać własnych poglądów politycznych, dając wielokrotnie dowody biegłej znajomości spraw swego kraju, zdobyła sobie renomę jednej z najbardziej wpływowych głów państwa na świecie. A już w rozsypującej się z powodu etnicznych napięć Belgii monarchia pozostaje faktycznie ostatnim zwornikiem jedności narodu.
Zasada powściągliwości w sprawowaniu królewskiej władzy nie dotyczy jedynie zakorzenionych europejskich demokracji. Najlepszym przykładem jest Rumunia i jej ostatni król Michał I. W grudniu 1947 r. pod naciskiem ZSRR musiał abdykować i wyemigrował do Szwajcarii. Gdy Rumunia odzyskała niezależność, stwierdził, że jego rodacy, jeśli zechcą, mogą przywrócić monarchię, ale jemu samemu tytuł ani urząd nie są potrzebne, by służyć ojczyźnie. I stał się jednym z najgorętszych i chętnie słuchanych w Europie rzeczników wstąpienia swego kraju do Unii Europejskiej i NATO. Kiedy po latach wygnania, w 1991 r., wrócił do ojczyzny, witał go na ulicach Bukaresztu przeszło milionowy tłum. Ówczesne władze tak przestraszyły się popularności króla Michała, że na kolejnych pięć lat zakazały mu powrotu do kraju. Dopiero w 1997 r. prezydent Emil Constantinescu powtórnie przyznał Michałowi I rumuńskie obywatelstwo.

Ojciec narodu
Szlachetną niechęć do rządzenia okazał Mohammed Zahir Szah, który w 2002 r., po 30 latach wygnania wrócił do Kabulu. Kiedy po wojnie z talibami Wielkie Zgromadzenie Afganistanu, wbrew Amerykanom, gotowe było oddać władzę sędziwemu królowi, ten oświadczył: „Przyjmę odpowiedzialność jako szef państwa. Nie dbam o tytuł króla. Ludzie nazywają mnie Baba". Baba to ceremonialny tytuł ojca narodu, apolityczny symbol jedności narodu. Dziś wnuk Mohammeda – książę Mustafa Zair – jest poważnym kandydatem na prezydenta Afganistanu, ale też nie wspomina o powrocie monarchii. Jedynym zdetronizowanym władcą, który odzyskał władzę w demokratycznych wyborach, był ostatni car Bułgarii Symeon II. To nie tylko pierwszy w historii państw Europy Wschodniej monarcha obalony przez reżim komunistyczny, który został premierem republiki, ale też jeden z dwóch bułgarskich premierów, którzy przetrwali pełną czteroletnią kadencję.
W XXI wieku monarchowie wydają się tym bardziej kochani przez swe narody, im mniej nimi rządzą. I od tego, co może być też nauką dla zwykłych polityków, korona im z głowy nie spada.
Okładka tygodnika WPROST: 27/2008
Więcej możesz przeczytać w 27/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
 1

Spis treści tygodnika Wprost nr 27/2008 (1332)

  • Wprost od czytelników 29 cze 2008, 22:00 "Komuna komunalna" (nr 21) porusza jeden z ważniejszych tematów w kraju. Funkcjonowanie samorządów to w dużym stopniu funkcjonowanie państwa. Przy nikłej kontroli państwa w samorządach tworzą się powszechnie republiki... 3
  • Na stronie - Rodzina Adama Michnika 29 cze 2008, 22:00 Jaki honor, tacy ludzie – chciałoby się powiedzieć, jeśli Kiszczak i Jaruzelski to ludzie honoru 3
  • Posłowie lubiani i nielubiani 29 cze 2008, 22:00 Sejm 6
  • Skaner 29 cze 2008, 22:00 6
  • Czy Bóg wciąż chroni Amerykę? 29 cze 2008, 22:00 USA 7
  • Lamborghini po polsku 29 cze 2008, 22:00 Motoryzacja 7
  • Kubica musi schudnąć 29 cze 2008, 22:00 Sport 7
  • Piękniejsza strona piłki 29 cze 2008, 22:00 Euro 2008 7
  • Dioksyny Juszczenki 29 cze 2008, 22:00 Zdrowie 7
  • Dossier 29 cze 2008, 22:00 „Bóg nas ukarał, ale teraz przywraca porządek"Jarosław Kaczyński o sondażach wskazujących na wzrost poparcia dla PiS i spadek notowań PO„Są bardziej monotematyczni i doznają orgazmu tylko na myśl o swoim... 8
  • PYTANIA NIEPOLITYCZNE - Często tłukłem szklanki 29 cze 2008, 22:00 Rozmowa z Janem Ołdakowskim, posłem PiS, byłym barmanem 8
  • Ludzie 29 cze 2008, 22:00 Wrocławianin Dalajlama Dalajlama otrzymał honorowe obywatelstwo Wrocławia. Rafał Dutkiewicz, prezydent Wrocławia, liczy na to, że duchowy przywódca Tybetu jeszcze w tym roku znajdzie czas na wizytę w stolicy Dolnego Śląska i odbiór... 9
  • Zagniewane gwiazdy 29 cze 2008, 22:00 Obyczaje 9
  • Zamożny jak Maorys 29 cze 2008, 22:00 Nowa Zelandia 10
  • Bogate państwo, biedni ludzie 29 cze 2008, 22:00 Niemcy 10
  • Zapytaj Wprost - Bohdan Tomaszewski 29 cze 2008, 22:00 Tenis oprze się złu 12
  • Poczta 29 cze 2008, 22:00 Polska na ExportBardzo dziękuję za przychylną opinię o prezentacji polskiej na EXPO 2008 w Saragossie („Polska na EXPOrt", nr 26). Jestem reżyserem filmu, który pokazujemy na EXPO na trzech ekranach w sali... 14
  • Playback 29 cze 2008, 22:00 Posłanki Nelli Rokita (PiS) i Izabela Jaruga-Nowacka (Klub Poselski Lewica) 14
  • Wprost przeciwnie - Polak, Anglik - dwa bratanki 29 cze 2008, 22:00 Jeszcze nigdy nie było tylu serdecznych słów Brytyjczyków o Polakach jak obecnie 16
  • Z życia koalicji 29 cze 2008, 22:00 Pan premier jedzie na wakacje. Ale spokojnie, to dopiero we wrześniu i podobno tylko na tydzień. Trwają spekulacje, dokąd Słońce Peru wybierze się tym razem: były Dolomity, były Andy, może więc pora na zmianę klimatu? Baden-Baden?... 18
  • Z życia opozycji 29 cze 2008, 22:00 Wielkie zwycięstwo Zająca. Kandydat PiS zdemolował konkurencję i został senatorem z Podkarpacia. W imieniu wszystkich zajęcy bardzo podkarpacianom dziękujemy. Dość kwaśną minę miał za to Marek Jurek, bo co mu z tego, że dostał trzy... 19
  • Opiekunka zdrowotna 29 cze 2008, 22:00 Rzucenie palenia jest największym osiągnięciem Ewy Kopacz na stanowisku minister zdrowia 20
  • Metoda Grünsteina 29 cze 2008, 22:00 Reforma przygotowana przez Ewę Kopacz nie uratuje służby zdrowia 24
  • Nie jestem politykiem 29 cze 2008, 22:00 Rozmowa ze Zbigniewem Ćwiąkalskim, ministrem sprawiedliwości 26
  • Operacja odrolnienie 29 cze 2008, 22:00 Czy rząd Jarosława Kaczyńskiego obalili funkcjonariusze tajnych służb? 28
  • Impuls sprawiedliwości 29 cze 2008, 22:00 Rozmowa z Bronisławem Wildsteinem, publicystą, pisarzem 30
  • Śmierć na zamówienie 29 cze 2008, 22:00 W dziwnych okolicznościach zmarło siedem osób związanych ze sprawą zamordowania księdza Jerzego Popiełuszki 32
  • Polskie „Imię róży” 29 cze 2008, 22:00 Klasztorne archiwa kryją naukowe sensacje 36
  • Postać tygodnia - Agnieszka Radwańska 29 cze 2008, 22:00 Dziewczyna z rakietą 38
  • Wprost z blogu 29 cze 2008, 22:00 PolitykaKrzyże muszą odejść?Piotr Dzierzba  www.dzierzba.salon24.plTemat państwa świeckiego „eksplodował" kilka dni temu dzięki nieprzejednanemu, nonkonformistycznemu i zapewne obiecującemu przewodniczącemu SLD Grzegorzowi... 39
  • Trójka bez sternika 29 cze 2008, 22:00 40
  • Słoń lustracyjny 29 cze 2008, 22:00  Ilu Maleszków po upadku PRL podjęło współpracę z UOP czy WSI?Ignorowanie problemu faktycznej lustracji przypomina niedostrzeganie słonia panoszącego się w kawalerce. Co jakiś czas słoń kogoś nadepnie i przez chwilę go widzimy,... 40
  • Prawda archiwów 29 cze 2008, 22:00 Prawdziwej historii nie da się zakłamać i odłożyć na lepsze czasy. Nikt z pełnych oburzenia krytyków Sławomira Cenckiewicza i Piotra Gontarczyka nie zauważył, że historię reżimów totalitarnych czy też ruchów podziemnych piszemy w... 40
  • Szkoła absurdu 29 cze 2008, 22:00 Premier Tusk zamierza premiować kiepskich nauczycieli.Zapowiedź podwyższenia płacy wszystkim nauczycielom w szkołach publicznych od 2009 r. to skandal. Donald Tusk oświadczył, że najwięcej pieniędzy dostaną początkujący nauczyciele,... 40
  • Ryba po polsku - Stonka Michnika 29 cze 2008, 22:00 Typy „Gazety Wyborczej” typami zdrowej części społeczeństwa! 41
  • Giełda 29 cze 2008, 22:00 42
  • Tajna inflacja 29 cze 2008, 22:00 Politycy manipulują informacjami o wzroście cen 44
  • Zjazd Orlenu 29 cze 2008, 22:00 Politycy szkodzą największemu polskiemu koncernowi paliwowemu 48
  • Sprzedawcy iluzji 29 cze 2008, 22:00 Dziennikarka „Wprost” wcieliła się w rolę klientki firm doradztwa finansowego i otrzymała zdumiewające oferty 50
  • Prądochód 29 cze 2008, 22:00 Sto kilometrów będziemy mogli przejechać za dwa złote 63
  • Know-how 29 cze 2008, 22:00 68
  • Uratuj życie 29 cze 2008, 22:00 Lepiej ratować nieumiejętnie, niż pozostawić potrzebujących bez pomocy 70
  • Giełda dinozaurów 29 cze 2008, 22:00 Prehistoryczne skamieniałości stają się świetną lokatą kapitału 76
  • Grobowiec Kleopatry 29 cze 2008, 22:00 Czy odkryto grób legendarnej egipskiej królowej? 80
  • Żołnierze Wałęsy 29 cze 2008, 22:00 Osoby niszczące akta TW ps. Bolek od początku miały pozostać bezkarne 84
  • Górna półka - Zmartwychwstanie towarzysza Stefana 29 cze 2008, 22:00 Młodsi czytelnicy, którzy czasy PRL znają już tylko z filmów Barei, mogą mieć problem z tym, kim był Stefan Olszowski. Pozostaje im zatem połączenie postaci towarzysza Winnickiego z „Alternatywy 4" i prezesa Ochódzkiego z... 87
  • Bez granic 29 cze 2008, 22:00 88
  • Cytat tygodnia 29 cze 2008, 22:00 „Nie możecie chować się za murem. Waszym narzędziem obrony powinna być polityka" Prezydent Francji Nicolas Sarkozy w czasie wizyty przy murze na Zachodnim Brzegu Jordanu, odgradzającym Izrael od terytoriów palestyńskich 88
  • Don Kichot znowu walczy 29 cze 2008, 22:00 Legendarne wiatraki, z którymi walczył Don Kichot z La Manchy, zostały odbudowane. Dzięki staraniom władz Campo de Criptana na polach w okolicach miasta odrestaurowano trzy z ponad trzydziestu XVI-wiecznych wiatraków, które według... 88
  • Grzeszny Berlusconi 29 cze 2008, 22:00 Silvio Berlusconi jeszcze długo nie będzie mógł przystąpić do komunii. Włoski premier, który po rozwodzie z pierwszą żoną Carlą ożenił się powtórnie w 1990 r. z Veronicą Lario, od dłuższego czasu starał się wpłynąć na... 88
  • Książka 29 cze 2008, 22:00 Protektorat brukselski Czy Bośnia i Hercegowina jest w stanie przetrwać i rozwijać się bez specjalnej opieki społeczności międzynarodowej, a zwłaszcza Unii Europejskiej? Tym problemom poświęcona jest książka analityków Polskiego... 88
  • Francuski kochanek Irlandii 29 cze 2008, 22:00 Prezydent Sarkozy, zamiast poprowadzić unię na nowe wyżyny, będzie się zajmował ratowaniem tego, co da się jeszcze uratować 90
  • Caryca Miedwiediewa 29 cze 2008, 22:00 Czy następnym prezydentem Rosji będzie kobieta? 94
  • Epidemia dynastyczna 29 cze 2008, 22:00 Im mniej monarchowie rządzą, tym bardziej podobają się poddanym 96
  • Pasaż 29 cze 2008, 22:00 100
  • Włosy szczęścia 29 cze 2008, 22:00 Polki mają bzika na punkcie włosów. Farbują je najczęściej spośród Europejek i, jak wynika z badań L’Oréal, fryzura jest dla nich ważniejsza niż makijaż czy perfumy. Na naszym rynku pojawiają się coraz bardziej wymyślne... 100
  • Plusy ujemne 29 cze 2008, 22:00 Suszarki i lokówki są konieczne, by ułożyć włosy, ale mogą je niszczyć – uważano do niedawna. Dzisiaj wiadomo już, że może być odwrotnie – urządzenia te potrafią pielęgnować włosy. Prostownica, suszarka i lokówka... 100
  • Opalanie czupryny 29 cze 2008, 22:00 Podobno włosy, tak jak skóra, starzeją się pod wpływem słońca i trzeba je przed nim zabezpieczać. Tym, którzy chcą jak najdłużej zachować młodą czuprynę, można polecić kosmetyki Soleil marki Kérastase. Znajdziemy wśród nich... 100
  • Glinka dla Madonny 29 cze 2008, 22:00 Firma Farouk Systems znana jest z kosmetyków do włosów, które wykorzystują właściwości jedwabiu. Producent może się pochwalić imponującą listą celebrities stosujących jego specyfiki (m.in. Madonna, Salma Hayek, Demi Moore). Jedna z... 100
  • Czasem loki, czasem proste 29 cze 2008, 22:00 Kobiety, które mają proste włosy, marzą o kręconych, a posiadaczki loków chcą je prostować. I jedne, i drugie mogą skorzystać z tego samego urządzenia – prostownicy Philips SalonStraight Seduce, która wbrew nazwie potrafi także... 100
  • Winogrona we włosach 29 cze 2008, 22:00 „Stylizacja na serio i na wesoło" to motto nowych preparatów marki L’Oréal Professionnel – Play Ball Sprays. Spreje do włosów sprawiają, że układanie fryzury staje się dobrą zabawą, ale efekt jest na serio –... 100
  • Laser 29 cze 2008, 22:00 104
  • Temat tygodnia: Świat z plakatu 29 cze 2008, 22:00 Vlepki, graffiti, billboardy i wszelkiego rodzaju city lighty na dobre wyrzuciły plakat z miejskiej przestrzeni. Jeszcze tylko teatry zamawiają je u znanych artystów. Bezpowrotnie minęły też czasy, gdy propagandowym plakatem posługiwali... 104
  • Sylwetka tygodnia: Józef Szajna (1922-2008) 29 cze 2008, 22:00 Wybitny twórca teatru, plastyk, profesor warszawskiej ASP, jedno z trzech wielkich nazwisk teatralnych, obok Grotowskiego i Kantora. Reprezentował Polskę między innymi na Biennale w Wenecji (1970 i 1990) oraz Biennale w São Paulo (1979 i... 104
  • Otwieracz do rocka 29 cze 2008, 22:00 Pięć lat wystarczyło, by Heineken Open’er Festival wyrósł na jedną z czołowych europejskich imprez rockowych 106
  • Ekowariatki 29 cze 2008, 22:00 Dawne kociaki i seksbomby przemieniły się w brudne czupiradła, walczące o los planety 110
  • Wencel gordyjski - Klucz do koszmaru 29 cze 2008, 22:00 Adam Michnik jest jak uczeń jesziwy, który dołączył do skinheadów 112
  • Ueorgan Ludu 29 cze 2008, 22:00 Krowa Donka rekordzistka zawstydza premiera * Orlik 2012 - kluczem do sukcesu wyborczego PO * 3,5 promila lepsze od Anety Krawczyk * Kryzys w USA zaostrza się - ubogie dzieci z Waszyngtonu w Polsce 113
  • Krótko po Wolsku - Polak na kartki 29 cze 2008, 22:00 Tak wszyscy ucieszyliśmy się z wprowadzenia „Karty Polaka", że zapomnieliśmy o diable tkwiącym w szczegółach. Tymczasem okazuje się, że w praktyce bardzo trudno zostać Polakiem, zwłaszcza jeśli nie jest się utalentowanym... 113
  • Wielkie golenie 29 cze 2008, 22:00 Z owłosieniem jest jak z Jarosławem Kaczyńskim. Im jest go mniej, tym lepiej dla organizmu (państwowego) 114

ZKDP - Nakład kontrolowany