Miasta uniwersytety

Miasta uniwersytety

Wspólnota mistrzów i studentów złączona w poszukiwaniu prawdy – tak w średniowieczu nazywano uniwersytety. Dziś miejsce wspólnoty zajęły kombinaty, które hurtowo produkują absolwentów. Mimo to w Europie wciąż można odnaleźć ośrodki akademickie z prawdziwego zdarzenia. I nie są to tylko słynne angielskie uniwersytety w Cambridge i Oksfordzie. Miasta takie jak estońskie Tartu, niemiecka Ratyzbona czy polski Lublin to miejsca, gdzie rytm życia wyznacza studencki kalendarz.
„W tym mieście, ale także w jego otoczeniu, jest coś doprawdy idealnego" – powiedział Johann Wolfgang Goethe, widząc Heidelberg, gdzie znajduje się założony w 1386 r. najstarszy niemiecki uniwersytet. Górujące nad miastem ruiny XVI-wiecznego zamku uchodziły za  ucieleśnienie duchowych ideałów okresu burzy i naporu. Natomiast w XX wieku Heidelberg z romantycznego siedliska przeistoczył się w tętniący studenckim życiem ośrodek uniwersytecki. Wielu jego wybitnych profesorów i studentów zapewne przechadzało się po istniejącej do dziś słynnej Philosophenweg – Drodze Filozofów. Być może to właśnie na tej krętej ścieżce rodziła się Heglowska „Fenomenologia ducha", a Erich Fromm przemyśliwał „Ucieczkę od wolności”. – Heidelberg w istocie jest uniwersytetem – mówi nadburmistrz Eckart Würzner. Bo Heidelberg jest tak naprawdę w całości podporządkowany akademickiemu stylowi życia. – Ludzie nauki w przeważającym stopniu kształtują życie społeczne naszego miasta – dodaje wicerektor prof. Thomas Pfeiffer. W barokowym budynku Starego Uniwersytetu można obejrzeć bogate zbiory uniwersyteckiego muzeum i zwiedzić studencki karcer. W tym zdecydowanie niecodziennym jak na szkołę wyższą miejscu osadzano niepokornych żaków po to, aby ostudzili nieco swoje wojownicze zapędy. Dzisiaj nie stosuje się już tak drastycznych metod, chociaż tutejsi studenci nadal słyną z buntowniczych, ale i dosyć absurdalnych pomysłów. Znana anegdota głosi, że podczas lewicowej rewolty lat 60. zaproponowali, aby profesorowie wykładali przedmioty z dziedzin, w  których nie są specjalistami.

O ile Heidelberg szczyci się tradycją sięgającą wieków średnich, o tyle uniwersytet w Ratyzbonie (niem. Regensburg) może się pochwalić niezwykłym wykładowcą. Na wydziale teologicznym tej uczelni nauczał bowiem w latach 70. Joseph Ratzinger. Wiele lat później, już jako papież Benedykt XVI, wygłosił tu słynne przemówienie zawierające krytyczne wobec islamu słowa cesarza bizantyjskiego Manuela II Paleologa. Medialna nagonka i niczym nieuzasadniona wściekłość świata muzułmańskiego towarzysząca temu wydarzeniu na szczęście nie zaszkodziły samemu miastu. W 2006 r. doskonale zachowana ratyzbońska starówka została wpisana na  listę dziedzictwa kulturowego UNESCO. – To, co wyróżnia nasze miasto, to  połączenie nowoczesnego studenckiego stylu życia z wielowiekową historią, która kryje się w średniowiecznych zakamarkach – opowiada Christiane Scheuer z ratyzbońskiego magistratu. Sami mieszkańcy z  przymrużeniem oka mówią, że w ich mieście jest najwięcej w Niemczech barów i dyskotek na metr kwadratowy. Ten kolaż nauki i zabawy jest strzeżony przez wielkich niemieckich bohaterów spoglądających na  Ratyzbonę z Walhalii. I nie chodzi tu o mityczną krainę wiecznej szczęśliwości, lecz o położoną nieopodal miasta świątynię chwały narodowej. W tym ogromnym neoklasycystycznym budynku wzorowanym na  greckim Partenonie niczym w nordyckim raju znajdują się podobizny wybitnych postaci zasłużonych w dziejach Niemiec. Na szczęście w Ratyzbonie zamiast patosu rodem ze „Zmierzchu bogów" Wagnera odnajdziemy również radosną atmosferę studenckiego luzu i dobrej zabawy.

Estońskie Tartu, choć przewodniki fakt ten przemilczają, założenie uniwersytetu zawdzięcza królowi Polski. To Stefan Batory w 1583 r., wkrótce po przyłączeniu Inflant do Polski, ufundował miastu kolegium jezuickie. Z czasem, już za sprawą władcy szwedzkiego, kolegium przemianowano na uniwersytet, zresztą jeden z dwóch najstarszych (po szwedzkiej Uppsali) w północnej Europie. W zacisznym parku okalającym najstarszy kampus można oglądać nie posąg polskiego króla, ale Gustawa Adolfa. Skomplikowana historia tego miejsca, obecnie znajdującego się w  Estonii, spowodowała nawet różnice terminologiczne. Jedni absolwenci uniwersytetu ukończyli studia w Tartu, inni w Dorpacie – w zależności od  rocznika. Miasto zmieniało bowiem przynależność państwową, a wraz z nią – nazwę.

Swego czasu wśród „dorpatczyków" co dziesiąty był Polakiem, bo  spragnieni wiedzy młodzi ludzie właśnie tutaj studiowali po zamknięciu po powstaniu styczniowym Uniwersytetu Warszawskiego. Tu kształcili się Tytus Chałubiński, Władysław Raczkiewicz(prezydent Polski na  uchodźstwie) i wybitny językoznawca Jan Niecisław Baudouin de Courtenay. Do dziś średnia wieku mieszkańców miasta to niewiele ponad 30 lat, bo  jedna trzecia z nich to studenci. Tartu też żyje rytmem uniwersyteckiego kalendarza. Urocze stare miasto pełne jest klubów i knajpek. Jedną z  ciekawszych rozrywek jest możliwość wynajęcia kopii starej hanzeatyckiej barki i urządzenie rejsu na rzece Emaljogi w konwencji „Statek pijany” (www.lodi.ee).

Nie tylko niemieckie miasta słyną ze znanych uczelni i wybitnych wykładowców. To na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim wykładał jako Karol Wojtyła papież Jan Paweł II. W mieście, w którym w 1569 r. uchwalono powstanie Rzeczypospolitej Obojga Narodów, także dzisiaj przenikają się tradycje Wschodu i Zachodu. Ta otwartość na inne kultury silnie przenika też do świata akademickiego, który decyduje o życiu miasta. – Kształcimy wielu studentów zagranicznych. Znamienne jest to, że przewodniczącym samorządu studenckiego jest Ukrainiec, a ostatnio chcieli u nas studiować teologię prawosławni duchowni – mówi prof. Józef Fert, prorektor ds. dydaktyki KUL.

– Na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej efektywnie działa od lat Centrum Języka i Kultury Polskiej dla Polonii i Cudzoziemców. Daje ono świadectwo nie tylko akademickiego charakteru miasta, ale także jego bogatej kultury, historii i zabytków – mówi prof. Andrzej Dąbrowski, rektor Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej. W Lublinie na 350 tys. mieszkańców przypada aż 100 tys. studentów. W okresie wakacyjnym miasto zamiera, ale gdy tylko powracają studenci, ulice ponownie zapełniają się śmiechem i beztroską zabawą. Jednocześnie rozwija się tutaj tak ważna dla każdego ośrodka akademickiego kultura studencka. Jej kulminacją są majowe Kozienalia, kiedy to władzę nad Lublinem przejmują żacy.

Uczelnie i władze miejskie coraz chętniej starają się wykorzystać studencki potencjał Lublina. – Lublin od dawna ma swoje wypracowane miejsce na  akademickiej mapie Polski, ale nie spoczywamy na laurach, bo konkurencja na rynku nauki jest naprawdę duża – podkreśla Adam Wasilewski, prezydent Lublina. W miastach uniwersyteckich nie ma szans na to, aby się nudzić. Naturalna wymiana dużej części ich mieszkańców średnio co pięć lat zapewnia im nieustanny dopływ energii i pomysłów.

Tomasz Grzywaczewski Dorota Maj

Okładka tygodnika WPROST: 43/2009
Więcej możesz przeczytać w 43/2009 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1
  • student uwm   IP
    A gdzie największy kampus w Polsce, tz. olsztyńskie Kortowo? Owszem jest nas około 40 tyś żaków, ale coś podobnego nie występuje nigdzie indziej w kraju nad Wisłą. Tu też czuć atmosferę studiów.
    Tak samo miasto, ożywa dopiero w październiku, a tak to spokojne miasto.

    pozdrowienia dla studentów

    Spis treści tygodnika Wprost nr 43/2009 (1396)

    • Na stronie - Afera i aferały 18 paź 2009, 19:00 Kiedy wszyscy powtarzają,że nie ma afery, to dopiero jest afera.Politycy i urzędnicy oraz ich medialni klakierzy idą w zaparte „na rympał”. A jednocześnie powstaje wrażenie kompletnego mijania się z logiką, prawdą, zasadami ekonomii i interesem państwa. Sprzedaż... 5
    • Z życia koalicji 18 paź 2009, 19:00 W tym tygodniu wybuchły następujące afery: stoczniowa, zbrojeniowa, finansowa, rafineryjna i kilka pomniejszych. Notowania partii rządzącej poszły w górę o dwa oczka. Następcą Grześka Schetyny w ministerstwie znanym z niezłej kuchni i... 6
    • Z życia opozycji 18 paź 2009, 19:00 Pojawił się kolejny skandalista, który brutalnie i wulgarnie atakuje prezydenta. Janusza Palikota próbuje przebić mdławy dotychczas Sebastian Karpiniuk. Oskarżył on mianowicie Lecha Kaczyńskiego o „bezczynność organu". No,... 7
    • Nikt nie chce rządzić 18 paź 2009, 19:00 „Dzisiaj wielki bal w operze/ Wszelka dziwka majtki pierze/ I na kredyt kiecki bierze”. Kiedy Julian Tuwim pisał tę satyrę, władza wprawdzie brzydko pachniała, ale i ekscytowała. Dziś zdaje się, że pozostał sam odór, szpan zaś gdzieś uleciał. W kiepskim zapachu... 8
    • Wyleczeni z Kataru 18 paź 2009, 19:00 Trwa śledztwo w sprawie afery stoczniowej. Warszawska prokuratura okręgowa wszczęła je na wniosek szefa kancelarii premiera Tomasza Arabskiego. W ubiegłą niedzielę „Wprost” ujawnił fragmenty tajnego raportu CBA, na którego podstawie złożono doniesienie. Wynika z... 12
    • Ujawnianie afer służy demokracji 18 paź 2009, 19:00 Rozmowa z Wiktorem Suworowem, pisarzem, byłym agentem wojskowych służb ZSRR 14
    • Skaner 18 paź 2009, 19:00 16
    • Puls gospodarki 18 paź 2009, 19:00 Zemsta fiskusa Aktor Nicolas Cage nie zapłacił ponad 6 mln USD podatku. Grozi mu za to nawet do trzech lat więzienia. Tymczasem Polacy są winni urzędom skarbowym ponad 20 mld zł. 24
    • Urodzeni PiS-owcy 18 paź 2009, 19:00 Czy Prawo i Sprawiedliwość zyska na kłopotach Platformy Obywatelskiej? Nie zyska. Bo PiS ma od lat niemal tych samych wiernych zwolenników i tych samych zawziętych przeciwników. Ta partia dzieli obywateli jak żadna inna i jak żadna inna wywołuje silne namiętności. Jej... 26
    • Ci obrzydliwi lobbyści 18 paź 2009, 19:00 Gdyby nie było polityków wyważających różne interesy, sami musielibyśmy się bić na ulicach między sobą: pielęgniarki z górnikami, hutnicy ze stoczniowcami, a podatnicy z emerytami. Lobbing to pożyteczne zjawisko, pod warunkiem że odbywa się jawnie. 28
    • Zapytaj wprost - Lubię kobiety 18 paź 2009, 19:00 Na pytania czytelników internetowego wydania „Wprost” odpowiada Mariusz Błaszczak, rzecznik prasowy klubu parlamentarnego PiS 30
    • Plus ujemny - Ściemniaki 18 paź 2009, 19:00 Sobiesiaki jak Polska długa i szeroka fetują swój kolejny sukces. Sobiesiaki opijają odwołanie, a właściwie w ich języku wypier… tego ch… k… Mariusza Kamińskiego, szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Piją na pohybel antykorupcyjnym fanatykom, mordo ty... 31
    • Czy sport to zdrowie? 18 paź 2009, 19:00 Kto uprawia sport, regularnie ćwiczy na siłowni albo pływa w basenie, cieszy się lepszym zdrowiem, rzadziej choruje i dłużej żyje. Bo sport to zdrowie. Takie jest powszechne przekonanie. Ale czy prawdziwe? Cóż, ze sportem jest tak jak z powiedzeniem, że nie wszystko złoto, co... 32
    • Swój spośród swoich 18 paź 2009, 19:00 „Wybrali swego spośród swoich” – skomentował wybór Grzegorza Laty na szefa PZPN pewien prawnik obserwujący środowisko polskiego futbolu. To było w październiku 2008 r. Dziesięć miesięcy później Lato zwolnił Leo Beenhakkera i na dwa ostatnie mecze eliminacji... 40
    • Dowcip Rostowskiego 18 paź 2009, 19:00 Poczucia humoru w trudnych czasach polskiemu ministrowi finansów zazdroszczą już podobno wszyscy jego zagraniczni koledzy po fachu. Swój najnowszy żart Jan Vincent-Rostowski zaprezentował publicznie 9 października – tego dnia nazwał projekt przyszłorocznego budżetu... 44
    • Nieprzemakalni na kryzys 18 paź 2009, 19:00 Wprost” wspólnie z portalem Money.pl po raz czwarty prześwietlił największe i najpopularniejsze e-sklepy w Polsce. Sprawdziliśmy, które z nich mają największą ofertę produktów, gwarantują najlepszą jakość usług i w których można płacić za towar w ratach. Wyniki można... 46
    • Głos z Ameryki - Umocnić dolara! 18 paź 2009, 19:00 Ekipa Obamy musi się uporaćz dwoma olbrzymimi problemami gospodarczymi– dolar umiera, a bezrobocie eskaluje (we wrześniu wzrosło do 9,8 proc.). W takiej sytuacji Biały Dom powinien zastosować propodażowy program Mundella i Laffera. 56
    • Aseksualni 18 paź 2009, 19:00 Zaburzenia seksualne kobiety wpływają na nią, ale także jej partnera, a także ich relacje. Jak wtedy zachowują się mężczyźni? 59
    • Ból z głowy 18 paź 2009, 19:00 Ta dolegliwość jest lekceważona przez ludzi, którzy jej nie doświadczyli. Ci zaś, którzy znają migrenę, przyjmują ją jak dopust Boży, bo nie można jej wyleczyć. Medycyna dysponuje jednak wieloma lekami, które skracają czas cierpienia z kilku dni w miesiącu do... paru godzin. 62
    • Oszuści antyalkoholowi 18 paź 2009, 19:00 Aż 900 tys. Polaków jest uzależnionych od alkoholu. Niektórzy uznali, że można zrobić na nich świetny interes. Wiedzą o tym przeróżni znachorzy i czarodzieje oferujący cudowne kropelki, zioła, terapię złotymi kulami czy biostymulację. Nawet lekarze proponują alkoholikom... 67
    • Żeton patriarchy Józefa 18 paź 2009, 19:00 Czy Józef, syn Jakuba, jeden z najbardziej znanych biblijnych patriarchów, żył naprawdę? Badacze z zespołu Sa’ida Muhammada Thabeta, prowadzący prace inwentaryzacyjne w Muzeum Egiptu w Kairze, odkryli monety z imieniem i wizerunkiem biblijnego patriarchy. Zdaniem... 68
    • Nuda Obamy 18 paź 2009, 19:00 Hasłem „Yes, we can” Barack Obama oczarował norweski Komitet Noblowski. Nie zahipnotyzował jednak specjalnie uczestników konfliktu bliskowschodniego. Droga do pokoju nie jest autostradą zbudowaną z pobożnych życzeń, lecz mozolną wspinaczką pod górę. Wiedzą już o... 70
    • Podpalanie Berlina 18 paź 2009, 19:00 Gdy w środku nocy straż pożarna przyjechała na Fehrbelliner Strasse w dzielnicy Prenzlauer Berg, trzy auta stały już w płomieniach. W jednym z nich eksplodował zbiornik paliwa. Płomienie strzeliły w górę na wysokość drugiego piętra. Strażakom pozostało tylko dogaszenie... 72
    • Brukselska miłość 18 paź 2009, 19:00 Jeden podpis prezydenta Lecha Kaczyńskiego pod traktatem lizbońskim sprawił, że Polska znowu jest europejskim beniaminkiem. Nawet nasze wątpliwości w sprawie wcielania w życie traktatu są teraz uważane za uwagi merytoryczne, a nie zachowania buntownicze. W roli europejskiego... 74
    • Wszystko na sprzedaż 18 paź 2009, 19:00 „Nie jestem święty” – komentował premier Włoch lawinę bulwersujących rewelacji o jego łóżkowych przygodach w rządowej willi Grazioli. „Ważne, żeby dobrze rządził. Nie interesuje nas, co się dzieje w jego sypialni” – mówią Włosi. 81
    • Odczernianie Afryki 18 paź 2009, 19:00 Choć Afryka już dawno nie jest dzika, wciąż pokutuje u nas wizja kontynentu biednego, zacofanego i cierpiącego. Czytamy o bólu obrzezanych kobiet i oglądamy dzieci zmuszane do zabijania na wojnie. Jaka naprawdę jest Afryka w polskiej optyce? Jak jest u nas obecna? 85
    • Miasta uniwersytety 18 paź 2009, 19:00 Wspólnota mistrzów i studentów złączona w poszukiwaniu prawdy – tak w średniowieczu nazywano uniwersytety. Dziś miejsce wspólnoty zajęły kombinaty, które hurtowo produkują absolwentów. Mimo to w Europie wciąż można odnaleźć ośrodki akademickie z prawdziwego zdarzenia. I... 92
    • Baba słuchająca disco polo wzrusza się tak jak Beethoven 18 paź 2009, 19:00 Rozmowa z Tomaszem Stańką, muzykiem, który właśnie wydał płytę „Dark Eyes” 96
    • Fordyfikacja 18 paź 2009, 19:00 Niebawem testowanie i opisywanie nowych modeli aut stanie się nudne i pozbawione sensu. Doczekaliśmy bowiem czasów, w których już nawet Ford robi dobre samochody. 97
    • Skibą w mur - Każdy ma swego Rysia 18 paź 2009, 19:00 Jesień już na całego. Wiatr wieje, liście spadają z drzew, a ministrowie z posad. Październikowe powiewy wymiotły na wierzch trochę polskich śmieci. Chwieją się drzewa i rząd Donalda Tuska. Podczas takiego jesiennego zamieszania bywa, że łamią się konary i kręgosłupy moralne. 98
    • Drogocenne hobby 18 paź 2009, 19:00 Niedawno na aukcji w Nowym Jorku sprzedano polski dukat Zygmunta III Wazy z 1621 roku za 1,38 mln dolarów. Wyemitowana w 1996 roku przez NBP moneta o nominale 2 zł, na której awersie widnieje wizerunek Zygmunta II Augusta, po 13 latach dała jej posiadaczom 350-krotny zarobek.... 102
    • Blogi tygodnia 18 paź 2009, 19:00 Zaznacz na mapie miejsce, gdzie właśnie uprawiałeś seks – taki serwis mogli wymyślić tylko Polacy – skomentował w swoim blogu Grzegorz Marczak. A Michał Szczepański pokazuje ostatnie migawki z jesiennej Warszawy. Oto najciekawsze wpisy tygodnia, które znaleźliśmy... 108
    • Zmartwychwstanie rocka 18 paź 2009, 19:00 Na początku XXI wieku na listach sprzedaży muzyki dominował pop, hip-hop i RnB. Eksperci obwieścili śmierć rocka. Nawet Lenny Kravitz na płycie „Circus” śpiewał „rock and roll nie żyje”. Dziś wszystko wskazuje na to, że rock wraca do mody.Wydawało się,... 108
    • Czterdziestol@tek 18 paź 2009, 19:00 29 października 1969 r. o 22.30 nawiązano połączenie między serwerami University of California w Los Angeles i Stanford Research Institute. Tak powstał zalążek sieci Arpanet. Do 5 grudnia dołączono do sieci serwery University of Utah i University of California w Santa Barbara.... 109

    ZKDP - Nakład kontrolowany