Platforma Gierka

Platforma Gierka

Co sprawiło, że mamy do czynienia z realnym skokiem społecznego samozadowolenia? W 1989 r. pewność, że wszystko układa się dobrze, miało 29 proc. obywateli, dzisiaj (według CBOS) już 55 proc. Dumnych z własnych osiągnięć przed dwudziestu laty było 24 proc., obecnie 47 proc. Nawet wściekłość nam mija: wtedy ponad 40 proc. respondentów przyznawało się do tego uczucia, dzisiaj o połowę mniej.
Rośnie akceptacja dla panującego ustroju politycznego i gospodarczego. Żyjemy w miarę w zgodzie z sobą i swoimi oczekiwaniami, choć dostrzegamy kryzys i złe notowania gospodarki. Nasze nawyki, postawy, aksjologia –  jak nigdy chyba w naszych dziejach – czynią z nas ludzi pogodzonych ze  swoim społecznymi oczekiwaniami, świadomych tego, że żyjemy w najlepszym momencie historii Polski. Dostrzegamy poprawę warunków ekonomicznych i  swoich dochodów. Badacze nie odnotowali jeszcze tak wysokiego zadowolenia z kariery zawodowej. Ba, jesteśmy nawet bardziej kontenci ze stanu zdrowia. Nieco mniej bywamy może radzi ze swych małżeństw. Mamy wreszcie więcej wolnego czasu, który najchętniej poświęcamy znajomym i  przyjaciołom.

 Tego stanu samozadowolenia Polaków nie uzasadniają rządy tej lub innej partii, jakość polskiej demokracji, ale stoi za nim aktywność poszczególnych osób przekładająca się na nowe domy, miliony aut, pieniądze w bankach. W porównaniu z czasami komunizmu uważamy też, że zdecydowanie poprawiła się pozycja Polski na świecie. Można wręcz mówić o czymś takim jak zbiorowa duma z osiągnięć ostatnich dwudziestu lat. Popieramy rynkową gospodarkę i zarazem uważamy, że społeczne środki dla bezrobotnych i biednych powinny być przyznawane ostrożniej. Poparciu dla rynku towarzyszy zdecydowane w sferze aksjologii poparcie dla idei demokracji.

Ponad połowa z nas deklaruje jakiś rodzaj zadowolenia z  siebie, Polski, systemu gospodarczego oraz politycznego, natomiast nieco ponad jedna trzecia przyznaje się do przegranej, jest dość pesymistycznie nastawiona. O stanie ducha decyduje wiek, wykształcenie (im wyższe, tym większa satysfakcja życiowa), pozycja społeczna i  zawodowa, miejsce zamieszkania. Na wsiach obserwujemy nieco gorsze nastroje w porównaniu z wielkimi miastami. Najwięcej uogólnionego pesymizmu jest na ścianie wschodniej.

Wyniki sondaży wskazują na  istnienie w Polsce dwóch społeczeństw i tym samym dwóch rodzajów elektoratu. Jedno społeczeństwo nieźle odnajduje się w życiu. Jest przebojowe, wyznaje etykę przedsiębiorczości. Jest realistyczne w swoim oglądzie świata. Nie uważa się za przesadnie religijne. Raczej skłania się ku łagodnemu relatywizmowi, choć lubi moralizować i pouczać innych. Współczucie i pomoc bliźnim (poza rytualną złotówką na Wielką Orkiestrę Świątecznej Pomocy) nie są na ogół szczególnie cenionymi dobrami. Do  biedniejszych odnosimy się wręcz z mało skrywaną niechęcią. Jest też drugi elektorat – w dużej mierze społecznie słabszy, złożony często z  ludzi gorzej wykształconych, niezamożnych, zachowawczych, nostalgicznych, osób starszych, często schorowanych. Może wrażliwszych. Ten rodzaj elektoratu to w pewnej mierze dziedzictwo naszej przeszłości. Nie odchodzi. Trwa, jak trwają z pokolenia na pokolenie skromne ambicje, zacofanie, ludzkie nieszczęścia, bieda i niechęć do mało szlachetnego stylu polskiej przebojowości.

Pierwszy elektorat jest wytworem kultury miejskiej, kultury zmiany, jest zorientowany na nowoczesność, otwarty na  Unię Europejską. Drugi co najwyżej korzysta z nowoczesności, ale miewa z  nią kłopot. Jeżeli w ten sposób podzielona jest Polska, to partie narzekania zbiorowego, socjalne i ze sporą domieszką klerykalizmu nie  mają większych szans na rządzenie. Nie ma w Polsce bazy społecznej dla  szczerych odruchów lewicowych, dla oburzenia moralnego nędzą, niesprawiedliwością, lekceważeniem praw pracowniczych. Nie będzie miała też większego wzięcia formacja rozliczeń z komunizmem. Zgodnie sądzimy, że czas zbiorowego rozpamiętywania przeszłości i rozliczeń minął. Takiego zdania jest 76 proc. badanych.

Dostrzegalna jest duża wrażliwość na kwestie korupcyjne. Tego zjawiska wyjątkowo nie lubimy. Jeśli w  Polsce przegrywały formacje polityczne, to tylko z powodu zarzutów o  nepotyzm, korupcję, psucie państwa. Wie o tym doskonale Donald Tusk, dlatego nie omieszkał wyrzucić ze swego otoczenia tych, którzy mogli źle pachnieć.

Najwięcej miejsca w takiej sytuacji pozostaje dla partii rynkowej, w miarę pogodnej duchem, pragmatycznej, wolnej od nienawiści. Partii, której liderzy nie robią wrażenia obrażonych na nowoczesność, a  tym bardziej na internet. Partii, która nie będzie już chciała nikogo rozliczać za komunizm. Zachowa za to srogi wygląd, gdy zacznie się mówić o korupcji. Powinna być patriotyczna, ale już nie za bardzo martyrologiczna, bo cenimy swój obraz heroiczny, a nie wiktymologiczny. Nie powinna być przesadnie nabożna, choć z dominującą religią zaprzyjaźniona. Polacy, jak liczne sondaże pokazują, są na swój sposób liberałami w życiu codziennym. Dlatego dominująca partia powinna być po  polsku liberalna. A liberalizm w tym wypadku oznacza nie tylko uznanie dla kapitalizmu czy dla swobód obyczajowych, ale przede wszystkimdla indywidualizmu i prawa do własnych ambicji. Polacy chcą takiego systemu, takiego sposobu sprawowania władzy, która na co dzień nie będzie niczego narzucać. Chcemy trzymać politykę z dala od siebie. Nie życzymy sobie ani kampanii nienawiści (nawet przeciw „układom"), ani publicznych kłótni, bo są nieznośnie jazgotliwe i zwykle bez smaku. Jesteśmy w  istocie przeciwnikami polityki i chyba niewiele z niej rozumiemy. Wolimy być dobrze rządzeni, niż sami o rządzeniu decydować. To w sumie postulat zbieżny z liberalnym kredo.

Platforma Obywatelska (czyli Donald Tusk) trafnie odzwierciedla dominujące społeczne nastawienia. Dobrze się wpisuje w obecne nastroje większości Polaków. PO chce się tej większości podobać i być taka jak jej wyborcy: nieco liberalna, otwarta na świat, przebojowa, niechętna rozliczeniom przeszłości, antylewicowa, antypolityczna. To nie jest partia spójnych programów, dalekowzrocznych zadań dla zbiorowości. Kto zresztą programy czyta? – pytał po wielekroć premier. Programami wszak wyborów się nie wygrywa – dodawał. PO jest partią, która chce podążać za  swoim elektoratem. Od wyborców nie zamierza niczego wymagać ani ich pouczać. W tym sensie jest partią przystosowującą się do dominujących nastrojów społecznych. Nie znajdziemy w takiej formacji haseł zmian, odnowy. Nie pozostał ślad po założycielskiej idei naprawy polskiej polityki. Programowa pryncypialność jest zakazana.

Nic nie pozostało też z wojowniczego nastroju poprzednio rządzącej formacji. Jakby po czasach gomułkowskich (z sekretarzem Gomułką poseł Niesiołowski porównywał Jarosława Kaczyńskiego) musiały nadejść czasy gierkowskie: czasy polityki bez wymagań i kantów, okres dorabiania się. Jakby po każdej rewolucji musiała nastać spokojna kontrrewolucja, zalecająca jako jedyny i zbożny obywatelski cel wzbogacanie się i grillowanie. Platforma Obywatelska ma ugruntowaną pozycję, nawet jeśli na co dzień irytuje czy  nudzi. Jest bowiem do szpiku kości partią większości Polaków. Paweł Śpiewak

Okładka tygodnika WPROST: 47/2009
Więcej możesz przeczytać w 47/2009 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 6
  • mecenas   IP
    Podzielam całkowicie tę diagnozę.
    • Józek Bolszewik   IP
      Rząd ma media i kupuje twarze medialne,które na jego rzecz trajlują.Ktokolwiek zaczyna być obiektywny jest odsuwany
      • Czuwaj !   IP
        Nośniki medialne będące na usługach rządzących usypiają czujność społeczenstwa.Rząd mówi : nie dpuścić Kaczyńskich do władzy i ludzie powtarzają jak mantrę : Kaczynscy nie mogą dojść do władzy.Jet to totalne ogłupianie ludzi
        • erdogin@hotmail.com   IP
          Ach tak!!! ciekaw jestem kto to sie wypowiadal, chyba Donald Tusk i jego bataliony a gdzie jest cudowne uslugi zdrowotne i cudowne szpitalnictwo i cudowny ZUS i cudowne sanatorja i cudowna praca za czasów kochanego towarzysza Gierka???
          • kaksjahkahdag   IP
            co za bzdury wypisuje ten człowiek !!!!!!!!!!!! człowieku wyjdź na ulicę i zobacz w jakim kraju żyjesz !!

            Spis treści tygodnika Wprost nr 47/2009 (1400)

            • Na stronie - Paragraf 22 15 lis 2009, 19:00 To co ja tam studiuję i na którym roku? – pytali ponoć rektorów ważni partyjniacy w czasach Gierka. To czym ja tam kieruję i co osiągnęliśmy? – tak można by streścić obecne zainteresowanie ministrów i urzędników sprawami państwa. Dziś sprawowanie władzy nie wymaga... 5
            • Z życia koalicji 15 lis 2009, 19:00 Sebek wystawił geronta – tak najkrócej można podsumować zmiany w sejmowej komisji do spraw odcisków, gdzie poseł Karpiniuk zwolnił stolec przewodniczącego dla dawno niewidzianej tam Czumy. Czuma stolec pochwyciła. Przebierał... 6
            • Z życia opozycji 15 lis 2009, 19:00 Radiu Maryja grozi bankructwo. Ojciec dyrektor na antenie rozpaczliwie wezwał słuchaczy do finansowego wsparcia. Dla postępowych, ateistycznych mediów upadek Rydzyka i jego rozgłośni będzie przekonującym dowodem na istnienie... 7
            • Kraj absurdalnych cen 15 lis 2009, 19:00 Pilnowanie pieniędzy jest bardziej kłopotliwe niż ich zdobycie. Tej prawdy, sformułowanej przez XVI-wiecznego francuskiego filozofa Michela de Montaigne’a, doświadczają dziś Polacy. Bo co z tego, że zarabiamy dziś często dobrze, skoro na życie wydajemy więcej niż inni... 8
            • Skaner 15 lis 2009, 19:00 14
            • Puls gospodarki 15 lis 2009, 19:00 Terminator deficytu Po sześciu latach rządów gubernatora Arnolda Schwarzeneggera w Kalifornii Terminator przekonał się, że wojna z deficytem budżetowym jest trudniejsza od walki z robotami. W 2003 r. w kasie stanu Kalifornia zabrakło ponad... 24
            • Platforma Gierka 15 lis 2009, 19:00 Co sprawiło, że mamy do czynienia z realnym skokiem społecznego samozadowolenia? W 1989 r. pewność, że wszystko układa się dobrze, miało 29 proc. obywateli, dzisiaj (według CBOS) już 55 proc. Dumnych z własnych osiągnięć przed dwudziestu laty było 24 proc., obecnie 47 proc.... 26
            • Odrażający, brudni, źli posłowie 15 lis 2009, 19:00 Każda władza musi mieć swojego kozła ofiarnego. Za komuny winni byli badylarze, element antysocjalistyczny i bumelanci. Dziś ich miejsce zajęli posłowie. W tej roli obsadzają ich premierzy, ministrowie, marszałkowie i… sami parlamentarzyści. 28
            • Słownik politycznej manipulacji 15 lis 2009, 19:00 Chwyty stosowane przez króla Filipa Pięknego czy camorrę w polskiej debacie politycznej? Od czasu afery hazardowej to codzienność w wymianie ciosów między PO i PiS. Stawką jest przekonanie wyborców do swoich racji i zaprogramowanie ich... 32
            • Byłem z Kingą Dunin 15 lis 2009, 19:00 Rozmowa z Ludwikiem Dornem, przewodniczącym Koła Parlamentarnego Polska Plus 34
            • Zapytaj wprost - Od Tuska wolę Millera 15 lis 2009, 19:00 Na pytania czytelników internetowego wydania "Wprost" odpowiada Przemysław Gosiewski, przewodniczący klubu parlamentarnego PiS 38
            • Plus ujemny - Nietaktom dziękujemy 15 lis 2009, 19:00 Lepiej słonie łapać żywcem,niż rozmawiać z nadgorliwcem – zaleca minister zdrowia Ewa Kopacz. Takie napisy, wzorem tych na paczkach papierosów, będą umieszczane przy wypowiedziach, które zarzucają rządowi opieszałość. A przecież wiadomo, że nikt za rządów PO nie umrze... 38
            • Jak (nie) śpią Polacy 15 lis 2009, 19:00 Już co druga osoba po 30. roku życia twierdzi, że nie dosypia. To prawie dwukrotnie więcej niż w 1996 r., gdy narzekało z tego powodu 29 proc. Polaków. Lekarze straszą, że pod względem bezsenności trafiliśmy do światowej czołówki, na czym cierpi nasze zdrowie. Zbyt krótki sen... 43
            • Chiński tancerz 15 lis 2009, 19:00 „Losy świata spoczywają w dużym stopniu na barkach Chin”. Autor tych słów, amerykański publicysta Matthew Yglesias, nie ukrywa, że odczuwa z tego powodu dyskomfort. Do takiej konkluzji prowadzi go ewolucja ostatnich dziesięciu lat: w Chinach – połączenie... 50
            • Nasza mała stabilizacja mieszkaniowa 15 lis 2009, 19:00 Półtora roku temu mieliśmy drogie mieszkania i tanie, szybkie, łatwo dostępne kredyty. Dzisiaj cztery kąty potaniały, ale nie ma wielu chętnych do pomocy w sfinansowaniu ich zakupu. I wszystko wskazuje na to, że taka „stabilizacja” będzie długotrwała. To zła... 54
            • Dziura w VAT 15 lis 2009, 19:00 Oficjalną prognozę przyszłorocznych dochodów budżetowych rząd może wyrzucić do kosza. I to na własne życzenie. W styczniu 2010 r. wejdą w życie przepisy pozwalające firmom legalnie unikać płacenia podatku VAT w Polsce. Państwo może stracić na tym nawet 7-8 mld zł, co... 57
            • Bankowe bujanie w obłokach 15 lis 2009, 19:00 Konto w banku bez okienka, w pakiecie dwudziestoletnie wino na każde święta, artystycznie wykonane spinki do mankietów i bukiet kwiatów na urodziny. Kruczki w umowach, gwiazdki przy cenach i ukryte opłaty absolutnie nie wchodzą w grę. Bank marzeń? Owszem, ale pod warunkiem że... 60
            • Głos z Ameryki - Farsa zdrowia 15 lis 2009, 19:00 Dlaczego amerykańska opieka medyczna jest dziś tak zła, że musimy na łapu-capu wprowadzać nowy system państwowy? Nie mamy nawet szansy zrozumienia zasady jego działania, bo ustawę przeprowadza się przez Kongres, zanim kongresmeni zdążą ją przeczytać. 61
            • Wyuczona przemoc 15 lis 2009, 19:00 Najpierw wymiana zdań między małżonkami staje się coraz ostrzejsza, potem negatywne emocje rosną, a w końcu dochodzi do agresji. Takie jest powszechne przekonanie. Ale badania temu zaprzeczają. Przemoc w rodzinie nie jest działaniem w afekcie. Jest wyrachowana. Oprawca stosuje... 65
            • Ból raka 15 lis 2009, 19:00 Co czwarty chory na raka umiera w bólu. Co trzecia osoba cierpi już we wczesnym stadium choroby. Tylko co dziesiąty pacjent oddziałów onkologicznych nie ma poważniejszych dolegliwości bólowych. 67
            • Męska twardość 15 lis 2009, 19:00 Po kilku latach stosowania środków na zaburzenia erekcji mężczyźni mają coraz większe oczekiwania. Teraz chcą, aby tabletka leczyła, a nie tylko działała doraźnie. 68
            • Palec, który mówi 15 lis 2009, 19:00 Nie są już tylko dowodem obecności przestępcy na miejscu zbrodni. Odciski palców pozwalają odnaleźć zagubione dzieła sztuki, a nawet pomagają w odkrywaniu dawnych kultur. Na ich podstawie można określić płeć i wiek osoby, do której należy odcisk, a już niedługo, dzięki... 71
            • Prawie nieśmiertelny 15 lis 2009, 19:00 Jako jedyny wśród ssaków nie choruje na nowotwory. Golec, afrykański gryzoń, słynie z doskonałego zdrowia, jest odporny na ból i prawie w ogóle się nie starzeje, dożywając 28 lat. To 10 razy więcej, niż żyją podobne do golców myszy. Odkrycie, dlaczego tak się dzieje, jest... 73
            • Milion za karykaturę premiera 15 lis 2009, 19:00 Słowacki premier Robert Fico domaga się od dziennika „Sme” odszkodowania za opublikowanie jego karykatury. Rysunek autorstwa Martina Šútovca przedstawia premiera Słowacji siedzącego na fotelu u lekarza. Ze zdjęcia rentgenowskiego wynika, że polityk nie ma kręgów... 75
            • Święte potwory Francji 15 lis 2009, 19:00 „Republika nie rozumie dziś pojęcia dobra i zła. Broni jedynie reguł prawa, ale nie jest w stanie powiązać ich z porządkiem moralnym”. Ta reakcja francuskiego prezydenta Nicolasa Sarkozy’ego na falę skandali pokazuje, że republika ma trudności już nie tylko z... 77
            • Ameryka potrzebuje odwagi Ronalda Reagana 15 lis 2009, 19:00 Rozmowa z Michaelem Reaganem, synem byłego prezydenta USA Ronalda Reagana 79
            • Druga poprawka 15 lis 2009, 19:00 Dlaczego rząd USA nie zakaże wreszcie posiadania broni? Od czasów kolonialnych istniał nakaz posiadania w domu broni, gdyż obowiązek obrony przed Indianami i obcymi wojskami spoczywał na tzw. milicji. To tacy niby-żołnierze tworzyli armię Waszyngtona, dzięki której powstały... 79
            • Wielka historia w Bobolicach 15 lis 2009, 19:00 Czterdzieści lat temu w Znamirowicach nad Jeziorem Rożnowskim chłopu Janowi Stachowi sąsiad zagrodził jedyną drogę prowadzącą do chałupy. Stach go nie okaleczył ani nie oddał pod sąd. Zdecydował wybudować własną drogę. A że na niej leżał głęboki jar, postanowił wznieść też... 81
            • Wychowałem się na „Lokomotywie” Tuwima 15 lis 2009, 19:00 Rozmowa z Etgarem Keretem, izraelskim pisarzem i reżyserem 83
            • Wypożyczalnie luksusu 15 lis 2009, 19:00 W filmie „Seks w wielkim mieście” główna bohaterka Carrie Bradshaw widzi swoją asystentkę z najnowszym modelem torebki Louisa Vuittona. Pyta dziewczynę, jak przy małych zarobkach stać ją na tak luksusowy gadżet. Okazuje się, że torba pochodzi z wypożyczalni... 85
            • Wampir wegetariański 15 lis 2009, 19:00 To nie aresztowanie Romana Polańskiego sprawiło, że popkulturę ogarnął szał na punkcie wampirów. Ale reżyser „Nieustraszonych pogromców wampirów” ma udział w tym, że modne wampiry nie są mroczne, odrażające i niebezpieczne, lecz romantyczne. Mało tego, obecnie to... 88
            • Recenzje 15 lis 2009, 19:00 Książka Co się buduje, czyli co jest grane we współczesnej architekturzeCzy to dobrze, że w Pekinie z okazji igrzysk olimpijskich powstały spektakularne obiekty znane już na całym świecie? Fani wziętych architektów bronią ich prac.... 92
            • Jarosław, cztery wieże i jedna kopuła 15 lis 2009, 19:00 Jarosław, miasto kilku kultur i wielu zabytków, wzbogacił się dzięki strategicznemu położeniu na skrzyżowaniu szlaków handlowych. Przeprowadzane prace konserwatorskie przywracają dziś perełkom architektury dawną świetność. 95
            • Wielka nuda 15 lis 2009, 19:00 Największe w historii Audi jest idealnym potwierdzeniem tezy, że rzeczy perfekcyjne mają jedną, za to bardzo poważną wadę – są nudne jak praca w prosektorium. 97
            • Skibą w mur - Być jak U2 15 lis 2009, 19:00 Żyjemy w czasach, gdy nikt nie chce być sobą. Bycie sobą uważa się za niemodne. Wszyscy chcą naśladować gwiazdy znane z telewizji. A one też nie są sobą, gdyż ubierając się w ekscentryczne stroje, farbując włosy czy przebijając nozdrza gwoździem, chcą podbić sprzedaż płyt.... 98
            • Gram muzykę rytmiczną 15 lis 2009, 19:00 Rozmowa z Michałem Urbaniakiem, muzykiem i kompozytorem 102
            • Tai-pan i chińska wódka 15 lis 2009, 19:00 Szanghaj przypomina wielkie nowoczesne centrum handlowe, rozłożone wzdłuż ciągnących się kilometrami ulic. Przechadzająca się po ulicach młodzież nosi ubrania światowej sławy projektantów, przypominające koncertowe kreacje amerykańskich gwiazd popu. Jednak w otoczeniu jasno... 104
            • Upici w Stock 15 lis 2009, 19:00 Dla Włochów Lionello Stock jest postacią równie ważną jak Leonardo da Vinci. Imieniem producenta jednej z najpopularniejszych na świecie brandy Stock 84 w Italii nazywa się nie tylko ulice, ale nawet szkoły. Teraz potomkowie słynnego króla alkoholi postanowili zalać świat... 106

            ZKDP - Nakład kontrolowany