Krajobraz po Brexicie

Krajobraz po Brexicie

O tym, że Wielką Brytanię bez UE czeka apokalipsa, trąbi już cała Europa. Pozostaje tylko pytanie, czy sama Unia przetrwa tę stratę?

Jeśli chcą wyjść, to niech wychodzą – mówi Martin Schulz, szef europarlamentu. To zdanie powtarza się często w wypowiedziach unijnych urzędników pytanych o niebezpieczeństwo opuszczenia UE przez Wielką Brytanię. Tylko z pozoru jest to wyraz lekceważenia zagrożenia, które – zgodnie z oficjalną wykładnią – dotyczy wyłącznie Brytyjczyków igrających ze zjednoczoną Europą. W rzeczywistości jest to wyraz irytacji Unii stającej wobec niebezpieczeństwa decyzyjnego paraliżu, gospodarczej stagnacji, a w efekcie być może rozpadu dotychczasowego układu sił w Europie.

Oficjalnie tematu unika się jak ognia, koncentrując dyskusję wokół nieuchronnej zapaści Wielkiej Brytanii, jeśli tamtejsi wyborcy zdecydują w referendum wyjść z Unii. Tylko sceptycznie nastawieni do europejskiego projektu politycy pozwalają sobie na szczerość, wieszcząc w razie Brexitu rychły upadek nie Zjednoczonego Królestwa, ale zjednoczonej Europy. – Dezintegracja Unii cofnie nas do lat 30. ubiegłego wieku. Na wschód od Renu i północ od Alp powstanie niemiecka strefa fiskalnej dyscypliny, a reszta Europy zostanie zepchnięta w szambo wysokiej inflacji, na której skorzystają tylko populiści – oświadczył Yanis Varoufakis, były minister finansów Grecji.


Populiści u bram


Odwoływanie się bezpośrednio do wyborców w sprawach dotyczących Unii zawsze źle się kończy. Europa ciągle próbuje zapomnieć kompromitujące fiasko próby wprowadzenia eurokonstytucji, odrzuconej w referendum przez entuzjastycznie ponoć nastawionych do integracji Francuzów i Holendrów. Albo opór Irlandczyków, którzy omal nie wyrzucili do kosza traktatu lizbońskiego. Tamte kryzysy Unia przetrwała, mimo że wtedy też wieszczono katastrofę. Jednak teraz pytanie brzmi nie jak, ale czy w ogóle warto być w UE. Nie brak w Europie narodów i sił politycznych, które pozazdrościły Brytyjczykom możliwości wypowiedzenia się w tej kluczowej sprawie.

W Danii już pod koniec ubiegłego roku odbył się plebiscyt popularności UE, który Wspólnota przegrała. Pretekstem było referendum w drobnej z pozoru, technicznej kwestii prawnej, dotyczącej kompetencji Europolu w Danii. Podobnie jest w Holandii, gdzie popularny bloger zebrał 300 tys. podpisów pod petycją o rozpisanie referendum kwestionującego unijną politykę wspierania Ukrainy. Nie ukrywał jednak, że tak naprawdę chodzi mu o wotum nieufności wobec UE. Referendum w sprawie członkostwa w UE proponują także austriaccy populiści, a ich sojusznicy z francuskiego Frontu Narodowego przeprowadzenie Frexitu, czyli wyjścia Francji z UE, uczynili jednym z punktów swojego programu wyborczego. Nawet stonowani zazwyczaj Finowie zaczynają przebąkiwać o referendum w sprawie wyjścia ze strefy euro z powodu słabnącej gospodarki.

Promujące plebiscyty ugrupowania, uważane dotąd za margines polityczny Europy, święcą obecnie sondażowe triumfy. W Holandii liderem sondaży jest nacjonalista Geert Wilders. We Francji szefowa Frontu Narodowego Marine Le Pen będzie walczyć w 2017 r. o prezydenturę z dużą szansą na wejście do drugiej tury. W Niemczech antyimigrancka i antyunijna Alternatywa dla Niemiec (AfD) notuje wzrosty poparcia w wielu landach. Wygrana zwolenników Brexitu na Wyspach doda tym wszystkim ugrupowaniom skrzydeł, co może zmienić układ sił politycznych w Europie. Gdyby przeprowadzić dziś wybory do Parlamentu Europejskiego, sala plenarna w Strasburgu zapełniłaby się nie tylko sceptycznie nastawionymi do Unii politykami, ale też jej zdecydowanymi wrogami. Hajlujący w czasie obrad admirator Putina Janusz Korwin-Mikke mógłby się wreszcie poczuć swojsko.


Koniec triumwiratu


Nakręcaniu spirali populizmu sprzyjać będzie także rozpad delikatnej równowagi politycznej, której Brytyjczycy są kluczowym elementem. Proces podejmowania decyzji w Europie nie jest bowiem ograniczony do oficjalnego trójpodziału władzy w UE na biurokrację, skupioną w Komisji Europejskiej, liderów państw członkowskich w Radzie Europejskiej i partie polityczne reprezentowane w europarlamencie. Najważniejsze decyzje podejmują i tak trzy największe państwa członkowskie. Reszta krajów tę dominację toleruje, bo triumwirat federalnych Niemiec, centralistycznej Francji i liberalnej, lekko eurosceptycznej Wielkiej Brytanii dobrze reprezentuje całą Wspólnotę. Gdy w tej układance zabraknie Wielkiej Brytanii, słabsze państwa UE, takie jak Polska, ale też np. Holandia, Szwecja czy Dania, będą skazane na dominację Francji i Niemiec. Będzie to cios dla demokracji, której w Unii i tak nie ma za wiele.

Może się to zresztą zakończyć także paraliżem decyzyjnym w Europie, bo czasy, gdy niemiecko-francuska lokomotywa ciągnęła Europę w jednym kierunku, już minęły. Dziś każdy jedzie w swoją stronę i łatwo sobie wyobrazić np. niekończący się spór Niemiec i Francji o kształt reformy strefy euro. Sparaliżowana Europa stanie się z kolei łakomym kąskiem dla rosnących w siłę populistów. Niektórzy politycy mają już gotowe lekarstwo na obejście tego zagrożenia. – Jeśli, Boże uchowaj, Wielka Brytania opuści UE, to Europa, a przynajmniej 19 państw strefy euro powinno wykonać wielki skok naprzód w kierunku federalizacji, w kierunku Stanów Zjednoczonych Europy, żeby Brexit nie był interpretowany jako początek rozpadu projektu europejskiego – oświadczył szef hiszpańskiej dyplomacji José Manuel García-Margallo. Jest to dokładnie to, co przed wyborami chcieliby usłyszeć i wykorzystać Marine Le Pen czy Geert Wilders.


Żegnaj, wolny rynku


– Jeśli Wielka Brytania wyjdzie z UE, nie sądzę, żeby Unia przetrwała – oświadczył Xavier Rolet, szef londyńskiej giełdy i jeden z doradców ekonomicznych premiera Davida Camerona, zwracając uwagę, że Brexit może odciąć kontynentalną Europę od londyńskiego City. To zaś może oznaczać fiasko projektu Unii Rynków Kapitałowych (CMU), mającej zjednoczyć rynek kapitałowy w UE i ułatwić biznesowi zbieranie kapitału i rozwój. Utrata Wielkiej Brytanii nie ograniczy się w sferze gospodarczej wyłącznie do wykreślenia 19 proc. PKB, które wnoszą do unijnej puli Brytyjczycy. Brexit będzie także kosztowny dla europejskiego systemu bankowego, który będzie musiał stworzyć alternatywę dla City. Rynki już wietrzą, co się święci. – Funt spadł znacząco w ciągu ostatniego miesiąca, bliżej referendum ten sam problem dotknie euro – pisze Mark Fleming-Williams, analityk Stratforu.

Ekonomiści wróżą też powrót do praktyk protekcjonistycznych. Kraje członkowskie nieraz zabiegały o wprowadzenie ulg podatkowych dla lokalnego biznesu i wprowadzenie ceł ochronnych na import towarów z innych krajów UE. Brytyjczycy tradycyjnie byli jednak głosem liberalnego rozsądku i wraz z Holandią, Szwecją i Danią wspierali Niemców w walce o otwieranie rynku europejskiego i przestrzeganie zasad wolnej konkurencji. Po Brexicie Berlinowi będzie trudniej forsować swoją politykę wbrew woli Francji, Hiszpanii czy Włoch, gdzie w gospodarce dominuje raczej socjalistyczne myślenie. Włosi już zaczęli swoją grę, ostro krytykując politykę trzymania w ryzach deficytu budżetowego narzuconą przez Komisję Europejską pod naciskiem Niemiec i przy wsparciu krajów Północy. Bez Londynu nacisk ten może osłabnąć na tyle, że kraje Południa wrócą do leczenia swoich problemów subsydiami z państwowej kiesy, wywołując dawno przepowiadaną drugą falę kryzysu zadłużeniowego, który pogrąży Włochy, Hiszpanię i Portugalię. Brytyjczycy będą się już temu przyglądać spoza Unii, zmagając się z własną sumą wielkich niewiadomych.

Okładka tygodnika WPROST: 11/2016
Więcej możesz przeczytać w 11/2016 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 11/2016 (1728)

  • Gra o rzeczownik 13 mar 2016, 20:00 Polityka, jak muzyka młodzieżowa, składa się z huku i marketingu. Scenę kontroluje nie ten, kto wybrzmi najładniej, ale ten, kto precyzyjnie trafi w ucho odbiorcy. Kto pierwszy nazwie emocje i będzie kontrolował nowy rzeczownik. Rodzina,... 3
  • Wokalista AC/DC odzyska słuch w Polsce 13 mar 2016, 20:00 Informacja o tym, że australijski zespół AC/DC przerywa trasę koncertową w USA w związku z pogorszeniem się słuchu wokalisty, 68-letniego Briana Johnsona, wywołała niepokój także wśród polskich fanów hard rocka. W tym u prof. Henryka Skarżyńskiego, dyrektora Światowego Centrum... 6
  • „Na stojąco, na siedząco, w przykucu” 13 mar 2016, 20:00 Niemieckie Ministerstwo Zdrowia uruchomiło stronę internetową, która ma uczyć uchodźców o zwyczajach seksualnych panujących w Europie. 6
  • Kto w imieniu PO 13 mar 2016, 20:00 Porządki w Platformie Obywatelskiej sięgnęły też występów polityków w mediach. Stefan Niesiołowski, Iwona Śledzińska-Katarasińska, Jacek Protasiewicz, Adam Szejnfeld mieli zostać uznani przez nowe kierownictwo za osoby, które pogarszają wizerunek partii. 7
  • Dzieci odbierają sobie życie w Australii 13 mar 2016, 20:00 Samobójstwo dziesięcioletniej dziewczynki z odizolowanej aborygeńskiej osady Loom, 4 tys. km od Perth, zszokowało całą Australię. 7
  • Koński dołek 13 mar 2016, 20:00 Głośny spór o zmiany kadrowe w stadninie koni czystej krwi arabskiej w Janowie Podlaskim zbadają prokuratorzy. 7
  • Neonaziści z Białegostoku 13 mar 2016, 20:00 Wprost dotarł do niepublikowanych wcześniej zdjęć przedstawiających podlaskich skinheadów. 8
  • Siostry Wachowski 13 mar 2016, 20:00 Fani kultowej trylogii „Matrix” nakręconej przez braci Wachowskich po raz pierwszy doznali szoku, kiedy Laurence („Larry”) w 2012 r. przeszedł operację zmiany płci i przyjął imię Lana. 8
  • Pracownik otrzyma 4 mln zł premii od Facebooka 13 mar 2016, 20:00 Ponad 4 mln w przeliczeniu na złotówki wyniesie najwyższa premia dla pojedynczego pracownika przyznana przez korporację Marka Zuckerberga 10
  • Elewacje i publikacje, czyli tydzień z głowy 13 mar 2016, 20:00 Zdarzyło się jutro 12
  • Musicie znaleźć kompromis 13 mar 2016, 20:00 Opinia Komisji Weneckiej w sprawie Trybunału Konstytucyjnego nie jest ciosem dla rządu Beaty Szydło, ale szansą na wyjście z kryzysu. Bo gra nie toczy się już o to, kto będzie zasiadał w tym sądzie konstytucyjnym, ale jakie będą wewnętrzne i zewnętrzne skutki tego zamieszania. 16
  • PiS ekstremalny 13 mar 2016, 20:00 Prawo i Sprawiedliwość ma dziś dwie twarze. Z jednej strony widzimy fachowców, którzy kreują realną politykę, z drugiej fighterów w każdej chwili gotowych do ataku najostrzejszym nawet słowem. 19
  • Liberałowie z drugiego szeregu 13 mar 2016, 20:00 Zwykle zajmują stanowiska wiceministrów. Nie zawsze należą do PiS. Nie wdają się w polemiki polityczne, tylko robią swoje. 21
  • Staram się być wyrazisty 13 mar 2016, 20:00 Od 17 września 1939 r. toczy się w Polsce spór o to, kto ma być gospodarzem w naszym kraju – czy my, Polacy, czy spadkobiercy tych, którzy przyjechali tutaj na sowieckich czołgach. 22
  • Rozmowy kontrolowane 13 mar 2016, 20:00 Po co służby inwigilują dziennikarzy? Tylko po to, żeby więcej wiedzieć. 24
  • Nowi generałowie Macierewicza 13 mar 2016, 20:00 Zaczęło się z hukiem. Dymisję złożyło pięciu generałów. Potem sprawa ucichła. Tymczasem w armii trwa wymiana kadrowa. Wojsko przychylnie patrzy na zmiany. 26
  • Dwie twarze Waszczykowskiego 13 mar 2016, 20:00 W MSZ jest lista kilkudziesięciu dyplomatów, którzy z końcem roku stracą swoje stanowiska. Już latem może zostać odwołanych 40 ambasadorów, ale politycy PiS uważają, że zmiany należało przeprowadzić szybciej. 30
  • Kurski zamiast Daszczyńskiego. Nie na tym polega rewolucja 13 mar 2016, 20:00 Media publiczne są zdegenerowane nie tylko merytorycznie, ale także pod względem finansowym poprzez upadek abonamentu. Radykalne działania naprawcze są konieczne – mówi „Wprost” Krzysztof Czabański,wiceminister kultury. 32
  • Chodzące billboardy 13 mar 2016, 20:00 Polscy celebryci coraz chętniej sprzedają swoją prywatność. Jednocześnie jest coraz mniej chętnych, by za nią płacić. 38
  • Od sex-shopu do love store’u 13 mar 2016, 20:00 Polska erotyka przeszła długą drogę z baraków do szklanych sekssalonów i butików. 44
  • Odczarować start-upy 13 mar 2016, 20:00 Polskie inkubatory przedsiębiorczości są socjalistyczną porażką. Od mówienia o innowacyjności i gospodarce opartej na wiedzy nie staniemy się nowocześni. 50
  • Widzisz problem, zgłoś rozwiązanie 13 mar 2016, 20:00 W konkursie „Młodzi Zdolni 2016 – Mój pomysł dla Polski” czekamy na pomysły badań, które prowadzą do rozwiązania problemu istotnego dla kraju, regionu, miasta, gałęzi gospodarki albo dyscypliny nauki. 53
  • PiS na wiatraki 13 mar 2016, 20:00 Zapowiada się kolejna odsłona batalii o wiatraki w Polsce. 29 marca w Sejmie ruszą konsultacje społeczne w sprawie ustawy o lokalizacji farm wiatrowych. 54
  • Krajobraz po Brexicie 13 mar 2016, 20:00 O tym, że Wielką Brytanię bez UE czeka apokalipsa, trąbi już cała Europa. Pozostaje tylko pytanie, czy sama Unia przetrwa tę stratę? 60
  • W poszukiwaniu zdrowej diety 13 mar 2016, 20:00 Przekonanie o konieczności zdrowego odżywiania jest wśród Polaków niemal powszechne. Ośmiu na dziesięciu z nas ocenia, że nasza codzienna dieta jest zdrowa. 63
  • Faszyści pod Tatrami 13 mar 2016, 20:00 Werdykt wyborców zdestabilizował sytuację polityczną na Słowacji. Powód do niepokoju mają zarówno partnerzy z Grupy Wyszehradzkiej, jak i Unia Europejska. 64
  • Zgniły śledź od Putina 13 mar 2016, 20:00 Rosyjska propaganda na wszelkie sposoby stara się pomieszać szyki Angeli Merkel, licząc na wymuszenie bardziej ugodowej postawy Berlina wobec Moskwy. 66
  • Tego narodu nawet znicz nie rozpali 13 mar 2016, 20:00 Igrzyska w Tokio w 2020 r. miały przynieść Japonii optymizm i impuls ekonomiczny. Ale impuls ciężko wykrzesać w społeczeństwie starców i nadregulacji. 68
  • Patrol słonecznych seriali 13 mar 2016, 20:00 Hollywood sięga po stare seriale i przerabia je na filmy fabularne. Po „Drużynie A” czy „Starskym & Hutchu” przyszedł czas na „Słoneczny patrol”. Tym razem bez biustu Pameli Anderson. 78
  • To nie ja, to partia 13 mar 2016, 20:00 Piotr Jaroszewicz umierał dwa razy: najpierw polityczną śmierć zadali mu jego byli towarzysze, potem zginął w niewyjaśnionych okolicznościach. 82
  • Szczyrzycka soczewka 13 mar 2016, 20:00 Na stole w Kafe Zielony Niedźwiedź stoi pięć kapslowanych, zielonych butelek. Powstały niedaleko Szczyrzyca i są owocem pracy i doświadczeń Marcina i Kuby Lorków 85
  • Wreszcie będzie neutralnie 13 mar 2016, 20:00 Dla lewicy zawsze najważniejsza jest semantyka. Inne nazywanie rzeczy i zjawisk miało pozwolić na zmianę ich samych. 91
  • Wino, pałace i spa 13 mar 2016, 20:00 Łoże z baldachimem to dziś już za mało, by do hotelu urządzonego w zabytku przyjechali goście. Hotelarze prześcigają się w wymyślaniu atrakcji i proponują kąpiel w winie, piwo z własnego browaru, grę w kasynie czy zwiedzanie prywatnego muzeum. 92
  • Brama do świata 13 mar 2016, 20:00 Aż 25 nowych tras zamierzają uruchomić w tym roku przewoźnicy operujący na Lotnisku Chopina w Warszawie. To najlepszy tego typu wynik wśród wszystkich lotnisk w Europie. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany