Ucieczka z Afryki

Ucieczka z Afryki

Dodano:   /  Zmieniono: 
Wszyscy jesteśmy potomkami 550 samic


Do niedawna wydawało się, że Homo sapiens zasiedlił Europę bezpośrednio z Afryki. Przodkowie dzisiejszego człowieka przedostali się przez przesmyk, w którym wiele tysięcy lat później ich potomkowie wykopali Kanał Sueski, a dopiero potem przez Bliski Wschód i dzisiejszą Turcję na kontynent europejski. Najnowsze badania antropologów, archeologów i genetyków sugerują jednak, że do Europy trafiła tylko "zbłąkana" grupa naszych przodków, a głównym celem migracji przed 75-60 tys. lat była Azja.



Na Półwyspie Malajskim, na północ od Kuala Lumpur, żyje do dziś plemię Orang Asli, co w języku malajskim znaczy "pierwszy (najstarszy) człowiek". Badania Vincenta Macaulaya z uniwersytetu w Glasgow dowiodły, że ich przodkowie byli pierwszymi ludźmi, którzy dotarli tam 65 tys. lat temu (uczony porównał ich mitochondrialne DNA z materiałem genetycznym innych populacji w Eurazji i Australii). Podobne wyniki uzyskała niezależna grupa naukowców z Centre for Cellular and Molecular Biology w Hajdarabadzie w Indiach, kierowana przez Kumarasama Thangaraja. Indyjscy uczeni przeprowadzili testy mitochondrialnego DNA sześciu izolowanych grup mieszkających na Andamanach i Nikobarach na Oceanie Indyjskim, niedaleko wybrzeży Tajlandii. Również oni ustalili, że wyspiarskie populacje wywodzą się w prostej linii od niewielkiej grupy Homo sapiens, która przybyła na te tereny około 65 tys. lat temu.
Przodkowie Orang Asli nie mogli dotrzeć do Malezji przez Przesmyk Sueski i Bliski Wschód. W tym czasie, aż do 50 tys. lat temu, północna droga z Afryki przez półwysep Synaj i na przełaj przez północną część dzisiejszej Arabii Saudyjskiej była zablokowana przez pustynię. Exodus z Afryki przypominał raczej trasę przez Morze Czerwone, którą biblijny Mojżesz wyprowadził Żydów uciekających z Egiptu, chociaż należy wątpić, by wody rozstąpiły się przed Homo sapiens tak jak przed Mojżeszem. Na wysokości cieśniny Bab el-Mandeb (Brama Łez) odległość między brzegami wynosi 19 km, a przy obniżonym poziomie morza, na przykład podczas ostatniego zlodowacenia, mogła mieć jedynie 5 km. Tę odległość trudno pokonać wpław, ale dość łatwo na tratwach lub w prymitywnych łodziach. Po przebyciu morza grupa Homo sapiens przedostała się wzdłuż południowego wybrzeża Półwyspu Arabskiego do Indii, gdzie najstarsze szczątki człowieka pochodzą sprzed 66 tys. lat. Już 64 tys. lat temu przodkowie człowieka znaleźli się w południowo-wschodniej Azji, a 63 tys. lat temu - w Australii (nie wiadomo tylko, jak przedostali się na ten odległy kontynent).
By pokonać 12 tys. km w ciągu 3 tys. lat, przedstawiciele Homo sapiens musieli się przemieszczać z prędkością prawie 4 km rocznie (w podobnym tempie wiele tysięcy lat później paleolityczni wędrowcy przeszli przez pomost lądowy w miejscu dzisiejszej Cieśniny Beringa z Azji do Ameryki Północnej). Dotychczas archeolodzy nie znaleźli żadnych narzędzi kamiennych na sugerowanej przez Macaulaya trasie exodusu. Po ustąpieniu ostatniego zlodowacenia podniósł się jednak poziom oceanów i wiele stanowisk, niegdyś założonych na plażach, może się znajdować pod wodą. Być może tam czekają na odkrywców ślady wędrówki naszych przodków.
Do tej pory badacze uważali, że przedstawiciel Homo sapiens unikał wody jak kot. Macaulay jest przeciwnego zdania. Według niego, droga morska miała wiele zalet. Ciepłe, południowe morza obfitowały w skorupiaki, które były łatwo dostępnym i wyjątkowo smacznym pożywieniem. Naukowiec uważa, że upodobanie do owoców morza mogło nawet dać początek exodusowi. Kiedy 70 tys. lat temu podczas maksymalnego zlodowacenia zmniejszyła się liczba stworzeń żyjących w Morzu Czerwonym, nasi przodkowie wyruszyli na wschód w poszukiwaniu ulubionego pożywienia.
Badania Macaulaya pozwoliły również zrozumieć, w jaki sposób Homo sapiens pojawił się w odległej Australii wcześniej niż w znacznie mniej oddalonej od Afryki Europie. Najstarsze pozostałości Homo sapiens z Australii, ze stanowiska nad jeziorem Mungo, pochodzą sprzed 60 tys. lat. Ten wynik pasuje do "genetycznych dat" ustalonych przez Macaulaya. W Europie do tej pory nie odkryto wcześniejszych szczątków człowieka współczesnego niż sprzed 34-36 tys. lat (najstarszym znaleziskiem jest żuchwa dorosłego mężczyzny, odnaleziona w miejscowości Pestera cu Oase w południowo-zachodniej Rumunii).
Afrykę opuściła mała grupa naszych przodków. Macaulay szacuje, że było w niej nie więcej niż 550 samic w wieku rozrodczym. Niektórzy badacze sądzą, że populacja migrantów wzrastała tak gwałtownie, że zajęli oni w drodze do Azji wszystkie dogodne tereny i zabrakło miejsca dla tych, którzy chcieliby pójść w ich ślady. Warunki podczas migracji były jednak tak ciężkie, że niewielu im podołało. W południowo-wschodniej Azji od wędrujących Homo sapiens odłączyła się jedna grupa. Było to około 50 tys. lat temu, kiedy zmiany klimatyczne spowodowały tymczasowe zniknięcie pustyń na Bliskim Wschodzie, a kontynent europejski po cofnięciu się lodowca stał się bardziej przyjazny dla przybyszów. Dopiero wtedy Homo sapiens zasiedlił Europę.


Kolebka hominidów
Badacze uważają, że tylko kontynent afrykański jest kolebką człowieka, a pojawienie się wczesnych przedstawicieli rodzaju ludzkiego poza Afryką musiało być poprzedzone wyjściem z tego kontynentu. Pierwszy opuścił Afrykę Homo erectus, który około 1,7-1,5 mln lat temu zajął duże obszary południowo-wschodniej Azji. Prawdopodobnie wychodził z Afryki aż trzykrotnie: podczas drugiego exodusu zasiedlił północną Azję, a trzeci prawdopodobnie doprowadził do pierwszego zasiedlenia Europy. Około 500 tys. lat temu opuścił kontynent afrykański Homo heidelbergensis. Wreszcie 75-60 tys. lat temu wyszedł z Afryki Homo sapiens. Tylko w Mugharet es-Skhul i Jebel Qafzeh w rejonie góry Karmel w Izraelu znaleziono szczątki podobne do Homo sapiens sprzed 90-100 tys. lat. To kontrowersyjne znalezisko jest uważane przez niektórych badaczy za dowód wcześniejszego, nieudanego exodusu Homo sapiens. Homo erectus i Homo heidelbergensis najprawdopodobniej wybrali drogę lądową przez Przesmyk Sueski - to jedyne ciągłe połączenie między kontynentem afrykańskim a azjatyckim. Przejście tym obszarem nastąpiło najprawdopodobniej w związku z przesuwaniem się stref klimatycznych i migracjami zwierząt i roślin. Zasiedlenie Europy mogło się też dokonać przez Cieśninę Gibraltarską. Homo antecessor z Atapuerca w Hiszpanii najbardziej przypomina północno-afrykańskie formy hominidów. Poza tym po obu stronach cieśniny stwierdzono użycie podobnych narzędzi kamiennych.
Więcej możesz przeczytać w 25/2005 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 25/2005 (1177)

  • Na stronie26 cze 2005Historia najnowszej historii Europy jest jedną z najbardziej pouczających historii3
  • Skaner26 cze 2005Bezpieka rządzi polskim futbolem!6
  • Sawka czatuje26 cze 20058
  • Dossier26 cze 2005LECH WAŁĘSA były prezydent RP "Chciałbym mieć 18 lat" Program III Polskiego Radia JOLANTA KWAŚNIEWSKA żona prezydenta RP "Przez wiele miesięcy, szczerze powiedziawszy, byliśmy na utrzymaniu naszych rodziców, bo w...9
  • Playback26 cze 200510
  • Poczta26 cze 2005Ranking studiów MBA 2005 Błąd techniczny przy przetwarzaniu danych sprawił, że w rankingu najlepszych programów MBA nie znalazły się dwa z nich. Ostatecznie w tabeli na piątym miejscu ex aequo powinien się znaleźć program...10
  • Wstydliwy rok 190526 cze 2005Prawica woli zapomnieć o buncie z 1905 r., bo wtedy jej poprzednicy szukali porozumienia z caratem12
  • Kopiec Cimoszewicza26 cze 2005Kolejnych prezydentów będziemy wybierać tylko spośród tych, którzy do takiej kariery czują wyraźne obrzydzenie13
  • Z życia koalicji26 cze 2005SLD wykrył skandaliczny przykład parlamentarnej obstrukcji14
  • Z życia opozycji26 cze 2005A Donald Tusk napisał książkę15
  • Fotoplastykon26 cze 200516
  • Oni odkłamują przeszłość26 cze 2005Dudek, Eisler, Machcewicz, Lasota, Cenckiewicz, Namysło, Kamiński, Terlecki, Kurtyka, Żaryn18
  • Służba Bezpieczeństwa Okrągłego Stołu26 cze 2005Transformacja ustrojowa w Polsce w latach 1988-1990 była wspierana przez bezpiekę28
  • Poseł wielokrotnego kontaktu26 cze 2005Współpracownik bezpieki kierował parlamentarną komisją kontrolującą tajne służby34
  • Giełda26 cze 2005Ceny mieszkań wzrosną w Polsce w ciągu 10 lat co najmniej o 60 proc38
  • Liga bankrutów26 cze 2005Jedna piłka, dwie bramki, długów - miliony40
  • Polska Chinami Europy?26 cze 2005To nie Chiny produkują za tanio, to Europa za drogo48
  • Urząd Zamówień Politycznych26 cze 2005Za prezesury Czajkowskiego Urząd Zamówień Publicznych zaciemnia przejrzystość przetargów publicznych52
  • Neodeawoo26 cze 2005Ukraina wjeżdża przez Żerań do Europy56
  • Histeria i agresja26 cze 2005Skrajna prawica jeszcze nie dostrzegła, że najbliżej jest jej do skrajnej lewicy58
  • Supersam26 cze 200560
  • Rozkosz po francusku26 cze 2005Komfortowo wykończone wnętrze i kilka intrygujących rozwiązań technicznych zachęcają, by zasiąść w nowym vel satisie (Renault). Po pierwsze - karta "hands free", wykryta w promieniu 2 m wokół pojazdu automatycznie odblokowuje...60
  • Narodziny gwiazdy26 cze 2005Kreacje Pavla Brejchy wyróżniają się skomplikowaną formą i odważną kolorystyką. Ten pół Polak, pół Czech debiutuje właśnie kolekcją strojów dla warszawskiego domu mody Forget-me-Not. Wybrany wraz z 11 projektantami z 4 tysięcy...60
  • Aktorzy na rybach26 cze 2005Powiedzenie, że w Polsce tylko ryby nie biorą, jest mocno przesadzone. O tym, że ryby biorą, można było się przekonać podczas IX Zawodów Aktorów Wędkarzy im. Jaremy Stempowskiego o Puchar Skody. Udział w nich wzięła plejada...60
  • Żegnaj, ciemnio26 cze 2005Drukarka HP Photosmart 8750 powstała z myślą o tych, którzy mają dość spędzania długich godzin w ciemni fotograficznej. Sprzęt ten pozwala na uzyskanie wydruków o jakości tradycyjnych odbitek z negatywu, nawet w formacie A3+, i o...60
  • Weekend z papieżem26 cze 2005Pielgrzymka śladami Jana Pawła II62
  • Polowanie na rodzinę26 cze 2005Klaps w tyłek, pociągnięcie dziecka za ucho czy podniesienie na nie głosu grozi w Szwecji kilkuletnim więzieniem70
  • Prewencyjna wojna Stalina26 cze 2005Gdyby Hitler nie napadł na Stalina, radziecki dyktator ruszyłby dwa tygodnie później na zachód72
  • Know-how26 cze 2005Mężczyźni, którzy często przebywają na słońcu, rzadziej chorują na raka prostaty76
  • Zaufanie w sprayu26 cze 2005Przez nos do serca i kieszeni!78
  • Klony śmierci26 cze 2005Chłoniak, wyjątkowo agresywny nowotwór węzłów chłonnych, często jest mylony z grypą i przeziębieniem82
  • Ucieczka z Afryki26 cze 2005Wszyscy jesteśmy potomkami 550 samic84
  • Bez granic26 cze 2005Władze Białorusi walczą z "rewolucyjną zarazą", która za pośrednictwem kablówki płynie z sąsiedniej Ukrainy86
  • Europa Restituta26 cze 2005Obecny kryzys może tchnąć nowe życie w obumierającą Unię Europejską88
  • Bezprawne prawo26 cze 2005Rozmowa z Johnem Finnisem, filozofem prawa91
  • Wykupić bombę mułłów26 cze 2005Iran wybiera chińską drogę reform92
  • Temida do wynajęcia26 cze 2005Amerykanie tolerują nadużycia prawników w obawie, że ograniczając ich działania, pozbawią się praw obywatelskich94
  • Fundament wolnego świata26 cze 2005W słabym państwie nie ma mowy o wolności gospodarczej98
  • Menu26 cze 2005Piorunującą dawkę aż stu filmów zaproponują organizatorzy 24. edycji Festiwalu Debiutów filmowych "Młodzi i Film" w Koszalinie100
  • Live fiction26 cze 2005Live 8 ma uratować nie głodujących, lecz zubożałych, łysiejących i wyklaskiwanych gwiazdorów rocka102
  • Gdzie te hity?26 cze 2005Najbardziej lubimy przeboje, które dobrze znamy106
  • Smak brylantów26 cze 2005Firmowe pudełko w kolorze jaj drozda jest najbardziej mitycznym przedmiotem Tiffany'ego108
  • Recenzje26 cze 2005110
  • W Polskę z Kazikiem26 cze 2005****Kazik Staszewski najwyraźniej woli być Kazikiem niż liderem Kultu. Mimo że w zeszłym roku uraczył słuchaczy dwupłytowym albumem "Czterdziesty pierwszy", do pokaźnej listy swoich solowych płyt ostatnio dorzucił kolejną -...110
  • Punk-opera za trzy pensy26 cze 2005**** Sex Pistols byli hańbą Wielkiej Brytanii i zakałą rocka. Dziś są klasykami gatunku i symbolem punkrockowej rebelii roku 1977. Legenda zespołu, którego twarzą i głosem był Johnny Rotten, wiele ma wersji. Jedną z nich, według...110
  • Trzy wcielenia Lema26 cze 2005****Roughton, napisze pan o Jugosławii tak, jak panu mówię [to mówi redaktor naczelny]. - Nie napiszę. - Nie? - Nie. Po czterech dniach Roughton dostał trzymiesięczną pensję i bardzo piękne świadectwo... Tak zaczyna się "Trust...110
  • W hołdzie przegranemu26 cze 2005*** Piąty album grupy Foo Fighters po raz kolejny dowodzi, że kierujący nią były perkusista Nirvany Dave Grohl jest jednym z najbardziej utalentowanych rockmanów swego pokolenia. I że w grupie utożsamianej z Kurtem Cobainem był więcej...110
  • Psy i ludzie26 cze 2005*** Dog argentyński figuruje na liście niebezpiecznych ras, ogłoszonej przez polskie MSW. Po obejrzeniu "Bombona" podwładni ministra Kalisza pewnie zmieniliby zdanie. Tytułowy bohater nie przypomina psów morderców z "Amores...110
  • Ueorgan Ludu26 cze 2005TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 25 (140) Rok wyd. 4 WARSZAWA, poniedziałek 20 czerwca 2005 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza113
  • Jak pokonałem premiera26 cze 2005W III RP zawodowi jajcarze mówią poważniej niż osoby okupujące wysokie urzędy114