2 x 2 = 4 - Budżet na hamulcu

2 x 2 = 4 - Budżet na hamulcu

Dodano:   /  Zmieniono: 
Uprzywilejowani i silni politycznie nieudacznicy zabierają pieniądze tym, którzy umieli je zarobić

Wacław Wilczyński

Niespodziewaną przyjemność sprawiła mi ostatnio telewizja Trwam. Wędrując po kanałach, wpadłem bowiem na wykład miłej pani profesor Lubińskiej, usiłującej wytłumaczyć ojcu Królowi, na czym ów budżet zadaniowy polega. Mina interlokutora pani profesor nie wskazywała jednak, że odniosła sukces. Trudno się zresztą temu dziwić, skoro nawet politycy pretendujący do znawstwa materii mają poważne trudności z odróżnianiem polityki pieniężnej od polityki budżetowej. By uniknąć nieporozumień, od razu oświadczam, że pod ideą budżetu zadaniowego podpisuję się oburącz. Budżet zadaniowy jest bowiem szansą na wzrost efektywności wydatków państwowych w porównaniu z dotychczasowym wymuszanym rozdawnictwem. Mój optymizm w kwestii wdrożenia tej idei w naszym klimacie politycznym jest jednak bardzo ograniczony. Idea budżetu zadaniowego, czyli przedmiotowego, nie jest oczywiście nowa. Jest lansowana od dawna przez mądrzejszych polityków i gospodarzy finansów publicznych jako przeciwieństwo budżetu podmiotowego, w którym ważne jest, kto dostaje pieniądze. Na dalszy plan schodzi wtedy kwestia konkretnych zadań i ich sprawnej realizacji.

Mury rządowe
Historyczne doświadczenia wskazują, że odejście od budżetu podmiotowego jest trudne. Budżet zadaniowy ma to do siebie, że częściej niż dotychczas wymaga przezwyciężania podziału resortowego, wzajemnej izolacji ministerstw i urzędów centralnych. Tymczasem wiadomo, że granice resortowe są dość sztywne, zwłaszcza gdy rząd ma charakter koalicyjny, a poszczególne ministerstwa są w gestii nie przepadających za sobą chwilowych sojuszników. Naturalną konsekwencją takiej sytuacji jest walka o pieniądze, zdominowana przez interesy partyjne, a nie przez rzeczywiste priorytety zadaniowe. Przewaga kryterium podmiotowego w rozdziale pieniędzy budżetowych staje się wtedy tym większa, im słabsza jest pozycja premiera i jego sztabu. Większą szansę na zbudowanie dobrego budżetu zadaniowego, na dokonanie właściwego wyboru priorytetów, ma więc raczej rząd jednopartyjny, dysponujący spokojną większością parlamentarną. W Polsce jesteśmy jednak daleko od takiego komfortu. Nie mamy ani jednomandatowych okręgów wyborczych, ani ordynacji większościowej. Stąd właśnie tak bardzo ograniczony mój optymizm co do szans budżetu zadaniowego.

Sztywny hamulec
Drugi powód mojego, oby nieuzasadnionego, sceptycyzmu to niewielkie szanse na przełamanie naszej dotychczasowej struktury wydatków budżetowych. To, jak wiadomo, struktura antywzrostowa, nie mająca nic wspólnego z rzeczywistym wspomaganiem wzrostu gospodarki. Prawdziwy budżet zadaniowy wymaga radykalnego zmniejszenia udziału wydatków "sztywnych", gwarantowanych najrozmaitszymi ustawami i przywilejami beneficjentów. Co to za budżet zadaniowy, w którym dwie trzecie stanowią wydatki sztywne, a przedmiotem wyboru może być jedna trzecia wydatków? Polska struktura wydatków budżetowych jest klinicznym przykładem przewagi niemerytorycznego czynnika podmiotowego nad przedmiotowym, zadaniowym. Obecny rząd koalicyjny i uległy parlament jeszcze powiększają rolę czynnika podmiotowego w wydatkach budżetowych. Ustępstwa wobec lobby górniczego, wątpliwy podział zysków w spółkach z wysokim udziałem skarbu państwa, jak KGHM czy Kompania Węglowa, brak działań ograniczających kosztowny, a właściwie oszukańczy, system KRUS - wszystko to nas oddala, a nie przybliża, od budżetu zadaniowego. W perspektywie mamy dalszy wzrost wielomiliardowej tzw. pomocy publicznej dla uprzywilejowanych i silnych politycznie nieudaczników zabierających pieniądze tym, którzy umieli je zarobić.
Nie łudźmy się więc, że przekształcenie dotychczasowego budżetu podmiotowego w budżet przedmiotowy, zadaniowy, będzie łatwe. Stąd w obliczu dymisji prof. Zyty Gilowskiej, tak dotychczas chwalonej przez szefów PiS, i pozostawania w rządzie skazanego (oczywiście niesłusznie!) p. Leppera mój tak bardzo ograniczony optymizm.
Więcej możesz przeczytać w 27/2006 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 27/2006 (1230)

  • Na stronie - Testowisko 9 lip 2006 Test młodości zdają na co dzień państwa i instytucje 3
  • Wprost od czytelników 9 lip 2006 Konfident z wyboru Do interesującego artykułu "Konfident z wyboru" (nr 24) chcę dodać, że Kazimierz Koźniewski znał Wańkowicza od dawna, bo był równolatkiem i przyjacielem jego córek. Córka Wańkowicza, Marta Erdman, przyjeżdżając... 3
  • Skaner 9 lip 2006 Zaginęła niemal cała dokumentacja zbrodni popełnionych przez Niemców w czasie powstania warszawskiego 6
  • Dossier 9 lip 2006 MAREK BOROWSKI przewodniczący SDPL "Pan Przemysław Gosiewski występuje jako kierownik rehabilitacji, bo wszystkich prostuje" TVP 1 ZBIGNIEW WASSERMANN minister ds. służb specjalnych "To, co jest dobre dla rządu, powinno być... 7
  • Sawka czatuje 9 lip 2006 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 8
  • Mundial 2006 - Ameryka w Europie 9 lip 2006 O mistrzostwo mogą się ubiegać tylko Europejczycy i Latynosi. Reszta długo jeszcze pozostanie tłem Tomasz Wołek Z piłką latynoską jest trochę tak, jak z groźbą interwencji sowieckiej w latach 1980-1981: "Wejdą, nie wejdą? Nie muszą,... 12
  • Playback 9 lip 2006 Posłowie Waldemar Pawlak (PSL) i Renata Beger (Samoobrona) © Z. FURMAN 14
  • Poczta 9 lip 2006 Druga egzekucja Wartykule "Druga egzekucja" (nr 26) pojawiło się nieuprawnione stwierdzenie, że Zyta Gilowska - przed spotkaniem z dziennikarzami "Wprost", które odbyło się 12 stycznia 2006 r. - znała przypisywany jest pseudonim tajnego... 14
  • Ryba po polsku - Sierpień Miesiącem Nudy Narodowej 9 lip 2006 Polacy zasłużyli na odpoczynek od samych siebie, swych przywódców, przewodników, chłostaczy i Reytanów Maciej Rybiński Zlipcem już nie zdążymy. Już się zaczął. Ale sierpień będzie w sam raz. Wzywam konstytucyjne władze... 15
  • Z życia koalicji 9 lip 2006 Zyta Gilowska lustrowana nie będzie albo i będzie, a do rządu wróci albo i nie wróci - tyle wiadomo po kilku codziennych odcinkach serialu pt. "Dramat Zyty". Szczerze mówiąc, to bardziej orientujemy się w perypetiach bohaterów "M jak... 16
  • Z życia opozycji 9 lip 2006 Jan Maria Władysław etc. zagroził im-peachmentem Lechowi Kaczyńskiemu, bo ten coś tam powiedział. A był to dopiero drugi dzień upałów. Wcześniej jednak Jan etc. Rokita odniósł wielki sukces. Sekretarzem generalnym PO został Grzegorz... 17
  • Nałęcz - Pocieszanie zająca 9 lip 2006 Maszynerii lustracyjnej nikt już nie zdoła zatrzymać, ale jej tryby muszą działać w cywilizowany sposób Tomasz Nałęcz Trudno pozostać obojętnym wobec kłopotów, jakie dotknęły prof. Zytę Gilowską. Los obszedł się z nią... 18
  • Fotoplastykon 9 lip 2006 19
  • Dekomunizacja futbolu 9 lip 2006 Prawie cała polska piłka nożna działa w szarej strefie i to jest prawdziwa przyczyna korupcji Adam Bodziak Jakub Urbański Polski futbol nie jest przeżarty korupcją dlatego, że po 1989 r. nastał wolny rynek i w klubach obraca się... 20
  • Lustracja lustratora 9 lip 2006 Sędzia lustracyjny rozpatrujący sprawę Zyty Gilowskiej wydał wyrok w procesie zmanipulowanym przez MSW 24
  • Dyplomacja wpadek 9 lip 2006 Lech Kaczyński nowym ministrem spraw zagranicznych Agata Jabłońska Dominika Ćosić Anna Fotyga została ministrem spraw zagranicznych, bo prezydent Lech Kaczyński miał pewność, że będzie skrupulatnym wykonawcą poleceń płynących z... 26
  • Zbrodnia dobrobytu 9 lip 2006 Biedni stają się mniej biedni i bogacą się szybciej niż bogaci - to niewygodna prawda o Polsce Leszek Miller Były premier, były przewodniczący SLD Gdyby Janusz Czapiński i Tomasz Panek żyli w czasach, kiedy posłańców złych wieści... 30
  • Polska zdrada 9 lip 2006 Do dziś pamiętam strach, który opisuje Jan Tomasz Gross w swojej nowej książce Szewach Weiss Były ambasador Izraela w Polsce, profesor na Uniwersytecie Warszawskim i w Instytucie Izraelsko-Polskim na uniwersytecie w Tel Awiwie Z Janem... 32
  • Strach przed strachem 9 lip 2006 "Strach" Jana Grossa pomija to, że ani Polacy, ani Żydzi nie wyszli bez szwanku z II wojny światowej Bożena Szaynok Doktor historii, pracownik Instytutu Historii Uniwersytetu Wrocławskiego Problem antysemityzmu jest wpisany w historię losów... 34
  • Plama Kiszczaka 9 lip 2006 Dowody pogromu kieleckiego niszczono jeszcze w latach 80. Bożena Szaynok Do 1989 r. jedną z białych plam w powojennej historii stosunków polsko-żydowskich był pogrom Żydów w Kielcach. Trwające od 1947 r. milczenie na temat wydarzeń z 4... 36
  • Giełda 9 lip 2006 Hossa Świat Kieszonkowe Karola Ponad 14 mln funtów zarobił w ubiegłym roku książę Walii Karol. Dochody brytyjskiego następcy tronu wyniosły 13,3 mln funtów. Różnica jest dużo większa, niż wynosi inflacja w Wielkiej Brytanii... 38
  • Lis News 9 lip 2006 Nie Bronisław Wildstein, lecz Rupert Murdoch może zbudować w Polsce prawicową telewizję 40
  • Marcinkiewicz na autopilocie 9 lip 2006 Polskiej gospodarce rząd jest niepotrzebny Michał Zieliński Już nie na armaty, ale na bomby wodorowe prowadzą z sobą wojnę dwie największe polskie partie. Na dodatek w partii rządzącej trwa podjazdowa walka frakcyjna. Rząd trudno uznać... 46
  • Anty-Kuroń świata 9 lip 2006 Warren Buffett stał się najbardziej efektywnym ministerstwem opieki społecznej na świecie Małgorzata Zdziechowska Miliarder Warren Buffett ani nie zwariował, ani nie jest umierający. Buffett (76 lat), drugi najbogatszy człowiek świata,... 50
  • 2 x 2 = 4 - Budżet na hamulcu 9 lip 2006 Uprzywilejowani i silni politycznie nieudacznicy zabierają pieniądze tym, którzy umieli je zarobić Wacław Wilczyński Niespodziewaną przyjemność sprawiła mi ostatnio telewizja Trwam. Wędrując po kanałach, wpadłem bowiem na wykład... 54
  • Supersam 9 lip 2006 56
  • Caliber niepokorny 9 lip 2006 Clint Eastwood jako inspektor Callahan ze swoim magnum kaliber 44 siał postrach, bo - jak wiedzą fani - była to "najpotężniejsza broń krótka na świecie". Dodge Caliber też robi wrażenie swą masywnością, a w segmencie C... 56
  • Podróżny styl Madonny 9 lip 2006 Szwedzki koncern odzieżowy Hennes & Mauritz zapewnił kompletną garderobę pozasceniczną Madonnie, jej muzykom, tancerzom i współpracownikom, towarzyszącym artystce w trasie koncertowej Confessions Tour. H&M dołączy tym samym do... 56
  • Luksus na ręku 9 lip 2006 "Piękno i harmonia arcydzieła zegarmistrzostwa są wynikiem nie tylko tradycyjnego rzemiosła i wysokiej technologii, ale również spontaniczności i zaskoczenia" - pod takim hasłem szwajcarska firma Maurice Lacroix obchodzi w tym... 56
  • Włosy jak jedwab 9 lip 2006 Odżywka Silk Therapy została uznana przez czytelniczki magazynów "Glamour" i "Allure" za najlepszy kosmetyk wygładzający i stylizujący włosy. Tajemnicą jego skuteczności - podobnie jak i innych preparatów do... 56
  • Kino w kieszeni 9 lip 2006 Przenośne odtwarzacze muzyki to za mało. Teraz, gdziekolwiek jesteśmy, możemy też obejrzeć film. Firma Sony wprowadza właśnie na polski rynek sensacyjny DVD Walkman. W przeciwieństwie do laptopów przystosowanych do oglądania filmów ten... 56
  • Biżuteria do zapamiętania 9 lip 2006 "Elegancja nie polega na tym, by zostać zauważonym, ale by zostać zapamiętanym" - to motto Giorgia Armaniego. Włoski kreator pomaga uwiecznić się takim gwiazdom, jak aktorka Michelle Pfeiffer czy brazylijski piłkarz Kaka, którzy... 56
  • Europa Football Team 9 lip 2006 Reprezentacje narodowe coraz bardziej międzynarodowe Piotr Cywiński z Berlina Nie mam nic przeciw obcokrajowcom!" - ten napis pojawił się zamiast reklamy na stadionie w Dortmundzie, gdy w latach 90. dochodziło w Niemczech do napaści na... 58
  • Pociąg do nieba 9 lip 2006 Chiny zbudowały linię kolejową - technicznie "niemożliwą do zrealizowania" Waldemar Kedaj Dzikie jaki i antylopy królowały dotychczas na tybetańskim Dachu Świata. No i himalaiści. I oto od 1 lipca zaczęły tu docierać pociągi - prosto... 62
  • Wonna ekstaza 9 lip 2006 Wyjątkowy zapach komponuje się nawet przez 15 lat Michał Zaczyński Z perfumami jest jak z winem: muszą dojrzewać, leżakować, a te naprawdę dobre powstają przez wiele lat i nigdy nie uda się wyprodukować dwóch takich samych roczników... 66
  • Helimpiada 9 lip 2006 Sto tysięcy osób ściągnie na Hel do wakacyjnego miasteczka pod patrona-tem "Wprost" i Radia Zet Michał Zaczyński Muzyczny bulwar wzorowany na starówce Nowego Orleanu, występy gwiazd rocka i kabaretu, bary czynne całą dobę, a do tego... 68
  • Know-how 9 lip 2006 Ruletka z wahadłowcami Wcale nie uważamy, że ryzykujemy życie załogi - powiedział na konferencji prasowej dotyczącej wznowienia lotów wahadłowców wysoki urzędnik NASA Bill Gerstenmaier. Decydenci z NASA zadecydowali o locie wbrew... 72
  • Test młodości 9 lip 2006 Zapomnij o dacie urodzin. O tym, w jakim jesteśmy wieku i jak długo będziemy żyli, decyduje nasz wiek biologiczny, a nie liczba przeżytych lat. Wielu ludzi w średnim wieku nie tylko uważa się za młodszych, ale faktycznie ma co najmniej kilka lat mniej, niż wskazuje metryka, bo... 74
  • Brama bogów 9 lip 2006 Trudno dziś stwierdzić, co w Babilonie jest starożytną ruiną, a co zostało zdemolowane w ostatnich latach Marta Landau Babilon był prawdopodobnie na przełomie XVIII i XVII wieku p.n.e. największym miastem świata; być może również... 84
  • Bez granic 9 lip 2006 Nic nie widzi, nic nie słyszy Telewizyjny wywiad Jacques'a Chiraca dla France 2 miał podnieść jego notowania. Głowie państwa nie zdarzają się często takie występy, więc kraj zamarł. Chirac przez kilka minut rozprawiał o "wielkim... 86
  • Kidnaperskie tsunami 9 lip 2006 Palestyńska ścieżka terroru i przemocy zmieniła się w autostradę do wojny Henryk Szafir z Jerozolimy Gdy w ubiegłym tygodniu izraelscy żołnierze wkroczyli do Strefy Gazy, nawet w miasteczku rządowym w Jerozolimie nikt nie wiedział, jak... 88
  • Imperium tolerancji 9 lip 2006 Bernard-Henri Lévy konfrontuje mroczne pasje Europejczyków z liberalną demokracją Amerykanów Marta Fita-Czuchnowska z Waszyngtonu Inteligentna i pełna pasji obrona Ameryki, jej ekonomicznego liberalizmu i tolerancji, a nawet... 92
  • Finlandyzacja Europy 9 lip 2006 Finowie chcą ocieplenia między Brukselą a Moskwą Grzegorz Sadowski Dawno temu wszyscy ludzie razem żyli i razem wędrowali. Pewnego razu dotarli do wielkiego znaku z napisem "Ku cywilizacji". Ci, którzy potrafili czytać, poszli na... 95
  • Partia na tygrysie 9 lip 2006 Wietnam jest komunistycznym tygrysem gospodarczym. To kraj o największym na świecie potencjale wzrostu Grzegorz Sadowski Uśmiechnięty wujaszek Ho jak zwykle wszystko bacznie obserwował. Niedawno Bill Gates, szef Microsoftu, odwiedził Hanoi,... 98
  • Menu 9 lip 2006 KRÓTKO PO WOLSKU Brunatne niebezpieczeństwo Jak doniosły media, Niemcy z typowo niemiecką precyzją uporały się z "brunatnym niebezpieczeństwem". Tym razem nie chodziło o neonazistę czy byłego członka radykalnej młodzieżówki,... 100
  • Recenzje 9 lip 2006 102
  • Droga do abstrakcji 9 lip 2006 Wystawa "Kandinsky: droga do abstrakcji" to hit londyńskiej galerii Tate Modern. Przedstawia wczesne dzieła mistyka prześladowanego wizjami eksplozji koloru i formy w burzliwych czasach rewolucji rosyjskiej i I wojny światowej.... 102
  • Atak klonów 9 lip 2006 Głos, maniera wokalna i sposób kształtowania melodii przez Matta Bellamy'ego uderzająco kojarzy się ze stylem Thoma Yorke'a i to sprawia, że zespół Muse prawdopodobnie nigdy nie uwolni się od porównań do Radiohead czy epitetów w... 102
  • Żywoty jak spod igły 9 lip 2006 Mało znany w Polsce francuski pisarz Pierre Michon w swojej ojczyźnie cieszy się opinią klasyka. Uznany za kultowy zbiór opowiadań "Żywoty maluczkich" to mozaika portretów życiowych nieudaczników. Tych jednak autor traktuje z... 102
  • Godot wyczekany 9 lip 2006 "Czekając na Godota" to jedna z najgłośniejszych i długo wyczekiwanych premier sezonu. Uznane nazwiska aktorów, równie uznany reżyser i zobowiązująca marka - Teatr Narodowy. No i sztuka, której wystawienie po raz pierwszy 50... 102
  • Stolice kultury 9 lip 2006 Na szczudłach do Poznania, w jarmułce do Krakowa, a w weneckiej masce do Wrocławia Iga Nyc Łukasz Radwan Kiedy kultura kończy się w Warszawie? O 20.05. Wtedy ostatni pociąg InterCity odjeżdża do Krakowa" - tak od dawna krakowiacy... 104
  • Festiwal nadziei 9 lip 2006 prof. Szewach Weiss Festiwal kultury żydowskiej w Krakowie to renomowana impreza. Odbywa się od 14 lat. Na początku był to wyłącznie festiwal folkloru żydowskiego. Po 40 latach celowego zapomnienia to zjawisko miało doniosłe znaczenie. Z... 107
  • Recykling nieboszczyków 9 lip 2006 Legendy rocka zarabiają nawet po śmierci Wiesław Kot Nie sztuka sprzedać muzyka w rozkwicie kariery. Sztuka zarobić na nim, kiedy jest gwiazdą na emeryturze. Sezon 2006 upływa na wyprzedaży słynnych rockowych emerytur. Od pół roku trwa... 108
  • Szarża starszych panów 9 lip 2006 The Who to jeden z najlepszych koncertowych zespołów wszech czasów Jerzy A. Rzewuski Są największą brytyjską atrakcją koncertową obok The Rolling Stones i Paula McCartneya. 17 czerwca koncertem dla studentów w refektarzu uniwersytetu w... 110
  • Górna półka - Wspólne niebo, jedna ziemia 9 lip 2006 Andrzej Żbikowski Żydowski Instytut Historyczny Stefan Bratkowski powiada, że po napisaniu "Najkrótszej historii Polski" zostało mu nieco notatek z lektur, postanowił więc je wykorzystać, gdyż zbyt mało miejsca przeznaczył dla polskich... 111
  • Pazurem - Fiesta na zagrodzie 9 lip 2006 Byle artysta wystawi swój stragan pod Pałacem Kultury, a już po godzinie nasładza się tym cała Polska Wiesław Kot W kulturze obrodziło. Z tym że warszawska wakacyjna kulturka obgadana jest do mdłości. Byle oszołom wystawi swój stragan... 112
  • Ueorgan Ludu 9 lip 2006 Nr 27 (194) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 3 lipca 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Uwolnić piłkarskiego fachowca! FRYZJER PREZESEM PZPN Policja aresztowała działacza piłkarskiego Ryszarda F. ksywka Fryzjer, zarzucając mu głównie... 113
  • Skibą w mur - Teraz hula subkultura 9 lip 2006 Poglądy wiceprezesa TVP są mniej więcej takie: Żydzi do gazu, demokracja do gazu, Hitler jest OK Krzysztof Skiba Głośno ostatnio o subkulturach młodzieżowych, i to wcale nie z okazji wakacji czy festiwali rockowych. Znawcami i... 114