Kaczyńskotuskizm

Kaczyńskotuskizm

Dodano: 
Konserliberalizm, czyli jak pogodzić PiS z PO
Spadający na podłogę pluszowy miś przesłonił tradycyjne konflikty na linii prawica-lewica. A zaciekłość sporu między narodowo-konserwatywnym Prawem i Sprawiedliwością a liberalną Platforma Obywatelską przeszła wszystko to, co widziano w Polsce od kilkunastu lat. Gdyby wierzyć w to, co mówią i czynią obecnie polscy politycy, między PiS i PO rozciąga się prawdziwa przepaść, najgorsza ideologiczna przeszkoda, jaką nasz kraj widział. Przed ostatnimi wyborami partia, które je wygrała, kazała nam wybierać między solidarnością a liberalizmem. Czy rzeczywiście największą różnicą między PiS a PO jest ideologia? Czy to właśnie liberalna trucizna, która tak bardzo zasmuciła pluszowego misia z telewizyjnych przedwyborczych spotów PiS, nie pozwala znaleźć wspólnego języka między Kaczyńskim a Tuskiem albo Marcinkiewiczem i Rokitą?
Wygląda na to, że mamy raczej do czynienia z mistyfikacją. Bo tak naprawdę, jeśli chodzi o postrzeganie świata i gospodarki, zarówno konserwatyzm, jak i liberalizm zamiast dzielić, powinny ułatwiać rozmowę obu tych ugrupowań. Co można zaproponować naszym wyniszczającym się dominującym dziś w sondażach partiom? Proponuję konserliberalizm, czyli połączenie przywiązania do tradycji i społecznego porządku z nowoczesną wizją polityki gospodarczej. Nazwa jest moja, ale trend, który nazwałem konserliberalizmem, tak naprawdę już istnieje. Także w Polsce.

Konserwatyzm kontra liberalizm
Czym jest w gruncie rzeczy konserwatyzm? Zgodnie ze słownikowymi wyjaśnieniami, jest to ideologia bazująca na poszanowaniu dla tradycyjnych instytucji społecznych, religii, szacunku dla władzy. Jest to także ideologia o zakorzenionym braku pełnego zaufania do jednostki, która jest grzeszna, nigdy nie będzie doskonała i zawsze może postępować niewłaściwie. Konserwatyści patrzą więc na silne instytucje państwowe jako na rodzaj zabezpieczenia przed egoizmem i złymi cechami ludzkiego charakteru. Nie mają one obywatelom zabierać wolności, ale mają pilnie strzec, aby ta wolność nie została nadużyta ze szkodą dla innych. Z drugiej strony, konserwatyzm to nie komunizm. Instytucje publiczne mają bronić zasad i uczciwości, ale nie mają zastępować ludzi w działalności gospodarczej. Konserwatyści nie mają więc nic przeciwko rynkowi - przeciwnie, to właśnie wolny rynek, konkurencja i prywatna przedsiębiorczość stanowią podstawę trwałego rozwoju. Wykwitem politycznego konserwatyzmu jest niemiecka chadecja i stworzone po wojnie przez Konrada Adenauera nowe Niemcy, przez dziesięciolecia łączące najlepsze cechy sprawnego i skutecznego państwa z efektywną gospodarką i obywatelskimi swobodami.
Liberalizm bazuje z kolei na przekonaniu, że wolność ludzi jest wartością nadrzędną, naturalne prawa rządzące rynkiem i społeczeństwem są w stanie sprawnie rozwiązywać konflikty i problemy, a instytucje publiczne są oczywiście niezbędne, ale tylko w takim zakresie, który nie ogranicza nadmiernie wolności człowieka. Słowem, liberał wierzy w prawidłowe zachowanie człowieka i w samoregulujące mechanizmy rynkowe, podczas gdy konserwatysta jest w obu tych dziedzinach bardziej wstrzemięźliwy.
Czy obie ideologie są z sobą w zasadniczy sposób skłócone? W pewnych dziedzinach na pewno, w pewnych jednak nie. Skoro i konserwatyści, i liberałowie godzą się na kluczową rolę rynku i prywatnej przedsiębiorczości w rozwoju gospodarczym, na polu ekonomicznym różnice między nimi dają się w znacznej mierze załagodzić. Między żądanym przez konserwatystów czujnym nadzorem instytucji publicznych, mającym na celu przeciwdziałanie realizowanemu kosztem innym nadmiernemu ekonomicznemu egoizmowi, a akceptowaną przez liberałów potrzebą dobrych regulacji rynkowych, broniących konkurencji i uczciwych reguł gry, nietrudno daje się znaleźć kompromis. Podobnie można szukać kompromisu w sferze społecznej - w końcu szacunek dla religii i tradycyjnych wartości społecznych nie musi być okazywany przez ograniczanie wolności obywateli.
Konserwatyzm z liberalizmem nie są skazane na stałą walkę. Odwrotnie, nie jest trudno znaleźć pola współpracy. Oczywiście, wówczas gdy za szyldem rzekomego "konserwatyzmu" nie kryją się miłośnicy etatyzmu, protekcjonizmu i państwowego socjalizmu, a za szyldem "liberalizmu" nie chowają się anarchiści marzący o rozmontowywaniu publicznych instytucji dla samej przyjemności tego działania. Obawiam się, że w znacznej mierze w takiej właśnie sytua-cji znaleźliśmy się obecnie w Polsce.

Rynek kontra etatyzm
Liberalizm daje się pogodzić z konserwatyzmem, podobnie jak w przeszłości udało się go pogodzić z elementami tradycji socjalistycznej. Koniec XX wieku można uznać za okres potężnej ofensywy liberalizmu wdzierającego się w sam środek tradycyjnych podziałów na scenie politycznej. W pierwszej połowie XX wieku wydawało się, że główną linią podziału społecznego jest podział lewica - prawica, w którym lewica broniła interesów świata pracy, a prawica - interesów kapitału. Tradycyjny liberalizm podobnie jak konserwatyzm znajdował się wówczas po stronie prawicy, broniąc wolnego rynku przed etatystycznymi zakusami ideologów socjalizmu. Dalszy rozwój światowej gospodarki zadał kłam tezie, że główny konflikt społeczny przebiega dziś na linii praca - kapitał. Znacznie silniejszy okazał się konflikt na linii: zwolennicy rynku - zwolennicy etatyzmu, który po jednaj stronie sceny postawił wielkiego przedsiębiorcę i wysoko wykwalifikowanego pracownika, a po drugiej - słabo wykształconego robotnika oraz właściciela małego sklepu. Liberalizm przystąpił więc do wielkiej ofensywy, przenikając stopniowo do dawnych ideologii lewicowych i dostosowując je do współczesnego świata. Część partii o rodowodzie socjaldemokratycznym, jak Partia Pracy Tony'ego Blaira albo hiszpańska PSOE Felipe Gonzáleza, przeszły metamorfozę, umiejętnie łącząc część swoich dawnych lewicowych ideałów z liberalizmem w dziedzinie gospodarczej. Powstał w ten sposób socjalliberalizm, nowoczesny nurt polityczny, który umie radzić sobie z wyznaniami globalizmu i nowoczesnej gospodarki, nie tracąc całkiem swoich lewicowych korzeni.
Taka sama metamorfoza zachodzi i po drugiej stronie tradycyjnej sceny politycznej. Partie prawicowe i konserwatywne, dostosowując się do wymogów współczesnego świata, sięgają po język liberalizmu w sprawach gospodarczych. Robili to i robią José Aznar w Hiszpanii, Angela Merkel w Niemczech, a nawet - w specyficzny dla siebie sposób - Silvio Berlusconi we Włoszech. Gospodarczy liberalizm okazuje się kuszącym uzupełnieniem konserwatyzmu z co najmniej dwóch powodów. Po pierwsze, przemawia dobrze do dominującej w społeczeństwach zachodnioeuropejskich klasy średniej, po drugie, dobrze pasuje do współczesnej światowej gospodarki, dając szansę na ekonomiczny sukces. Wyrasta więc nam konserliberalizm, inteligentne połączenie przywiązania do tradycji i społecznego porządku z nowoczesną wizją polityki gospodarczej.
To, co budzi nadal pewne zdumienie w Europie, nie jest niczym nowym w Ameryce. W gruncie rzeczy obie główne partie w USA to partie liberalne - z tym że demokraci są bliżsi postaw socjalliberalnych, a republikanie - konserliberalnych (notabene z polskiego punktu widzenia obie amerykańskie partie byłyby sklasyfikowane jako "ultraliberalne", a być może i "lumpenliberalne").

Przepaść do przejścia
Czy rzeczywiście między PiS i PO rozpościera się w sferze gospodarczej ideologiczna przepaść nie do przejścia? Jeśli nawet tak jest, to wcale nie z powodu niemożności połączenia wartości liberalnych i konserwatywnych. Konflikt o to, czy prywatyzować kopalnie i fabryki, nie ma nic wspólnego z ideologią - jest to bardziej efekt presji związków zawodowych, które boją się o swoje miejsca pracy, niż różnic w postrzeganiu świata. Podobnie jest z kłótniami o kierunki reformy finansów publicznych, o niezależność banku centralnego, o prywatyzację banków czy o zmiany podatkowe. Konserwatyści z PiS bez problemu mogliby znaleźć wspólny język z liberałami z PO. Tyle że nie wydaje się, aby w obecnych polskich warunkach chodziło o znalezienie wspólnego języka. Odwrotnie, im mniej wspólnego języka, tym lepiej.

Fot: M. Stelmach
Okładka tygodnika WPROST: 28/2006
Więcej możesz przeczytać w 28/2006 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 28/2006 (1231)

  • Wprost od czytelników 16 lip 2006 Słabosilni Gratuluję Janowi Winieckiemu doskonałego artykułu "Słabosilni" ("Wprost", nr 26). Chyba należę do tej mniejszości, która zdaje sobie sprawę, że dość już rozdawania naszych pieniędzy pieniaczom spod... 3
  • Na stronie - Indeks Kaczyńskiego 16 lip 2006 Każdego dnia da się obliczyć, czy Polakom urzędujący premier się opłaca, czy też nie 3
  • Skaner 16 lip 2006 SKANER POLSKA MODA Wybieg na Nowym Świecie Zwyciężczyni w biegu na szpilkach po Nowym Świecie dostanie w nagrodę 10 tys. złotych. Z tym że musi je wydać wyłącznie na stroje i dodatki. To tylko jedna z atrakcji przeznaczonego dla... 8
  • Playback 16 lip 2006 Jarosław Kaczyński, prezes Prawa i Sprawiedliwości © S. KAMIŃSKI/AG 12
  • Poczta 16 lip 2006 O NAS ZA NAS Piotr Semka w ciekawym artykule "O nas za nas" ("Wprost", nr 25) dopuścił się nieścisłości historycznej. Napisał, że Prusy ukarały Saksonię za to, że jej władca został księciem warszawskim i dlatego... 12
  • Ryba po polsku - Pogrzeb pierwszej klasy 16 lip 2006 Spieszmy się kochać ludzi, tak szybko odchodzą ze stanowisk 13
  • Z życia koalicji 16 lip 2006 ZYTA GILOWSKA NIE WRÓCI do rządu - podały gazety. Nie bylibyśmy tacy pewni. A że Waldek Pawlak zostanie kiedykolwiek premierem, to ktoś przewidział? WESZLIŚMY NA STRON WWW.GILOWSKA.PL i cóż widzimy?! Jakaś kusząca piękność reklamuje... 14
  • Z życia opozycji 16 lip 2006 JAN MARIA ETC. ROKITA POWIEDZIAŁ, że rząd się leni. Wreszcie człowiek, który wypowiada się tylko o tym, na czym się świetnie zna! PRZED SENACKĄ KOMISJĄ ETYKI chcą pisowcy postawić Stefana Niesiołowskiego. Zgadzamy się z tym... 15
  • Nałęcz - Dosyć eufemizmów 16 lip 2006 W czerwcu 1956 r. w Poznaniu wybuchło powstanie, a nie bunt czy rewolta 16
  • Fotoplastykon 16 lip 2006 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 17
  • Komendant Kaczyński 16 lip 2006 Kazimierz Marcinkiewicz starał się rządzić, Jarosław Kaczyński będzie rzeczywiście rządził 18
  • W żadnej sprawie nie ustąpię 16 lip 2006 Rozmowa z Jarosławem Kaczyńskim, prezesem PiS, kandydatem na premiera 22
  • Pułapka na Kaczyńskich 16 lip 2006 Prawo i Sprawiedliwość przetrwa, jeśli pójdzie śladem amerykańskich republikanów 24
  • Czy znów mamy się bać Niemców? 16 lip 2006 Od czasu III Rzeszy nie było w Niemczech takiego wybuchu narodowej dumy jak podczas mundialu 26
  • Awantura niedyplomatyczna 16 lip 2006 Nadreakcja polskich władz na publikację "Die Tageszeitung" powoduje, że nasz kraj traci przyjaciół i wpływy 34
  • Najśmieszniejsza wojna nowożytnej Europy 16 lip 2006 Nikt nie przewidział, że trzecia wojna z Niemcami będzie się toczyć o kartofla 36
  • Panamski łącznik 16 lip 2006 Lada dzień może zostać zniszczona dokumentacja operacji finansowych Edwarda Mazura, ściganego za podżeganie do zabójstwa gen. Papały 38
  • Giełda 16 lip 2006 Hossa Świat Rakietowe niewypały Giełdy w Seulu i Tokio spokojnie zareagowały na próby rakietowe Korei Północnej. Indeks Nikkei 225 spadł w ubiegłą środę o 114,56 punktów, czyli zaledwie 0,7 proc. Osiem lat temu, gdy Phenian... 40
  • Porażeni prądem 16 lip 2006 Realnie płacimy za prąd trzykrotnie więcej niż Brytyjczycy! 42
  • Kaczyńskotuskizm 16 lip 2006 Konserliberalizm, czyli jak pogodzić PiS z PO 48
  • Ford Kłopot Company 16 lip 2006 Akcje Forda trafiły do puli papierów "śmieciowych" 50
  • Załatwione odmownie - Arcy-Lepper 16 lip 2006 Przyspieszenie emigracji jest reakcją na zalewającą nas falę ignorancji i demagogii 56
  • Supersam 16 lip 2006 58
  • Auto dla papieża 16 lip 2006 Volvo XC90 z silnikiem V8 otrzymał w minionym tygodniu papież Benedykt XVI. Firma pochwaliła się zmianami, jakich dokonała w modelu XC90, który debiutował trzy lata temu. Auto doczekało się nowego mocnego silnika sześciocylindrowego o... 58
  • Kameralny robot 16 lip 2006 Wysoka rozdzielczość 1,3 M piksela, system automatycznej korekcji kolorów i regulacji jasności - to podstawowe zalety techniczne kamery internetowej Apollo AC-909. Kamera jest przede wszystkim gratką dla wymagających estetów - jej... 58
  • Platynowe pióro szachistów 16 lip 2006 Jan Paweł II, George W. Bush, Ronald Reagan czy Borys Jelcyn - to tylko niektórzy z wielkich postaci tego świata, którzy pisali piórem Duofold marki Parker. Firma, nie rezygnując z tradycji, postanowiła tym razem przedstawić mniej... 58
  • Kobra Armaniego 16 lip 2006 Joan Collins, pamiętna Alexis z "Dynastii", zainspirowała powstanie nowej kolekcji Giorgio Armaniego, którą projektant otworzył zeszłotygodniową imprezę w Paryżu. Na wybiegu pojawiły się suknie w hollywoodzkim stylu, futra ze... 58
  • Kosmiczna Arena 16 lip 2006 Najbardziej ekstrawagancki zestaw kinowy roku - tak Europejskie Stowarzyszenie Technik Audiowizualnych uzasadniło przyznanie prestiżowej EISA Award zestawowi Arena marki Tannoy. Nagrodzony system to cztery głośniki przednie i tylne, głośnik... 58
  • Viagra polityki 16 lip 2006 Aleksander Kwaśniewski - pierwszy, Lech Kaczyński - dwunasty w rankingu najseksowniejszych polskich polityków 60
  • Futbol masowego rażenia 16 lip 2006 Ten mundial utrwalił odwieczną hierarchię - w czołówce znalazły się same uznane marki 64
  • Taniec walki 16 lip 2006 Capoeira to najgroźniejszy z tańców i najpiękniejsza z walk 66
  • Dziwna inwigilacja 16 lip 2006 Albo rozpracowanie Radosława Sikorskiego było prywatną inicjatywą, albo najważniejsze dokumenty tej sprawy zniszczono 68
  • Know-how 16 lip 2006 Koniec witamin Witaminy i minerały nie są tak korzystne dla zdrowia, jak sądzono. Nie potwierdzono naukowo, że witaminy z grupy B usprawniają pracę mózgu i poprawiają pamięć. Choć obniżają stężenie we krwi homocysteiny... 71
  • Koszmar alergika 16 lip 2006 Stężenie pyłków w powietrzu jest prawie trzy razy wyższe niż zazwyczaj o tej porze roku 72
  • Ocean skarbów 16 lip 2006 Na podwodnych wykopaliskach można zarobić miliardy dolarów 76
  • Dzieci na obiad 16 lip 2006 Rekiny zjadają się już w macicy matki 78
  • Bez granic 16 lip 2006 Koalicja nieliniowa W ciągu godziny Słowacja zmieniła się z prawicowo-liberalnej w lewicowo-populistyczną. Tyle czasu potrzebował prezydent Słowacji Ivan Gašparovic po przyjęciu dymisji gabinetu Mikuláša Dzurindy, by powołać nowy... 80
  • G-8 w Putinogradzie 16 lip 2006 W Petersburgu Putin zagra rolę energetycznego cara odnowiciela 82
  • Pierwsze wirtualne mocarstwo 16 lip 2006 Rosja zmierza prosto do autorytaryzmu drogą wyznaczoną przez Borysa Jelcyna 86
  • Przegrani zwycięzcy 16 lip 2006 Polityka nie znosi remisów 88
  • Muzeum Europa 16 lip 2006 "Denacjonalizacja" Unii Europejskiej będzie oznaczać koniec Europy 90
  • Menu 16 lip 2006 KRÓTKO PO WOLSKU Żonokomis Można wierzyć albo nie - Indie stają się terenem prekursorskich rozwiązań w skali światowej. Jak doniosły media, upowszechnia się tam zwyczaj wypożyczania żon. Na tydzień, miesiąc lub kwartał. O... 92
  • Recenzje 16 lip 2006 94
  • Latający Chińczycy 16 lip 2006 Chen Kaige ("Żegnaj, moja konkubino") widać pozazdrościł sukcesów swemu rywalowi Zhangowi Yimou ("Dom latających sztyletów") i nakręcił utrzymaną w podobnej baśniowej konwencji superprodukcję (z budżetem 35 mln... 94
  • Złudna sprawiedliwość 16 lip 2006 Z nowej, świetnej powieści autora głośnej "Paranoi" można zrobić przynajmniej trzy całkiem różne filmy. Pierwszy to dramat sensacyjny: historia dyrektora Nicka Conovera, który wbrew swej woli zwolnił z pracy pięć tysięcy... 94
  • Kod Saddama 16 lip 2006 Od Hitlera do Husajna niedaleko. Przynajmniej w książce Julii Navarro. Autorka wrzuciła dyktatorów do jednego wora i okrasiła wątkiem biblijnym. "Gliniana Biblia", hiszpański bestseller, to opowiastka o nawiedzonej pani archeolog,... 94
  • Prawda o kłamstwach 16 lip 2006 Greta Garbo zarobiła w młodości tyle, że choć przez następne pół wieku nie pracowała, zostawiła majątek szacowany na 32 mln dolarów. Chaplin uwielbiał erotyczne schadzki z małolatami, a za wypadek samochodowy spowodowany przez Clarka... 94
  • Głos zza grobu 16 lip 2006 To kolejna płyta, którą Polacy muszą zamawiać w zagranicznych sklepach internetowych. A wartość artystyczna krążka nie ulega kwestii. Należy on, podobnie jak cztery poprzednie pozycje serii i uzupełniający ją 5-płytowy box... 94
  • Naga kariera 16 lip 2006 Od Marylin Monroe do Britney Spears 96
  • Ostatnia walka Supermana 16 lip 2006 Superliberalny Hollywood miał problem z historią konserwatywnego superbohatera 100
  • Pazurem - Na wyrębie 16 lip 2006 Z telewizyjnej ramówki polecą zakłamani Kloss i pancerni, no i posuną jeszcze tego i tamtego za oglądalność 104
  • Ueorgan Ludu 16 lip 2006 Nr 28 (195) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 10 lipca 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza PORA PRZEORIENTOWAĆ SIĘ NA BIAŁORUŚ Pan Prezydent doznał sensacji żołądkowych, po tym jak ktoś podsunął mu artykuł z typowo niemieckim... 105
  • Skibą w mur - Okrągły stół w kwadracie 16 lip 2006 W kategorii Cios Roku wygrał "cios w papę Leppera, co prawda nie zadany, ale zapowiedziany" 106

ZKDP - Nakład kontrolowany