Dziwna inwigilacja

Dziwna inwigilacja

Dodano: 
Albo rozpracowanie Radosława Sikorskiego było prywatną inicjatywą, albo najważniejsze dokumenty tej sprawy zniszczono
Ostrzegam i oskarżam
Radosław Sikorski
Mam nadzieję, że ujawnienie teczki "Szpak" będzie stanowiło ostrzeżenie dla oficerów dzisiejszych służb specjalnych i polityków, którzy ich nadzorują, aby powierzonej sobie władzy nad ludzkimi losami używali wyłącznie w interesie publicznym. Zanim ktokolwiek wyda lub wykona nielegalny rozkaz, powinien mieć na przestrodze to, że jego działanie może być kiedyś ujawnione i ocenione.
Życzyłbym też sobie, aby w przyszłości koledzy dziennikarze mniej ochoczo dawali się używać do gier służb. Jeden z najbardziej bulwersujących aspektów teczki "Szpak" to ewidentny przepływ inspiracji i dezinformacji z ówczesnego WSI do artykułów w znanych dziennikach i tygodnikach. Nie sposób oprzeć się wrażeniu, że paszkwile włączone do teczki "Szpak" są trofeami tego, co w żargonie służb określa się jako "działania aktywne".
Wreszcie kolekcjonerom humoru służb specjalnych dedykuję passus z pierwszego meldunku w teczce, opis najbardziej podejrzanego zachowania "figuranta": "Stały kontakt 'S' utrzymuje z pracownikiem ambasady Wielkiej Brytanii - panem o nazwisku McQuiban. Jest to specjalista od testowania i organizowania tzw. poczty elektronicznej. Fachowcy stwierdzają, że jest to system komputerowy, gdzie nadawca informacji na określony kod wysyła informacje, komputer to przyjmuje i gromadzi, odbiorca na określony kod wybiera taką informację. Zaletą tego typu poczty elektronicznej jest to, że bez znajomości kodu nikt nie potrafi ustalić, kto taką informację przesłał do komputera poczty i nie ustali się, kto tę informację wybiera".
Wiedziałem, że mój prywatny laptop - pracując jeszcze jako dziennikarz zachodnich gazet, byłem jednym z pierwszych użytkowników takiego sprzętu w Warszawie - wywołał w ówczesnym MON sensację. Ale żeby aż tak.
Już od czterech miesięcy Radosław Sikorski nie był wiceministrem obrony narodowej, gdy rozpoczęto jego inwigilację (2 października 1992 r.). Na podstawie akt trudno ocenić, kto podjął decyzję zatwierdzającą plan czynności operacyjnych w sprawie o kryptonimie "Szpak". Przed podjęciem decyzji w sprawie tej rangi powinno być przeprowadzone postępowanie wstępne oraz uzasadnienie podjęcia rozpracowania tak ważnego polityka. W sprawie Szpaka takich dokumentów nie ma. Jakby ktoś nagle doznał iluminacji w sprawie byłego ministra i postanowił to zweryfikować metodami operacyjnymi. W dokumencie, który rozpoczyna sprawę, podkreślane są przede wszystkim motywy polityczne. Ocenia się, że Sikorski jest zaangażowany w "działalność ugrupowań stawiających sobie za cel osłabienie struktury i spoistości wojska, osłabienie autorytetu zwierzchnika sił zbrojnych i kierownictwa MON". Krótko mówiąc, Sikorski był w opozycji do ówczesnego układu rządzącego, a więc był wrogiem. To myślenie głęboko zakorzenione w komunistycznej mentalności obecne jest także w wielu innych dokumentach tej sprawy.
Nie wskazano w niej żadnych faktów, które mogłyby uzasadnić prawdziwość postawionych zarzutów. Zastanawiające jest także, że WSI rozpoczęły działania od ustalenia podstawowych danych personalnych "figuranta", czyli niedawnego wiceministra obrony narodowej. Czyżby przed powołaniem Sikorskiego na urząd wiceministra nie przeprowadzono żadnej procedury sprawdzającej? A przecież chodziło o polityka o bogatym i - jak na nasze warunki - niebanalnym życiorysie. Jeżeli takiego sprawdzenia nie było, jest to równie dziwne jak późniejsze jego rozpracowanie pod zarzutem działania na szkodę sił zbrojnych, których do niedawna był jednym ze zwierzchników.

Miękkie techniki operacyjne
Zdecydowaną większość zgromadzonej w sprawie Szpaka dokumentacji oficerowie WSI otrzymali z bazy PESEL bądź innych oficjalnych źródeł. Służyła ona do ustalenia personaliów osób z otoczenia Sikorskiego. Nic nie wskazuje, aby w stosunku do nich prowadzone były jakieś intensywne działania operacyjne. Chodziło po prostu o zdobycie materiałów wyjściowych, które mogłyby być wykorzystane w dalszych działaniach. Wiele dokumentów wystawianych przez Oddział Bezpieczeństwa Szefostwa WSI mówi o przeprowadzeniu WS (wywiadu środowiskowego) oraz U (ustaleń). Są to "miękkie" techniki operacyjne. Także dalsze działania realizowane są na niskim, technicznym, szczeblu przy braku śladów jakiegokolwiek nadzoru.
W archiwach IPN zapoznałem się z wieloma sprawami operacyjnymi, wytworzonymi niegdyś przez organy bezpieczeństwa PRL. Praktycznie w każdym materiale operacyjnego rozpracowania albo operacyjnego sprawdzania znajdujemy wpisy kontrolne oficerów nadzorujących i biorących odpowiedzialność za przebieg operacji. W sprawie Szpaka, w której "figurantem" jest były wiceminister, o podejmowanych działaniach często decyduje szef podrzędnego wydziału z Centrum Zabezpieczenia Technicznego. Albo te akta są niekompletne i ktoś starannie pousuwał z nich ślady wskazujące na przełożonych nadzorujących przebieg operacji, albo są dramatycznym świadec-twem chaosu i bałaganu w służbach, gdzie byle kapral może rozpocząć rozpracowanie operacyjne byłego członka rządu, w co także trudno uwierzyć.
Odrębną grupę materiałów stanowią wycinki prasowe z artykułami dotyczącymi Sikorskiego albo jego otoczenia. Umieszczenie tekstów prasowych bez żadnego komentarza w dokumentacji operacyjnej wywołuje kolejne pytania. Nie wiemy, czy zawarte w artykułach informacje o Sikorskim miały być następnie sprawdzane metodami operacyjnymi, czy może publikacje powstały w wyniku inspiracji służb. Ślady takich działań w dokumentacji "Szpaka" można wskazać, zwłaszcza w notatce stwierdzającej, że w artykule nie mogą zostać wykorzystane wszystkie informacje, aby nie dekonspirować źródła osobowego.

Dramatyczny brak profesjonalizmu
Jest rzeczą zastanawiającą, że przez kilkanaście miesięcy nikt z przełożonych nie zapoznał się z aktami sprawy "Szpak". A przecież, jak się wydaje, powinna być ona ważna dla całego resortu. W końcu nie co dzień stawiane są zarzuty szpiegowskich kontaktów wiceministrowi obrony narodowej. A jednak kontrolna metryczka umieszczona na początku teczki jest czysta - nie ma w niej żadnego wpisu. Oczywiście, można zakładać, że jednak ktoś do tych materiałów zaglądał, nie zostało to jednak odnotowane. Gdyby to przypuszczenie było prawdziwe, wskazywałoby na łamanie podstawowych procedur obowiązujących przy obchodzeniu się z tego typu dokumentami. Nic także nie wskazuje, aby ktoś poważnie na bieżąco analizował akta tej sprawy. Jakby pod pozorem czynności operacyjnych chciano po prostu znaleźć haki na byłego ministra, na wypadek gdyby miały być użyteczne w przyszłości. Jeżeli porówna się tę dokumentację z innym głośnym wypadkiem publikowania akt tajnych służb, czyli sprawą Olina, widać dramatyczny brak profesjonalizmu w prowadzeniu rozpracowania Szpaka.
Jednym z kluczowym dokumentów w teczce Szpaka jest wniosek szefa Zarządu III, a więc kontrwywiadu, o przedłużenie podsłuchu telefonicznego u Sikorskiego. Wniosek uzasadniony jest podejrzeniem szpiegowskich kontaktów inwigilowanego. Na wniosku jednak widnieje adnotacja, że szef WSI 22 marca 1993 r. zdecydował o nieprzedłużaniu zamówienia. Wniosek nie został więc rozpatrzony przez prokuratora generalnego ani przez ministra obrony narodowej. Jeśli jednak istnieje wniosek o przedłużenie podsłuchów, powinien się też znajdować wniosek pozytywnie rozpatrzony przez obie instytucje, skoro podsłuch rzeczywiście był stosowany. Takiego dokumentu jednak w tym zbiorze nie ma. Oznacza to, że albo podsłuch był stosowany nielegalnie, a więc mamy do czynienia ze złamaniem prawa, albo stosowna zgoda była wyrażona zarówno przez ministra obrony narodowej, jak i prokuratora generalnego. Odpowiedni dokument jednak zaginął bądź został zniszczony. W każdym razie w teczce Szpaka go nie ma. Ta sprawa ma, jak się wydaje, fundamentalne znaczenie dla wyjaśnienia także innych wątpliwości, z których najważniejsze jest pytanie, czy możliwe było prowadzenie rozpracowania Radka Sikorskiego bez wiedzy najważniejszych ośrodków politycznych w państwie.
Z materiałów sprawy Szpaka niewiele się dowiadujemy o ministrze Radku Sikorskim. Gdyby stosowne zlecenie otrzymała jedna z prywatnych agencji detektywistycznych, zgromadziłaby szybciej i taniej znacznie więcej materiałów na temat Szpaka, aniżeli dostarczyły ich toczące się miesiącami czynności operacyjne WSI. Jednocześnie otrzymujemy dość smutny i - mam nadzieję - nie do końca prawdziwy obraz tajnych służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo naszych sił zbrojnych. Fragmenty notatki służbowej, opisującej zasady działania poczty elektronicznej, a także wiele innych zapisów bardziej przypomina wypisy z rubryki "humor zeszytów szkolnych", aniżeli dokumentację czynności operacyjnych tajnych służb. W tym obrazie dominuje brak profesjonalizmu, ignorowanie podstawowych zasad demokratycznego państwa prawa, a przede wszystkim brak jakiejkolwiek skutecznej kontroli nad poczynaniami wojskowych tajnych służb w III RP.
Okładka tygodnika WPROST: 28/2006
Więcej możesz przeczytać w 28/2006 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 28/2006 (1231)

  • Wprost od czytelników 16 lip 2006 Słabosilni Gratuluję Janowi Winieckiemu doskonałego artykułu "Słabosilni" ("Wprost", nr 26). Chyba należę do tej mniejszości, która zdaje sobie sprawę, że dość już rozdawania naszych pieniędzy pieniaczom spod... 3
  • Na stronie - Indeks Kaczyńskiego 16 lip 2006 Każdego dnia da się obliczyć, czy Polakom urzędujący premier się opłaca, czy też nie 3
  • Skaner 16 lip 2006 SKANER POLSKA MODA Wybieg na Nowym Świecie Zwyciężczyni w biegu na szpilkach po Nowym Świecie dostanie w nagrodę 10 tys. złotych. Z tym że musi je wydać wyłącznie na stroje i dodatki. To tylko jedna z atrakcji przeznaczonego dla... 8
  • Playback 16 lip 2006 Jarosław Kaczyński, prezes Prawa i Sprawiedliwości © S. KAMIŃSKI/AG 12
  • Poczta 16 lip 2006 O NAS ZA NAS Piotr Semka w ciekawym artykule "O nas za nas" ("Wprost", nr 25) dopuścił się nieścisłości historycznej. Napisał, że Prusy ukarały Saksonię za to, że jej władca został księciem warszawskim i dlatego... 12
  • Ryba po polsku - Pogrzeb pierwszej klasy 16 lip 2006 Spieszmy się kochać ludzi, tak szybko odchodzą ze stanowisk 13
  • Z życia koalicji 16 lip 2006 ZYTA GILOWSKA NIE WRÓCI do rządu - podały gazety. Nie bylibyśmy tacy pewni. A że Waldek Pawlak zostanie kiedykolwiek premierem, to ktoś przewidział? WESZLIŚMY NA STRON WWW.GILOWSKA.PL i cóż widzimy?! Jakaś kusząca piękność reklamuje... 14
  • Z życia opozycji 16 lip 2006 JAN MARIA ETC. ROKITA POWIEDZIAŁ, że rząd się leni. Wreszcie człowiek, który wypowiada się tylko o tym, na czym się świetnie zna! PRZED SENACKĄ KOMISJĄ ETYKI chcą pisowcy postawić Stefana Niesiołowskiego. Zgadzamy się z tym... 15
  • Nałęcz - Dosyć eufemizmów 16 lip 2006 W czerwcu 1956 r. w Poznaniu wybuchło powstanie, a nie bunt czy rewolta 16
  • Fotoplastykon 16 lip 2006 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 17
  • Komendant Kaczyński 16 lip 2006 Kazimierz Marcinkiewicz starał się rządzić, Jarosław Kaczyński będzie rzeczywiście rządził 18
  • W żadnej sprawie nie ustąpię 16 lip 2006 Rozmowa z Jarosławem Kaczyńskim, prezesem PiS, kandydatem na premiera 22
  • Pułapka na Kaczyńskich 16 lip 2006 Prawo i Sprawiedliwość przetrwa, jeśli pójdzie śladem amerykańskich republikanów 24
  • Czy znów mamy się bać Niemców? 16 lip 2006 Od czasu III Rzeszy nie było w Niemczech takiego wybuchu narodowej dumy jak podczas mundialu 26
  • Awantura niedyplomatyczna 16 lip 2006 Nadreakcja polskich władz na publikację "Die Tageszeitung" powoduje, że nasz kraj traci przyjaciół i wpływy 34
  • Najśmieszniejsza wojna nowożytnej Europy 16 lip 2006 Nikt nie przewidział, że trzecia wojna z Niemcami będzie się toczyć o kartofla 36
  • Panamski łącznik 16 lip 2006 Lada dzień może zostać zniszczona dokumentacja operacji finansowych Edwarda Mazura, ściganego za podżeganie do zabójstwa gen. Papały 38
  • Giełda 16 lip 2006 Hossa Świat Rakietowe niewypały Giełdy w Seulu i Tokio spokojnie zareagowały na próby rakietowe Korei Północnej. Indeks Nikkei 225 spadł w ubiegłą środę o 114,56 punktów, czyli zaledwie 0,7 proc. Osiem lat temu, gdy Phenian... 40
  • Porażeni prądem 16 lip 2006 Realnie płacimy za prąd trzykrotnie więcej niż Brytyjczycy! 42
  • Kaczyńskotuskizm 16 lip 2006 Konserliberalizm, czyli jak pogodzić PiS z PO 48
  • Ford Kłopot Company 16 lip 2006 Akcje Forda trafiły do puli papierów "śmieciowych" 50
  • Załatwione odmownie - Arcy-Lepper 16 lip 2006 Przyspieszenie emigracji jest reakcją na zalewającą nas falę ignorancji i demagogii 56
  • Supersam 16 lip 2006 58
  • Auto dla papieża 16 lip 2006 Volvo XC90 z silnikiem V8 otrzymał w minionym tygodniu papież Benedykt XVI. Firma pochwaliła się zmianami, jakich dokonała w modelu XC90, który debiutował trzy lata temu. Auto doczekało się nowego mocnego silnika sześciocylindrowego o... 58
  • Kameralny robot 16 lip 2006 Wysoka rozdzielczość 1,3 M piksela, system automatycznej korekcji kolorów i regulacji jasności - to podstawowe zalety techniczne kamery internetowej Apollo AC-909. Kamera jest przede wszystkim gratką dla wymagających estetów - jej... 58
  • Platynowe pióro szachistów 16 lip 2006 Jan Paweł II, George W. Bush, Ronald Reagan czy Borys Jelcyn - to tylko niektórzy z wielkich postaci tego świata, którzy pisali piórem Duofold marki Parker. Firma, nie rezygnując z tradycji, postanowiła tym razem przedstawić mniej... 58
  • Kobra Armaniego 16 lip 2006 Joan Collins, pamiętna Alexis z "Dynastii", zainspirowała powstanie nowej kolekcji Giorgio Armaniego, którą projektant otworzył zeszłotygodniową imprezę w Paryżu. Na wybiegu pojawiły się suknie w hollywoodzkim stylu, futra ze... 58
  • Kosmiczna Arena 16 lip 2006 Najbardziej ekstrawagancki zestaw kinowy roku - tak Europejskie Stowarzyszenie Technik Audiowizualnych uzasadniło przyznanie prestiżowej EISA Award zestawowi Arena marki Tannoy. Nagrodzony system to cztery głośniki przednie i tylne, głośnik... 58
  • Viagra polityki 16 lip 2006 Aleksander Kwaśniewski - pierwszy, Lech Kaczyński - dwunasty w rankingu najseksowniejszych polskich polityków 60
  • Futbol masowego rażenia 16 lip 2006 Ten mundial utrwalił odwieczną hierarchię - w czołówce znalazły się same uznane marki 64
  • Taniec walki 16 lip 2006 Capoeira to najgroźniejszy z tańców i najpiękniejsza z walk 66
  • Dziwna inwigilacja 16 lip 2006 Albo rozpracowanie Radosława Sikorskiego było prywatną inicjatywą, albo najważniejsze dokumenty tej sprawy zniszczono 68
  • Know-how 16 lip 2006 Koniec witamin Witaminy i minerały nie są tak korzystne dla zdrowia, jak sądzono. Nie potwierdzono naukowo, że witaminy z grupy B usprawniają pracę mózgu i poprawiają pamięć. Choć obniżają stężenie we krwi homocysteiny... 71
  • Koszmar alergika 16 lip 2006 Stężenie pyłków w powietrzu jest prawie trzy razy wyższe niż zazwyczaj o tej porze roku 72
  • Ocean skarbów 16 lip 2006 Na podwodnych wykopaliskach można zarobić miliardy dolarów 76
  • Dzieci na obiad 16 lip 2006 Rekiny zjadają się już w macicy matki 78
  • Bez granic 16 lip 2006 Koalicja nieliniowa W ciągu godziny Słowacja zmieniła się z prawicowo-liberalnej w lewicowo-populistyczną. Tyle czasu potrzebował prezydent Słowacji Ivan Gašparovic po przyjęciu dymisji gabinetu Mikuláša Dzurindy, by powołać nowy... 80
  • G-8 w Putinogradzie 16 lip 2006 W Petersburgu Putin zagra rolę energetycznego cara odnowiciela 82
  • Pierwsze wirtualne mocarstwo 16 lip 2006 Rosja zmierza prosto do autorytaryzmu drogą wyznaczoną przez Borysa Jelcyna 86
  • Przegrani zwycięzcy 16 lip 2006 Polityka nie znosi remisów 88
  • Muzeum Europa 16 lip 2006 "Denacjonalizacja" Unii Europejskiej będzie oznaczać koniec Europy 90
  • Menu 16 lip 2006 KRÓTKO PO WOLSKU Żonokomis Można wierzyć albo nie - Indie stają się terenem prekursorskich rozwiązań w skali światowej. Jak doniosły media, upowszechnia się tam zwyczaj wypożyczania żon. Na tydzień, miesiąc lub kwartał. O... 92
  • Recenzje 16 lip 2006 94
  • Latający Chińczycy 16 lip 2006 Chen Kaige ("Żegnaj, moja konkubino") widać pozazdrościł sukcesów swemu rywalowi Zhangowi Yimou ("Dom latających sztyletów") i nakręcił utrzymaną w podobnej baśniowej konwencji superprodukcję (z budżetem 35 mln... 94
  • Złudna sprawiedliwość 16 lip 2006 Z nowej, świetnej powieści autora głośnej "Paranoi" można zrobić przynajmniej trzy całkiem różne filmy. Pierwszy to dramat sensacyjny: historia dyrektora Nicka Conovera, który wbrew swej woli zwolnił z pracy pięć tysięcy... 94
  • Kod Saddama 16 lip 2006 Od Hitlera do Husajna niedaleko. Przynajmniej w książce Julii Navarro. Autorka wrzuciła dyktatorów do jednego wora i okrasiła wątkiem biblijnym. "Gliniana Biblia", hiszpański bestseller, to opowiastka o nawiedzonej pani archeolog,... 94
  • Prawda o kłamstwach 16 lip 2006 Greta Garbo zarobiła w młodości tyle, że choć przez następne pół wieku nie pracowała, zostawiła majątek szacowany na 32 mln dolarów. Chaplin uwielbiał erotyczne schadzki z małolatami, a za wypadek samochodowy spowodowany przez Clarka... 94
  • Głos zza grobu 16 lip 2006 To kolejna płyta, którą Polacy muszą zamawiać w zagranicznych sklepach internetowych. A wartość artystyczna krążka nie ulega kwestii. Należy on, podobnie jak cztery poprzednie pozycje serii i uzupełniający ją 5-płytowy box... 94
  • Naga kariera 16 lip 2006 Od Marylin Monroe do Britney Spears 96
  • Ostatnia walka Supermana 16 lip 2006 Superliberalny Hollywood miał problem z historią konserwatywnego superbohatera 100
  • Pazurem - Na wyrębie 16 lip 2006 Z telewizyjnej ramówki polecą zakłamani Kloss i pancerni, no i posuną jeszcze tego i tamtego za oglądalność 104
  • Ueorgan Ludu 16 lip 2006 Nr 28 (195) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 10 lipca 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza PORA PRZEORIENTOWAĆ SIĘ NA BIAŁORUŚ Pan Prezydent doznał sensacji żołądkowych, po tym jak ktoś podsunął mu artykuł z typowo niemieckim... 105
  • Skibą w mur - Okrągły stół w kwadracie 16 lip 2006 W kategorii Cios Roku wygrał "cios w papę Leppera, co prawda nie zadany, ale zapowiedziany" 106

ZKDP - Nakład kontrolowany