Pożar ostatniej szansy

Pożar ostatniej szansy

Nikomu nie zależy na ujawnieniu przyczyn pożaru w rafinerii w Możejkach
Za każdym razem, kiedy Rosjanie nam mówią, że popełniliśmy błąd, zaczynają się problemy - mówi "Wprost" Andrius Kubilius, były premier Litwy, lider konserwatystów w parlamencie. 12 października, na zakończenie wizyty w Wilnie, Konstantin Kosaczow, przewodniczący komisji spraw zagranicznych Dumy, oświadczył, że litewski rząd, sprzedając rafinerię w Możejkach polskiemu koncernowi PKN Orlen, popełnił "poważny błąd gospodarczy, który w przyszłości zaowocuje niestabilną pracą zakładu". I rzeczywiście. Kilka godzin później we wspomnianej rafinerii wybuchł pożar. Przypadek? Trudno znaleźć w Wilnie osobę, która wierzy w taki zbieg okoliczności, szczególnie, że nie było to pierwsze nieszczęśliwe "zrządzenie losu", które utrudnia polskiemu koncernowi przejęcie litewskiej rafinerii.
Badaniem przyczyn pożaru zajęła się na Litwie specjalna komisja rządowa, która ma przedstawić wnioski do końca listopada. Wynik jej prac jest raczej przesądzony: pożar, który strawił poważną część rafinerii w Możejkach i wyłączył na kilka miesięcy połowę jej mocy produkcyjnych, najprawdopodobniej okaże się zwyk-łym wypadkiem. Gdyby się jednak okazało, że Możejki celowo podpalono, Orlen straciłby ogromne pieniądze, ponieważ litewska rafineria najprawdopodobniej nie była ubezpieczona od takich zdarzeń. Polityczne koszty oskarżenia Rosjan o sabotaż byłyby jeszcze większe.


ANDRIUS KUBILIUS, były premier Litwy: "Nie chcę przesądzać, czy pożar był wypadkiem, czy nie. Zastanawiający jest jednak fakt, że zdarzyło się to w ostatniej chwili przed sfinalizowaniem zakupu rafinerii przez Orlen"

AUDRONIUS AZUBALIS, członek komisji spraw zagranicznych litewskiego parlamentu: "Polska i Litwa tylko razem mają szansę znaleźć źródła dostaw energii alternatywne wobec rosyjskich"

GIEDRIUS KARSOKAS z rafinerii w Możejkach: "Nie ma mowy, by pożar w rafinerii wybuchł ze względu na pośpiech czy brak profesjonalizmu personelu"

Dziurawa przyjaźń
Na przełomie maja i czerwca tego roku PKN Orlen zawarł umowę zakupu 53,7 proc. akcji rafinerii Możejki za 1,49 mld USD od doprowadzonego przez Kreml do bankructwa koncernu Jukos, a dodatkowo - umowę zakupu od rządu Litwy kolejnych 30,66 proc. akcji tej rafinerii za 852 mln USD. Oferta Polaków okazała się lepsza od złożonych przez rosyjskie kompanie naftowe Łukoil i TNK-BP oraz kazachski KazMunaiGaz. Wkrótce potem Rosjanie zakręcili kurek z ropą płynącą do Możejek. Oficjalnie nastąpiło to z powodu awarii rurociągu Przyjaźń-1 między Briańskiem w Rosji a Nowopołockiem na Białorusi. Poinformowano, że naprawa może potrwać nawet rok. Od tego czasu ropa jest dostarczana do Możejek tankowcami, na przemian z Primorska pod Sankt Petersburgiem i z Wenezueli, co jest rozwiązaniem znacznie bardziej kosztownym.
W tygodniu, w którym w Możejkach wybuchł pożar, PKN Orlen kończył rozmowy z bankami, które miały pomóc w sfinalizowaniu zakupu litewskiej rafinerii. Wówczas potrzebna byłaby już tylko zgoda Komisji Europejskiej na transakcję. Po pożarze rozmowy z bankami bezterminowo wstrzymano. Ze wstępnych ustaleń wynika, że w rafinerii Możejki najpierw zapaliło się urządzenie przetwarzające mazut. Wówczas doszło do eksplozji, która powaliła 50-metrową wieżę. To spowodowało wyciek, a później zapalenie się produktów ropopochodnych na obszarze 800 m. Ogień udało się ugasić dopiero po sześciu godzinach. - Nie chcę przesądzać, czy pożar był wypadkiem, czy nie. To zadanie służb specjalnych i komisji rządowej. Zastanawiający jest jednak fakt, że zdarzyło się to dosłownie w ostatniej chwili przed sfinalizowaniem zakupu rafinerii przez Orlen - zauważa Kubilius.
"Pożar wybuchł z przyczyn technicznych" - oświadczył w niespełna tydzień po katastrofie Vytas Navickas, litewski minister gospodarki. Jako jedyny członek komisji badającej okoliczności zdarzenia zabrał on oficjalnie głos w tej sprawie. Navickas podkreślał, że urządzenie, w którym pojawił się ogień, zostało zainstalowane 16 lat temu. Z informacji litewskich dziennikarzy wnika, że było ono niedawno remontowane, ale - jak podał portal internetowy Delfi, powołując się na opinię ekspertów - "prace prowadzone były pospiesznie" i przez niewykwalifikowany personel. Takie zarzuty odpiera Giedrius Karsokas z rafinerii w Możejkach. - Wszystkie prace prowadziliśmy zgodnie z harmonogramem. O pośpiechu nie ma mowy, podobnie jak o braku profesjonalizmu - mówi "Wprost" Karsokas. Podkreśla, że w Możejkach pracują specjaliści z 16 państw (tylko 18 proc. pracowników rafinerii to Litwini).

Komisja listkiem figowym?
Po tym, jak Rosjanie odcięli dostawy ropy do Możejek, amerykański magazyn "Forbes" uznał zakład za "najdroższą kupę złomu". - To, że stan instalacji w tej rafinerii jest kiepski, wie każdy. Możliwe, że zaniedbania przyczyniły się do awarii, ale wydaje się nieprawdopodobne, by wywołały aż tak duży pożar - uważa Renaldas Gabartas z "Kauno Diena". Przypomina, że pracownicy rafinerii protestowali przeciw zbyt niskim, ich zdaniem, pensjom. - Mimo to wykluczam sabotaż. Moim zdaniem, choć nie mam na to dowodów, była to akcja przygotowana po to, by zniechęcić PKN Orlen do kupienia Możejek - dodaje. Podobnego zdania jest áarunas ˙Cerniauskas, redaktor dziennika "Respublika".
Litewskie media zgodnie powątpiewają w skuteczność prac komisji rządowej. - Jej działalność to jedna wielka i oczywista farsa - twierdzi C˙erniauskas. - Łatwo przewidzieć, że na koniec śledztwa zostanie opublikowany raport, z którego będzie wynikało, że do pożaru doszło z powodu złego stanu technicznego instalacji - dodaje Gabartas. Ustalenie, że pożar nie był zwykłym wypadkiem, lecz akcją sabotażową, oznaczałoby, że towarzystwa ubezpieczeniowe mogłyby nie wypłacić rafinerii odszkodowania. Zakład ma wykupione polisy (największe - w Liberty International Under-writers, AIG Europe Limited i SCOR UK Company Limited), które najprawdopodobniej nie obejmują wypadków sabotażu czy aktu terrorystycznego. - Tak naprawdę lepiej nie szukać dowodów na celowe podpalenie rafinerii - uważa Gabartas.
Karsokas nie chciał komentować tych spekulacji. Twierdzi, że nie zna szczegółów umów z ubezpieczycielami. "PKN Orlen nie chce w tej chwili wysuwać jakichkolwiek spekulacji co do przyczyn pożaru i jego ewentualnych następstw (także prawnych), do czasu aż nie będą w tej sprawie znane konkretne ustalenia" - odpisał nam Dawid Piekarz, rzecznik płockiego koncernu.
Straty po pożarze oszacowano wstępnie na 22,5-47,5 mln USD. Ocenia się, że zysk netto Możejek w tym roku może być z tego powodu niższy o 38 mln USD. Ujawnienie, że pożar nie był wyłącznie wypadkiem, z przyczyn politycznych mogłoby się okazać jednak dużo bardziej kosztowne.

Pożar adekwatny
- Rosjanie zawsze dotrzymują słowa. Niedługo przez awarią rurociągu Przyjaźń-1 rosyjska delegacja, niezadowolona z przebiegu negocjacji w sprawie sprzedaży Możejek, oficjalnie zapowiedziała "adekwatną reakcję". I szybko okazało się, że ropociąg dostarczający rosyjski surowiec do litewskiej rafinerii nie nadaje się do użytku. To jest zaplanowana polityka, chociaż nie znajdziemy na to dowodów - mówi ˙Cerniaus-kas. W interesie litewskiego rządu leży zachowanie spokoju w relacjach z Moskwą, więc teraz, po pożarze, przyznanie się do błędu technicznego i przemilczenie dowodów świadczących, że mogło być inaczej, jest raczej pewne.
Warszawa i Wilno prowadzą i tak aż nazbyt ryzykowaną grę z Moskwą. Rosja, m.in. forsując projekt gazociągu pod dnem Bałtyku, dąży do uzależnienia Europy od swych surowców za wszelką cenę. Kupienie przez PKN Orlen litewskiej rafinerii musi więc stać Kremlowi ością w gardle. Orlen po zakupie Możejek na Litwie i Unipetrolu w Czechach staje się największą pojedynczą firmą kupującą ropę od Ros-jan. Jednocześnie kontroluje większość dróg transportu ropy z Rosji na Zachód. - O tym, jak bardzo nie podoba się to Kremlowi, świadczą gesty rosyjskich dyplomatów, które ostatnio stały się aż nazbyt nerwowe - mówi "Wprost" proszący o anonimowość doradca prezydenta Litwy Valdasa Adamkusa.
Audronius Aěubalis, członek komisji spraw zagranicznych litewskiego parlamentu, podkreśla, że rząd w Wilnie z wielkim zadowoleniem przyjął deklarację prezydenta Lecha Kaczyńskiego z początku września o tym, że Polska planuje budowę mostu energetycznego (gazociągu, ropociągu i linii energetycznej) łączącego oba kraje. - Tylko razem mamy szansę stworzyć alternatywne źródła dostaw energii - uważa Aěubalis. Jego zdaniem, choć rząd w Kijowie ostatnio wyraźnie puszcza oko do Kremla, Ukraina ma taki sam cel, co Polska i Litwa. - Najlepszym rzecznikiem intencji w tej sytuacji są pieniądze. Pozwólmy, by to one przemówiły - mówi Aěubalis.
Dlatego pożar w Możejkach, choć komplikuje zakup tej rafinerii przez polski koncern, zgodnie z zapewnieniami Igora Chalupca, prezesa PKN Orlen, nie osłabi jego determinacji, by jak najszybciej sfinalizować transakcję. Polacy nie wykluczają jednak renegocjacji ceny zakupu. W tej sy-tuacji wykrycie, czy Możejki rzeczywiście stanęły w ogniu z przyczyn politycznych, nikomu nie jest na rękę.
Okładka tygodnika WPROST: 43/2006
Więcej możesz przeczytać w 43/2006 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 43/2006 (1245)

  • Wprost od czytelników 15 gru 2006, 15:00 ZIEMIE NIEODZYSKANE D ziękuję za poruszenie w artykule "Ziemie nieodzyskane" (nr 40) tematu zaniechania działań na rzecz integracji wszystkich części terytorium dzisiejszej Polski. Sprawa jest tym bardziej niepokojąca, że... 3
  • Na stronie - Czasoprzyspieszacze 15 gru 2006, 15:00 Szkoda czasu na grę na czas 3
  • Skaner 15 gru 2006, 15:00 NASI W AFGANISTANIE "Afganistan - najbardziej przyjazny kraj na świecie, a może też we wszechświecie." hasło z oficjalnej strony internetowej Afganistanu NIEWYDOLNE PAŃSTWO Prezydentem kraju jest Hamid Karzaj, który wygrał wybory... 8
  • Sawka czatuje 15 gru 2006, 15:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 10
  • Playback 15 gru 2006, 15:00 Marek Kotlinowski, wicemarszałek Sejmu, i Roman Giertych wicepremier i minister edukacji © W. Rozbicki/Reporter 14
  • Poczta 15 gru 2006, 15:00 DRUGI OBIEG CZWARTEJ RP Jakiś czas temu "Polityka" w artykule o satyrze politycznej w Internecie opublikowała fotomontaż przedstawiający Kaczyńskiego, Leppera i Giertycha jako Ich Troje, podając, że autorzy są anonimowi, choć... 14
  • Ryba po polsku - Ostatnie słowo przed wysiłkiem 15 gru 2006, 15:00 Wszyscy nasi dziennikarze powinni myśleć Lisem, mówić Lisem i pisać Lisem 15
  • Z życia koalicji 15 gru 2006, 15:00 W SEJMIE NAPATOCZYLIŚMY SIĘ kilkakrotnie na Kaczyńskiego. Przechadzał się po korytarzach nie niepokojony przez nikogo, obnosząc się dumnie ze swoją grzywą i kaczyńskością. To on, Kaczyński Ryszard, poseł Ruchu Ludowo-Narodowego.... 16
  • Z życia opozycji 15 gru 2006, 15:00 CHOLERA! ZNOWU NAM CAPNĘLI z rubryki najsłynniejszego polskiego Mulata! No cóż, mamy nadzieję, że koalicja chamów z warchołami nie potrwa zbyt długo i Andrzeja Leppera znowu powitamy na starych śmieciach. Przy okazji: ta rubryka traciła... 17
  • Wprost przeciwnie - Spadające gwiazdy 15 gru 2006, 15:00 Lech Wałęsa robi wszystko, aby zniszczyć swój autorytet i ośmieszyć siebie, a więc i Polskę 18
  • Fotoplastykon 15 gru 2006, 15:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 19
  • Zatoka niepokoju 15 gru 2006, 15:00 Konflikt u ujścia Odry zafundował Polakom i Niemcom Józef Stalin 20
  • Nie pozwalam 15 gru 2006, 15:00 Pierwsza epoka liberum veto skończyła się dla Rzeczypospolitej rozbiorami. Dziewięć lat temu zaczęła się druga epoka liberum veto 24
  • Zamiatanie pod szafę 15 gru 2006, 15:00 Czego rząd nie robi, kiedy zajmuje się historią 30
  • Trójkąt różnoboczny 15 gru 2006, 15:00 Czy wciągając rosyjskie firmy państwowe do Europy, stworzymy grunt dla poszanowania demokratycznych wartości przez Rosję? 32
  • Turystyka pełną parą 15 gru 2006, 15:00 Miłośników kolei z Europy Zachodniejzafascynowały podróże parowozami w Polsce 36
  • Giełda 15 gru 2006, 15:00 Hossa Świat Gienerał Motors Rosyjski oligarcha Oleg Dieripaska ma kilka procent akcji General Motors, a docelowo chce zgromadzić 10 proc. udziałów - twierdzi niemiecki "Manager Magazin". W ten sposób koncern Dieripaski Rusal... 38
  • Jałmużna dla obszarnika 15 gru 2006, 15:00 Ściśle tajne są w Polsce informacje o tym, kto i w jakiej wysokości otrzymuje unijne dopłaty bezpośrednie 40
  • Pożar ostatniej szansy 15 gru 2006, 15:00 Nikomu nie zależy na ujawnieniu przyczyn pożaru w rafinerii w Możejkach 46
  • Czarny Piotruś 15 gru 2006, 15:00 Deelektrimizacja, czyli koniec radosnej gospodarki ery postkomunistycznej 52
  • Okulary, które mówią 15 gru 2006, 15:00 Jan Kulczyk w okrągłych okularach wyglądałby na socjalistę 60
  • Czołgi S-klasy 15 gru 2006, 15:00 Bezpieczne samochody pancerne robi tylko wielka trójka: Mercedes, BMW i Cadillac 64
  • Niezbędnik clubbera 15 gru 2006, 15:00 Pierwszy ranking najlepszych klubów w Polsce: 1. Club Hotl 2. Milch 3. Crossed Club, 4. Utopia, 5. Fabryka Trzciny 68
  • Pazurem - Do ostatniej kropli 15 gru 2006, 15:00 Każdego dnia trzy miliony Polaków załatwia swoje sprawy na wspomaganiu alkoholowym 72
  • Know-how 15 gru 2006, 15:00 Storczykowe eldorado Dobre wiadomości dla amatorów storczyków: w lasach na Nowej Gwinei odkryto 30 nowych gatunków tych roślin. Z tej części Indonezji, uznawanej za "kopalnię storczyków", pochodzi aż 3 tys. gatunków tych kwiatów z 25... 74
  • Budzik zabójca! 15 gru 2006, 15:00 Chcesz długo żyć, żyj zgodnie ze swoim zegarem biologicznym 76
  • Pan Bóg albo Marsjanie 15 gru 2006, 15:00 Przyjęcie kreacjonizmu nie jest równoznaczne z zanegowaniem teorii ewolucji 86
  • Bez granic 15 gru 2006, 15:00 Wyszynk z niedźwiedziem Król Hiszpanii Juan Carlos podczas sierpniowej wizyty w Rosji zastrzelił na polowaniu niedźwiedzia. Problem w tym, że "to nie było polowanie, lecz morderstwo" - uważa Siergiej Starostin, wicedyrektor... 88
  • Atom dla każdego 15 gru 2006, 15:00 Już 30 państw może się uzbroić w broń nuklearną 90
  • Specjaliści od chaosu 15 gru 2006, 15:00 Rosyjskie służby specjalne wciąż ingerują w życie polityczne krajów byłego ZSRR 94
  • Drodzy byli 15 gru 2006, 15:00 Ameryka daje przykład, jak twórczo eksploatować emerytowanych liderów 98
  • Biskup z podziemia 15 gru 2006, 15:00 Diecezja trzydziestoletniego bp. Pavola Hnilicy rozciągała się od Berlina do Pekinu 103
  • Recenzor 15 gru 2006, 15:00 106
  • Bardzo dobra Novi(n)ka 15 gru 2006, 15:00 Nowoczesny, ale niebanalny pop oraz minimalistyczny chillout z progresywnym zacięciem. "Tricks of Life" to ewenement na rynku polskiej muzyki elektronicznej, gdzie często za cały materiał wystarczają jednostajne bity generowane... 106
  • Nostalgia i ekstaza 15 gru 2006, 15:00 Nina Stiller, znakomita interpretatorka żydowskiej muzyki (zarówno w ich tradycyjnej, jak i popularnej formie), postanowiła tym razem spróbować swoich sił w świecie brzmień klubowych. Niby nic szczególnego, ostatnio podszyte elektroniką... 106
  • Zabójcza pustka 15 gru 2006, 15:00 The Killers są jak miasto, z którego pochodzą: Las Vegas. Blichtr, kicz, miszmasz wulgarnych kopii pomników cywilizacji (czytaj: rocka) i tanie emocje sprzedawane w dawkach zdolnych powalić słonia. Wszystko tu musi być ogromne, by wbijało... 106
  • Ostatni z wielkich 15 gru 2006, 15:00 James Coburn obejrzał w kinie "Siedmiu samurajów" dwanaście razy. Yul Brynner wykupił prawa do remake'a filmu Akiry Kurosawy za 250 dolarów. Kiedy obaj panowie wcielili się w rewolwerowców, którzy dla pieniędzy bronią... 106
  • Zwykli ludzie z Konina 15 gru 2006, 15:00 Od czasu "U Pana Boga za piecem" to pierwsza rzeczywiście udana rodzima komedia liryczna, przedstawiająca prowincjonalne ciepło, ale bez złudzeń, i na szczęście także bez upozowanej demaskatorskiej furii. Scenarzysta Jarosław... 106
  • Czeladnik sadysty 15 gru 2006, 15:00 Ta historia, choć wymyślona przez mistrza horroru Stephena Kinga, mogła wydarzyć się naprawdę. Oto student (Brad Renfro), jadąc autobusem, zauważa siwego pana (Ian McKellen). Jego twarz wydaje mu się dziwnie znajoma. Kurt Dussander to... 106
  • Niezbędnik Europejczyka 15 gru 2006, 15:00 U progu III RP chyba nikt się nie spodziewał, że kojarzony z anarchizmem Andrzej Stasiuk będzie nas kiedyś uczył myślenia wspólnotowego. Na szczęście pisarska wyobraźnia często powołuje do istnienia książki, o których nie śniło... 106
  • Wąż z rubinowym oczkiem 15 gru 2006, 15:00 Podczas gdy większość polskich pisarzy ugania się za "nowości kwiatem", Jerzy Sosnowski spokojnie, buduje swe narracje opierając się na tradycji polskiej kultury popularnej. Jego proza to coś w rodzaju krzyżówki kina moralnego... 106
  • Smutny wesoły pisarz 15 gru 2006, 15:00 Edward Redliński postanowił podsumować swoją twórczość. Jednak książka "Bumtarara", stanowiąca próbkę jego wszechstronności, tak warsztatowej, jak i intelektualnej mówi nam niewiele o tym znakomitym pisarzu. Pokazuje go... 106
  • Szeregowiec Iwan 15 gru 2006, 15:00 Wojenne kino rosyjskie sięga do radzieckich wzorców,by propagować kult imperium 110
  • Toksyczni idole 15 gru 2006, 15:00 Nafaszerowani narkotykami muzycy rockowi są spadkobiercami romantyzmu 114
  • Górna półka - Rodzinna Europa 15 gru 2006, 15:00 Znajomość historii Kresów jest niezbędna w dyskusji o rozszerzeniu unii i otwieraniu rynku pracy dla sąsiadów ze wschodu 118
  • Wencel gordyjski - Tele-morele 15 gru 2006, 15:00 Kiedy słowo przegrało wojnę z obrazem,pisarze stali się zakładnikami telewizji 119
  • Ueorgan Ludu 15 gru 2006, 15:00 Nr 43 (209) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 23 października 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Trzyosobowy związek partnerski Rzeczniczka praw dziecka proponuje, aby rejestrować nieformalne związki, gdyż ma to dać większe poczucie... 120
  • Wprost plus 15 gru 2006, 15:00 KRÓTKO PO WOLSKU Orient i orientacje Naukowcy z Oslo, powołując się na przykłady ze świata zwierzęcego, dowiedli, że homoseksualizm jest popularną, jeśli nie najpopularniejszą orientacją w naturze. Istnieją, i to często, żyrafy... 121
  • Skibą w mur - Ziemia jest płaska 15 gru 2006, 15:00 Czy taka tabliczka mnożenia naprawdę istnieje? Czy ktoś ją widział? 122

ZKDP - Nakład kontrolowany