W szkockim jeziorze Loch Bhorgastail archeolodzy natrafili na wyjątkową konstrukcję typu crannog. Najnowsze ustalenia wskazują, że jej początki sięgają późnego neolitu, czyli około 5000 lat wstecz.
Choć crannogi nie są w Szkocji niczym niezwykłym – w szkockich jeziorach odkryto ich już setki – ale dotąd sądzono, że większość z nich powstała znacznie później. Naukowcy wcześniej twierdzili, że „małe, sztuczne wyspy” budowano w epoce żelaza lub we wczesnym średniowieczu. Nowe badania przesuwają tę chronologię o tysiące lat – konstrukcje z jeziora Loch Bhorgastail powstały bowiem między 3800 a 3300 rokiem p.n.e.
Podwodne badania ujawniły tajemniczą przeszłość
Jak czytamy na portalu sciencealert.com, odkrycie nie byłoby możliwe bez nowoczesnych metod obrazowania. Zespół naukowców zastosował stereofotogrametrię, czyli technikę pozwalającą tworzyć trójwymiarowe modele obiektów na podstawie zdjęć wykonanych z różnych kątów.
W normalnych warunkach takie prace prowadzi się przy użyciu dronów i systemów GNSS (ang. Global Navigation Satellite System), które umożliwiają precyzyjne śledzenie położenia kamery. Tutaj jednak pojawił się problem: część konstrukcji znajdowała się pod płytką, mętną wodą, która skutecznie zakłócała pomiary i utrudniała fotografowanie ukrytych tam obiektów.
– Drobne osady, wzburzone warunki, unosząca się roślinność i zniekształcone lub odbite światło utrudniają wykonywanie zdjęć płytkich wód – zauważył archeolog morski Fraser Sturt z University of Southampton.
Fotogrametria dobrze sprawdza się w głębszych zbiornikach, ale w bardzo płytkiej wodzie okazuje się być nieskuteczna.
Aby obejść te trudności, jeden z nurków wykonywał zdjęcia ręcznie, poruszając się po precyzyjnie wyznaczonej trasie i korzystając z zestawu kamer o różnym kącie i czułości. Dzięki temu udało się uzyskać niezwykle dokładny obraz struktury ukrytej przez tysiąclecia.
5000 lat rozbudowy. Jak powstawała wyspa?
Analiza danych pokazała, że konstrukcja nie powstała za jednym zamachem. Około 5000 lat temu wzniesiono pierwszą wersję wyspy, czyli okrągłą platformę z drewna i chrustu o średnicy około 23 metrów.
Po około 2 tysiącach lat miejsce to zostało rozbudowane. Dodano kolejne warstwy roślinnego materiału, a całość wzmocniono kamieniami. Później powstała dodatkowo kamienna grobla, która połączyła wyspę z brzegiem jeziora.
– W miarę postępu wykopalisk szybko stało się jasne, że elementy lądowe i podwodne tworzą jedną ciągłą strukturę obejmującą oba środowiska i nie można ich rozpatrywać oddzielnie – wyjaśnił Sturt na łamach czasopisma Advances in Archaeological Practice, cytowany przez sciencealert.com.
Tajemnicze przeznaczenie konstrukcji
Do dziś nie wiadomo, czemu dokładnie służyła ta prehistoryczna wyspa. Znaleziska archeologów w tym miejscu wskazują na to, że miejsce mogło być pełnić istotną funkcję w życiu lokalnej społeczności.
Odkrycie w Loch Bhorgastail pokazuje nie tylko skalę dawnych umiejętności inżynieryjnych, ale też to, jak długo człowiek potrafił przekształcać otaczający go krajobraz.
Czytaj też:
Starożytna mumia skrywała pewien sekret. Naukowcy zachodzą w głowęCzytaj też:
Naukowcy przebadali DNA sprzed tysięcy lat. Oto, co odkryto