Czym Franciszek różni się od Jana Pawła II

Czym Franciszek różni się od Jana Pawła II

Dodano:   /  Zmieniono: 6
Jan Paweł II i Franciszek (fotografia ilustracyjna)
Jan Paweł II i Franciszek (fotografia ilustracyjna) / Źródło: WPROST
Papież Polak był przewodnikiem-nauczycielem. Papież Argentyńczyk jest towarzyszem drogi. Pierwszy uważał, że przyjęcie nauczania Jezusa rozwiąże problemy indywidualne i społeczne, drugi postrzega Kościół jako „szpital polowy” ludzi ubogich.

Dla młodzieży, która w tym tygodniu spotka się w Krakowie z Franciszkiem, będzie to już trzeci papież w ich życiu. Trzeci papież w ciągu 11 lat: po Janie Pawle II, zmarłym w 2005 r., i Benedykcie XVI, który ustąpił z urzędu w 2013 r. Większość, co zrozumiałe, najbardziej świadomie przeżywa obecny pontyfikat. Jednak przeważająca część dorosłych Polaków postrzega Franciszka przez pryzmat Jana Pawła II, i trudno się temu dziwić. Podobnie jak trudno uniknąć porównań papieży, tym bardziej że, jak się wydaje, są między nimi różnice wynikające nie tylko z różnych osobowości. Oto subiektywny przegląd tego, co różni papieży Jana Pawła II i Franciszka.

1. Dwa światy

Obaj papieże – Jan Paweł II i Franciszek – zostali ukształtowani, oczywiście, przez wspólną im wiarę, ale także przez odmienne konteksty historyczno-kulturowe, które miały/mają wpływ także na kształt ich pontyfikatów. Różniło ich jedynie 16 lat życia, a jednocześnie dzielił odmienny krąg geograficzno-kulturowy. Karola Wojtyłę, rocznik 1920, ukształtowały wydarzenia związane z historią Polski i, szerzej, środkowo-wschodniej Europy: doświadczenie niemieckiego totalitaryzmu w czasie II wojny światowej i komunizmu po niej, ale także doświadczenie silnego Kościoła z czasów próby, z pełnymi świątyniami, który był filarem walki o prawa człowieka, z prawem do wolności – nie tylko religijnej – na czele. Jorgego Bergoglio, rocznik 1936, syna włoskich emigrantów w drugim pokoleniu, kształtowała trudna społecznie sytuacja Argentyny oraz bieda południa, której efektem był rozwój teologii wyzwolenia z jej marksistowską wizją rozwiązania problemu ubóstwa, a także argentyńska wojna domowa (tzw. brudna wojna). Bergoglio, przeciwny traktowaniu człowieka jako części klasy społecznej, uznawał lud (zgodnie z deklaracją CELAM z 1968 r.) za główną część Kościoła, a zwrot w kierunku ubogich jako zwrócenie się ku ich odrębnej kulturze i religijności ludowej. Bergoglio jako prowincjał Towarzystwa Jezusowego, a następnie biskup Buenos Aires żył w Kościele, w którym praktykuje poniżej 10 proc. ochrzczonych katolików.

2. Filozof i duszpasterz

Jan Paweł II był filozofem, profesorem wyższej uczelni, poetą i aktorem. Był humanistą. Stał się też duszpasterzem. Papież Franciszek, absolwent technikum chemicznego, po 13-letniej formacji jezuickiej jest przede wszystkim duszpasterzem. Karol Wojtyła przy całej otwartości na innych, był typem kontemplacyjnym, jeszcze jako kleryk pragnął wstąpić do karmelitów. Był mistykiem. Papież Franciszek najlepiej czuje się wśród ludzi, głównie tych, którzy potrzebują pomocy.

3. Wektory pontyfikatów

Różnice w kierunkach obu pontyfikatów doskonale ukazują słowa klucze wypowiedziane przez obu papieży tuż po konklawe. Jan Paweł II powiedział: „Nie lękajcie się. Otwórzcie, otwórzcie na oścież drzwi Chrystusowi! Jego zbawczej władzy otwórzcie granice państw, ustrojów ekonomicznych i politycznych, szerokich dziedzin kultury, cywilizacji, rozwoju. Nie lękajcie się! Chrystus wie, »co jest w człowieku«. Tylko On to wie”. W tych słowach łączyła się wielka wizja człowieka i wizja Boga, który w swym synu Jezusie daje odpowiedź na wszystkie pytania, lęki i troski człowieka i świata. Papież Franciszek tuż po wyborze powiedział dziennikarzom: „Pragnę Kościoła ubogiego i dla ubogich”. Natomiast w homilii inaugurującej pontyfikat powiedział, że jako papież pragnie „przyjąć z miłością i czułością całą ludzkość, zwłaszcza najuboższych, najsłabszych, najmniejszych, tych, których św. Mateusz opisuje w sądzie ostatecznym z miłości: głodnych, spragnionych, przybyszów, nagich, chorych, w więzieniu”. Gdy, mówiąc w wielkim uproszczeniu, Jan Paweł II w przyjęciu nauczania Jezusa w każdej dziedzinie życia widział rozwiązanie problemów indywidualnych i społecznych, Franciszek koncentruje się na akceptacji przez Kościół, postrzegany jako „szpital polowy”, ludzi ubogich, w szerokim słowa znaczeniu, takimi, jakimi oni są.

4. Gesty i słowa

Obu papieżom nie można odmówić charyzmy, która wynika z osobowości, wyrażającej się także w gestach. Gesty były/są mocną stroną Jana Pawła II i Franciszka. U papieża Franciszka jest ich więcej, co wynika raz z tego, że Jan Paweł II otwierał przestrzenie dotąd dla papieży niedostępne, dwa – z rozwoju technologii (np. selfie Franciszka z pielgrzymami), a po trzecie z faktu, że Franciszek jest osobowością bardziej spontaniczną. Jest jeszcze jedna różnica. Gdy Franciszek pociąga gestem, Jan Paweł II pociągał gestem i tym, jak mówił. Fenomenem było to, iż wielu uczestników wielotysięcznych mszy św. miało wrażenie, że papież mówi do nich indywidualnie, ba, że patrzy tylko na nich.

5. Przewodnik i towarzysz drogi

Jeden był przewodnikiem-nauczycielem. Drugi jest towarzyszem drogi. Jest takie ważne wspomnienie arcybiskupa Konrada Krajewskiego, niegdyś ceremoniarza Jana Pawła II, dziś papieskiego jałmużnika, który mówi, że przy Janie Pawle II człowiek się nie gubił. Papież Franciszek – wydaje się – że czasem zastanawia się, która droga jest właściwa. Na przykład wtedy, gdy rozniecił w Kościele dyskusję przed synodami o rodzinie na temat możliwości przystępowania osób w związkach niesakramentalnych do Eucharystii, a potem w wypowiedziach skłaniał się raz ku jednej, raz ku drugiej stronie debaty. Albo wtedy, gdy mówił o homoseksualistach: „Jeśli ktoś jest homoseksualistą, szuka Boga i ma dobrą wolę, to kim jestem, aby go oceniać”.

6. Doktryna

Jan Paweł II trzymał się doktryny Kościoła, którą w swoim długim pontyfikacie potwierdził, objaśnił i uzupełnił, dając np. ex cathedra wykładnię w sprawie święceń kapłańskich kobiet. Papież Franciszek poprzez rozluźnienie dyscypliny kościelnej naruszył sferę doktryny, a stało się to w posynodalnej adhortacji Amoris Laetitia. Franciszek stwierdził, że wprawdzie „w Kościele konieczna jest jedność doktryny i działania, ale to nie przeszkadza, by istniały różne sposoby interpretowania pewnych aspektów nauczania lub niektórych wynikających z niego konsekwencji”. Otwierając drogę do różnych interpretacji „pewnych aspektów nauczania” na temat możliwości przystępowania par niesakramentalnych do Eucharystii, osłabił dyscyplinę i naruszył doktrynę. Tym bardziej że o ile Jan Paweł II mówił w sposób bardzo przemyślany, Franciszek bywa mało precyzyjny. To daje pole do różnych interpretacji, nadużyć, i co nieraz już zmuszało rzecznika o. Lombardiego do tłumaczenia, co papież Franciszek miał na myśli. Jak np. wtedy, gdy w czasie zaimprowizowanej konferencji prasowej na pokładzie samolotu powiedział, że dobrzy katolicy nie muszą być jak króliki i mieć dużo dzieci.

7. Nauczanie

Za pontyfikatu Jana Pawła II było w pełni jasne, jakie jest nauczanie Kościoła i papieża na temat małżeństwa, rodziny, dzietności, a także wielu innych kwestii choćby z zakresu moralności chrześcijańskiej. Dzisiaj wielu katolików ma poczucie, że istnieje jeśli nie rozbieżność między dotychczasowym nauczaniem Kościoła a nauczaniem papieża, to przynajmniej jakieś w tej kwestii zamieszanie. Czy wynika ono tylko z braku precyzji wypowiedzi Franciszka, czy jest wynikiem innego myślenia – trudno rozstrzygnąć. Takie pytania rodzą się wtedy, gdy papież mówi, że „zdecydowana większość małżeństw jest nieważna”, bo małżonkowie nie mają świadomości, że przysięgają na całe życie, albo gdy mówi, że ludzie żyjący wiernie w konkubinatach są prawdziwymi małżeństwami. Kiedy mówi zaś o parach, nie zawsze wiadomo, czy papież ma na myśli związek kobiety i mężczyzny, czy także pary homoseksualne. Konsternację wielu wywołało uznanie wyrażone przez papieża dla włoskiej polityk Emmy Bonino znanej z pracy na rzecz ubogich w Afryce, ale też zwolenniczki eutanazji i aborcjonistki. To zamieszanie dotyczy także kwestii tak fundamentalnych jak wiara katolicka. Jan Paweł II organizował w Asyżu spotkania modlitewne o pokój różnych religii, dbając o to, by nie sprawiać wrażenia, iż wszystkie są równoważne. Papież Franciszek podczas spotkania z ruchem Focolari w zaimprowizowanej mowie, żądając więcej człowieczeństwa, powiedział: „Czy należę do tej religii, czy do innej – to nie ma znaczenia”.

8. Zadania dla młodych

Papież Franciszek przyjeżdża do Polski z racji ŚDM, warto zatem zauważyć różnice w oczekiwaniach, jakie obaj papieże kierowali do młodzieży. Polacy dojrzewający w czasach Jana Pawła II zapamiętali na całe życie przynajmniej dwa cytaty: „Musicie od siebie wymagać, nawet gdyby inni od was nie wymagali” oraz: „Każdy z was znajduje w życiu jakieś swoje Westerplatte. Jakiś wymiar zadań, które musi podjąć i wypełnić. Jakiś obowiązek, powinność, od której nie można się uchylić. Nie można zdezerterować”. Młodzi ze świata, z którymi po raz pierwszy spotkał się Franciszek tuż po swoim wyborze w Rio de Janeiro, usłyszeli, że ich zadaniem jest wyjść na ulice: „Chcę, byście poszli na ulice robić raban. Chcę rabanu w waszych diecezjach. Chcę, żeby Kościół wyszedł na ulice. Żeby odrzucił ziemską powłokę, wygodę, klerykalizm, żebyśmy przestali zasklepiać się w sobie”.

9. Kościół

Wzorem życia dla obu papieży była/jest skromność i prostota życia. Różnica polega na tym, że gdy Jan Paweł II przyjął zdecydowaną większość zasad, jaką obwarowane jest życie papieży w Watykanie, powoli wprowadzając nowe, jak np. wakacje poza Castel Gandolfo czy potajemne wypady na narty, papież Franciszek wiele z nich odrzucił. Do najbardziej spektakularnych należało wybranie bardzo skromnego modelu samochodu, którym się porusza, a przede wszystkim odmówienie zamieszkania w Pałacu Apostolskim, co było wielowiekową tradycją. Powodem były nie skromniejsze warunki (Dom św. Marty jest bardzo nowoczesny), ale potrzeba bliskości innych osób. To, co zdecydowanie różni obu papieży, to publiczne wypowiedzi na temat duchowieństwa i kurii rzymskiej. Papież Franciszek publicznie często krytykuje księży, w przemówieniu bożonarodzeniowym w 2014 r. do pracowników Watykanu wyliczył „15 chorób kurii rzymskiej”, co odbiło się głośnym echem na świecie. Jan Paweł II nigdy publicznie nie krytykował duchownych. Zarzuca mu się, że nie przeprowadził reformy kurii rzymskiej, wiele nominacji biskupich było nietrafionych, a walkę z pedofilią w Kościele zaczął zbyt późno. Dla papieża Franciszka priorytetem była i jest reforma kurii rzymskiej, ale po trzech latach jej wyniki są dalekie od zamierzonych.

10. Miłosierdzie Boga

Dla obu papieży niezwykle ważne jest odwoływanie się do Bożego miłosierdzia, które jest też głównym hasłem ŚDM. Istnieje jednak subtelna różnica w rozkładaniu akcentów w nauczaniu obu papieży na ten temat. Jan Paweł II, który poświęcił teologicznemu rozumieniu miłosierdzia Boga, encyklikę Dives in misericordia, pisał, że miłosierdzie nie jest ani współczuciem, ani litością, ale jest łaską, którą Bóg obdarza każdego, kto zrywając z grzechem, ze złem, wraca do Ojca. Człowiek zaś, który doświadczył miłosierdzia Boga, jest wezwany do okazywania miłosierdzia innym ludziom – przebaczania im, jak Bóg jemu przebaczył, i niesienia pomocy materialnej, w różnej formie. W tekstach papieża Franciszka wszystkie te element są obecne, ale w ustnych wypowiedziach główny akcent położony jest na miłosierdzie człowieka wobec drugiego człowieka, w sensie zaradzania jego różnym biedom i przyjmowania w Kościele jako szpitalu polowym. Jest jeszcze jedna różnica. Powołam się tu na wypowiedź ks. Pawła Ptasznika, który w mojej książce „Papież, który uwierzył” zauważył, że hasło Roku Miłosierdzia „Miłosierni jak Ojciec nasz” pokazuje, że to „my wychodzimy od siebie, patrzymy na swoje miłosierdzie, porównując je z miłosierdziem Boga”. Uderzające jest, że w multimedialnej prezentacji na rozpoczęcie Roku Miłosierdzia na kopule św. Piotra pojawiła się – jako ilustracja encykliki Franciszka Laudato si – cała zagrożona unicestwieniem fauna i flora, ale nie było wizerunku jedynej nadziei dla świata całego – Jezusa Miłosiernego. Bez wątpienia są różnice w pontyfikatach Jana Pawła II i Franciszka. Ale łączy ich wiara w Jezusa Chrystusa i asystencja Ducha Świętego.g

Okładka tygodnika WPROST: 30/2016
Więcej możesz przeczytać w 30/2016 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 6
  • Kornelia IP
    A po co się silić na porównywanie dwóch Papieży?!!! Każdy niesie swoje indywidualne przesłanie światu. Takie mędrkowanie to nikomu niepotrzebne słowa!!!!!! Duch intelektualiznmu się włącza do złego działania...jakże dziś aktualny...
    • no tak IP
      Franciszek jest wspaniałym człowiekiem tamten tylko agentem amerykańskiej cia
      • podstawowa to IP
        ...jest kabotynem i dużo rzeczy mówi i robi na pokaz, tylko nie wiem (i on chyba też do końca) co i komu chce pokazać. Ale w sumie to jestem dla niego bardzo surowy bo widać, że włożył za duże buty i próbuje sobie radzić jak umie (brakuje mu jednak prawdziwej charyzmy, nie mylić z kształtowaniem wizerunku). Może się wyrobi.
        • alberta IP
          Moderator, a czemu to redukujesz komentarze ? Było ich więcej ! Cenzura ?
          • Bolekk1 IP
            niczym dancing na krzywy ryj !!!!!!!!!!!!

            Spis treści tygodnika Wprost nr 30/2016 (1746)

            • Jak zarobić na godność narodową? 24 lip 2016, 20:00 Przeczytałem z tysiąc teorii o przyczynach kryzysu, a potem jeszcze więcej o tym, dlaczego ten kryzys nie chce się skończyć. A to że regulacji jest za dużo, a to że za mało. Że prekariat, że nierówności… Jak świat światem kryzysy przychodziły i odchodziły. Pytanie, dlaczego... 3
            • Kosztowne sprzątanie 24 lip 2016, 20:00 Doprowadzenie systemu rejestrów państwowych do porządku będzie kosztowało 10,5 mln zł. Kilka tygodni temu opisywaliśmy nieprawidłowości w tym wartym blisko 110 mln zł projekcie, który po wdrożeniu doprowadził m.in. do tego, że Główny Urząd Statystyczny, a co za tym idzie, rząd... 8
            • Skaner 24 lip 2016, 20:00 Niezniszczalni Świat patrzy na ich aktywność i przeciera oczy ze zdumienia, bo wszystko co widzi, jest jakby wbrew naturze.  „Wiekowy” zespół THE ROLLING STONES często nazywany największym zespołem świata – nadal w miarę... 9
            • Zdarzyło się jutro 24 lip 2016, 20:00 Gierek PiS, muzeum parawaningu, teoria wielkiego wybuchu według Rubikonia i wiele innych atrakcji. 12
            • Tusk zostanie wezwany przed komisję 24 lip 2016, 20:00 To jest fenomen, że ktoś dziewięć razy z rzędu jest skazany za to samo przestępstwo, czyli za oszustwo, w tym samym okręgu sądowym, i za każdym razem dostaje wyrok w zawieszeniu. Przecież już po drugim takim wyroku powinien trafić do więzienia – mówi „Wprost” Małgorzata... 14
            • Bezpieczeństwo w turbulentnym świecie 24 lip 2016, 20:00 Warszawski szczyt NATO dał wyraz świadomości rządów państw sojuszniczych, że zagrożenie wschodniej flanki dotyczy całości Sojuszu, a nie tylko peryferii. Był manifestacją solidarnej postawy rządów państw wobec agresywnej polityki Moskwy. Globalizacja powoduje jednak, że... 17
            • Trzej muszkieterowie budżetu 24 lip 2016, 20:00 Mateusz Morawiecki, Paweł Szałamacha i Jarosław Gowin nigdy nie grali w jednej drużynie, ale niespodziewanie zjednoczyli się w obronie budżetu przed skutkami obniżenia wieku emerytalnego. Grają o swoją pozycję czy dojrzeli na horyzoncie katastrofę systemu finansów publicznych? 18
            • Schetyna ma rozbuchane ego 24 lip 2016, 20:00 Skoro PO ma być liderem opozycji, to nasz szef nie może zachowywać się jak przywódca podwórkowej paczki – mówi Stanisław Huskowski, były poseł PO. 20
            • Lista dokonań Schetyny 24 lip 2016, 20:00 Przewodniczący Platformy Obywatelskiej usuwa swoich partyjnych przeciwników, oskarżając ich o szkodzenie partii. Jednak PO bardziej mogą szkodzić kontrowersyjne decyzje, jakie do tej pory podejmowali Grzegorz Schetyna i jego polityczne zaplecze. 23
            • Czym Franciszek różni się od Jana Pawła II 24 lip 2016, 20:00 Papież Polak był przewodnikiem-nauczycielem. Papież Argentyńczyk jest towarzyszem drogi. Pierwszy uważał, że przyjęcie nauczania Jezusa rozwiąże problemy indywidualne i społeczne, drugi postrzega Kościół jako „szpital polowy” ludzi ubogich. 24
            • Franciszek polskich marzeń 24 lip 2016, 20:00 Spotkanie z ojcem Tadeuszem Rydzykiem, z ofiarami pedofilii czy zaproszenie uchodźców na pokład papieskiego samolotu. „Wprost” spytał katolickich komentatorów, jakich słów i nauk oczekują od Franciszka w czasie rozpoczynającej się w tym tygodniu wizyty w Polsce. 28
            • Zespół stresu pourlopowego 24 lip 2016, 20:00 To, że ktoś wypoczął na wakacjach, nie oznacza, że z werwą przystąpi do pracy. Przeciwnie, będzie mu trudno. Pierwsze dni po powrocie psycholodzy nazywają nawet stresem pourlopowym. 31
            • Działkę oddam – miasto Warszawa 24 lip 2016, 20:00 Przekazana na cele oświatowe blisko hektarowa działka na warszawskim Ursynowie trafiła za ułamek wartości w prywatne ręce. Zgodnie z umową miała tam powstać uczelnia, a budowane są apartamentowce. Sprawie przygląda się prokuratura. 32
            • Cztery minuty na wagę życia 24 lip 2016, 20:00 Co można zrobić w cztery minuty? Przejechać dwa przystanki autobusem, umyć zęby, wziąć prysznic i uratować komuś życie! Chcesz dowiedzieć się jak? 35
            • Wakacje z dziećmi 24 lip 2016, 20:00 Dłuższą podróż samochodem nawet z najmniejszymi dziećmi można przeżyć, jeśli odpowiednio się do niej przygotujemy i zaplanujemy poszczególne etapy. 38
            • Stres po męsku 24 lip 2016, 20:00 U mężczyzn depresja często jest następstwem stresu. Nierzadko jest ukryta i wygląda zupełnie inaczej niż u kobiet. Przybiera maskę ataków agresji, wrogości, drażliwości. Milczenia lub zachowań autodestrukcyjnych. 42
            • Silni faceci o słabych sercach 24 lip 2016, 20:00 Kardiolodzy ostrzegają: na serce chorują coraz młodsi Polacy. Ale nie zdają sobie z tego sprawy. 44
            • Kiedy płuca chorują, brakuje powietrza 24 lip 2016, 20:00 Na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc chorują 2 mln Polaków. Ta mało znana choroba może prowadzić do inwalidztwa, a nawet śmierci. 46
            • Tylko dla mężczyzn 24 lip 2016, 20:00 U małego chłopca ma wielkość groszku. Kiedy malec mężnieje, ten gruczoł kształtem i rozmiarem przypomina kasztan. I wszystko jest w porządku, jeśli nie rośnie dalej. Prostata – każdy mężczyzna powinien żyć z nią w zgodzie. 48
            • Ultradźwiękami w raka 24 lip 2016, 20:00 Co roku 11 tys. Polaków słyszy diagnozę: rak gruczołu krokowego. Nowa metoda leczenia tego nowotworu umożliwia ograniczenie skutków ubocznych terapii. 49
            • Kiedy geny decydują o życiu 24 lip 2016, 20:00 Rak płuca to nowotwór, na który najczęściej umierają Polacy. Wczesne wykrycie choroby stwarza szansę na wyleczenie. Z kolei precyzyjna diagnoza molekularna jest warunkiem koniecznym doboru właściwej terapii, co w efekcie oznacza możliwość wydłużenia życia i poprawy jego jakości. 50
            • Drogie leczenie za granicą 24 lip 2016, 20:00 Gdy wybierasz się w podróż – kup polisę turystyczną. Ale zanim to zrobisz, sprawdź, czy jej wysokość wystarczy, by pokryć koszty ewentualnego leczenia. 54
            • Najwięksi bankruci III RP 24 lip 2016, 20:00 Kiedyś królowie życia, którzy nie schodzili z czołówki listy najbogatszych ludzi w kraju. Dzisiaj zapomniani lub okryci niesławą. Albo nie mogą wyjść z długów, albo mają już za sobą odsiadkę w kryminale. Oto antylista najbogatszych ludzi w kraju. 56
            • Do kierownictwa partii rządzącej Manifest 24 lip 2016, 20:00 Lato. Lato czeka. A wraz z latem czeka rzeka. Czeka rzeka, czeka las… Wakacje. Mniej lub bardziej zasłużone – wszyscy jedziemy odpoczywać. Miesiąc względnego spokoju od polityki – bo polityka w sierpniu się urlopuje. Wielce Szanowne Kierownictwo Partii Rządzącej, proponuję... 61
            • Europułapka 24 lip 2016, 20:00 Euro rozsadza Unię Europejską. Aby zachować UE i wspólny rynek, należy zrezygnować ze wspólnej waluty. Dalsze trwanie przy euro jest jak obrona parytetu złota, która w latach 30. pogłębiła kryzys światowy i przyczyniła się do wybuchu wojny – mówi „Wprost” Stefan Kawalec,... 62
            • Turecka wolta 24 lip 2016, 20:00 Nieudany pucz wojskowy nieoczekiwanie wzmocnił prezydenta Erdoğana, który ma teraz wolną rękę do przeprowadzenia planowanych już wcześniej zmian w polityce zagranicznej. Zbliżenie z Rosją jest tylko kwestią czasu. 70
            • Kręgosłup tureckiej armii został złamany 24 lip 2016, 20:00 Najlepsi tureccy oficerowie od lat siedzą w więzieniach z wieloletnimi wyrokami. Niektórzy zaginęli bez śladu. Recep Tayyip Erdoğan, prezydent Turcji, wypowiedział armii wojnę – mówi „Wprost” gen. Waldemar Skrzypczak, były wiceminister obrony i były dowódca wojsk lądowych. 72
            • Modlitwa o rozum 24 lip 2016, 20:00 Polityczny Zachód trzeszczy w szwach. To, że potrzęsie nim Brexit, było do przewidzenia. Decyzja Brytyjczyków już działa. Można powiedzieć, że Brexit już jest, od kiedy o nim rozmawiamy i snujemy plany, jak się z Wielką Brytanią rozwodzić. 73
            • Barwy kampanii 24 lip 2016, 20:00 Nowicjusz w polityce, biznesmen i celebryta, obiecuje przywrócić Ameryce wielkość, ale jego wizja polityki wobec Europy, w tym Polski, pozostaje zupełną niewiadomą. 74
            • Ciemne interesy Clintonów 24 lip 2016, 20:00 Czy były prezydent USA sprzedawał obcym rządom polityczne wpływy żony? Takie oskarżenia padają w filmie „Clinton Cash”, który ma właśnie swoją amerykańską premierę. Od 25 lipca mogą go także oglądać czytelnicy „Wprost”. 77
            • Podchody z pokemonami 24 lip 2016, 20:00 Nowoczesne technologie to za mało, by dziś porwać tłumy. Trzeba było dodać do nich tradycyjną grę w chowanego oraz nostalgię za latami 90. Tak powstał „Pokémon Go”, gra, która wyprowadziła ludzi na ulice. 80
            • Po drugiej stronie smartfona 24 lip 2016, 20:00 Nie wiadomo, czy gracze wychodzą z gry komputerowej na podwórko, czy biegając po podwórku, wchodzą do gry komputerowej – mówi dr Marek Troszyński, socjolog z Obserwatorium Cywilizacji Cyfrowej Collegium Civitas. 82
            • Kobiecy wymiar przemian 24 lip 2016, 20:00 Do niedawna polityka była niemal wyłącznie męskim zajęciem. To przesłoniło obraz świata tak mocno, że zapominamy, jak naprawdę wygląda. Tomasz Wasilewski w swoim nowym filmie „Zjednoczone stany miłości” pokazuje, że ustrojowa transformacja miała także kobiecą twarz. 84
            • Wyszczerbiony miecz 24 lip 2016, 20:00 Proces dekoratorów z „Kroniki polskiej” przetarł ścieżkę dla późniejszego procesu prezesa TVP. 87
            • Żyj kolorowo 24 lip 2016, 20:00 Kolor ścian to jeden z głównych elementów aranżacji wnętrza. Barwy, które do niego wybierzemy, mogą dodać energii pomieszczeniu, wpływać na nastrój mieszkańców, a także oddać emocje jego właściciela. 90
            • Ułańska fantazja 24 lip 2016, 20:00 Ułańska fantazja Jacek Komuda „Hubal” Fabryka Słów Polscy czytelnicy są równie nieobliczalni jak polscy piłkarze. Dowodzi tego choćby przypadek „Hubala”, który niespodziewanie stał się bestsellerem. Autor – Jacek Komuda – to... 92
            • Muzyka - recenzje 24 lip 2016, 20:00 Trzecia odsłona muzycznej trylogii To album teoretycznie przeznaczony przede wszystkim dla wtajemniczonych fanów. Ale rozpoczyna sie od niemal 12-minutowego utworu, który mógłby być też dla początkujących świetnym wprowadzeniem w fenomen... 94
            • Film - recenzje 24 lip 2016, 20:00 Pani kontra rekin Dopiero co mieliśmy w kinach żeńską wersję „Ghostbusters”, a już pojawia się kolejny film z kobietą w roli, w jakiej przywykliśmy widzieć panów. Przez półtorej godziny śledzimy samotną walkę Nancy z wielkim... 95
            • Duży mały samochód 24 lip 2016, 20:00 Gdy mówi się o małych samochodach, zawsze podkreśla się funkcjonalność. Takim autem łatwo w mieście znaleźć miejsce do parkowania, niewiele pali, a na dodatek nie budzi zbytniej zawiści sąsiadów. Zdarza się jednak, że niewielki samochód potrafi dostarczyć miłych przeżyć. Nieco... 96
            • Know-How 24 lip 2016, 20:00 Moc ceramiki Chcesz być w czymś najlepszy. Poszukaj sobie niszy. Szwajcarski producent zegarków Rado znalazł sobie takie własne poletko i specjalizuje się w produkcji czasomierzy z ceramiki. I to, co robią, jest przepiękne. Na rynku... 97
            • Spalone podwyżki 24 lip 2016, 20:00 Tryb, w jakim posłowie PiS przygotowali projekt ustawy o podwyżkach dla najważniejszych osób w państwie, może wskazywać na pierwsze symptomy znanego w polityce zjawiska, czyli odrywaniu się elit władzy od kontaktu ze społeczeństwem. 98

            ZKDP - Nakład kontrolowany