Kuchnia mód i trendów

Kuchnia mód i trendów

Ostrygi stanowią luksus, bo są trudno dostępne. Przed 100 laty rozdawano je za darmo
Ostrygi stanowią luksus, bo są trudno dostępne. Przed 100 laty rozdawano je za darmo / Źródło: GETTY IMAGES/ROOM RF
Ostrygi były pokarmem biedaków, a homary – więźniów. Jarmuż na odkrycie czekał wieki, a na popularność sushi zapracowały gry komputerowe. Skąd się biorą kulinarne snobizmy i kto je kreuje?

Słyszeli państwo o jarmużu? Oczywiście, jest przecież stary jak świat. Znano go w antycznym Rzymie, był podstawą żywienia szkockich chłopów, porastał – jak przystało na roślinę mrozoodporną – Syberię. Zatem nic nowego ani ekscytującego pod słońcem. I nagle: szał. Gwyneth Paltrow wyznaje, że żywi się wyłącznie jarmużem, by schudnąć do roli, Michelle Obama wreszcie czuje się dzięki niemu zdrowa, Ryan Gosling zawdzięcza mu urodę, a sportowcy Super Bowl – kondycję. Książka z przepisami „50 Shades of Kale” (aluzja do „Pięćdziesięciu twarzy Greya”) staje się bestsellerem niemal rangi pierwowzoru, w samym tylko 2014 r. imię Kale (po angielsku właśnie jarmuż) otrzymują w Ameryce 262 noworodki, a „New York Times” donosi o zgłoszonej Kongresowi USA inicjatywie ustanowienia Narodowego Dnia Jarmużu.

Jajka dyniowe

Istne szaleństwo. Tylko dlaczego akurat jarmuż? Jego kariera jest idealnym studium tego, jak rodzą się globalne, kulinarne trendy. Powstają podobnie jak te w modzie – w wyniku wielu sprzyjających czynników. Decydujący: jarmuż jest zgodny z duchem czasu. A duch czasu niesie jasne przesłanie: ma być zdrowo. Druga dekada XXI w. wręcz zobowiązuje nas do zdobywania wiedzy na temat pochodzenia spożywanych produktów i stosowania się do wszelkich – bardziej lub mniej zasadnych – diet: wegańskiej, bezglutenowej, bezlaktozowej. Przy czym ta moda na zdrowie przybiera czasem kuriozalną formę. Sprzedaż awokado na Zachodzie w ciągu 15 lat wzrosła czterokrotnie. Uważane niegdyś za zbyt tłuste dziś na nowo staje się wspaniałym źródłem potasu i kwasu oleinowego. Na tyle zyskownym, że Nową Zelandią wstrząsa ostatnio związana z tym owocem przestępczość. Lokalne gangi napadają w nocy na sady i ładują zbiory do ciężarówek, by sprzedawać je paserom. Wzlot przeżywają też jajka – umówmy się: żadna nowość. Po latach infamii, spowodowanej wysoką zawartością cholesterolu, znów są na żywieniowym topie (choć ich nikt jeszcze na masową skalę nie wykrada z kurników). 

W Warszawie te smakowe (np. dyniowe) można kupić nawet za 20 zł za sztukę. Odpowiedzią na złe notowania szkodliwych napojów gazowanych są z kolei wody o na- turalnych aromatach warzyw. Szparagowa (słoik wody źródlanej z włożonymi weń dwoma szparagami) potrafi kosztować nawet równowartość 25 zł. – Moda na jedzenie odzwierciedla stan, w jakim obecnie znajduje się dana społecz- ność: jakie ma braki, a jakie nadwyżki. Jeślipowszechnie będziemy cierpieć na brak czasu i niechlujność, pojawi się slow food, czyli jedzenie ekologiczne, którego wytworzenie jest pracochłonne i czasochłonne. Jeśli boimy się chorób cywilizacyjnych, to będziemy szukać w jedzeniu panaceum, stąd właśnie jarmuż, który – lansowany wystarczająco długo – utrwali się nam jako synonim zdrowego jedzenia – tłumaczy Aga Kozak, kulturoznawczyni specjalizująca się w kulinariach. Sam ruch slow food powstał już w 1986 r. w Rzymie, w reakcji na otwarcie we włoskiej stolicy McDonalda, rolnictwo organiczne zaś to wręcz wynalazek… lat 40. ubiegłego wieku. Jednak sprzedaż organicznej żywności, podobnie jak świadomość ekologiczna, zaczęły rosnąć dopiero w latach 90. W tej dekadzie biły rekordy. Poniekąd wynika to z faktu, że zdrowym jedzeniem chcemy zrekompensować organizmowi nasz stresujący i niehigieniczny tryb życia w hałaśliwych i zanieczyszczonych miastach.

Bekon i oliwa z oliwek

Samo to, że coś jest zdrowe, nie oznacza jednak, że jest lub wkrótce będzie modne. Weźmy na przykład bekon. W latach 80. przestano go jeść – odstraszał zawartością tłuszczu i cholesterolu. Zakłady mięsne przestawiły jednak produkcję na okrągłe, obgotowane wstępnie plasterki, które pasowałyby do hamburgerów. I ze swoim wynalazkiem uderzyły do sieci fast foodów. Dodany do tradycyjnych kotletów bekon okazał się strzałem w dziesiątkę. Triumfy święci do dziś – znakomicie odnalazł się właśnie w towarzystwie zdrowego jedzenia i okrasza się nim… jarmuż oraz bób i inne modne ostatnio warzywa strączkowe. 

Paradoks? Niekoniecznie. Trendy rodzą się bowiem nie tylko z naszych zmieniających się potrzeb, ale i w laboratoriach wielkich firm spożywczych, u dostawców konkretnych produktów (jarmużowi pomogli amerykańscy rolnicy) i w agencjach tworzących kulinarne mody. Ryzyko jest tu spore. Instytut badawczy Mintel policzył, że co roku na zachodnie rynki trafia średnio 14 tys. nowych produktów spożywczych. Na dłużej niż sezon czy dwa zostaje jednak zaledwie co dziesiąty z nich. Przykładem spektakularnego sukcesu są nasiona chia. Dodawane do sałatek, jogurtów czy soków, bogate w kwasy omega-3 zostały sztucznie wykreowane. – Mody na jedzenie powstają w dużej mierze jako odbicie przewidywań trendów i na skutek przemysłowych dopasowań w światowym przemyśle spożywczym cen surowców i produktów. Nasiona chia musiały stanieć, by stały się modne. Ale żeby staniały, konieczne były inwestycje w proces ich przetwarzania i dystrybucji w dużym przemyśle, który też zajął się ich promocją. Sprawdziło się zatem wcześniejsze założenie, że jeśli wytworzy się wokół nich odpowiednią aurę i je nagłośni, to staną się popularne – opowiada Maciej Żakowski z agencji Planoía, współodpowiedzialnej za wykreowanie modnych stołecznych lokali Aïoli czy Momu oraz festiwalu Restaurant Week. Cena jest tu kluczowa. Trendy muszą być łatwe do odtworzenia i relatywnie niedrogie. Z tego względu nie zaistniała szerzej moda na kuchnię molekularną (zmieniającą strukturę dania działaniami chemicznymi, np. bigos w galaretkę czy sernik w garść kryształków). Ale udało się to już w przypadku kasz, w tym bulguru, uwielbianej od kilku sezonów srirachy, czyli tajskiego sosu z papryczek chili, czy – sięgając wstecz – oliwy z oliwek. Jeszcze w latach 70. extra virgin była luksusową nowinką, dwie dekady później – trendem. Dziś jest po prostu jednym z popularnych produktów w kuchni i trafiła pod strzechy. Tak samo jak młodsze od niej o dekadę suszone pomidory – niegdyś rarytas sprowadzany z Toskanii przez ekskluzywne delikatesy, a dziś przetwory w cenie od kilku złotych za słoiczek.

Jedzenie w obiektywie

Kulinarne trendy mocno lansuje też popkultura. Ot, taka na przykład babeczka. Znana przecież od dziesięcioleci, kulinarną obsesją stała się dopiero dzięki serialowi „Seks w wielkim mieście”, który – jak się okazuje – nie tylko wypromował konkretnych projektantów (patrz szpilki Manolo Blahnika), ale i kulinaria. Wystarczyło, że główna bohaterka Carrie Bradshaw pojawiła się raz i drugi z ciastkiem w dłoni przed piekarnią Magnolia, by samo miejsce stało się żelaznym punktem pielgrzymek turystów w Nowym Jorku, a babeczki podbiły świat, w tym także Polskę, gdzie od tej chwili zwane już były wyłącznie kapkejkami (od cupcakes). David Sax w książce „The Tastemakers” przywołuje również przykład filmu „Slumdog. Milioner z ulicy”, którego akcja rozgrywa się w Indiach. Właściciele hinduskich restauracji w Ameryce przyznali mu się, że w dniu, w którym obraz obsypano Oscarami, zanotowali utarg swojego życia, a niepohamowany popyt na wszystko, co hinduskie, utrzymywał się jeszcze przez wiele miesięcy.

 Kimchi, koreańska sfermentowana kapusta i rzepa, też pojawiła się wraz z nagłą popularnością koreańskich komedii romantycznych i K-popu – nurtu muzycznego, którego najbardziej rozpoznawalnym propagatorem jest Psy z jego wszechobecnym „Gangnam Style”. Swoje dwa grosze do kulinarnych trendów dołożył internet. Dziś każdy może być krytykiem i recenzować restauracje na blogach czy w serwisach społecznościowych. Fotografowanie dań, wrzucanie ich na Facebooka czy Instagram i oznaczanie jako #foodporn (dosłownie: jedzeniowe porno) stały się obowiązkowym rytuałem i sprzyjają lansowaniu konkretnych dań czy produktów. Przykład stanowi kariera słynnego cronuta, czyli połączenia croissanta z pączkiem. Pod nowojorską cukiernią Dominique’a Ansela, autora tej hybrydy, przez rok ustawiały się kilometrowe kolejki. Ciastko nic nie straciło na swojej popularności nawet wtedy, gdy miejscowy sanepid nakazał zamknąć przybytek z powodu ucztujących tam myszy. Entuzjazm minął po roku, gdy cronuty trafiły pod strzechy. To i tak długo, zważywszy na nieustanną (nad)podaż nowości, jaka cechuje przecież internet. W sukurs idzie mu telewizja, dzięki której jedzenie i gotowanie stały się prawdziwym show. Tu też lansowane są kulinarne trendy. Co prawda jurorzy i uczestnicy polskich programów typu „MasterChef”, „Top Chef”, „Ugotowani” czy „Piekielna kuchnia” z równą swadą co patelniami operują nazwami produktów mocno odległych od codziennego menu Polaków (ręka do góry,kto wcześniej słyszał o topinamburze, solirodzie czy ziemi jadalnej?), ale widzom to się podoba. Odczuwamy wręcz dumę, że po latach nędzy komunizmu i byle jakiego żywienia zbiorowego możemy sięgnąć po nieznane wcześniej frykasy. Ba, trudno nawet porównać dzisiejszą polską kuchnię do tej z lat 90., gdzie za szczyt snobizmu uchodziła pierś kurczaka z brzoskwinią czy ananasem, ryż w woreczkach i desery z bitą śmietaną w spreju.

Czyżby teraz świerszcze?

Również skok cywilizacyjny danego kraju może rozbudzić modę na jego kuchnię. Popularność sushi przypisuje się fascynacji Zachodu awansem technologicznym Japonii w latach 80. Roboty, elektronika czy gry komputerowe Nintendo spowodowały żywotne zainteresowanie japońską kuchnią. Która – notabene – także teraz powinna zwyżkować w notowaniach, zważywszy na histerię na punkcie pokemonów, choć jej renesans i tak trwa od kilku sezonów, również w Polsce, za sprawą ramenu (rodzaj rosołu z makaronem i innymi dodatkami) oraz sushito (sushi przypominające wielkością kebaba). 

Dwie dekady wcześniej stało się to udziałem kuchni Italii. Na fali tzw. cudu włoskiego świat oszalał na punkcie rozmaitych form makaronów i ravioli, przystawek, przekąsek, deserów czy kawy. Choć już nie pizzy. Kuchnia włoska, według światowych badań Oxfamu ulubiona kuchnia mieszkańców globu, sporo zawdzięcza amerykańskim żołnierzom powracającym po II wojnie światowej do ojczyzny i z powodzeniem usiłującym przeszczepić na lokalny grunt pizzę, którą jedli na froncie. A wiadomo, że to, co pokochają Amerykanie, polubi cały świat; tyczy się to zarówno śmieciowego, jak i najzdrowszego jedzenia, w miarę jak USA dyktują kulinarne trendy. Dzięki nim pizza, odwieczne jedzenie biedoty, stała się daniem prawdziwie demokratycznym. W historii kulinarnych trendów nietrudno o bardziej spektakularne przykłady awansu społecznego. Choćby ostrygi. Jeszcze na początku XX w. kupowało się je za grosze albo wręcz dostawało za darmo na ulicznych straganach. Podobnie zresztą jak homary, tak tanie i nielubiane, że stanowiły podstawę… posiłków więziennych. Do tej pory zresztą prawo stanu Maine zakazuje karmienia (czyli dręczenia) więźniów tymi skorupiakami częściej niż dwa razy w tygodniu. W obu przypadkach awans owoców morza na salony wynikł z nagłego, dramatycznego spadku ich dostępności. A gdy coś trudno dostać, błyskawicznie staje się luksusowe i pożądane. Na zdrowy rozum następne w kolejności powinny być świerszcze i inne insekty. Jedzone od stuleci przez biedaków w Azji czy Afryce już dziś na Zachodzie (a i w Polsce znajdziemy piewców robaczanej mody) otacza się w panierce i smaży albo zatapia w słodyczach i robi z nich lizaki. Są tanie i zawierają mnóstwo cennego białka, ale czy staną się modne? – Nie sądzę. Europejskie poczucie obrzydzenia weźmie tu górę. Zwłaszcza że jedzenie i napoje to symbol statusu i pozycji. Hipsterzy piją kawę przelewową, starsi i bogatsi idą w wina. Jeśli jesteś gospodynią domową, wariujesz na punkcie babeczek, a jeśli marzysz o byciu twardzielem i wystylizowałeś się na drwala, rzucaszsię na burgery. Owady tymczasem nie są sexy – wyrokuje Aga Kozak. Czego zatem możemy się spodziewać w najbliższych miesiącach i latach? Na imprezie Global Food Forums uradzono, że czeka nas kariera poke, hawajskiego dania z marynowanego tuńczyka i ryżu. W kolejce do popularności stoją też jogurty o oryginalnych smakach, np. buraka czy masła orzechowego, algi w roli nowych kiełków oraz czarne maliny (nie mylić z jeżynami) zawierające trzy razy więcej antyoksydantów niż maliny zwykłe. Specjalizująca się w kulinariach i hotelarstwie renomowana agencja konsultingowa Baum + Whiteman przewiduje z kolei wzrost popularności wprowadzanej już teraz polityki zera tolerancji dla resztek w restauracjach (za niezjedzenie części dania do rachunku dopisuje się karę finansową), ale też traktowanie warzyw jako dominującego elementu na talerzu i dobieranie właśnie pod nie konkretnych win. Nikogo więc nie powinno zdziwić pytanie: jak odnajdujesz ten rocznik chardonnay z jarmużem? Bo jarmuż, choć mówi się, że mają go zastąpić liście brokułu lub… tęczowe marchewki, jeszcze trochę z nami zostanie.g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 35/2016
Więcej możesz przeczytać w 35/2016 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 35/2016 (1751)

  • Lewica, prawica, środek, „Wprost” 28 sie 2016, 20:00 Brak wiary w wolny rynek jest brakiem wiary w wolność – uważał amerykański ekonomista Milton Friedman. Gdyby jednak chodziło tylko o ekonomię… Możemy cieszyć się wolnością, większą niż kiedykolwiek, ale bywa ona tłamszona. Zagrożeń jest wiele. Najprostszy przykład: politycy... 4
  • Angela Merkel w Warszawie 28 sie 2016, 20:00 Kanclerz Niemiec 26 sierpnia była gościem specjalnym szczytu V4 w Warszawie. Pierwszym punktem wizyty Angeli Merkel było spotkanie z premier Beatą Szydło. Później wzięła udział w konferencji z premierami państw Grupy Wyszehradzkiej –... 10
  • Zdarzyło się jutro 28 sie 2016, 20:00 Futro Giertycha, marchewka Łukaszenki i dieta Kwaśniewskiego, czyli ogóry na koniec wakacji. WŁADZE TVP PRZEDSTAWIŁY JESIENNĄ RAMÓWKĘ. Doceniona zostanie kultura wysoka, w tym twórczość literacka, filmowa, teatralna i muzyczna. Nic nie... 14
  • Projekt uczeń 28 sie 2016, 20:00 Szkoła prywatna czy publiczna? Ile zajęć pozalekcyjnych? To tylko niektóre dylematy rodziców związane z pierwszym dzwonkiem. Podpowiadamy, jak przeprowadzić dziecko przez kręte ścieżki zmieniającego się systemu edukacyjnego. 16
  • Nieidealna, ale szczęśliwa 28 sie 2016, 20:00 Szczęście to nie jest cukierkowy świat, w którym rodzice siedzą z podręcznikiem „Jak wychować dziecko” – mówi Anna Jaroch-Okapiec, producentka serialu „Rodzinka.pl”. 19
  • Jedwabne oddamy ekspertom 28 sie 2016, 20:00 Ogłosimy program finansowanych centralnie wycieczek dla uczniów do miejsc istotnych z punktu widzenia dziejów naszego kraju – zapowiada Anna Zalewska, minister edukacji narodowej. 20
  • Był postęp, będzie cofanie 28 sie 2016, 20:00 Profesor Krzysztof Konarzewski, były szef Centralnej Komisji Egzaminacyjnej, opisuje, gdzie pośród krajów europejskich znajduje się nasz system edukacji i gdzie znajdziemy się po reformie PiS. 24
  • Belfrowie przy tablicy 28 sie 2016, 20:00 Choć szczegóły reformy nie są jeszcze przesądzone, samorządowcy, dyrektorzy szkół i nauczyciele nie mają wątpliwości: czeka ich wyjątkowo trudny sprawdzian. 26
  • Nowoczesnej spadki, wpadki i sukcesy 28 sie 2016, 20:00 Możliwa utrata budżetowej dotacji, spadki w sondażach i wpadki lidera to główne problemy trapiące Nowoczesną równo rok od zarejestrowania partii. Ale są też dobre wiadomości – partia ma ciągle niezłe notowania. 28
  • Będą kolejne trupy w szafie 28 sie 2016, 20:00 Robert Biedroń, Barbara Nowacka lub Jan Ołdakowski mogą kandydować na prezydenta Warszawy z ramienia ruchów miejskich – ujawnia Jan Śpiewak, lider stowarzyszenia Miasto Jest Nasze, jedna z osób, która ujawniła aferę reprywatyzacyjną w Warszawie. 32
  • Polska nadzieja na złoto 28 sie 2016, 20:00 Choć nie zdobyła medalu, jest największym polskim objawieniem igrzysk w Rio. 20-letnia Maria Andrejczyk z Podlasia postraszyła starsze rywalki i udowodniła, że w przyszłości będzie jedną z faworytek w walce o medale. 36
  • Wojna pałacom, pokój chatom 28 sie 2016, 20:00 W epokowym dziele „Zadania rewolucji” Lenin twierdził, że aby przezwyciężyć opór kapitalistów wobec programu Rad, wystarczy nadzór ze strony robotników i chłopów nad wyzyskiwaczami i takie kary wobec opornych, jak konfiskata całego majątku połączona z krótkotrwałym aresztem. 38
  • Unijne wsparcie dla eksporterów 28 sie 2016, 20:00 Mali i średni przedsiębiorcy, którzy chcą zdobyć międzynarodowe rynki, nie muszą polegać tylko na swoich finansach. Dzięki Funduszom Europejskim mogą liczyć na wsparcie. 39
  • Przez piłkę do gwiazd 28 sie 2016, 20:00 Mówią, że w Polsce na futbolu zarobić się nie da, bo ci, którzy próbowali, zapłacili za to grube miliony. Ale Dariusz Mioduski zaryzykował. Wyłożył własne pieniądze i w dwa lata zrobił z Legii najlepiej zarządzany piłkarski biznes w Polsce. Takie rzeczy udają się niewielu. 41
  • Kapitał na przyszłość 28 sie 2016, 20:00 Wychowanie dzieci jest bardzo kosztowne, warto dodatkowo odkładać pieniądze, aby wesprzeć ich start w dorosłe życie. 44
  • Wino, piaski i złotówki 28 sie 2016, 20:00 Jeżdżą polskimi tramwajami. Piją kubusie. Chwalą Polaków – Bułgaria stała się rajem dla naszych przedsiębiorców. Jest ich tam już tak wielu, że produkują nawet… bułgarskie wino. 48
  • Hossa Bessa 28 sie 2016, 20:00 Pozdrowienia od milionera Tydzień temu dostałem e-maila od poszukiwanego listem gończym Piotra K., lansowanego jako najmłodszego polskiego milionera. Pierwszego miliona miał dorobić się na graniu w teledyskach, sprzedawaniu świerszczy i... 50
  • Białko w strączkach 28 sie 2016, 20:00 Ciecierzyca, soczewica, bób, groch, fasola – czy mogą zastąpić mięso? Tak! Rośliny strączkowe dostarczają naszemu organizmowi niezbędnego białka. Nasiona soi zawierają go aż do 40 proc.; fasoli, bobu, grochu i soczewicy – ok. 20 proc. Mięso – od 10 do 23 proc. 51
  • Podzielona Unia i skłóceni Brytyjczycy 28 sie 2016, 20:00 Zamieszanie po Brexicie jest głębsze, niż to się wydawało. Liderzy unijni robią dobrą minę do złej gry, za to Brytyjczycy próbują się połapać, w co właściwie grają. 52
  • Niebezpieczna strona drona 28 sie 2016, 20:00 Co miesiąc na świecie sprzedaje się 200 tys. bezzałogowców. Niektóre z nich w rękach islamskich terrorystów mogą stać się groźną bronią. 56
  • Gutenberg ery plastiku 28 sie 2016, 20:00 Być może niedługo producenci będą udostępniać w sieci gotowe projekty części zamiennych, a my będziemy je samodzielnie produkować w drukarkach 3D. Swój udział mają w tym polskie firmy. 58
  • Know How 28 sie 2016, 20:00 Android na nowo WIELOZADANIOWOŚĆ, TRYB NOCNY, nowe centrum powiadomień czy opcja kalibracji ekranu – nowy Android 7.0 to cała masa nowinek. Właściciele najnowszych modeli telefonów lada dzień będą mogli aktualizować system, ci ze... 60
  • Nie dać się chorobom 28 sie 2016, 20:00 Odporność – to słowo, które wraz z rozpoczęciem roku szkolnego większość rodziców odmieni przez wszystkie przypadki. Jak ją budować i wzmacniać u dziecka? 62
  • Woda – optymalny wybór dla dzieci 28 sie 2016, 20:00 Odpowiednie nawodnienie poprawia koncentrację, refleks i zdolność zapamiętywania takważne w szkole. 66
  • Skontroluj wzrok swojego dziecka! 28 sie 2016, 20:00 Według szacunków WHO za kilka lat aż 70 proc. ludzi będzie wymagało korekty wzroku. Szczególnie dotyczy to dzieci, które od najmłodszych lat psują go sobie, przesiadując przed ekranami smartfonów, telewizorów i komputerów. 67
  • Dziecięcy punkt widzenia 28 sie 2016, 20:00 Często powodem niechęci dziecka do czytania lub problemów z czytaniem jest nieodpowiednia korekcja wzroku lub jej brak – mówi Szymon Grygierczyk z firmy Hoya Lens Poland. 68
  • Astma wczesnodziecięca 28 sie 2016, 20:00 Astma to jedna z tych chorób, które nie jest łatwo zdiagnozować u najmłodszych pacjentów. Jednocześnie jest to jedna z najczęściej występujących chorób u dzieci. 70
  • Wszystko, co trzeba wiedzieć o nebulizacji 28 sie 2016, 20:00 To zabieg medyczny, który można wykonać w domu, a który jest jednocześnie skuteczny i przynosi ulgę w chorobach układu oddechowego, także w astmie wczesnodziecięcej. Na czym dokładnie polega? Co trzeba wiedzieć, aby aplikacja leku była efektywna? O tym mówi dr. n. med. Adam... 72
  • Szkody… nie tylko od ognia i wody 28 sie 2016, 20:00 Wypadki w domu są codziennością. Zalanie, pożar czy kradzież to standardowe szkody, na wypadek których można się ubezpieczyć. Jak jednak zapewnić sobie ochronę przed stratami, których żadną miarą nie da się przewidzieć? 74
  • Mózg lubi się uczyć, tylko musi chcieć 28 sie 2016, 20:00 Uczenie się i praca mózgu podczas tego procesu to temat, który wciąż przynosi nowe odkrycia. Choć o ich zastosowaniu można dyskutować, prowadzą one do ciekawych wniosków. 76
  • Wojenne sępy 28 sie 2016, 20:00 Wojna i okupacja to nie tylko heroizm i walka z wrogiem, to także ciemny margines, który rodził oszustów. PRL-owska milicja i sądy tropiły ich przez dekady. 78
  • Część PiS uważa, że dobra zmiana już nastąpiła 28 sie 2016, 20:00 Wśród tamtych postulatów Solidarności było obniżenie wieku emerytalnego, a także naprawa sytuacji gospodarczej państwa. Oba postulaty są aktualne i dzisiaj – mówi Andrzej Kołodziej, sygnatariusz Porozumień Sierpniowych. 82
  • Ostatniego dnia uciekłem 28 sie 2016, 20:00 Trzeba oczyścić atmosferę, nazywając rzeczy po imieniu – mówi Arkadiusz Jakubik o filmie „Wołyń”, w którym zagrał główną rolę. 86
  • Mit cenniejszy od prawdy 28 sie 2016, 20:00 „Miles Davis i ja” to świetny przykład tego, jak zmienia się w ostatnich latach uzyczne (i nie tylko) kino biograficzne. Dokumentalną opowieść o życiu bohatera zastępuje dążenie do wyjaśnienia, na czym polega fenomen danego artysty. 90
  • Kuchnia mód i trendów 28 sie 2016, 20:00 Ostrygi były pokarmem biedaków, a homary – więźniów. Jarmuż na odkrycie czekał wieki, a na popularność sushi zapracowały gry komputerowe. Skąd się biorą kulinarne snobizmy i kto je kreuje? 92
  • Literacki Luc Besson 28 sie 2016, 20:00 Guillaume Musso, „Ta chwila” Albatros W Polsce za najpopularniejszego francuskiego pisarza od lat uchodzi Michel Houellebecq, ale nad Sekwaną numerem 1 na listach bestsellerów od lat jest Guillaume Musso. Może nie podejmuje w swoich... 95
  • Muzyczny Nobel 28 sie 2016, 20:00 ***** Już w momencie premiery, 40 lat temu, ten album wzbudził ogromne emocje i został obwołany jedną z najważniejszych płyt wszech czasów. Z perspektywy czasu ta przygotowywana przez dwa lata płyta nic nie straciła ani na znaczeniu, ani... 96
  • Statham raz jeszcze 28 sie 2016, 20:00 Jason Statham to dziś jeden z niewielu gwarantów dobrego kina akcji. Wysportowany, przystojny aktor stał się przez lata znakiem rozpoznawczym szybkich i ostrych filmów pełnych wybuchów, strzelanin i walk wręcz. Jak mało kto w tej branży... 97
  • Sweterek z powstańczą opaską 28 sie 2016, 20:00 Podczas wizyty w Krakowie papież Franciszek przypominał, jak ważna dla Jana Pawła II była historia Polski. Przypomniał też, że nie każda pamięć jest dobra, przestrzegł, że jest także zła pamięć, ale to jeszcze inny temat.... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany