Grzmot z jasnego nieba

Grzmot z jasnego nieba

Burza, pioruny, błyskawica
Burza, pioruny, błyskawica / Źródło: Fotolia / serkucher
Burzowa chmura, czyli superkomórka, potrafi uformować się w ciągu zaledwie 15 minut. Czym jest burza i kiedy trzeba się jej bać? – pytamy łowców burz.

ROZMAWIAŁA Katarzyna Mill

W słoneczne i gorące popołudnie usiedliśmy w warszawskiej kawiarni przy stoliku pod gołym niebem. Łowcy burz – Artur Surowiecki i Piotr Szuster z portalu Lowcyburz.pl i Stowarzyszenia Skywarn Polska – co jakiś czas spoglądali do góry, w chmury.

Kim jest łowca burz?

AS: To człowiek gotów jechać za burzą. Zbiera dane meteorologiczne, obserwuje. A jeśli coś groźnego pojawia się pod chmurą, ostrzega o tym. To raczej hobby, a nie zajęcie, z którego się żyje. Kiedy widzimy w prognozach numerycznych, że za dwa, trzy dni pojawią się nad Polską groźne burze, tworzymy kilkuosobową grupę i jedziemy tam, gdzie te zjawiska mają być najintensywniejsze.

Oglądacie burze w internecie?

PS: Tak, zwłaszcza poza sezonem. Szczególnie burze wiosną w USA. W Polsce mamy sezon od maja do października, ale ciekawie jest przede wszystkim od czerwca do sierpnia. W zimie też się czasem zdarzają burze, to wcale nie jest anomalia.

Bywają burze znaczące, zapadające w pamięć?

AS: Kilka burz dobrze pamiętam. Na przykład w 2005 r., akurat byłem pod Warszawą. Widziałem, jak chmura przechodzi nad miastem i niesie ze sobą ogromną ilość wyładowań atmosferycznych. To było niesamowite – jeden ciągły huk. Kiedy przyjechałem do Warszawy, zobaczyłem wielkie zniszczenia. Wiatr musiał mieć w porywach prędkość co najmniej 120 km/h! Ostatnio też mieliśmy taką wiatrową burzę nad Warszawą, ale tamta sprzed lat była bardziej intensywna, pustosząca. Zafascynowało mnie to: dlaczego w danych warunkach atmosferycznych tworzą się gwałtowne burze, dlaczego i kiedy pojawia się bardzo silny wiatr. Wkręciłem się w tę działkę. PS: Ja pamiętam, mniej więcej rok temu, siedziałem w mieszkaniu i przez okno zauważyłem superkomórkę burzową.

Co to jest superkomórka?

PS: Komórka burzowa, która posiada wirujący prąd wstępujący – mezocyklon. Może generować tornado. Pojechałem w miejsce, z którego mogłem ją dobrze obserwować i zobaczyłem widok jak w USA: chmura była potężna. Patrzyłem ze wzniesienia, z bardzo dobrego punktu, wszystko widziałem, a na mnie żadne zjawiska jeszcze nie działały. Na szczęście trąba się wtedy nie pojawiła.

Jest taki moment, że trzeba wsiadać do samochodu i uciekać?

PS: Ja jeszcze nie musiałem uciekać przed burzą autem. Ale jak się stoi na otwartym terenie, to człowiek chowa się do samochodu. Po pierwsze, wzrasta ryzyko porażenia piorunem. Po drugie, sprzęt, którym rejestrujemy, często nie jest odporny na te warunki. Trzeba przenieść się do samochodu i stamtąd nagrywać lub fotografować.

Trudno jest sfotografować piorun?

PS: W nocy nie, w dzień trochę trudniej. AS: Tyle że trzeba wiedzieć jak. W aparacie można odpowiednio ustawić przesłonę, a także czas naświetlania. Im dłuższy ten czas, tym większe prawdopodobieństwo, że piorun nam się złapie na zdjęciu.

Czyli strzela się na oślep i jak się trafi, to się ma?

PS: W nocy. W dzień raczej trzeba filmować. I też trzeba mieć odpowiedni sprzęt.

Czy są w Polsce rejony, gdzie jest więcej burz?

AS: Największa gęstość wyładowań jest w pasie od Opolszczyzny, Górnego Śląska i zachodu województwa małopolskiego przez województwa łódzkie, świętokrzyskie po okolice Warszawy, gdzie w ostatnich latach było najwięcej burz. Zwłaszcza na południowy zachód od Warszawy.

Z czego to wynika?

AS: Z obecności Bramy Morawskiej w Czechach. To jest obniżenie oddzielające Karpaty od Sudetów. Kiedy wieją wiatry z południowego zachodu albo z południa, przez to obniżenie przeciska się ciepła, wilgotna, bardzo chwiejna masa powietrza. W efekcie nad Polską, właśnie w tym pasie, tworzą się potężne komórki burzowe. PS: Normalnie wiatr z południa przechodzi przez pasma górskie, gdzie jest ogromny wpływ halnego, który wysusza powietrze i utrudnia rozwój burzy. W Bramie Morawskiej to zjawisko nie występuje. Ma ona jeszcze jedną ciekawą właściwość. Zaburza pole wiatru występującego w dolnej części troposfery. Przez to robią się wiry, z tworzących się chmur burzowych powstają superkomórki. Ostatnio to wystąpiło na terenie województw opolskiego i śląskiego. Kiedy silna superkomórka zbliżyła się do Bramy Morawskiej, jej intensywność jeszcze wzrosła i pojawiła się trąba powietrzna.

Odnoszę wrażenie, że burz w ostatnich kilku latach jest jakby więcej niż kiedyś.

AS: Moim zdaniem to kwestia lepszego dostępu do danych meteorologicznych.

Kiedyś, jak coś się w jakiejś miejscowości wydarzyło, informowały o tym tylko miejscowe gazety. Tylko te najbardziej tragiczne wydarzenia pojawiały się w ogólnopolskich mediach. Dzisiaj mamy internet i każdy może spojrzeć na portale lokalnych społeczności, tam są naprawdę szczegółowe informacje, które potem można analizować: gdzie burze były najsilniejsze i tak dalej.

Czym w takim razie jest burza i kiedy się tworzy?

AS: Burza to zjawisko występowania wyładowań atmosferycznych w chmurach kłębiastych deszczowych. Tym wyładowaniom towarzyszą efekty świetlne i dźwiękowe. PS: Burza tworzy się, gdy atmosfera jest chwiejna. Wilgotne, ciepłe masy powietrza i ładna pogoda sprawiają, że powietrze zaczyna się unosić. Ma mniejszą gęstość niż zimne powietrze wyżej, więc staje się wyporne. Powstaje prąd wznoszący.

To ta zasada z fizyki, że ciepłe zawsze leci do góry.

PS: Tak. I jak to ciepłe powietrze idzie z ziemi do góry, to na pewnym poziomie para wodna w nim zawarta zaczyna się skraplać i tworzą się chmury. Przy skraplaniu wydziela się dodatkowa energia – ciepło utajone – która pozwala cząstkom jeszcze lepiej pokonywać wysokość. Wznoszą się więc wyżej i tworzą właśnie chmurę burzową. W takich dniach jak dziś, kiedy mamy powietrze zwrotnikowe nad Polską, te chmury osiągają wysokość 12-15 km.

A czym to się różni od takiej sobie, zwykłej chmury jak na przykład ta (palcem wskazuję chmurę).

PS: To chmura kłębiasta, cumulus, ale nierozbudowana jakoś specjalnie. Być może za jakiś czas ta chmura zacznie się piętrzyć, a jak złapie jeszcze więcej energii konwekcji, pójdzie wysoko do góry i tworzy się burza. Ale wyżej mogą być warstwy suchego powietrza, jakieś inwersje i inne rzeczy, które potrafią zahamować rozwój chmury.

Jak szybko może się utworzyć chmura burzowa?

AS: Bywa, że od pierwszych oznak formowania się prądu wstępującego, czyli chmury cumulus do w pełni uformowanej chmury cumulonimbus, która już daje wyładowania atmosferyczne, mija 15 minut. Taka gotowa chmura z daleka wygląda na bardzo jasną w górnej części. Ludzie często ją ignorują. Ale kiedy podejdzie bliżej, pojawi się ciemna podstawa, rozlegną pierwsze grzmoty, wpadają w panikę: „Będzie burza!”.

Mamy zatem chmurę z ciepłego i wilgotnego powietrza, które wzniosło się bardzo wysoko. I co dalej?

PS: Co się wzniosło, musi opaść. Pojawia się deszcz. A wraz z opadaniem tych mas wodnych tworzą się prądy zstępujące, a co za tym idzie, mogą pojawić się silne wiatry.

Trąby powietrzne?

PS: To trochę inne zjawisko. W atmosferze wiatry wieją na różnych wysokościach z różną prędkością i w różnych kierunkach. Pod ich wpływem prąd wstępujący może zacząć się obracać. A razem z nim cała chmura. I jeśli chmura stropowa też się obraca, może zejść trąba powietrzna. To widać. Zwykle chmura burzowa przypomina kształtem kowadło – jest szersza u góry i węższa na dole. I w pewnym miejscu to kowadło będzie spłaszczone od góry. Będzie można zauważyć przebicie ponad to kowadło. AS: Taką skłębioną kopułę, zazwyczaj w tylnej części kowadła. To może być pierwsza oznaka, że mamy do czynienia z superkomórką.

Jak często pojawiają się w Polsce takie superkomórki?

AS: Szacujemy, że jest to 10 proc. wszystkich burz, w niektórych rejonach 12-15 proc.

Dlaczego czasami po prostu spada deszcz, a czasami jest burza, walą pioruny i dudnią grzmoty?

PS: To zależy od temperatury w wyższych warstwach atmosfery – im niższa, tym bardziej sprzyjająca powstawaniu wyładowań. Mogą się tam tworzyć kryształki lodu, które przenoszą ładunki. Wysoko wieją bardzo silne wiatry i poruszają tymi kryształkami lodu. Porusza nimi także prąd wstępujący. Kryształki pocierają o siebie. Tworzy się pole ładunku elektrycznego. U góry, w samym kowadle, ładunek przeważnie jest dodatni, poniżej, w części środkowej, jest ujemny, a przy samej podstawie znów dodatni. AS: Pod chmurą burzową powierzchnia ziemi też polaryzuje się dodatnio.

Plus, minus, plus…

AS: To jest tak zwany tripolowy model chmury burzowej. (spogląda do góry) Proszę spojrzeć! Widać nad nami, że bardzo rozbudowała się część chmury burzowej i została zwiana nad Warszawę. Ta chmura tworzyła się jakiś czas temu w okolicach Grójca. Znaczy, że mamy silniejszy wiatr w górnej części troposfery.

Będzie z tego burza czy nie?

AS: Może być, ale nie musi. Pojawiło się kowadło, ale to jeszcze o niczym nie świadczy. Niektóre potrafią być gigantyczne i pojawić się na godzinę przed burzą.

Jak byłam mała, mówiono mi, że grzmot i piorun powstają wtedy, gdy chmury się ze sobą zderzają.

AS: Nieprawda! Jeżeli tych dodatnich i ujemnych ładunków jest dużo, tworzy się różnica potencjałów i startuje wyładowanie pilotujące. Idzie z góry, dociera gdzieś na wysokość 100-200 m nad ziemią i wtedy z okolicznych obiektów wyrusza mu na spotkanie drugie wyładowanie, które leci od ziemi do nieba. Przepływ ładunku następuje, kiedy się połączą. PS: Tych kanałów biegnących od ziemi może być wiele. Dlatego pioruny przypominają czasami takie widły, pajęczyny. Kiedy się połączą, pojawia się błysk, a powietrze pod wpływem gorąca gwałtownie się rozpręża, dając grzmot. Powietrze w kanale rozgrzewa się wtedy do milionów stopni. Jest tam większa temperatura niż na słońcu. W najsilniejszych wyładowaniach atmosferycznych natężenie szczytowe prądu może wynieść nawet 300 tys. amperów. Bezpiecznik w domu to jakieś 16-20 amperów.

Czy używanie telefonów komórkowych podczas burzy jest niebezpieczne?

PS: To mit! Nawet bezpieczniej jest korzystać z telefonu komórkowego niż ze stacjonarnego! Piorun może uderzyć w linię, prąd zostanie doprowadzony po kablu do aparatu stacjonarnego i porazi użytkownika. AS: To ważne: jeśli zobaczymy, że kogoś poraził piorun, wzywajmy pomoc przez komórkę. Jeszcze w czasie burzy. Jeśli będziemy czekać z włączeniem telefonu aż ta burza minie, ofiara może już dawno nie żyć.

Dużo mitów narosło wokół burz. Czy to prawda, że licząc sekundy między piorunem a grzmotem możemy określić, jak daleko jest burza?

PS: To akurat nie jest mit. Światło widzimy niemal od razu. Natomiast prędkość dźwięku to 300 m/s, czyli przez sekundę dźwięk przesuwa się o 300 m. AS: To oznacza, że jeśli zobaczymy błysk, a po nieco ponad 3 s usłyszymy grzmot, uderzyło około kilometra od nas.

Jakie są jeszcze mity?

AS: Na przykład, że listwa antyprzepięciowa ochroni nas od zniszczeń w domu. Nieprawda! Jeśli piorun uderzył blisko nas, może wygenerować się bardzo silny impuls, który idzie po sieci elektrycznej. Taka listwa nas przed nim nie uchroni. Ponadto, jeśli wyładowanie atmosferyczne było blisko, może pojawić się zjawisko zwane indukcją prądów. Prąd może się wtedy pojawić nawet w odłączonej sieci elektrycznej, w zwykłym kablu. To dlatego warto wszystkie cenniejsze urządzenia odłączyć z gniazdek.

Co jeszcze trzeba zrobić, żeby być bezpiecznym podczas burzy?

PS: Przebywać albo w budynku wyposażonym w piorunochron, albo w samochodzie. Samochód, tak jak samolot, pełni rolę klatki Faradaya. Ładunek, który uderza w karoserię, przechodzi przez podwozie i jest odprowadzany do ziemi. Jeśli dom nie ma piorunochronu, to w zwartej zabudowie na dużym obszarze ryzyko jest mniejsze. Natomiast jeżeli to jest wysoki, osamotniony budynek, szanse rosną dramatycznie. (grzmot) AS: O, burza idzie! PS: Jest burza! Chodźmy tam, skąd lepiej widać! g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 29/2017
Więcej możesz przeczytać w 29/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 29/2017 (1795)

  • Bajka o sprawiedliwości 16 lip 2017, 20:00 Opowiem wam bajkę o sprawiedliwości. Wcale nie tak dawno temu była sobie afera – potężna, warta wiele milionów złotych, nazywana wręcz „matką wszystkich afer”. Chodzi o sprawę FOZZ, Funduszu Obsługi Zadłużenia Zagranicznego.... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 16 lip 2017, 20:00 POLITYCY PIS OPOWIADAJĄ SOBIE NASTĘPUJĄCY ŻART: po co prezydent chce rozpisać referendum i zmienić konstytucję? Żeby Krzysztof Szczerski został już oficjalnie wiceprezydentem. W tym momencie wszyscy wybuchają śmiechem, bo to wbrew... 6
  • Obraz tygodnia 16 lip 2017, 20:00 435 Według „Gazety Wyborczej” tyle jest już w Polsce „upamiętnień”katastrofy smoleńskiej Świat się zmienia. Na mapie świata pojawiło się nowe morze. Dla nas to pewnie mało ważna wiadomość, ale w rejonie spowoduje zrozumiałe... 8
  • Info radar 16 lip 2017, 20:00 Amerykanin w Paryżu Paryż to zawsze dobry pomysł” – mawiała Sabrina z amerykańskiego filmu Billy’ego Wildera. Francuska stolica kojarzy się bowiem w USA z rezydującą tam w latach 20. ubiegłego wieku amerykańską bohemą. Ten... 10
  • Zdarzyło się jutro 16 lip 2017, 20:00 Psy szczekają, a sąd jest ostateczny 12
  • O cudach 16 lip 2017, 20:00 CUDA ZDARZAJĄ SIĘ NIE TYLKO W RELIGII, ALE TEŻ W POLITYCE. Polska ma to szczęście, że cuda religijne są wspierane przez politykę, a polityczne przez religię, to znaczy Kościół. Cud taki właśnie się zdarzył. W zeszłym tygodniu,... 13
  • Sąd najwyższy nad benzyną 16 lip 2017, 20:00 Jan Wróbel KOMENTATORZY I POLITYCY (CZY DA SIĘ ICH JESZCZE ROZRÓŻNIĆ?) spierają się między sobą o to, czy PiS ustawą benzynową chce przykryć zamach na Sąd Najwyższy, czy ustawami sądowymi chce przykryć podwyżkę cen benzyny.... 13
  • Opozycja bez lidera 16 lip 2017, 20:00 Donald Tusk, Jerzy Owsiak i Robert Biedroń to osoby, które – zdaniem Polaków – mają największe szanse na odsunięcie PiS od władzy. Tak wynika z sondażu przeprowadzonego dla „Wprost” na panelu badawczym Ariadna. Ponad połowa z nas uważa, że opozycja w ogóle nie ma lidera. Jeśli... 14
  • Czekając na klęskę 16 lip 2017, 20:00 Być może liderzy obecnej opozycji muszą dostać od wyborców jeszcze jedną lekcję w postaci kolejnych przegranych wyborów – mówi prof. Norbert Maliszewski, psycholog społeczny. 18
  • Powrót wojny totalnej 16 lip 2017, 20:00 Walka o sądy to nowa płaszczyzna konfliktu między opozycją a PiS. Wszystko wskazuje na to, że stoimy w przededniu kolejnej eskalacji emocji politycznych. 20
  • Rządy i sądy: jak to się robi w Europie 16 lip 2017, 20:00 Relacje władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej zależą nie tylko od litery prawa, ale przede wszystkim od tradycji demokratycznych oraz od osób sprawujących władzę. 22
  • Sędziowie kontra rządzący 16 lip 2017, 20:00 Czy to, co stało się z KRS i ustrojem sądów powszechnych, a może wydarzyć się w Sądzie Najwyższym, powinno martwić czy cieszyć zwykłego obywatela? Nie powinno cieszyć nikogo. Upolitycznienie wymiaru sprawiedliwości, upolitycznienie... 24
  • Pogłębi się kryzys sądownictwa 16 lip 2017, 20:00 MIKOŁAJ PIETRZAK, Dziekan OkręgowejRady Adwokackiej w Warszawie. Relacje władzy wykonawczej i ustawodawczej z sądowniczą mogą się układać w różny sposób. Skąd teraz takie emocje? Władze ustawodawcza i wykonawcza w różnych modelach... 25
  • Nowoczesna tonie w długach 16 lip 2017, 20:00 Partia zadłużyła się na kampanię na 1,7 mln zł, jest też winna prawie milion Polsatowi. Być może będzie też zmuszona wyasygnować blisko 2 mln zł dla Skarbu Państwa. 26
  • Rosyjscy szpiedzy polują na frajerów 16 lip 2017, 20:00 Nam się może wydawać, że Rosja jest daleko, że ludzie w walonkach tam chodzą. A przecież ludzie Putina są na Wall Street, w międzynarodowych biznesach – mówi Vincent Severski. 28
  • Smutny koniec polskiego prometeizmu 16 lip 2017, 20:00 Po raz pierwszy w ciągu 30-lecia niepodległości szef polskiej dyplomacji zapowiada możliwość zablokowania wejścia Ukrainy do UE i NATO. Witold Waszczykowski mówi o tym w wywiadzie dla tygodnika „wSieci”, wskazując na dobry (jego... 31
  • Śledztwo w sprawie elementarza 16 lip 2017, 20:00 MEN chce, by prokurator przyjrzał się kulisom pracy nad rządowym podręcznikiem. Projekt ekipy PO-PSL był krytykowany przez nauczycieli, a zdaniem niektórych wręcz szkodliwy dla rozwoju uczniów. 32
  • Wojna o wodę 16 lip 2017, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK, generał broni Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) w raporcie ze stycznia 2016 r. ocenia, że Polska, Czechy i Dania są europejskimi krajami zagrożonymi głębokim deficytem wody.... 34
  • Jak kłamią antyszczepionkowcy 16 lip 2017, 20:00 O zdrowiu i życiu dzieci coraz częściej nie decydują argumenty medyczne, ale wiara i emocje. „Wprost” demaskuje najczęstsze kłamstwa antyszczepionkowców. 37
  • Grzmot z jasnego nieba 16 lip 2017, 20:00 Burzowa chmura, czyli superkomórka, potrafi uformować się w ciągu zaledwie 15 minut. Czym jest burza i kiedy trzeba się jej bać? – pytamy łowców burz. 40
  • Autyzm w kolorze 16 lip 2017, 20:00 Na oknie kawiarni prowadzonej przez dorosłych autystyków ktoś czarną farbą napisał „Won”. Choć nieznane są pobudki wandala, pracownicy i goście odpowiadają: nie damy się zastraszyć. 43
  • Jak stracić na bank 16 lip 2017, 20:00 Komisja Nadzoru Finansowego tak pilnowała polskiego systemu bankowego, że teraz Polsce grożą 2 mld zł odszkodowania. 46
  • Jeździłem pendolino, zanim to było modne 16 lip 2017, 20:00 Chcemy, aby pasażer jadący np. z Wrocławia na lotnisko w Warszawie dostał kartę pokładową i nadał bagaż na samolot już w pociągu – mówi Krzysztof Mamiński, prezes PKP SA. 50
  • Podziel się samochodem 16 lip 2017, 20:00 Możliwe, że już niedługo w największych miastach Polski własny samochód w ogóle nie będzie potrzebny, aby zasiąść za kierownicą. 52
  • Hossa Bessa 16 lip 2017, 20:00 Dieselszwindel 18,5 MLD DOLARÓW MIAŁA KOSZTOWAĆ KONCERN VOLKSWAGEN AFERA DIESELGATE. Wykryta w 2015 r. ujawniła, że niemiecki koncern motoryzacyjny manipulował wynikami emisji spalin w samochodach z grupy Volkswagen z silnikiem Diesla. Kwota... 54
  • Trochę chudszy brat G6 16 lip 2017, 20:00 LG pokazał smartfon z niższej półki, który ma dać posmak marki premium użytkownikowi masowemu. Q6, bo o nim mowa, to telefon – tak jak flagowy G6 – z ekranem typu FullVision, o proporcjach 18:9 i bardzo cienkich ramkach. Rozmiar... 56
  • Między klientem a bankiem 16 lip 2017, 20:00 Jaką rolę odgrywa pośrednictwo finansowe? Co zmienią nowe regulacje? – zastanawiali się goście Poranka z Finansami „Wprost”. O roli rynku pośrednictwa finansowego, pytaniach oraz wątpliwościach związanych z nowelizacją prawa... 58
  • Kiedy klientem jest firma 16 lip 2017, 20:00 Rynek produktów i usług wspierających prowadzenie firmy rozwija się dynamicznie. Jego klienci poszukują prostych rozwiązań. 60
  • Koniec brzęczącej monety? 16 lip 2017, 20:00 Czy gotówkę już wkrótce zastąpią karty i telefony – zastanawiali się uczestnicy debaty „Przyszłość bezgotówkowych i gotówkowych instrumentów płatniczych a konsument”. 62
  • Ambasadorzy Albionu 16 lip 2017, 20:00 Oficjalna wizyta księcia Williama i jego żony w Polsce jest częścią dyplomatycznej ofensywy ocieplającej wizerunek Wielkiej Brytanii po brexicie. 65
  • Siedem grzechów głównych debaty na temat Europy 16 lip 2017, 20:00 Bardzo często europejska, a także nasza wewnętrzna debata ma temat Unii Europejskiej pada ofiarą fatalnych w skutkach uproszczeń. 68
  • Polskie drzewa w Kazachstanie 16 lip 2017, 20:00 Nasi leśnicy posadzili w Astanie 214 drzew w ramach zacieśniania relacji z krajem, który próbuje zmniejszyć uzależnienie gospodarcze od Rosji. Czy ten gest utoruje polskim firmom drogę na rynki Azji? 70
  • Muzułmańska chusta, suknia komunijna 16 lip 2017, 20:00 EWA WANAT Siedziałam rok temu w mieszkaniu Daniela na Kreuzbergu, dokładnie naprzeciwko kościoła polskiego, na którego fasadzie wisiały dwa ogromne portrety – Jana Pawła II i Benedykta. Tak jakby do polskich księży salezjanów nie... 73
  • Jakobin patriota 16 lip 2017, 20:00 Za sprawą przemówienia Donalda Trumpa w Warszawie Ameryka na nowo odkrywa Tadeusza Kościuszkę. Od jego śmierci upływa 200 lat. W Polsce wiedza o nim ogranicza się do tego, że słał kosynierów przeciw Moskalom. 74
  • Czy wierność mamy w genach? 16 lip 2017, 20:00 Aż 97 proc. gatunków ssaków to zwierzęta niemonogamiczne. Na tym tle człowiek to przypadek szczególny. Ale nie do końca wyjątek. 76
  • Muza pod chmurką 16 lip 2017, 20:00 W ubiegłym roku w polskich festiwalach muzycznych uczestniczyło ponad 2,5 mln fanów. Choć te imprezy są zazwyczaj inicjatywami prywatnych firm, to samorządy coraz hojniej się do nich dokładają. Bo wydatki się zwracają, i to z nawiązką. 80
  • Uwaga, (zdolne) dziecko na drodze! 16 lip 2017, 20:00 Ansel Elgort – zapamiętajcie to nazwisko, bo pewnie jeszcze nieraz je usłyszycie. A tymczasem idźcie do kin na „Baby Driver”. 84
  • Tu nikt nie bierze jeńców 16 lip 2017, 20:00 Ten serial – z największą liczbą nagród Emmy i najczęściej piracony – połączył publiczność i krytyków. Siódmy sezon „Gry o tron” już w HBO. 88
  • Polityka wieków średnich 16 lip 2017, 20:00 Fantasy to coś więcej niż dziwne stwory i magia – mówią nam aktorzy Isaac Hempstead Wright i Aidan Gillen. 89
  • Wydarzenie 16 lip 2017, 20:00 FILM Minione Minionki Minionki wracają. Do kin, do sklepów z zabawkami, do dziecięcych zestawów fast foodów. I chyba właśnie merkantylny wymiar, a nie erupcja kreatywności, stał za trzecią częścią filmu o żółtych stworach.  W... 92
  • Koniecznie! 16 lip 2017, 20:00 KSIĄŻKA Niedawno temu w Ameryce TO JEST TAKA KSIĄŻKA, JAKIEJ POLSCY CZYTELNICY CHYBA NAJBARDZIEJ OD POLSKICH AUTORÓW OCZEKUJĄ. I nie mogą się doczekać. „Dziedzictwo” to dobra powieść obyczajowa z ciekawą historią, przekonującymi... 93
  • Powyżej średniej 16 lip 2017, 20:00 musical Ładne buty! Zacznijmy od zalet. Stołeczna scena dostrzegła współczesny tytuł i to z najwyższej półki: premiera „Kinky Boots” odbyła się w 2013 r., a Cyndi Lauper otrzymała za niego prestiżową nagrodę Tony. Jest też... 94
  • Bez entuzjazmu 16 lip 2017, 20:00 muzyka 40 lat minęło, a oni swoje Emersoni to jeden z najpopularniejszych i najstarszych wciąż działających kwartetów smyczkowych. Wielkie brawa należą się Amerykanom za wyjście poza krąg bezpiecznego repertuaru oraz próbę stworzenia... 95
  • Katarzyna Pakosińska: To się państwu spodoba 16 lip 2017, 20:00 JESTEM CZYTELNICZKĄ MA- MUTOWO-ANALOGOWĄ, KOCHAM KSIĄŻKI W WERSJI PAPIEROWEJ. Czytam na dzień dobry. Lubię mieć kwadrans dla siebie, nie z gazetą, Facebookiem, ale z książką. Tytuły, których nie mogę przeczytać w danym momencie,... 96
  • Czy jadłem psy w Korei? 16 lip 2017, 20:00 Minęło równo 15 lat, gdy tu byłem po raz pierwszy. Wtedy jako turysta. Piłkarski. W dwóch nieznoszących się ze względów historycznych krajach: Japonii i Korei, odbywały się wspólne mistrzostwa świata w piłce nożnej – World Cup... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany