Jak stracić na bank

Jak stracić na bank

Andrzej Jakubiak, fot. PAP/Grzegorz Jakubowski
Komisja Nadzoru Finansowego tak pilnowała polskiego systemu bankowego, że teraz Polsce grożą 2 mld zł odszkodowania.

2 mld 131 mln zł – taka zawrotna kwota odszkodowania widniała w piśmie, które na początku lipca trafiło na biurko wicepremiera Morawieckiego. „W wyroku Trybunał orzekł, że RP wywłaszczyła inwestora z akcji FM Bank PBP bez odszkodowania i naruszyła tym umowę międzynarodową pomiędzy rządem RP a rządem Królestwa Belgii i rządem Wielkiego Księstwa Luksemburga w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji. Trybunał stwierdził, że KNF, kierowana wówczas przez Andrzeja Jakubiaka, swoim traktowaniem inwestora naruszyła prawo międzynarodowe i polskie. Trybunał orzekł, że za szkody spowodowane bezprawnymi działaniami KNF Rzeczpospolita Polska ma zapłacić inwestorowi odszkodowanie” – pisał do Morawieckiego fundusz Abris. I wymienił kwotę ponad 2 mld zł. Teraz do 28 lipca Polska musi dogadać się z funduszem. Jeśli nie, kwotę arbitralnie określi sam trybunał. Jak błaha z pozoru sprawa obsady fotelu prezesa niewielkiego banku doprowadziła do przegranego procesu i groźby wypłaty ponad 2 mld zł odszkodowania?

Mały bank dla mikroprzedsiębiorców

Fundusz Abris Capital Partners powstał w 2007 r. Założyło go trzech wspólników. Pierwszym był George Swirski, absolwent prestiżowej London School of Economics z tytułem MBA pensylwańskiej Wharton Graduate School of Business, który wcześniej był szefem polskiego oddziału PepsiCo i dyrektorem E.Wedla, najstarszej fabryki czekolady w Polsce. Razem z Neilem Milnem, który pół życia przepracował w różnych funduszach private equity, wzięli jeszcze na pokład Pawła Gieryńskiego, człowieka z 20-letnim doświadczeniem w zarządzaniu aktywami, i zebrali 320 mln euro od inwestorów na pierwsze inwestycje. Założenie było proste: Abris ma pozyskiwać pieniądze od prywatnych inwestorów i lokować je w intratne spółki z naszej części Europy. Najchętniej średniej wielkości. Dzisiaj chwalą się na stronie, że w 10 lat od powstania zebrali już 770 mln euro na inwestycje. Wpakowali pieniądze m.in. w firmę kurierską Siódemka, markę odzieżową Diverse czy producenta stopów odlewniczych Alumetal z siedzibą w Kętach. W 2009 r. Abris zaczął się interesować polskim sektorem bankowym. A 23 lutego 2010 r. otrzymał od KNF licencję na rozpoczęcie działalności operacyjnej FM Banku. Abris kontrolował większościowy pakiet w banku za pośrednictwem luksemburskiej spółki PL Holdings S.ą r.l. Innymi udziałowcami była International Finance Corporation (IFC), organizacja członkowska grupy Banku Światowego, oraz Piotr Stępniak, w przeszłości wiceprezes Lukas Banku i prezes zarządu Getin Holdingu, kontrolowanego przez Leszka Czarneckiego. FM Bank zapowiadał, że już w pierwszym roku działalności chce zatrudnić 400 pracowników i pozyskać pierwsze 40 tys. klientów.

Bank miał przede wszystkim obsługiwać mikroi małych przedsiębiorców. W kolejnych latach rozwijał sieć własnych placówek. Podpisał również umowę z Europejskim Funduszem Inwestycyjnym, dzięki której zaczął oferować start-upowcom kredyty na preferencyjnych warunkach. W 2013 r. FM Bank połączył się z Polskim Bankiem Przedsiębiorczości, odkupionym kilka lat wcześniej od Niemców właśnie przez Abris na spółkę z Domem Maklerskim IDMSA (Później Abris był już jedynym udziałowcem). W ten sposób od 1 lipca połączone instytucje zaczęły działać pod nazwą FM Bank PBP. Miesiąc potem rada nadzorcza powołała na prezesa zarządu FM Banku PBP Sławomira Lachowskiego. Człowieka, którego w branży bankowej znają wszyscy. To on stworzył pierwszy polski bank internetowy, czym rozwścieczył konkurencję, podbierając jej tysiące klientów. Kiedy odchodził z grupy BRE, w której stworzył mBank i Multibank, kurs akcji spadł tak, że bank stracił na wartości miliard złotych. Teraz miał zarządzać FM Bankiem, a w zasadzie banczkiem z 4 mld zł aktywów. Problem w tym, że chociaż Lachowskiego powołano na prezesa zarządu FM Banku PBP w sierpniu 2013 r., to prawie rok jedynie pełnił obowiązki prezesa. Wszystko przez to, że KNF dopiero 22 lipca 2014 r. wyraziła zgodę, żeby Lachowski objął tę funkcję. Za wyrażeniem zgody głosowali: Lesław Gajek, Witold Koziński oraz Jacek Męcina. Dwa głosy wstrzymujące się oddali Andrzej Jakubiak oraz Wojciech Kwaśniak. Ci dwaj ostatni to ówcześni kowboje KNF: Jakubiak pełnił obowiązki przewodniczącego komisji w latach 2011-2016. Kwaśniak w latach 2011-2017 był zastępcą. Z FM Bankiem było im zdecydowanie nie po drodze.

Pierwsze ostrzeżenie

Już samo przekładanie decyzji w sprawie prezesury Lachowskiego powinno być sygnałem ostrzegawczym dla inwestorów z Abrisa, że z KNF lekko nie będzie. Bomba wybuchła w kwietniu 2014 r., kiedy komisja opublikowała komunikat, w którym zakazała wykonywania prawa głosu z akcji FM Banku PBP przez obu jego akcjonariuszy: spółkę PL Holdings oraz fundusz inwestycyjny Abris Capital Partners. Innymi słowy KNF po raz pierwszy w historii postanowiła wywłaszczyć akcjonariuszy polskiego banku. PL Holdings, spółka celowa funduszu, dostała wręcz polecenie sprzedaży swoich akcji do końca 2014 r. Wysłano jasny komunikat: pakujcie manatki i spadajcie z polskiego sektora, nie chcemy mieć z wami nic wspólnego. Czym Abris zasłużył sobie na taką drastyczną karę? Problem w tym, że… nie bardzo było wiadomo. Nadzór napisał w komunikacie, że „w postępowaniu administracyjnym stwierdzono niewypełnianie przez PL Holdings oraz Abris Capital Partners zobowiązań inwestorskich złożonych wobec KNF, co w ocenie komisji ma negatywny wpływ na ostrożną i stabilną działalność banku”. Co obiecał Abris komisji, a czego nie spełnił? Też nie wiadomo. W mediach pojawiały się wtedy przeróżne teorie. Że Abris nie dostarczył nadzorowi na czas sprawozdania finansowego.

Że Abris może korzystać z nieujawnionych źródeł finansowania. Że KNF chce repolonizacji sektora bankowego. I wreszcie, że Jakubiak z Kwaśniakiem nie za bardzo przepadają za Sławomirem Lachowskim. W kolejnych tygodniach po bombie odpalonej przez KNF zaczęły wychodzić na jaw już konkretniejsze zarzuty. Nadzór miał pretensje do Abrisu między innymi o to, że właściciele banku nie skonsultowali z nadzorem powołania Lachowskiego na p.o. prezesa, do czego byli zobowiązani. Albo że Lachowskiego zatrudniono nie na umowę o pracę, tylko na kontrakt menedżerski, co rodziło ryzyko, że sam sobie będzie zlecał jakieś usługi doradcze. Zresztą KNF bardzo szczegółowo dopytywała wtedy właścicieli banku, kto wpadł na pomysł, żeby Lachowskiego w ogóle w takiej formie zatrudniać. Na czym polegała jego działalność w banku? I dokładnie w jakich godzinach ją wykonywał? Należałoby wnioskować, że KNF miała obawy, że Lachowski może doprowadzić FM Bank PBP do bankructwa. Tak, ten sam Lachowski, który polski sektor bankowy w nowoczesnym wydaniu w zasadzie tworzył. Sam tak odniósł się do działań KNF, kiedy ta jeszcze wahała się, czy zaakceptować go na prezesa: „Powiem otwarcie: czuję się upokorzony działaniami nadzoru. (…) Ja połowę zawodowego życia spędziłem na restrukturyzacji banków. Realizowałem plany naprawcze w PBG, PKO BP i BRE. Za udział w restrukturyzacji zostałem odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi (a później jeszcze złotym – za wkład w rozwój sektora). Czy to wszystko się nie liczy? W BRE na akceptację nadzoru czekałem dwa tygodnie. Chyba nie zrobiłem tam tylu błędów, że teraz nie mogę dostać zgody, skoro w rok po moim odejściu bank miał 1,2 mld zł zysku? Jak to możliwe, że mogłem brać udział w restrukturyzacji największych banków, a teraz moje kompetencje są dalece niewystarczające do prowadzenia najmniejszego banku komercyjnego w kraju?” – mówił w wywiadzie dla DGP.

KNF była nieubłagana i dała funduszowi czas do końca 2014 r. na pozbycie się udziałów. Potem przedłużyła go do 30 kwietnia 2015 r. Nowym właścicielem zostali Brytyjczycy z funduszu AnaCap inwestującego w sektorze ubezpieczeń czy wierzytelności. 12 października Lachowski złożył rezygnację z funkcji prezesa FM Banku PBP. Dwa tygodnie po tym bank, któremu do tej pory szefował, debiutuje w Polsce pod nową nazwą Nest Bank. Koncepcja banku smartfonowego rozwijana wcześniej przez Lachowskiego upadła. Nest Bank chce być bankiem rodzinnym.

Będzie odwołanie

W tym samym czasie w sztokholmskim Instytucie Arbitrażowym toczyło się postępowanie, jakie Abris zainicjował przeciwko państwu polskiemu w sprawie wywłaszczenia go z akcji FM Banku. Fundusz oszacował straty związane z nakazem zbycia swoich akcji przez KNF na 2 mld zł! Poprosiliśmy Ministerstwo Finansów i Ministerstwo Rozwoju o komentarz do całej sprawy, jednak odesłano nas do Prokuratorii Generalnej, która reprezentuje państwo w tym procesie. Mecenas Sylwia Hajnrych, rzecznik prasowy Prokuratorii Generalnej, mówi nam, że istnieje możliwość zaskarżenia wyroku Trybunału Arbitrażowego w Sztokholmie. Ten wyjątkowy tryb nazywa się skargą o uchylenie wyroku sądu polubownego. Taką skargę należy złożyć w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia wyroku, czyli w tym przypadku termin minąłby Polsce pod koniec września. Czy państwo będzie zaskarżać decyzję? Na razie prokuratoria nie chce udzielać takich informacji. – Prokuratoria przeanalizowała wyrok pod względem merytorycznym. Na razie nie informujemy o podjętych decyzjach – mówi Hajnrych. Właściwy do rozpoznania skargi jest Sąd Apelacyjny w Sztokholmie na podstawie prawa szwedzkiego. Treści wyroku na razie nie poznamy, bo postępowanie wciąż się toczy i jest prowadzone z zachowaniem poufności. Decyzje o ujawnieniu treści rozstrzygnięcia mogą zapaść dopiero po zakończeniu postępowania. Spytaliśmy o wyrok sam Abris. Ale po kontakcie odezwała się do nas reprezentująca go agencja PR z informacją, że: „do czasu zakończenia postępowania i dla dobra sprawy nie udzielamy komentarza w tej kwestii”.

Odezwaliśmy się też do Sławomira Lachowskiego, jednak też nie chciał sprawy komentować. „W sprawie arbitrażu i mojej przeszłości w FM Banku nie udzielam żadnych komentarzy. Jak się pan domyśla, cała ta historia ma dla mnie wymiar osobisty, jako że pośrednio byłem jej uczestnikiem. W jej efekcie nie pracuję w FM Banku, bank realizuje całkowicie odmienną strategię, a ja realizuję projekt bankowy za granicą” – napisał w e-mailu. Dopytywany o to, czy wyrok jest dla niego jakąś satysfakcją, odpowiedział krótko: „No comment”. Andrzej Jakubiak, który dzisiaj pracuje jako wicedyrektor działu prawnego mBanku (tak, o ironio, tego samego mBanku, który tworzył Lachowski), nie odpowiedział na nasz e-mail. Wydział prasowy mBanku na prośbę o umówienie rozmowy z Andrzejem Jakubiakiem odpisał, „że temat, na jaki chcemy rozmawiać, nie ma związku z mBankiem, więc nie będzie nam w stanie pomóc”. Jakubiak wydał za to ośmiopunktowe oświadczenie po doniesieniach prawicowego portalu wPolityce. Pisze w nim, że to osobisty atak na jego osobę przez media związane ze środowiskami SKOK. Że wyroku Instytutu Arbitrażowego w Sztokholmie nie zna. Że w sprawie Abris nie wydał decyzji sam, ale odbyło się w tym temacie głosowanie, podczas którego dysponował jednym głosem tak jak inni członkowie. I że gdyby miał głosować nawet dzisiaj, to w sprawie Abris wydałby taką samą decyzję.

Wilanów w tle

Czy zatem w sprawie, która kończy się dziś realną groźbą wypłaty 2 mld zł odszkodowania, poszło tylko o to, że bank powołał prezesa, który nie podobał się szefostwu KNF? W środowisku bankowym od dawna mówi się o niechęci Andrzeja Jakubiaka i Witolda Kwaśniaka wobec Lachowskiego. Ale w tej sprawie może też być drugie dno. W 2009 r. warszawski ratusz wywłaszczył Polnord, dewelopera budującego Miasteczko Wilanów, z kilkudziesięciu hektarów ziemi w Wilanowie. Wiceprezydentem był wówczas przyszły szef KNF Andrzej Jakubiak (jeszcze wcześniej był razem z Hanną Gronkiewicz-Waltz w zarządzie NBP). Ziemia miała iść pod budowę dróg, Polnord domagał się jednak prawie 200 mln zł odszkodowania. I miasto przegrało z deweloperem (zarówno w wojewódzkim, jak i Naczelnym Sądzie Administracyjnym), firma jednak postanowiła sprzedać dług. Nabywcą był FM Bank, który poszedł dalej i złożył do sądu wniosek o odszkodowanie z powodu ociągania się z wypłatą pieniędzy – dodatkowe 47 mln zł. W międzyczasie Andrzej Jakubiak został szefem KNF. W mediach pojawiły się wówczas sugestie, że Abris nie będzie tak pryncypialny w walce o dług z ratusza w obliczu konfliktu z KNF. Jakubiak jednak zaprzeczał tym sugestiom.

Faktem jednak jest, że kwota, jakiej domaga się Abris, jest absurdalna. Bank w momencie przymusowej sprzedaży miał 40 tys. klientów i 3 mld zł aktywów. Dla porównania Bank BPH z aktywami 12 mld zł i 600 tys. klientów został przejęty w 2016 r. przez Aliora za 1,2 mld zł. FM Bank był więc mikrusem. Abris twierdzi, że KNF pozbawiła go możliwości budowy dużego nowoczesnego banku, więc takie odszkodowanie się należy. Polskę w arbitrażu reprezentowały cztery kancelarie. Teraz, kiedy wyrok już zapadł, czas na negocjacje. – Sąd dał stronom czas na dogadanie się co do wysokości odszkodowania. Jeśli to nie nastąpi, sam je określi – mówi Michał Kocur z Kancelarii Kocur i Wspólnicy, który specjalizuje się w arbitrażu. Czy będzie to kwota, której żąda Abris? – Nie wiadomo, to zależy od opinii biegłych, które zostały przedstawione w czasie rozprawy. W sprawie odszkodowania dla Eureko rząd dogadał się wcześniej z inwestorem – mówi Kocur. Problemem jest to, że wyrok jest tajny. Według Kocura na świecie publikuje się takie wyroki, bo chodzi o pieniądze podatnika. – Uważam, że powinniśmy znać wyrok, bo w końcu to Polska i jej urzędnicy przegrali. To informacja ważna, bo my za nią płacimy – mówi. Rząd teraz rozważa, czy nie wycofać się z dwustronnych umów o ochronie inwestycji tzw. BIT-ów. Jednak to nie zmieni obecnego wyroku i jakieś pieniądze państwo będzie musiało zapłacić Abrisowi. Pytanie, czy uda się tę karę zmniejszyć. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 29/2017
Więcej możesz przeczytać w 29/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 29/2017 (1795)

  • 16 lip 2017, 20:00 Opowiem wam bajkę o sprawiedliwości. Wcale nie tak dawno temu była sobie afera – potężna, warta wiele milionów złotych, nazywana wręcz „matką wszystkich afer”. Chodzi o sprawę FOZZ, Funduszu Obsługi Zadłużenia Zagranicznego.... 3
  • 16 lip 2017, 20:00 POLITYCY PIS OPOWIADAJĄ SOBIE NASTĘPUJĄCY ŻART: po co prezydent chce rozpisać referendum i zmienić konstytucję? Żeby Krzysztof Szczerski został już oficjalnie wiceprezydentem. W tym momencie wszyscy wybuchają śmiechem, bo to wbrew... 6
  • 16 lip 2017, 20:00 435 Według „Gazety Wyborczej” tyle jest już w Polsce „upamiętnień”katastrofy smoleńskiej Świat się zmienia. Na mapie świata pojawiło się nowe morze. Dla nas to pewnie mało ważna wiadomość, ale w rejonie spowoduje zrozumiałe... 8
  • 16 lip 2017, 20:00 Amerykanin w Paryżu Paryż to zawsze dobry pomysł” – mawiała Sabrina z amerykańskiego filmu Billy’ego Wildera. Francuska stolica kojarzy się bowiem w USA z rezydującą tam w latach 20. ubiegłego wieku amerykańską bohemą. Ten... 10
  • 16 lip 2017, 20:00 Psy szczekają, a sąd jest ostateczny 12
  • 16 lip 2017, 20:00 CUDA ZDARZAJĄ SIĘ NIE TYLKO W RELIGII, ALE TEŻ W POLITYCE. Polska ma to szczęście, że cuda religijne są wspierane przez politykę, a polityczne przez religię, to znaczy Kościół. Cud taki właśnie się zdarzył. W zeszłym tygodniu,... 13
  • 16 lip 2017, 20:00 Jan Wróbel KOMENTATORZY I POLITYCY (CZY DA SIĘ ICH JESZCZE ROZRÓŻNIĆ?) spierają się między sobą o to, czy PiS ustawą benzynową chce przykryć zamach na Sąd Najwyższy, czy ustawami sądowymi chce przykryć podwyżkę cen benzyny.... 13
  • 16 lip 2017, 20:00 Donald Tusk, Jerzy Owsiak i Robert Biedroń to osoby, które – zdaniem Polaków – mają największe szanse na odsunięcie PiS od władzy. Tak wynika z sondażu przeprowadzonego dla „Wprost” na panelu badawczym Ariadna. Ponad połowa z nas uważa, że opozycja w ogóle nie ma lidera. Jeśli... 14
  • 16 lip 2017, 20:00 Być może liderzy obecnej opozycji muszą dostać od wyborców jeszcze jedną lekcję w postaci kolejnych przegranych wyborów – mówi prof. Norbert Maliszewski, psycholog społeczny. 18
  • 16 lip 2017, 20:00 Walka o sądy to nowa płaszczyzna konfliktu między opozycją a PiS. Wszystko wskazuje na to, że stoimy w przededniu kolejnej eskalacji emocji politycznych. 20
  • 16 lip 2017, 20:00 Relacje władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej zależą nie tylko od litery prawa, ale przede wszystkim od tradycji demokratycznych oraz od osób sprawujących władzę. 22
  • 16 lip 2017, 20:00 Czy to, co stało się z KRS i ustrojem sądów powszechnych, a może wydarzyć się w Sądzie Najwyższym, powinno martwić czy cieszyć zwykłego obywatela? Nie powinno cieszyć nikogo. Upolitycznienie wymiaru sprawiedliwości, upolitycznienie... 24
  • 16 lip 2017, 20:00 MIKOŁAJ PIETRZAK, Dziekan OkręgowejRady Adwokackiej w Warszawie. Relacje władzy wykonawczej i ustawodawczej z sądowniczą mogą się układać w różny sposób. Skąd teraz takie emocje? Władze ustawodawcza i wykonawcza w różnych modelach... 25
  • 16 lip 2017, 20:00 Partia zadłużyła się na kampanię na 1,7 mln zł, jest też winna prawie milion Polsatowi. Być może będzie też zmuszona wyasygnować blisko 2 mln zł dla Skarbu Państwa. 26
  • 16 lip 2017, 20:00 Nam się może wydawać, że Rosja jest daleko, że ludzie w walonkach tam chodzą. A przecież ludzie Putina są na Wall Street, w międzynarodowych biznesach – mówi Vincent Severski. 28
  • 16 lip 2017, 20:00 Po raz pierwszy w ciągu 30-lecia niepodległości szef polskiej dyplomacji zapowiada możliwość zablokowania wejścia Ukrainy do UE i NATO. Witold Waszczykowski mówi o tym w wywiadzie dla tygodnika „wSieci”, wskazując na dobry (jego... 31
  • 16 lip 2017, 20:00 MEN chce, by prokurator przyjrzał się kulisom pracy nad rządowym podręcznikiem. Projekt ekipy PO-PSL był krytykowany przez nauczycieli, a zdaniem niektórych wręcz szkodliwy dla rozwoju uczniów. 32
  • 16 lip 2017, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK, generał broni Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) w raporcie ze stycznia 2016 r. ocenia, że Polska, Czechy i Dania są europejskimi krajami zagrożonymi głębokim deficytem wody.... 34
  • 16 lip 2017, 20:00 O zdrowiu i życiu dzieci coraz częściej nie decydują argumenty medyczne, ale wiara i emocje. „Wprost” demaskuje najczęstsze kłamstwa antyszczepionkowców. 37
  • 16 lip 2017, 20:00 Burzowa chmura, czyli superkomórka, potrafi uformować się w ciągu zaledwie 15 minut. Czym jest burza i kiedy trzeba się jej bać? – pytamy łowców burz. 40
  • 16 lip 2017, 20:00 Na oknie kawiarni prowadzonej przez dorosłych autystyków ktoś czarną farbą napisał „Won”. Choć nieznane są pobudki wandala, pracownicy i goście odpowiadają: nie damy się zastraszyć. 43
  • 16 lip 2017, 20:00 Komisja Nadzoru Finansowego tak pilnowała polskiego systemu bankowego, że teraz Polsce grożą 2 mld zł odszkodowania. 46
  • 16 lip 2017, 20:00 Chcemy, aby pasażer jadący np. z Wrocławia na lotnisko w Warszawie dostał kartę pokładową i nadał bagaż na samolot już w pociągu – mówi Krzysztof Mamiński, prezes PKP SA. 50
  • 16 lip 2017, 20:00 Możliwe, że już niedługo w największych miastach Polski własny samochód w ogóle nie będzie potrzebny, aby zasiąść za kierownicą. 52
  • 16 lip 2017, 20:00 Dieselszwindel 18,5 MLD DOLARÓW MIAŁA KOSZTOWAĆ KONCERN VOLKSWAGEN AFERA DIESELGATE. Wykryta w 2015 r. ujawniła, że niemiecki koncern motoryzacyjny manipulował wynikami emisji spalin w samochodach z grupy Volkswagen z silnikiem Diesla. Kwota... 54
  • 16 lip 2017, 20:00 LG pokazał smartfon z niższej półki, który ma dać posmak marki premium użytkownikowi masowemu. Q6, bo o nim mowa, to telefon – tak jak flagowy G6 – z ekranem typu FullVision, o proporcjach 18:9 i bardzo cienkich ramkach. Rozmiar... 56
  • 16 lip 2017, 20:00 Jaką rolę odgrywa pośrednictwo finansowe? Co zmienią nowe regulacje? – zastanawiali się goście Poranka z Finansami „Wprost”. O roli rynku pośrednictwa finansowego, pytaniach oraz wątpliwościach związanych z nowelizacją prawa... 58
  • 16 lip 2017, 20:00 Rynek produktów i usług wspierających prowadzenie firmy rozwija się dynamicznie. Jego klienci poszukują prostych rozwiązań. 60
  • 16 lip 2017, 20:00 Czy gotówkę już wkrótce zastąpią karty i telefony – zastanawiali się uczestnicy debaty „Przyszłość bezgotówkowych i gotówkowych instrumentów płatniczych a konsument”. 62
  • 16 lip 2017, 20:00 Oficjalna wizyta księcia Williama i jego żony w Polsce jest częścią dyplomatycznej ofensywy ocieplającej wizerunek Wielkiej Brytanii po brexicie. 65
  • 16 lip 2017, 20:00 Bardzo często europejska, a także nasza wewnętrzna debata ma temat Unii Europejskiej pada ofiarą fatalnych w skutkach uproszczeń. 68
  • 16 lip 2017, 20:00 Nasi leśnicy posadzili w Astanie 214 drzew w ramach zacieśniania relacji z krajem, który próbuje zmniejszyć uzależnienie gospodarcze od Rosji. Czy ten gest utoruje polskim firmom drogę na rynki Azji? 70
  • 16 lip 2017, 20:00 EWA WANAT Siedziałam rok temu w mieszkaniu Daniela na Kreuzbergu, dokładnie naprzeciwko kościoła polskiego, na którego fasadzie wisiały dwa ogromne portrety – Jana Pawła II i Benedykta. Tak jakby do polskich księży salezjanów nie... 73
  • 16 lip 2017, 20:00 Za sprawą przemówienia Donalda Trumpa w Warszawie Ameryka na nowo odkrywa Tadeusza Kościuszkę. Od jego śmierci upływa 200 lat. W Polsce wiedza o nim ogranicza się do tego, że słał kosynierów przeciw Moskalom. 74
  • 16 lip 2017, 20:00 Aż 97 proc. gatunków ssaków to zwierzęta niemonogamiczne. Na tym tle człowiek to przypadek szczególny. Ale nie do końca wyjątek. 76
  • 16 lip 2017, 20:00 W ubiegłym roku w polskich festiwalach muzycznych uczestniczyło ponad 2,5 mln fanów. Choć te imprezy są zazwyczaj inicjatywami prywatnych firm, to samorządy coraz hojniej się do nich dokładają. Bo wydatki się zwracają, i to z nawiązką. 80
  • 16 lip 2017, 20:00 Ansel Elgort – zapamiętajcie to nazwisko, bo pewnie jeszcze nieraz je usłyszycie. A tymczasem idźcie do kin na „Baby Driver”. 84
  • 16 lip 2017, 20:00 Ten serial – z największą liczbą nagród Emmy i najczęściej piracony – połączył publiczność i krytyków. Siódmy sezon „Gry o tron” już w HBO. 88
  • 16 lip 2017, 20:00 Fantasy to coś więcej niż dziwne stwory i magia – mówią nam aktorzy Isaac Hempstead Wright i Aidan Gillen. 89
  • 16 lip 2017, 20:00 FILM Minione Minionki Minionki wracają. Do kin, do sklepów z zabawkami, do dziecięcych zestawów fast foodów. I chyba właśnie merkantylny wymiar, a nie erupcja kreatywności, stał za trzecią częścią filmu o żółtych stworach.  W... 92
  • 16 lip 2017, 20:00 KSIĄŻKA Niedawno temu w Ameryce TO JEST TAKA KSIĄŻKA, JAKIEJ POLSCY CZYTELNICY CHYBA NAJBARDZIEJ OD POLSKICH AUTORÓW OCZEKUJĄ. I nie mogą się doczekać. „Dziedzictwo” to dobra powieść obyczajowa z ciekawą historią, przekonującymi... 93
  • 16 lip 2017, 20:00 musical Ładne buty! Zacznijmy od zalet. Stołeczna scena dostrzegła współczesny tytuł i to z najwyższej półki: premiera „Kinky Boots” odbyła się w 2013 r., a Cyndi Lauper otrzymała za niego prestiżową nagrodę Tony. Jest też... 94
  • 16 lip 2017, 20:00 muzyka 40 lat minęło, a oni swoje Emersoni to jeden z najpopularniejszych i najstarszych wciąż działających kwartetów smyczkowych. Wielkie brawa należą się Amerykanom za wyjście poza krąg bezpiecznego repertuaru oraz próbę stworzenia... 95
  • 16 lip 2017, 20:00 JESTEM CZYTELNICZKĄ MA- MUTOWO-ANALOGOWĄ, KOCHAM KSIĄŻKI W WERSJI PAPIEROWEJ. Czytam na dzień dobry. Lubię mieć kwadrans dla siebie, nie z gazetą, Facebookiem, ale z książką. Tytuły, których nie mogę przeczytać w danym momencie,... 96
  • 16 lip 2017, 20:00 Minęło równo 15 lat, gdy tu byłem po raz pierwszy. Wtedy jako turysta. Piłkarski. W dwóch nieznoszących się ze względów historycznych krajach: Japonii i Korei, odbywały się wspólne mistrzostwa świata w piłce nożnej – World Cup... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany