Dzieci są (nie)ważne

Dzieci są (nie)ważne

Nastolatka (zdj. ilustracyjne)
Nastolatka (zdj. ilustracyjne) / Źródło: Pexels/Gratisography
Biją rówieśników lub padają ofiarą szkolnej przemocy. Tną nadgarstki żyletką albo barykadują się w pokoju. Polskie dzieci są samotne. A dorośli nie spieszą z pomocą.

Gdańsk. Słoneczny majowy dzień. Przed szkołą tłum uczniów. To publiczność. Na arenie, czyli na chodniku, trzy gimnazjalistki tworzą krąg. W środku czwarta, powalona na kolana koleżanka z klasy. Ofiara. Nastolatki okładają ją pięściami, szarpią za włosy, kopią w głowę. W tle słychać wrzawę. To chłopcy stojący w pierwszej linii domagają się krwi, podjudzają do walki. W następnych rzędach stoją też dorośli. Wszyscy obserwują. Wielu nagrywa zdarzenie telefonem, aby potem wrzucić do sieci. Gdy dziewczyny bić przestają (chyba im się znudziło), publiczność uznaje widowisko za skończone. Ofiara, wciąż na kolanach, zostaje sama i płacze. Nie wiadomo, co dalej, bo ktoś wyłączył nagrywanie.

Śmiech rodziców

W zeszłym tygodniu zapadł nieprawomocny wyrok w sprawie siedmiu nastolatek zamieszanych w pobicie. Zdaniem sądu grupa nosiła znamiona gangu, a incydentów, pobić i zastraszeń było co najmniej kilka i trwały od lat, wciąż zgłaszają się nowe ofiary oprawczyń. Najmłodsza miała 10 lat. Najbardziej agresywną Angelikę J. sąd skazał na poprawczak w zawieszeniu na trzy lata. Wraz z trzema innymi skazanymi ma przebywać w młodzieżowym ośrodku wychowawczym.

Kolejne trzy z osądzonych będą pod opieką kuratora. Sędzia Izabela Żurek z Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe, w uzasadnieniu wyroku apelowała również do rodziców. „Nie znaleźlibyśmy się na tej sali, gdybyśmy mieli do czynienia z wydolnymi wychowawczo rodzicami. Nie ma pojęcia »trudna młodzież«, to synonim określenia beznadziejnych rodziców”. Na te słowa rodzice obecni na sali rozpraw zareagowali śmiechem. Lucyna Kicińska z Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę (wcześniej Dzieci Niczyje) nie ma wątpliwości – to rodzice są odpowiedzialni za wychowanie dzieci. Koniec i kropka. – Tymczasem dorośli świetnie się spisali w braku pomocy własnym dzieciom – ironizuje. Pracownicy fundacyjnego telefonu zaufania odbyli już 1,1 mln rozmów z młodymi ludźmi. W zeszłym roku – blisko 80 tys., choć szacują, że są w stanie odebrać zaledwie ok. 30 proc. połączeń. – 10 lat temu problemy związane ze zdrowiem i kondycją psychiczną znajdowały się na ostatnim miejscu listy głównych tematów trapiących młodzież. Na czele zawsze były relacje rówieśnicze – tłumaczy. Od dwóch lat właśnie kłopoty psychiczne, depresja, stany lękowe, a w konsekwencji myśli bądź próby samobójcze są na pierwszym miejscu.

Statystyki są zatrważające. Według wyliczeń GUS z 2016 r. w Polsce w grupie do 18. roku życia próbę samobójczą podjęło 475 osób, z czego zgonem zakończyły się 103 przypadki. To daje nam drugie miejsce, zaraz za Niemcami, w liczbie udanych prób samobójczych w całej UE. Specjaliści twierdzą, że polskie wyniki są zaniżone, bo wielu samobójców w akcie zgonu ma wpisane zatrucie, wypadek czy śmierć wskutek wykrwawienia. Ze statystyk Fundacji DDS wynika, że 6 na 10 uczniów szkolnych padło ofiarą przemocy rówieśniczej, a każde dziecko było jej świadkiem. Specjaliści alarmują, że lawinowo rośnie liczba dzieci, u których zdiagnozowano depresję lub długotrwały przewlekły stan przygnębienia i obniżenia nastroju, a dotyczy to coraz częściej również dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Ale takich statystyk jeszcze nie ma. Objawy u dzieci są inne niż u dorosłych. U najmłodszych występują zaburzenia somatyczne, bóle głowy, brak apetytu, nocne moczenie, senność albo trudności ze snem. U nastolatków to działania destrukcyjne i autodestrukcyjne, agresja wobec innych, nadpobudliwość, drażliwość, ale też samookaleczanie. Jeśli taki stan utrzymuje się dłużej niż dwa tygodnie, to dziecku trzeba pomóc – tłumaczy Marta Majorczyk, pedagog z Uniwersytetu SWPS w Poznaniu. Tyle że o pomoc trudno. W Polsce brakuje specjalistów i instytucji, które zajmują się leczeniem psychicznym nieletnich (więcej w wywiadzie z dr. Maciejem Pileckim na str. 42). – Potrzebne są rozwiązania systemowe. Tymczasem kolejne rządy traktują system ochrony dzieci i ich zdrowia psychicznego niepoważnie, czego dowodem jest brak spójnej strategii profilaktyki, diagnozy i pomocy dzieciom, przygotowania psychiatrów, psychologów – zwraca uwagę Kicińska. Rodzice często są więc pozostawieni samym sobie, w najlepszym wypadku mogą szukać pomocy w sektorze prywatnym, co słono kosztuje, a co gorsza, jest dostępne tylko dla mieszkańców dużych miast.

Jak wrócę z siłowni

12-letni Kamil z Krakowa o pomoc prosił tylko raz. Tak jak potrafił, czyli nieudolnie.

Bo jest nieudacznikiem. Przynajmniej tak o sobie myśli. Właściwie nie wie, co mu dolegało. Po prostu nie chciało mu się już żyć. Może dlatego, że trener piłki nożnej krzyczał na meczu: „Ruszaj się, gruby klocu!”, a może dlatego, że po meczu ojciec walił pięściami w kierownicę samochodu, krzycząc, że jak syn chce być jak Lewandowski, to musi trenować do bólu, do krwi, a na razie jest tylko miernym przeciętniakiem. Wtedy Kamil wyznał mamie, że jest mu smutno i źle. – Odpowiedziałam, żeby przestał się mazać i wziął się w garść – opowiada matka. Dziś żałuje tych słów. Przede wszystkim dlatego, że na drugi dzień Kamil łyknął dwa blistry silnego leku przeciwbólowego. Za śmietnikiem przy szkolnym boisku skulonego wpół chłopca znalazł nauczyciel wuefu. – Skończyło się na wymiotach i biegunce, ale szkoła uznała to za próbę samobójczą i powiadomiła prokuraturę. – Mieliśmy problemy: policja, psychiatra, kurator. Do dziś syn chodzi do psychologa – narzeka mama Kamila. I tłumaczy: – To prawda, że pewnie my jesteśmy winni, ale przecież żyły sobie wypruwamy, żeby syn miał wszystko i mógł zostać, kim chce. Nam nikt takiej szansy nie dał. 14-letnia Maja z Warszawy nie umiała poprosić o pomoc. Napisała więc w liście do mamy, że koleżanki w klasie śmieją się z niej, bo ma kiepskie zdjęcia na Instagramie. Że nie wie, co robić, gdy polonistka ruga ją przy całej klasie, ani gdy koledzy piszą do niej na Facebooku: „Pokaż cycki”, bo cycki ma największe w klasie. Ale matka listu nie przeczytała. To znaczy zerknęła na kilka pierwszych zdań i zakreśliła na czerwono błędy ortograficzne. Obiecała, że przeczyta resztę, jak wróci z siłowni. – Wkrótce wezwano mnie do szkoły, bo Maja pobiła dwie koleżanki.

Podobno rzuciła się na nie z pięściami bez słowa. Tylko potem krzyczała jak opętana – opowiada dziś matka dziewczynki. I dzieli się przemyśleniami: – Wiem, że powinnam poświęcić córce więcej czasu, zwłaszcza że wychowuję ją sama, bo ojciec ciągle jest w rozjazdach, ale przecież mnie też się od życia coś należy. – W wypowiadanym zdaniu wszystko, co jest przed spójnikiem „ale”, nie ma znaczenia. Liczy się tylko to, co mówimy po nim – komentuje Kicińska. Dodaje, że dziecko nie staje się z dnia na dzień agresywne, drażliwe czy budzi się z myślą samobójczą. – To efekt kuli śnieżnej. Jeśli nie zauważymy pierwszych oznak, że jest mu źle, nie wysłuchamy, a zwykle bardzo chce coś nam powiedzieć, nie pomożemy, problem urośnie do skali, z którą sobie nie poradzi – tłumaczy. Zdaniem Michała Pozdała, psychoterapeuty z Instytutu Psychoterapii i Psychologii w Katowicach, rodzice często wypierają to, że dziecko ma poważne problemy. To mechanizm obronny, czasem naiwność. – Przyszli do mnie rodzice z 17-letnią córką. Mimo upału miała na sobie gruby sweter. Matka, jak mówi, podejrzewa, że córka się samookalecza. Dziewczyna podwija rękawy, na obu przedramionach nie ma centymetra zdrowej skóry. Wszystko pocięte żyletką, niektóre rany stare, zrosty, strupy, a na nich świeże, jeszcze krwawiące.

Dziewczyna tnie się od dwóch lat, a matka w szoku, bo pierwszy raz widzi ręce córki – opowiada Pozdał. – Albo trafia do mnie chłopak z liceum, gej, który miał już kilka prób samobójczych. Ojciec tłumaczy, że to nic takiego, bo przecież próby były nieudane, czyli syn widocznie tylko straszył. Te próby to jedynie objaw, powód tkwi w strukturze rodziny, więc proponuję terapię rodzinną. Ojciec jest oburzony. Płaci, więc wymaga, żebym mu dziecko naprawił. A najlepiej dał jakieś leki. Majorczyk przyznaje, że rodzice nie mają dziś łatwo. – Młodzi żyją jedną nogą, tą silniejszą, w internecie. Autorytetem już nie jest rodzic, ale youtuber, influencer czy bloger – tłumaczy. Kiedyś relacje rówieśników było widać gołym okiem – na podwórku. Dziś są ukryte za monitorem smartfonów. Ale zdaniem Przemysława Staronia, psychologa i kulturoznawcy, nauczyciela sopockiego liceum, to żadne usprawiedliwienie. Sam prowadzi wykłady na Snapchacie, zakłada grupy uczniów na Facebooku. – Internet to tylko narzędzie. Nie demonizujmy go – mówi. – Jeśli chcemy, żeby dziecko było bezpieczne w internecie, idźmy tam razem z nim. Będąc wśród znajomych własnego dziecka czy ucznia, możemy dowiedzieć się o nim mnóstwo rzeczy. Dzieciaki, tak jak w życiu, również w sieci potrzebują latarni, wskazówki, poczucia bezpieczeństwa. Oczywiście, że łatwiej zrzucić winę na ciężkie czasy, ale wysilmy się trochę. To jest obowiązek rodzica i nauczyciela – przekonuje.

Mój syn jest samcem alfa

Zdarza się jednak, że rodzice chcą chronić własne dziecko, ale walą głową w mur. Bo na przeszkodzie stają szkoła i skostniały system.

Bożena i jej mąż trzy lata walczyli, by szkoła zareagowała na krzywdę ich syna. – Kajtek jest inny. Zamyślony, buja w obłokach – opowiada matka. Próbowali ustalić, czy nie jest to autyzm, diagnoza tego nie wykazała. Być może nikłe spektrum aspergera, ale chłopiec był jeszcze za mały, żeby stwierdzić to z pewnością. Kajtek poszedł więc do państwowej podstawówki. Szybko stał się ofiarą żartów, kpin, a w końcu szykanowania i przemocy fizycznej. W klasie miał dwóch oprawców – klasowych gwiazdorów, uwielbianych przez rówieśników i, co gorsza, przez nauczycieli. – Kajtek założył koszulkę na lewą stronę, Gwiazdor wytknął go palcem, śmiali się wszyscy. Gdy potknął się o próg, następnym razem Gwiazdor podstawił mu nogę. Potem dorwał go w łazience, przycisnął do ściany, opluł – opowiada Bożena. Wielokrotnie zgłaszała problem wychowawcy i dyrekcji. – Słyszałam, że przesadzam, trzymam syna pod kloszem. Że chłopcy w tym wieku tak mają i muszą się dotrzeć w grupie. Rozmowy z innymi rodzicami też kończyły się fiaskiem. „Mój syn po prostu jest samcem alfa” – odpowiadał ojciec Gwiazdora na zarzut, że chłopak znęca się nad dziećmi. Rodzice czekali więc, aż Kajtek się w końcu dotrze. Ale było tylko gorzej. Pękło im serce, gdy na urodziny do Kajtka przyszło tylko dwóch bliskich kolegów i jedna koleżanka, choć zaproszona była cała klasa. Dziewczynka błagała, żeby nie mówić w szkole, że się zjawiła. A Kajtek coraz bardziej zamykał się w sobie. Znielubił szkołę, często barykadował się w swoim pokoju, nikogo nie wpuszczał. Po kolejnym przemocowym incydencie rodzice zadziałali radykalnie. Do szkoły wezwali policję. Nie wiadomo, czy funkcjonariusz, który interweniował, przemówił pedagogom i dzieciom do rozumu, czy ich przestraszył. Grunt, że problemy się skończyły.

– Każdy przejaw demoralizacji bądź czyn karalny powinien być zgłoszony na policję. Mamy obowiązek zebrać materiał dowodowy i skierować sprawę do sądu. Rodzice i opiekunowie osób nieletnich, również tych najmłodszych, mogą na nas liczyć – zapewnia kom. Sebastian Kamaszyn, naczelnik Wydziału ds. Nieletnich i Patologii w Warszawie.

Pomocni celebryci

Problem agresji rówieśniczej, czyli szkolnego bullyingu, narasta na całym świecie. Na początku grudnia świat obiegł film z USA, który bezradna matka szykanowanego w szkole chłopca wrzuciła do sieci. Chłopak z płaczem opowiada o mrocznej stronie szkolnego życia. Film w ciągu kilku dni miał 22 mln odsłon. Wielu celebrytów i gwiazd Hollywood zadeklarowało wsparcie dla chłopca. Zareagowała Penélope Cruz, Victoria Beckham, raper Snoop Dog. Justin Bieber udostępnił nagranie 94 mln swoich followersów, dodając komentarz: „Ten chłopak to legenda. Sprawdźcie go”. Katy Perry napisała: „To złamało moje serce. Bądźcie dla siebie mili”, a raperka Cardi B skwitowała, że bullying wcale nie jest „gangsta”. W Polsce celebryci i idole młodzieży także czasem wspierają swoich młodych fanów. Cała Polska zna Łukasza Berezaka, który mimo nieuleczalnej choroby w tym roku kolejny raz kwestował w zbiórce WOŚP. Kilka lat temu Jerzy Owsiak podziękował chłopcu za zaangażowanie: zorganizował przed jego domem wielki koncert. Kamil Bednarek, raper Łona i grupa Enej zagrali pod oknami chłopca. Filip Chajzer, gdy dowiedział się, że nikt nie przyszedł na 12. urodziny Oliwki z zespołem Aspergera, spontanicznie zorganizował wielką imprezę, na którą przyjechało kilkaset osób z całego kraju.

Ostatnio pięcioletni Arek samodzielnie na wózku inwalidzkim pokonał trasę nad Morskie Oko i z powrotem, czym zawstydził turystów, którzy kłócą się w kolejce do konnych wozów. Na ten wyczyn zareagował Zbigniew Boniek, prezes PZPN. Na Twitterze zaprosił chłopaka na „mecz Repry”. Robert Lewandowski spełnił marzenie kilkuletniego Franka cierpiącego na genetyczną chorobę zaniku mięśni. Franek na wózku towarzyszył Lewandowskiemu podczas prezentacji przed meczem z Czarnogórą w eliminacjach do mistrzostw świata. – Głos idola to dobry sposób, aby nagłośnić problem albo wyróżnić postawę. Ale pomoc jest kierowana do jednego, wybranego dziecka. Reszta może żałować, że nie miała tyle szczęścia – Staroń ma wątpliwości. W inny sposób pomaga dzieciakom koszykarz Marcin Gortat. Nie dość, że nieraz zasilił konto tych, którzy potrzebowali natychmiastowej pomocy finansowej, to jego fundacja organizuje stypendia i obozy koszykarskie dla młodzieży. Na szczególne uznanie zasługuje gest piłkarza Jakuba Błaszczykowskiego, którego fundacja Ludzki Gest wespół z fundacją Dominiki Kulczyk dofinansowała telefon zaufania dla dzieci i młodzieży, obsługiwany przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę. Po wstrzymaniu rządowej dotacji istnienie telefonu było zagrożone, ale dzięki darczyńcom wciąż działa, i to jako jedyny w Polsce do drugiej w nocy, bo właśnie po zmroku najczęściej budzą się dziecięce demony. – Planujemy jeszcze bardziej zaangażować się we wsparcie telefonu zaufania, nie tylko finansowe, lecz także osobiste Kuby Błaszczykowskiego – zapewnia Małgorzata Domagalik, prezes fundacji Ludzki Gest. – Wsparcie Kuby Błaszczykowskiego daje dzieciom jasny przekaz: twój problem jest ważny. A idolom dzieci ufają – komentuje Kicińska. Jej zdaniem właśnie taki komunikat powinni kierować rodzice do dzieci. – Wystarczy zapewnić dziecko, że może na nas liczyć – radzi. – Rodzice chcą, żeby dzieci były samodzielne, a one są samotne. Dopóki nie zaczniemy ich słuchać, będą nieszczęśliwe. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

*Na prośbę bohaterów niektóre imiona zostały zmienione.

Okładka tygodnika WPROST: 4/2018
Więcej możesz przeczytać w 4/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 4/2018 (1820)

  • Robi się ostro. To interesujące 21 sty 2018, 20:00 Marszałek Senatu Stanisław Karczewski z PiS stwierdził w ubiegłym tygodniu, że ci, którzy w izbie wyższej Parlamentu głosowali przeciwko wnioskowi prokuratury o aresztowanie podejrzewanego o korupcję Stanisława Koguta, powinni odejść z... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 21 sty 2018, 20:00 OPÓŹNIA SIĘ DECYZJA W SPRAWIE nowego ministra cyfryzacji. W ubiegłym tygodniu na giełdzie nazwisk pojawił się Jerzy Surma, prezes rady nadzorczej BZ WBK, prywatnie dobry znajomy premiera Mateusza Morawieckiego, oraz Józef Orzeł, prezes... 8
  • Obraz tygodnia 21 sty 2018, 20:00 29 kolejnych meczów nie przegrała Barcelona, aż wreszcie Espanyol trafił do jej bramki, a Messi nie strzelił karnego. I po dobrej passie Wygrani Quenbonafide (Kuba Grabowski) Polski raper, którego album „Egzotyka” okazał się najlepiej... 12
  • Info radar 21 sty 2018, 20:00 Afera w polskiej siatkówce Rada nadzorcza zleciła audyt, a wiceprezes Profesjonalnej Ligi Piłki Siatkowej podał się do dymisji – to efekty naszej publikacji o nieprawidłowościach w polskiej siatkówce z ubiegłego tygodnia. Przypomnijmy o... 14
  • 3 pytania, 3 uniki 21 sty 2018, 20:00 RAFAŁ GÓRSKI PÓŁ MILIONA POLAKÓW JEST WYKLUCZONYCH TRANSPORTOWO – CODZIENNIE NIE MA CZYM DOJECHAĆ DO PRACY, SZKOŁY CZY LEKARZA. Blisko 1,5 mln ma ten problem nieregularnie. Dla elit żyjących w „bańce warszawskiej” temat od lat nie... 15
  • Ostatni chrześcijanie 21 sty 2018, 20:00 POLSKI KOŚCIÓŁ MA SWOICH ODSZCZEPIEŃCÓW. ZWĄ SIĘ CHRZEŚCIJANAMI. Jest ich zaledwie kilku (może więcej, ale się ukrywają), ich głos na tle polskiego katolicyzmu brzmi dziwnie i nieznajomo. Wierzą w Boga, który przyszedł na świat... 16
  • Polska pachnąca żywicą 21 sty 2018, 20:00 LUBIANY PRZEZ PRZEDSTAWICIELI LEWICY PREMIER KANADY JUSTIN TRUDEAU PROMUJE WAKACYJNE ZATRUDNIANIE UCZNIÓW SZKÓŁ ŚREDNICH I STUDENTÓW PRZEZ NIEWIELKIE PRYWATNE FIRMY I FUNDACJE. Oferuje system dofinansowań, ale (uwaga, uwaga!) tylko (!) tym,... 16
  • Tabułamacz, czyli odkłamywanie świata 21 sty 2018, 20:00 W 2002 r. Polacy marzyli, by dostawać pensje w euro i umówić się na randkę z Aleksandrem Kwaśniewskim lub jego żoną Jolantą. 18
  • Jako pierwsi ujawniliśmy aferę Rywina 21 sty 2018, 20:00 W 2002 r. wystartowała we „Wprost” satyryczna rubryka „Z życia koalicji, z życia opozycji” autorstwa Roberta Mazurka i Igora Zalewskiego. I to właśnie tu po raz pierwszy, na początku września pojawiła się informacja o tzw. aferze Rywina. 19
  • Elektryzująca szansa 21 sty 2018, 20:00 Polska ma potencjał, aby się stać ważnym graczem na rynku elektromobilności. Tylko nie ma na to zbyt wiele czasu. 20
  • Czaputowicz i niemieckie obawy 21 sty 2018, 20:00 Dyplomatyczna ofensywa szefa polskiej dyplomacji ma przekonać Europę, że stawianie Warszawy pod pręgierzem, próby politycznej izolacji, nie mówiąc już o pomysłach na „karanie” Polski – są tyle nieuzasadnione, ile groźne w skutkach... 21
  • Czas skończyć z bandycką zmową 21 sty 2018, 20:00 Walkę z kłamstwami konkurencji, dofinansowanie „Korony królów”, rewolucję w regionach, alternatywny sylwester i koniec okradania klientów telewizji – zapowiada Jacek Kurski, prezes TVP. 22
  • PiS idzie po centum 21 sty 2018, 20:00 Walka ze smogiem, powrót szkolnych stołówek, polska alternatywa dla Biedronki. Plus umiarkowany przekaz medialny. „Wprost” ujawnia plan partii Jarosława Kaczyńskiego na najbliższe dwa lata. 28
  • USA i NATO w odwrocie? 21 sty 2018, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK, generał broni Wydarzenia w Azji budzą coraz większy niepokój. Trudno przewidzieć dalszy bieg wypadków z nieprzewidywalną Koreą Północną w roli głównej. Powraca z dużą siłą wcale nienowy konflikt dwóch... 31
  • Jak służby reprywatyzowały Warszawę 21 sty 2018, 20:00 Wszystko wskazuje na to, że służby specjalne dawały parasol ochronny warszawskiej mafii reprywatyzacyjnej. 32
  • Aborcyjne piekło opozycji 21 sty 2018, 20:00 Za sprawą sporu o aborcję opozycja obnażyła swoją kompletną niezdolność do podejmowania trudnych decyzji. 35
  • Dzieci są (nie)ważne 21 sty 2018, 20:00 Biją rówieśników lub padają ofiarą szkolnej przemocy. Tną nadgarstki żyletką albo barykadują się w pokoju. Polskie dzieci są samotne. A dorośli nie spieszą z pomocą. 39
  • Najpierw psychoterapia 21 sty 2018, 20:00 Dr MACIEJ PILECKI, kierownik Kliniki Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Katedry Psychiatrii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie 42
  • Zaliczyć Rysy i spadać do wozu 21 sty 2018, 20:00 Jak to możliwe, że w słowackich górach nikt się nie kłóci w kolejce do konnych wozów? Bo tam nie ma konnych wozów. 44
  • Ostatnie takie Okopy Świętej Trójcy 21 sty 2018, 20:00 Kiedyś się mówiło „usuwanie ciąży”, nikt nie używał terminu „aborcja”. Nie mówiąc już o „dziecku poczętym”, „morderstwie nienarodzonych”, „syndromie poaborcyjnym” etc. Kiedyś to znaczy jeszcze 25 lat temu. Wszystko... 47
  • Wielkie zbawianie bankrutów 21 sty 2018, 20:00 Sądy nie chcą się użerać z bankrutującymi Polakami i oddalają ich wnioski o upadłość. A rząd chce, żeby zbankrutować mógł każdy. Nawet kiedy nabrał furę chwilówek, a pieniądze przepuścił w kasynie. 48
  • Zarobić na „Koronie królów” 21 sty 2018, 20:00 15 mln dolarów za odcinek – tyle ma wynieść budżet najnowszej „Gry o tron”. To rekord wszech czasów, jeśli chodzi o stworzenie serialu. Rekord, do którego polskie produkcje nie mają nawet najmniejszych szans się zbliżyć... 52
  • Hossa Bessa 21 sty 2018, 20:00 Miłek pokusi arabskich szejków Polskie buty z koncernu CCC będą sprzedawane na Bliskim Wschodzie. Firma z Polkowic podpisała właśnie umowę franczyzową z amerykańską Apparel Group, która stoi za takimi markami jak Calvin Klein, Levi’s... 55
  • Sztuczna inteligencja tuż-tuż 21 sty 2018, 20:00 Pies na baterie, kwantowy procesor i auto z grafenowymi akumulatorami – oto tegoroczne nowości targów technologicznych w Las Vegas. 56
  • Królestwo za konia 21 sty 2018, 20:00 Mimo że koń sportowy kosztuje kilkadziesiąt tysięcy euro, Polacy chętnie inwestują pokaźne kwoty w konie. 59
  • Parada słabnących liderów 21 sty 2018, 20:00 Rozpoczynające się w Davos Światowe Forum Ekonomiczne to dla prezydenta Donalda Trumpa i kanclerz Angeli Merkel okazja do podreperowania notowań. Oboje mają na własnych podwórkach poważne kłopoty. 61
  • Gang Malty 21 sty 2018, 20:00 Mordowanie dziennikarzy, korupcja na szczytach władzy, pranie pieniędzy i handel paszportami UE. Rażącym naruszaniem praworządności na Malcie zainteresował się Parlament Europejski. 64
  • Artyści na barykadzie 21 sty 2018, 20:00 Pół wieku temu w Paryżu zapłonął płomyk, który doprowadził do słynnej studenckiej rewolty. A wspierający ją nowofalowi reżyserzy przyczynili się do stworzenia mitu. 68
  • Kazuar – przybysz z przeszłości 21 sty 2018, 20:00 Ptaki są jedynymi dzikimi zwierzętami, które widujemy każdego dnia. Nieważne, gdzie mieszkamy, one są tuż obok. A my nie zdajemy sobie sprawy z tego, jak bardzo są dziwne i odmienne ­– one naprawdę są z innego świata. 70
  • Na zdrowie 21 sty 2018, 20:00 Uwaga na ciśnienie! Niemal z dnia na dzień odsetek Amerykanów z nadciśnieniem wzrósł do prawie 50 proc. Wszystko za sprawą nowych zaleceń American Heart Association (Amerykańskie Stowarzyszenie Chorób Serca) oraz 10 innych towarzystw... 75
  • Szansa na dłuższe życie 21 sty 2018, 20:00 Nowotwór nerki rozwija się skrycie i jest wykrywany późno. Znane są już jednak leki, które hamują postęp tej choroby. 76
  • Kocham ludzi do przesady 21 sty 2018, 20:00 Byłem młody raptem wczoraj, czyli 50 lat temu. Dlatego potrafię i lubię pracować z młodymi muzykami – mówi Michał Urbaniak. 9 lutego ukaże się jego nowa płyta. 79
  • Wpiszcie do kalendarza! 21 sty 2018, 20:00 Nowe filmy Pasikowskiego, Spielberga i Smarzowskiego. Koncerty, wystawy i książki. Jest na co czekać! 82
  • Spadające gwiazdy 21 sty 2018, 20:00 Po aferze seksualnej z Kevinem Spaceym Ridley Scott zastąpił go innym aktorem. Za podobne winy nie wszyscy w przemyśle filmowym byli traktowani tak surowo. 88
  • Wydarzenie 21 sty 2018, 20:00 melodramat Lato miłości Lato 1983. Gdzieś na północy Włoch” – taki napis wprowadza widzów w świat „Tamtych dni, tamtych nocy”. Film Luki Guadagnina, zrealizowany na podstawie wydanej właśnie w Polsce powieści André Acimana, to... 91
  • Film 21 sty 2018, 20:00 SERIAL Przyjaciół poznaje się też w dostatku Córka bogaczy Rachel nie potrafi nawet zrobić prania. Śmiejąc się, Monica chrumka. Phoebe zamęcza wszystkich swoimi depresyjnymi piosenkami, których nawet nie potrafi śpiewać. Ross jest... 92
  • Muzyka 21 sty 2018, 20:00 SOUNDTRACK Ultraścieżka W POLSCE – W PRZECIWIEŃSTWIE DO TRENDU ŚWIATOWEGO – ścieżki dźwiękowe ukazują się sporadycznie, a poza tym rzadko kiedy potrafią zainteresować szeroką publikę. Nie mamy kultowych płyt, jak soundtrack do... 93
  • Książka 21 sty 2018, 20:00 POWIEŚĆ Kuszące piękno Przypomnienie rzypomnienie po 20-letniej nieobecności w polskich księgarniach „Złotej pagody” to decyzja pod każdym względem słuszna. Mishima był pisarzem wybitnym, a jest – przynajmniej u nas –... 94
  • Kalejdoskop 21 sty 2018, 20:00 GRA Niepechowa wyspa Peh Gry fabularne (RPG) to wymierający gatunek. Tym chętniej sięgnąłem po polską produkcję studia Fool’s Theory, którego twórcy na targach Gamescom zapowiadali otwarty świat i wielogodzinną rozrywkę. I faktycznie... 95
  • Kulturalna trzynastka 21 sty 2018, 20:00 Martyna Wojciechowska PODRÓŻNICZKA I DZIENNIKARKA, NIE USTAJE W PRZESUWANIU HORYZONTU 1. Najbardziej znienawidzona lektura? Znienawidzona, ale ważna, bo pierwsza, która mną wstrząsnęła – „O psie, który jeździł koleją”. Czytała... 96
  • Instaczłowiek 21 sty 2018, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI Weightism to dyskryminacja ze względu na wagę. Hejtowanie grubasów. Naśmiewanie się ze słoni. Brak lajków pod postami kaszalotów. Odmawianie stosunków seksualnych szafom trzydrzwiowym. Niestety, nasze lubienie lub... 97
  • Strasburg, kobiety i sprawiedliwość (klimatyczna) 21 sty 2018, 20:00 Warszawa i Polska nie mają bezpośredniego połączenia lotniczego ze Strasburgiem, w przeciwieństwie do Pragi i Czech. W związku z tym do jednej z trzech stolic parlamentu Europy i jedynej stolicy Rady Europy trzeba lecieć dwoma lotami przez... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany