Procesem w smog

Procesem w smog

Jerzy Stuhr
Jerzy Stuhr / Źródło: Newspix.pl / Artur Widak
Mieszkańcy wygrywają z miastami procesy o smog. Tym razem pozew złożyło kilkudziesięciu aktorów i celebrytów, wśród nich Jerzy Stuhr.

Jerzy Stuhr, Lesław Żurek, aktorka Katarzyna Ankudowicz, Tomasz Sadlik związany z ruchem frankowiczów, w sumie już ponad 40 osób chce pozwać Skarb Państwa za brak efektów w walce ze smogiem. – W Warszawie nie jestem w stanie pobiegać, ponieważ smog jest tak intensywny, że realnie zagraża to zdrowiu – tłumaczy Ankudowicz. – Ile lat można jeszcze czekać, aż władze zrobią z tym porządek? Pozew to wyraz mojej bezsilności – tłumaczy. Ankudowicz pozwała też Warszawę, od której domaga się zadośćuczynienia w wysokości 10 tys. zł. Jak sama mówi, w przypadku wygranej całość chce przeznaczyć na hospicjum onkologiczne. Jeśli przegra w Polsce, to zamierza wystąpić do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu. – Państwo odpowiada za utrzymanie takiej jakości powietrza, która nie zagraża życiu i zdrowiu obywateli – mówi. Wraz za nią do Kancelarii Radcy Prawnego mecenasa Radosława Górskiego zgłosiło się już kilkadziesiąt osób, które również czują się pokrzywdzone. Wśród nich są m.in. aktorzy z pierwszych stron gazet: Grażyna Wolszczak, Zofia Czerwińska, Lesław Żurek, ale także dziennikarz Mariusz Szczygieł czy maratończyk Wojciech Biedroń. Z ustaleń tygodnika „Wprost” wynika, że podobny proces chce złożyć Jerzy Stuhr.

Bardzo brudna Polska

Według najnowszego raportu Światowej Organizacji Zdrowia już nie 33, ale aż 36 polskich miast znajduje się na liście 50 najbardziej zanieczyszczonych miast Unii Europejskiej. Najgorzej wypadają województwa śląskie i łódzkie, ale jest też wielkopolskie. Polski rząd już co najmniej trzy razy ogłaszał, że nie zajmie się smogiem. W styczniu 2017 r., w trakcie nasilenia smogu, ogłoszono program „Czyste powietrze”. W grudniu 2017 r. premier Morawiecki w swoim exposé uznał czyste powietrze za „wyzwanie cywilizacyjne”. Po raz trzeci – w lutym tego roku, kiedy zapowiedziano pilotażowy program termomodernizacyjny „Smog Stop”. Program ogłoszono w tym samym dniu, w którym Polska przegrała w Trybunale Sprawiedliwości UE sprawę o naruszenie dyrektywy o jakości powietrza. – Społeczeństwo dorasta i budzi się w nim świadomość nowych zagrożeń. W latach 90. żyliśmy zupełnie innymi problemami. Dziś powietrze jest zatrute. I to nie wymysł, dowodem są właśnie międzynarodowe raporty. Teraz na szczęście się budzimy i możemy krzyczeć: koniec ze smogiem! – mówi Ankudowicz. – Miasto Warszawa nie powinno być tutaj stroną sporu, bo od lat działamy na rzecz poprawy jakości powietrza. Pozew jest bezzasadny – uważa Bartosz Milczarczyk, rzecznik prasowy Urzędu m.st. Warszawy. – Miasto robi bardzo dużo, by poprawić jakość powietrza. Drugą linią metra podróżuje trzykrotnie więcej osób, niż zakładaliśmy. To pokazuje, że mieszkańcy chętnie wybierają transport publiczny, a świadomość ekologiczna rośnie – dodaje. Ankudowicz tłumaczy, że jej celem jest też nagłośnienie problemu, co sprawi, że walka z patologią stanie się bardziej realna. – Nie walczymy z żadną opcją polityczną czy władzami miejskimi. Nie pozwaliśmy obecnego rządu, bo okres, o którym mówimy w sądzie, dotyczy 10 ostatnich lat – dodaje. – Uważam wręcz, że ten rząd robi więcej niż poprzedni – mówi z kolei mecenas Radosław Górski. – Ale my nie chcemy sprzyjać albo obwiniać żadnej partii. Chcemy żyć i oddychać czystym powietrzem.

Aktywiści walczą

Pozwy sądowe to niezwykle mocne działa wytoczone w walce ze smogiem. Ale nie będą to w Polsce sprawy precedensowe. Już w 2012 r. rybnicki działacz społeczny Zdzisław Kuczma złożył pozew, domagając się wówczas od Skarbu Państwa 10 tys. zł odszkodowania i zobowiązania, że Sejm zmieni przepisy dotyczące ochrony środowiska. Proces ten co prawda przegrał, ale nie poddał się. – Nie byłem wówczas wystarczająco dobrze przygotowany. Pozew był źle sformułowany – opowiada nam Kuczma. – To była jedna z pierwszych tego typu spraw na świecie, a na pewno pierwsza w Polsce. Współzałożyciel Rybnickiego Alarmu Smogowego (RAS) przekonywał wówczas, że jego zapalenie oskrzeli zostało wywołane przez zanieczyszczenia w powietrzu. Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił jednak jego argumentację, tłumacząc, że nie jest w stanie tego stwierdzić. Ale sędzia, mimo porażki Kuczmy, nie zasądził od niego zapłacenia kosztów procesowych. Lokalny działacz do dzisiaj zajmuje się problemem smogu. Trzy lata później w ślady Kuczmy poszedł inny działacz RAS – Oliwer Palarz. W październiku 2015 r. złożył pozew na podstawie art. 23 Kodeksu cywilnego. Czyli o naruszanie prawa do ochrony życia prywatnego i mieszkania. Proces ciągnie się już ponad dwa lata. Kolejna rozprawa została wyznaczona na 30 maja i nie wiadomo, czy będzie ostatnią. – Jesteśmy cierpliwi i wierzymy, że tym razem wygramy – dodaje Kuczma.

Miasta przegrywają

Co ciekawe, rybniczanin ma już na swoim koncie zwycięstwo z instytucjami publicznymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł w 2015 r., że Wisła (miasto w powiecie cieszyńskim) całkowicie niezgodnie z prawem pobiera opłatę klimatyczną.Kuczma wytoczył proces miastu, po tym jak udał się tam na kilkudniowy urlop. Gdy została mu policzona owa opłata, zakwestionował jej legalność. Fachowo nazywa się to opłatą miejscową i jako podatek może być nakładana w miejscowościach o szczególnych walorach uzdrowiskowych czy klimatycznych. – Przecież to nijak się ma do tego, co oferuje nie tylko Wisła, ale też inne turystyczne kurorty – dodaje Kuczma. – Jakie to są „szczególne walory uzdrowiskowe”, skoro stężenie smogu przekroczone jest o kilkaset procent. To tak, jakby Łomża pobierała opłatę za dostęp do morza – śmieje się. Także stolica Tatr nie może pobierać opłaty klimatycznej. Tam miasto przegrało z turystą, profesorem Bogdanem Achimescu. Jak sam wówczas mówił, nie chodziło o 2 zł, pobierane od każdego przyjeżdżającego gościa, ale o wymiar symboliczny. Jednak to, co dla profesora ASP jest symboliką, dla budżetu miasta już niekoniecznie. Roczne wpływy z tytułu tego podatku wynosiły niemal 2,7 mln zł. W lipcu 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał jednak, że samorząd pobiera opłatę za czyste powietrze nielegalnie. Nic dziwnego. Tylko w 2017 r. normy cząstek PM10 zostały przekroczone aż 49 razy. Nie tylko miasta przegrywają przed wymiarem sprawiedliwości. Pod koniec lutego Trybunał Sprawiedliwości UE w Luksemburgu orzekł, że polskie władze naruszyły unijne przepisy dotyczące norm jakości powietrza. Proces wytoczyła Komisja Europejska. – Sam fakt przekroczenia dopuszczalnych wartości stężenia PM10 w otaczającym powietrzu wystarczy do stwierdzenia uchybienia – brzmiało uzasadnienie.

W tym przypadku obyło się co prawda bez kar finansowych, ale można powiedzieć, że jest to wyrok w zawieszeniu. Polska musi przedstawić KE mapę drogową, w jaki sposób chce zlikwidować problem. Jeżeli jednak nadal będą zaniechania, Komisja będzie mogła złożyć wniosek o nałożenie kar. Dlatego Ministerstwo Rozwoju przedstawiło już rok temu program walki ze smogiem. Obecnie sprawę kontynuuje Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii. Premier z kolei zapowiedział, że w ciągu 10 lat w budżecie państwa znajdzie się 25-30 mld zł przeznaczonych na zniwelowanie zanieczyszczeń powietrza. Większość z tych kwot ma być przeznaczona na wsparcie finansowe przy wymianie kotłów oraz na termomodernizację. W akcję włączyło się kontrolowane przez państwo Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo, które oferuje dofinansowanie na piec gazowy nawet do 3 tys. zł. Do Sejmu trafiła też ustawa, która ma regulować normy jakościowe dla paliw stałych. Pod koniec ubiegłego roku ruszyła z kolei duża, bo warta aż 3 mln zł, kampania społeczna „Stop Smog”. Jej celem było uświadomienie ludzi, jakie konsekwencje dla zdrowia i życia niesie spalanie chociażby starych opon czy plastikowych butelek. Tylko czy to wystarczy, by z jednego z najbardziej zasmogowanych państw UE stać się jednym z najczystszych? I czy do czasu poprawy jakości powietrza Skarb Państwa i lokalne samorządy nie zbankrutują, jeśli okaże się, że sądy będą masowo przyznawać rację mieszkańcom? g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 22/2018
Więcej możesz przeczytać w 22/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 22/2018 (1837)

  • Pseudokibice są komunistami 28 maj 2018, 6:00 Burdy, do których doszło podczas meczu Lech Poznań– Legia Warszawa, to nie był zwykły wybryk chuligański. To był protest. Część kibiców miała dość sposobu, w jaki zarządzany jest klub oraz wyników sportowych (choć Lech... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 28 maj 2018, 6:00 MEDIA OD KILKU DNI SPEKULUJĄ O MOŻLIWYCH ZMIANACH W RZĄDZIE. – Decyzja zapadła, ale uznano, że zostanie wykonana dopiero po wyborach samorządowych – mówi nasz rozmówca z kręgów rządowych. I dodaje, że na następcę Tchórzewskiego... 6
  • Obraz tygodnia 28 maj 2018, 6:00 2,9 mln widzów obejrzało w Polsce transmisję ślubu księcia Harry’ego z Meghan Markle Wygrana Dr Edyta Kocyk Otrzymała nagrodę European Leadership za skonstruowanie opaski monitorującej stan zdrowia. Przegrany Prezydent Andrzej Duda Przez... 10
  • Info Radar 28 maj 2018, 6:00 Zmierzch Świrskiego Kariera Macieja Świrskiego w zarządzie Polskiej Fundacji Narodowej dobiega końca – wynika z nieoficjalnych informacji „Wprost”. Zostanie on jednak w szeregach PFN, najprawdopodobniej jako lider jednego z projektów... 12
  • Podskakują? Damy im szlaban na pieniądze 28 maj 2018, 6:00 KOLEJNY RAZ WŁADZA OKAZUJE SWĄ SIŁĘ NIELUBIANYM ORGANIZACJOM POZARZĄDOWYM I RUCHOM SPOŁECZNYM ZA POMOCĄ FINANSÓW. Tym razem chodzi o Obywateli RP. W listopadzie minister spraw wewnętrznych złożył do sądu wniosek o ustanowienie... 13
  • Zuckerberg ograł europarlament 28 maj 2018, 6:00 SZEF FACEBOOKA MIAŁ ZOSTAĆ PRZEZ EURODEPUTOWANYCH ZGRILLOWANY, ale zamiast tego wykpił się od odpowiedzi na kluczowe pytania dotyczące monopolu jego firmy i ochrony prywatności użytkowników. To miała być chwila triumfu Parlamentu... 15
  • Mosty premiera 28 maj 2018, 6:00 – CHCEMY BUDOWAĆ MOSTY PO TO, ŻEBY ŁĄCZYĆ POLSKĘ – MÓWI PREMIER MATEUSZ MORAWIECKI. W pierwszej chwili naiwnie myślę, że to zapowiedź głębokiej zmiany podejścia do polityki, odejścia od tej politycznej wojny, która przenosi... 16
  • Jak sypał Macierewicz, czyli lustrator ze skazą 28 maj 2018, 6:00 W czasie śledztwa dotyczącego marca 1968 r. Antoni Macierewicz obciążył w zeznaniach cztery osoby – wynika z biografii byłego szefa MON, która ukaże się 6 czerwca. Jako pierwsi publikujemy jej fragmenty. 19
  • Tusk na prezydenta 28 maj 2018, 6:00 Myślę, że Donald Tusk zastanawia się nad powrotem do polityki krajowej. Namawiamy go do startu na urząd prezydenta – mówi Rafał Grupiński, szef Platformy Obywatelskiej w Wielkopolsce. 24
  • Macron przeciw nieukom 28 maj 2018, 6:00 Macron, ton école est bloquée [Macron, twoja szkoła jest zablokowana – red.]– taki ręcznie malowany transparent wywiesili studenci okupujący prestiżową Szkołę Nauk Politycznych Sciences Po, której absolwentem jest prezydent Francji.... 27
  • Adam Hofman i jego gabinet 28 maj 2018, 6:00 Były rzecznik PiS teraz prowadzi rozmowy z politykami. Twierdzi, że chce, by o nim pamiętano. Pytanie, kto ma pamiętać, jest otwarte. 28
  • Procesem w smog 28 maj 2018, 6:00 Mieszkańcy wygrywają z miastami procesy o smog. Tym razem pozew złożyło kilkudziesięciu aktorów i celebrytów, wśród nich Jerzy Stuhr. 30
  • Sprawiedliwość bywa spóźniona 28 maj 2018, 6:00 Nie wbrew, lecz właśnie w związku z moim homoseksualizmem jestem w AfD – mówiła na jednym z przedwyborczych spotkań Alice Weidel, wtedy lokomotywa wyborcza tej skrajnie prawicowej partii. Dziś Weidel, żyjąca w związku z kobietą, w... 32
  • Jałmużnik, który wstał od biurka 28 maj 2018, 6:00 Nominacja kardynalska dla Konrada Krajewskiego, księdza, który oddał swoje mieszkanie uchodźcom i ustawił prysznice dla bezdomnych na placu św. Piotra, to wyzwanie dla katolickich hierarchów. Zwłaszcza polskich. 34
  • Alimenty to nie prezenty 28 maj 2018, 6:00 Milion polskich dzieci nie dostaje należnych im pieniędzy. Dłużnicy alimentacyjni dzielą się na Liski Chytruski, Smerfy Ciamajdy i Sindbadów Żeglarzy – mówi Robert Damski, komornik sądowy. 38
  • Polecam wam stoicyzm 28 maj 2018, 6:00 Koncentrowanie się Adama Małysza na dwóch dobrych skokach jest idealną ilustracją stoicyzmu. Bardzo przydatnego w życiu – mówi filozof Piotr Stankiewicz i wylicza, jakie grzechy trapią Polaków. 42
  • Jak skutecznie zmieniać świat 28 maj 2018, 6:00 MATEUSZ BŁASZCZYK Rozumiem. Masz wizję. Chcesz zmienić Polskę, a może i świat, na bardziej wolny, sprawiedliwszy, lepszy. Stoją za tobą świeże, być może radykalne idee, masz pomysł, jak zmienić „dziś” na „jutro”.... 44
  • Polscy ambasadorzy 28 maj 2018, 6:00 Nie potrzebujemy fundacji do promowania Polski na świecie, bo najlepszymi ambasadorami marki Polska są nasi przedsiębiorcy. 47
  • GPW dla rodzinnego biznesu 28 maj 2018, 6:00 Dla firm rodzinnych giełda może być miejscem, gdzie nie tylko pozyskają kapitał, lecz także uwiarygodnią się w oczach kontrahentów czy rozwiążą problem sukcesji. 51
  • Orient-acja na sukces 28 maj 2018, 6:00 Chcemy się dalej rozwijać i rozpocząć działalność franczyzową – zapowiada Ghaze Abdulloh, założyciel sieci orientalnych restauracji Amrit Oriental Food. 54
  • Wszystko o PPK 28 maj 2018, 6:00 Odpowiadamy na najczęściej zadawane pytania dotyczące pracowniczych planów kapitałowych (PPK) – nowego programu prywatnego i systematycznego oszczędzania, który pomoże Polakom budować długoterminowe oszczędności na przyszłość. 57
  • Mama i dziecko pod ochroną 28 maj 2018, 6:00 LINK4 chce oswajać strachy związane z macierzyństwem, dlatego wprowadza linię produktów ubezpieczeniowych adresowanych do rodziców. 58
  • Barbarzyńcy u bram 28 maj 2018, 6:00 Unia Europejska bije na alarm, bo włoscy populiści tworzą eurosceptyczny rząd. 61
  • Kuszenie Europy 28 maj 2018, 6:00 Wbicie klina między UE i USA to jedno z marzeń Moskwy. Kreml wykorzystuje do tego powszechne w Unii oburzenie na Trumpa. 64
  • Gdzie się leczyć 28 maj 2018, 6:00 W schorzeniach słuchu i narządu ruchu trzeba polegać na wybitnych fachowcach dysponujących nowoczesnym sprzętem. Tacy są laureaci naszego rankingu. 66
  • Ortopedia XXI wieku 28 maj 2018, 6:00 Pacjenta, który do nas trafia, nigdzie nie odsyłamy. Ma pewność, że zajmiemy się nim najlepiej, jak potrafimy – mówi prof. dr hab. n. med. Jarosław Czubak. 69
  • Powrót do świata dźwięków 28 maj 2018, 6:00 Aparaty słuchowe to dziś miniaturowe komputery przywracające słuch – mówi Łukasz Kralczyński, protetyk słuchu, dystrybutor aparatów marki Resound. 72
  • Włosy pod lupą 28 maj 2018, 6:00 Piękne włosy to oznaka zdrowia i atrybut urody. Co zrobić, gdy je tracimy? Karolina Marciniak Wiele osób traktuje włosy wyłącznie jako element wizerunku, nie zdając sobie sprawy, że wygląd i kondycja włosów to często odzwierciedlenie... 75
  • Za co nienawidzono Bema 28 maj 2018, 6:00 Dla Węgrów jest bohaterem narodowym. Polacy najpierw próbowali go zabić, a w końcu wyklęli za przejście na islam. 80
  • Ruszyła winda na literacki szczyt 28 maj 2018, 6:00 Man Booker International Prize, prestiżowa brytyjska nagroda literacka, dla Olgi Tokarczuk za powieść „Bieguni” to wielki, ale i spodziewany, sukces. 83
  • Dobrze, że wciąż jest 28 maj 2018, 6:00 Niedokończone dzieła, wydawane po śmierci twórców, często wydają się niepotrzebne. To nie jest przypadek płyty Wodeckiego „Dobrze, że jesteś”. 86
  • Rodzina niczym gang 28 maj 2018, 6:00 W przyszłości rodzina nie będzie zbudowana na obowiązku – mówi Hirokazu Koreeda, który otrzymał Złotą Palmę w Cannes. 88
  • Wydarzenie 28 maj 2018, 6:00 Jaraj się Bemem Ten zabawny i kolorowy musical to najlepszy dowód na to, że opowiadając o historii, nie trzeba nadymać się jak sterowiec Hindenburg. Bohaterem spektaklu jest Józef Bem, którego czujni uczniowie kojarzą z lekcji historii z... 90
  • Film 28 maj 2018, 6:00 Gorące serce w zimnej krainie NIE MA TU FIORDÓW, GĘSTYCH ZIELONYCH LASÓW I WIELKICH PRZESTRZENI SKANDYNAWII. To film oschły, w którym resztki zmrożonego śniegu oblepiają kopalniane hałdy i baraki, w których wegetują górnicy. Reżyser... 91
  • Muzyka 28 maj 2018, 6:00 OPERA Wyliniały anioł HISTORIĘ NADPRZYRODZONEGO TRÓJKĄTA MIŁOSNEGO, W KTÓRYM PROBLEMY PSY CHICZNE PRZENIKAJĄ SIĘ Z OKULTYZMEM I POTRZEBĄ WIARY, Treliński umocował w świecie kina: atmosfera przypomina Lyncha, komizmowi libretta... 92
  • Książka 28 maj 2018, 6:00 POWIEŚĆ Życie pod presją Piękna powieść urodzonego w Pakistanie angielskojęzycznego pisarza. W nienazwanym mieście – chyba bliskowschodnim – wybucha wojna, para młodych zakochanych w sobie ludzi ucieka przed nią i ich podróż... 94
  • Kalejdoskop 28 maj 2018, 6:00 Nowoczesny bibelocik PODCZAS DESZCZU DZIECI SIĘ NUDZĄ, ALE NIE PODCZAS BURZY, PRZYNAJMNIEJ TEJ WROCŁAW- SKIEJ. Jak najbardziej tajemniczą i wieloznaczną sztukę Szekspira przysposobić tak, by nasi milusińscy zrozumieli coś, nad czym... 95
  • Margines społeczny 28 maj 2018, 6:00 MICHAŁ WITKOWSKI Dawniej, jeszcze na początku lat 90., podział na „zdrową część społeczeństwa” i „margines” był jasny. Margines to byli złodzieje, pijacy, chuligani, żule, cwaniacy, kloszardzi i tanie, uliczne prostytutki.... 96
  • Unijne kulisy, brukselskie kuluary 28 maj 2018, 6:00 RYSZARD CZARNECKI Pośpiech jest potrzebny przy łapaniu pcheł” – to stare polskie przysłowie można odnieść do negocjacji w sprawie kolejnego siedmioletniego budżetu Unii Europejskiej na lata 2021-2027. Co prawda przewodniczący Komisji... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany