Polecam wam stoicyzm

Polecam wam stoicyzm

Koncentrowanie się Adama Małysza na dwóch dobrych skokach jest idealną ilustracją stoicyzmu. Bardzo przydatnego w życiu – mówi filozof Piotr Stankiewicz i wylicza, jakie grzechy trapią Polaków.

ROZMAWIAŁ Przemysław Sałek

Nadal pan uważa, że stoicyzm jest przydatny dla współczesnego człowieka, jak napisał pan w książce?

Oczywiście, nie wycofuję się ze swoich słów. Co najwyżej zmieniłbym kilka rzeczy i inaczej położyłbym niektóre akcenty, minęły cztery lata. Gdybym nie chciał nic zmienić, to znaczyłoby, że przestałem się rozwijać.

Załóżmy, że do stoika zgłasza się osoba, która nie widzi sensu w swojej pracy, np. utknęła w korporacji lub wykonuje zajęcie, które nie daje satysfakcji. Co na to stoik?

Utknąć w korporacji tojeszcze nie jest tak źle. Można utknąć w życiu dużo gorzej. Zwłaszcza że stoicyzm daje się wpleść w życie korporacyjne, czyli myślenie o efektywności, dążenie do zakładanych celów, ciągłego rozwoju. Szukając – w kwestiach zawodowych – podpowiedzi u stoików, należy zadać sobie fundamentalne pytanie: co chciałbym w życiu robić? Następnie należy skoncentrować się na zakładanym celu zawodowym. Stoicyzm to sztuka wyboru: wartości i celów w życiu, a następnie kształtowania naszych cech charakteru pod kątem wybranych założeń. Kolejny krok to skoncentrowanie się na rzeczach zależnych od nas.

Często podkreśla pan wagę „rzeczy zależnych”. I stawia je w opozycji do „niezależnych”.

Idealny stoik będzie się mało przejmował rzeczami, na które ma niewielki wpływ. Przykładem „rzeczy niezależnych” jest kraj, w którym się urodziliśmy. Z kolei gdy szukamy dobrej pracy, to czynnikiem niezależnym jest to, że nasz kolega zarabia więcej. Istotą jest skoncentrowanie się na „rzeczach zależnych”. Na przykład na tym, co ja mogę zrobić, aby znaleźć lepiej płatną pracę.

Półżartem można powiedzieć, że stoikami często są piłkarze rezerwowi, którzy mówią: „Koncentruję się tylko na dobrym przygotowaniu do meczu, a to, czy zagram, to już decyzja trenera”.

Tak, dokładnie! Pozostając przy analogiach sportowych można też przywołać Adama Małysza i jego słynne koncentrowanie się na „dwóch dobrych skokach”. Tak chyba najłatwiej przedstawić stoicyzm. Należymieć „wartości” – bycie wybitnym skoczkiem narciarskim, „cel” – oddanie dobrego skoku oraz m.in. przez trening wytrwale dążyć do osiągnięcia celu.

A jeśli ktoś mierzy się z życiowym problemem?

Warto wtedy postawić sobie kolejne pytanie – czy nasz problem jest na tyle duży, że musimy go zmienić? Jeśli tak, to wtedy podejmuję wysiłek i dążę do zmiany, precyzyjnie ustalając nowy cel. Ale czasem wysiłek, który wiąże się np. z przekwalifikowaniem zawodowym, będzie większy niż problem z obecną, mało satysfakcjonującą pracą. Wtedy lepiej zostać przy status quo i zgodzić się na otaczającą rzeczywistość. Najgorsza jest droga środka, którą niestety idzie bardzo wiele osób, czyli dalej narzekamy, ale nie dążymy do zmiany. Musimy podjąć jakąś decyzję, inaczej problem będzie ciągle obecny w naszym życiu.

O jakich założeniach stoików warto dziś pamiętać?

Przede wszystkim ważne są wartości, jakim hołdujemy w życiu. Przykładowo, jeżelidla mnie jest to twórczość artystyczna, to nikt mnie nie może zmusić, abym z tego zrezygnował i zaczął wyznawać wartość bycia prawnikiem. I odwrotnie, jeśli moją wartością jest bycie prawnikiem, to nikt mnie nie może zmusić, abym malował obrazy. Oczywiście to nie znaczy, że będziemy odnosili sukcesy w wybranym obszarze. To już jest kwestia zewnętrzna – niezależna od nas. Podobnie z innymi wartościami: bycie dobrym ojcem, inspirującym wykładowcą, wykwalifikowanym pracownikiem. Chodzi o to, że tabela wartości, którymi w życiu schlebiamy, zależy tylko od nas. I to bardzo wyraźnie podkreślają stoicy.

Czy stoik może być zaangażowany społecznie?

Rywale stoików – epikurejczycy – byli przeciwnikami zaangażowania społecznego i politycznego. Uważali, że należy dystansować się od politycznego zgiełku i spraw światowych. Inaczej uważali stoicy, którzy zachęcali do wzięcia odpowiedzialności za wspólnotę. Ale tylko jeśli realnie odczuwa się taką potrzebę.

Pytam, bo w wydanej w kwietniu książce „21 polskich grzechów głównych” zmienia pan perspektywę. Koncentruje się pan nie na jednostce, lecz na społeczeństwie. Mam wrażenie, jakby to było jedno wielkie narzekanie na Polskę, o czym zresztą pisze pan w zakończeniu.

Ale jest to narzekanie usystematyzowane!

Omówmy więc kilka polskich grzechów. Pierwszy to niedasizm.

Oznacza panujące przekonanie, że lepiej jest czegoś nie zrobić, niż coś zrobić. Mówiąc precyzyjniej, jest to skłonność do skupiania się nie na rozwiązaniu problemu, lecz na dowodzeniu, że nie da się go rozwiązać. Nawet jeśli potencjalne rozwiązanie byłoby tańsze i szybsze niż to dowodzenie.

I przedstawia pan przykład m.in. urzędów. Dlatego zastanawiam się, czy przypadkiem niedasizm nie wynika z tego, że wiele osób próbowało zmian i odbiło się od ściany. Po pewnym czasie inni rezygnują…

To są rozważania na przykładzie psychiki jednostki. Nie o tym jest moja książka. Jej istotą jest przedstawienie głęboko zakorze nionych w społeczeństwie zachowań, których często nawet nie je steśmy świadomi. W polskim społeczeństwie jest duża zachowaw czość i niechęć do robienia rzeczy poza schematem. Jako przykła niedasizmu podaję także sytuację pracownika w lokalu szybkie obsługi, który nie chce nalać małej kawy do dużego kubka, bo ta się nie robi i jest to wbrew zasadom – nie da się, mimo że tak na prawdę się da, ale trzeba wtedy wyjść poza schemat.

Inny termin to tupolewizm.

To polska skłonność do robienia rzeczy w ostatniej chwili i be należytego przygotowania. Nazwa oczywiście wiąże się z fataln organizacją lotu do Smoleńska. Ale to się tyczy niemal wszystkie go w Polsce, szczególnie działania instytucji. Przykładem może być ustawa o IPN, która była wprowadzana w ostatniej chwili i bez należytego przygotowania. Czysty tupolewizm.

Zjawisko jest jasne. Ale czy termin nie zniechęca do dialogu?

Uważam odwrotnie. Nazwa tupolewizm otwiera na dialog, ponieważ temat smoleński wymaga odczarowania i wyjścia poza codzienne spory dwóch stron: jednej uważającej, że był zamach i spisek Putina z Tuskiem, oraz drugiej z przekazem, że nasze państwo zdało egzamin po katastrofie. Trzeba wyjść poza emocje smoleńskie i skupić się na tym, że państwo polskie wysłało swojego prezydenta w tak fatalnie przygotowaną podróż. To pokazuje najlepiej, w jak złej kondycji jest Polska.

Jaki polski grzech jest najcięższy?

Może nie najcięższy, ale w mojej ocenie najważniejszy jest autorasizm, czyli panująca w społeczeństwie niechęć własna do Polaków, własnego państwa czy panujących w nim zwyczajów. Przykładem są choćby kpiny z parawanów nad morzem lub oklaski w samolocie. Szydzimy z tego. A gdyby np. w samolocie klaskali Argentyńczycy to prawdopodobnie uznalibyśmy, że to fajny zwyczaj radosnego narodu. Z jakiegoś powodu tego typu zwyczaje są uznawane za dowód zacofania Polaków. Mamy problem z zaakceptowaniem samych siebie, a także za bardzo zależy nam na ocenie tzw. Zachodu.

Nasze społeczeństwo już z tego wyrasta, leczymy kompleksy.

Powoli idzie ku lepszemu. Niewątpliwie zwycięstwo PiS wzięło się m.in. z tego, że Polacy mają już trochę dość tego autorasizmu. Co więcej, zwycięstwo PiS poszerzyło też przestrzeń u liberałów i na lewicy: tam też zaczęto dostrzegać, że coś z tym naszym autorasizmem jest nie tak. Ale jeszcze dużo pracy przed nami, żebyśmy się go wyzbyli.

Samo narzekanie na zjawiska społeczne niewiele zmienia. Zwłaszcza że duża część zjawisk opisanych przez pana jest powszechnie znana – choć nadał im pan terminy.

Nie zgodzę się, że samo nadanie nazw tym „grzechom” to mało. Bez uchwycenia zjawisk w pojęcia niewiele można zrobić. Trzeba przedstawić przeciwnika, aby z nim walczyć. I to właśnie zrobiłem. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 22/2018
Więcej możesz przeczytać w 22/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 22/2018 (1837)

  • Pseudokibice są komunistami 28 maj 2018, 6:00 Burdy, do których doszło podczas meczu Lech Poznań– Legia Warszawa, to nie był zwykły wybryk chuligański. To był protest. Część kibiców miała dość sposobu, w jaki zarządzany jest klub oraz wyników sportowych (choć Lech... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 28 maj 2018, 6:00 MEDIA OD KILKU DNI SPEKULUJĄ O MOŻLIWYCH ZMIANACH W RZĄDZIE. – Decyzja zapadła, ale uznano, że zostanie wykonana dopiero po wyborach samorządowych – mówi nasz rozmówca z kręgów rządowych. I dodaje, że na następcę Tchórzewskiego... 6
  • Obraz tygodnia 28 maj 2018, 6:00 2,9 mln widzów obejrzało w Polsce transmisję ślubu księcia Harry’ego z Meghan Markle Wygrana Dr Edyta Kocyk Otrzymała nagrodę European Leadership za skonstruowanie opaski monitorującej stan zdrowia. Przegrany Prezydent Andrzej Duda Przez... 10
  • Info Radar 28 maj 2018, 6:00 Zmierzch Świrskiego Kariera Macieja Świrskiego w zarządzie Polskiej Fundacji Narodowej dobiega końca – wynika z nieoficjalnych informacji „Wprost”. Zostanie on jednak w szeregach PFN, najprawdopodobniej jako lider jednego z projektów... 12
  • Podskakują? Damy im szlaban na pieniądze 28 maj 2018, 6:00 KOLEJNY RAZ WŁADZA OKAZUJE SWĄ SIŁĘ NIELUBIANYM ORGANIZACJOM POZARZĄDOWYM I RUCHOM SPOŁECZNYM ZA POMOCĄ FINANSÓW. Tym razem chodzi o Obywateli RP. W listopadzie minister spraw wewnętrznych złożył do sądu wniosek o ustanowienie... 13
  • Zuckerberg ograł europarlament 28 maj 2018, 6:00 SZEF FACEBOOKA MIAŁ ZOSTAĆ PRZEZ EURODEPUTOWANYCH ZGRILLOWANY, ale zamiast tego wykpił się od odpowiedzi na kluczowe pytania dotyczące monopolu jego firmy i ochrony prywatności użytkowników. To miała być chwila triumfu Parlamentu... 15
  • Mosty premiera 28 maj 2018, 6:00 – CHCEMY BUDOWAĆ MOSTY PO TO, ŻEBY ŁĄCZYĆ POLSKĘ – MÓWI PREMIER MATEUSZ MORAWIECKI. W pierwszej chwili naiwnie myślę, że to zapowiedź głębokiej zmiany podejścia do polityki, odejścia od tej politycznej wojny, która przenosi... 16
  • Jak sypał Macierewicz, czyli lustrator ze skazą 28 maj 2018, 6:00 W czasie śledztwa dotyczącego marca 1968 r. Antoni Macierewicz obciążył w zeznaniach cztery osoby – wynika z biografii byłego szefa MON, która ukaże się 6 czerwca. Jako pierwsi publikujemy jej fragmenty. 19
  • Tusk na prezydenta 28 maj 2018, 6:00 Myślę, że Donald Tusk zastanawia się nad powrotem do polityki krajowej. Namawiamy go do startu na urząd prezydenta – mówi Rafał Grupiński, szef Platformy Obywatelskiej w Wielkopolsce. 24
  • Macron przeciw nieukom 28 maj 2018, 6:00 Macron, ton école est bloquée [Macron, twoja szkoła jest zablokowana – red.]– taki ręcznie malowany transparent wywiesili studenci okupujący prestiżową Szkołę Nauk Politycznych Sciences Po, której absolwentem jest prezydent Francji.... 27
  • Adam Hofman i jego gabinet 28 maj 2018, 6:00 Były rzecznik PiS teraz prowadzi rozmowy z politykami. Twierdzi, że chce, by o nim pamiętano. Pytanie, kto ma pamiętać, jest otwarte. 28
  • Procesem w smog 28 maj 2018, 6:00 Mieszkańcy wygrywają z miastami procesy o smog. Tym razem pozew złożyło kilkudziesięciu aktorów i celebrytów, wśród nich Jerzy Stuhr. 30
  • Sprawiedliwość bywa spóźniona 28 maj 2018, 6:00 Nie wbrew, lecz właśnie w związku z moim homoseksualizmem jestem w AfD – mówiła na jednym z przedwyborczych spotkań Alice Weidel, wtedy lokomotywa wyborcza tej skrajnie prawicowej partii. Dziś Weidel, żyjąca w związku z kobietą, w... 32
  • Jałmużnik, który wstał od biurka 28 maj 2018, 6:00 Nominacja kardynalska dla Konrada Krajewskiego, księdza, który oddał swoje mieszkanie uchodźcom i ustawił prysznice dla bezdomnych na placu św. Piotra, to wyzwanie dla katolickich hierarchów. Zwłaszcza polskich. 34
  • Alimenty to nie prezenty 28 maj 2018, 6:00 Milion polskich dzieci nie dostaje należnych im pieniędzy. Dłużnicy alimentacyjni dzielą się na Liski Chytruski, Smerfy Ciamajdy i Sindbadów Żeglarzy – mówi Robert Damski, komornik sądowy. 38
  • Polecam wam stoicyzm 28 maj 2018, 6:00 Koncentrowanie się Adama Małysza na dwóch dobrych skokach jest idealną ilustracją stoicyzmu. Bardzo przydatnego w życiu – mówi filozof Piotr Stankiewicz i wylicza, jakie grzechy trapią Polaków. 42
  • Jak skutecznie zmieniać świat 28 maj 2018, 6:00 MATEUSZ BŁASZCZYK Rozumiem. Masz wizję. Chcesz zmienić Polskę, a może i świat, na bardziej wolny, sprawiedliwszy, lepszy. Stoją za tobą świeże, być może radykalne idee, masz pomysł, jak zmienić „dziś” na „jutro”.... 44
  • Polscy ambasadorzy 28 maj 2018, 6:00 Nie potrzebujemy fundacji do promowania Polski na świecie, bo najlepszymi ambasadorami marki Polska są nasi przedsiębiorcy. 47
  • GPW dla rodzinnego biznesu 28 maj 2018, 6:00 Dla firm rodzinnych giełda może być miejscem, gdzie nie tylko pozyskają kapitał, lecz także uwiarygodnią się w oczach kontrahentów czy rozwiążą problem sukcesji. 51
  • Orient-acja na sukces 28 maj 2018, 6:00 Chcemy się dalej rozwijać i rozpocząć działalność franczyzową – zapowiada Ghaze Abdulloh, założyciel sieci orientalnych restauracji Amrit Oriental Food. 54
  • Wszystko o PPK 28 maj 2018, 6:00 Odpowiadamy na najczęściej zadawane pytania dotyczące pracowniczych planów kapitałowych (PPK) – nowego programu prywatnego i systematycznego oszczędzania, który pomoże Polakom budować długoterminowe oszczędności na przyszłość. 57
  • Mama i dziecko pod ochroną 28 maj 2018, 6:00 LINK4 chce oswajać strachy związane z macierzyństwem, dlatego wprowadza linię produktów ubezpieczeniowych adresowanych do rodziców. 58
  • Barbarzyńcy u bram 28 maj 2018, 6:00 Unia Europejska bije na alarm, bo włoscy populiści tworzą eurosceptyczny rząd. 61
  • Kuszenie Europy 28 maj 2018, 6:00 Wbicie klina między UE i USA to jedno z marzeń Moskwy. Kreml wykorzystuje do tego powszechne w Unii oburzenie na Trumpa. 64
  • Gdzie się leczyć 28 maj 2018, 6:00 W schorzeniach słuchu i narządu ruchu trzeba polegać na wybitnych fachowcach dysponujących nowoczesnym sprzętem. Tacy są laureaci naszego rankingu. 66
  • Ortopedia XXI wieku 28 maj 2018, 6:00 Pacjenta, który do nas trafia, nigdzie nie odsyłamy. Ma pewność, że zajmiemy się nim najlepiej, jak potrafimy – mówi prof. dr hab. n. med. Jarosław Czubak. 69
  • Powrót do świata dźwięków 28 maj 2018, 6:00 Aparaty słuchowe to dziś miniaturowe komputery przywracające słuch – mówi Łukasz Kralczyński, protetyk słuchu, dystrybutor aparatów marki Resound. 72
  • Włosy pod lupą 28 maj 2018, 6:00 Piękne włosy to oznaka zdrowia i atrybut urody. Co zrobić, gdy je tracimy? Karolina Marciniak Wiele osób traktuje włosy wyłącznie jako element wizerunku, nie zdając sobie sprawy, że wygląd i kondycja włosów to często odzwierciedlenie... 75
  • Za co nienawidzono Bema 28 maj 2018, 6:00 Dla Węgrów jest bohaterem narodowym. Polacy najpierw próbowali go zabić, a w końcu wyklęli za przejście na islam. 80
  • Ruszyła winda na literacki szczyt 28 maj 2018, 6:00 Man Booker International Prize, prestiżowa brytyjska nagroda literacka, dla Olgi Tokarczuk za powieść „Bieguni” to wielki, ale i spodziewany, sukces. 83
  • Dobrze, że wciąż jest 28 maj 2018, 6:00 Niedokończone dzieła, wydawane po śmierci twórców, często wydają się niepotrzebne. To nie jest przypadek płyty Wodeckiego „Dobrze, że jesteś”. 86
  • Rodzina niczym gang 28 maj 2018, 6:00 W przyszłości rodzina nie będzie zbudowana na obowiązku – mówi Hirokazu Koreeda, który otrzymał Złotą Palmę w Cannes. 88
  • Wydarzenie 28 maj 2018, 6:00 Jaraj się Bemem Ten zabawny i kolorowy musical to najlepszy dowód na to, że opowiadając o historii, nie trzeba nadymać się jak sterowiec Hindenburg. Bohaterem spektaklu jest Józef Bem, którego czujni uczniowie kojarzą z lekcji historii z... 90
  • Film 28 maj 2018, 6:00 Gorące serce w zimnej krainie NIE MA TU FIORDÓW, GĘSTYCH ZIELONYCH LASÓW I WIELKICH PRZESTRZENI SKANDYNAWII. To film oschły, w którym resztki zmrożonego śniegu oblepiają kopalniane hałdy i baraki, w których wegetują górnicy. Reżyser... 91
  • Muzyka 28 maj 2018, 6:00 OPERA Wyliniały anioł HISTORIĘ NADPRZYRODZONEGO TRÓJKĄTA MIŁOSNEGO, W KTÓRYM PROBLEMY PSY CHICZNE PRZENIKAJĄ SIĘ Z OKULTYZMEM I POTRZEBĄ WIARY, Treliński umocował w świecie kina: atmosfera przypomina Lyncha, komizmowi libretta... 92
  • Książka 28 maj 2018, 6:00 POWIEŚĆ Życie pod presją Piękna powieść urodzonego w Pakistanie angielskojęzycznego pisarza. W nienazwanym mieście – chyba bliskowschodnim – wybucha wojna, para młodych zakochanych w sobie ludzi ucieka przed nią i ich podróż... 94
  • Kalejdoskop 28 maj 2018, 6:00 Nowoczesny bibelocik PODCZAS DESZCZU DZIECI SIĘ NUDZĄ, ALE NIE PODCZAS BURZY, PRZYNAJMNIEJ TEJ WROCŁAW- SKIEJ. Jak najbardziej tajemniczą i wieloznaczną sztukę Szekspira przysposobić tak, by nasi milusińscy zrozumieli coś, nad czym... 95
  • Margines społeczny 28 maj 2018, 6:00 MICHAŁ WITKOWSKI Dawniej, jeszcze na początku lat 90., podział na „zdrową część społeczeństwa” i „margines” był jasny. Margines to byli złodzieje, pijacy, chuligani, żule, cwaniacy, kloszardzi i tanie, uliczne prostytutki.... 96
  • Unijne kulisy, brukselskie kuluary 28 maj 2018, 6:00 RYSZARD CZARNECKI Pośpiech jest potrzebny przy łapaniu pcheł” – to stare polskie przysłowie można odnieść do negocjacji w sprawie kolejnego siedmioletniego budżetu Unii Europejskiej na lata 2021-2027. Co prawda przewodniczący Komisji... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany