Rodzina niczym gang

Rodzina niczym gang

Zwycięzcy Cannes 2018
Zwycięzcy Cannes 2018 Źródło: Cannes Film Festival
W przyszłości rodzina nie będzie zbudowana na obowiązku – mówi Hirokazu Koreeda, który otrzymał Złotą Palmę w Cannes.

Rozmawiała Anna Serdiukow

Wie pan, co pisały gazety o udziale „Shoplifters” w Konkursie Głównym festiwalu?

Pewnie według niektórych dziennikarzy film od początku był faworytem... Miłe, tyle że ja nie wierzę w przewidywania tego typu. Wielokrotnie już czytałem – przy okazji moich innych filmów pokazywanych w Cannes, chociażby „Naszej młodszej siostry” w 2015 r. – że mam główną nagrodę w kieszeni. Wszelkie rankingi, zestawienia mnie peszą. Oczywiście, w każdy festiwal wpisany jest element rywalizacji, ale ja staram się o tym nie myśleć. Tym bardziej że nie mam w zwyczaju napychania sobie kieszeni (śmiech). Złota Palma to dla mnie coś więcej niż przedmiot pożądania czy najważniejsza filmowa nagroda, którą postawię na półce, by lśniła. Według mnie to pewna metafora, symbol spełnionego snu.

Czytałam też, że jest pan weteranem festiwalu.

Źle się z tym czuję, dobiegam dopiero sześćdziesiątki.

To co ma powiedzieć pana rywal z Konkursu Głównego Jean-Luc Godard? Skończył 87 lat i odebrał Specjalną Złotą Palmę za najnowszy film „Le Livre d’Image”.

Chciałbym w jego wieku wciąż kręcić filmy. Być świadomym, sprawnym, czułym na to, co ważne, ciekawe dla kina i widowni. To marzenie każdego artysty – pracować do końca, ale też pracować na własnych warunkach. Zachować szacunek wśród najbliższych, a jednocześnie autonomię u tych, którzy finansują kino. Skoro rozmawiamy o tym, co piszą gazety, to o Godardzie czytałem, że jest ulubieńcem Cannes.

O panu też ktoś tak napisał.

Może piszą tak o każdym, kto był tu więcej niż dwa razy? (śmiech) Ja w każdymrazie nie czuję się ani nestorem, ani pupilkiem imprezy. Pochodzę z dalekiej Japonii, nie śledzę festiwalowych tendencji, nie prenumeruję europejskich gazet. Oczywiście lubię i cenię festiwale w Cannes czy Wenecji, ale prócz przyjemności czekają na mnie tu też obowiązki: konferencje prasowe, wywiady, rozmowy z agentami, pertraktacje na temat kolejnych koprodukcji i filmów. Każdy, kto robi filmy, to zna – nie ma złego momentu, by przekonywać potencjalnych sponsorów do swoich nowych projektów.

Przyjeżdża pan do Cannes i pokazuje filmy w najważniejszej sekcji od 2001 r. – wtedy oglądaliśmy film „Oddalenie”, trzy lata później „Dziecięcy świat”, w 2013 r. zaprezentował pan uhonorowany Nagrodą Jury obraz „Jak ojciec i syn”. W niemal wszystkich filmach portretuje pan współczesną rodzinę i różne jej warianty.

O, to dobre określenie na to, co się aktualnie dzieje. Kiedyś, by określić pewną wspólnotowość, odwoływaliśmy się do słów w rodzaju: wspólnota, familia, bliscy. Dzisiaj mamy warianty rodziny. I istotnie, bardzo mnie to ciekawi. Świat zmierza w przedziwnym kierunku. Nie wiem, czy rodzina – w takim tradycyjnym założeniu, zbudowana na dobrowolnym byciu razem, długotrwałej i wielopokoleniowej więzi czy bezinteresownej chęci niesienia pomocy – ma szansę przetrwać. Ten temat wciąż do mnie powraca, bo nie ma jednej recepty na udane życie rodzinne, na trwałe relacje. A tak jak powiedziałem, współczesny świat nie sprzyja inwestowaniu swojego czasu, wiedzy czy pieniędzy we wspólnotę. Wszyscy stawiają teraz na siebie, liczy się jednostka – nie zbiorowość.

To dość przykra konstatacja.

Dla tradycjonalistów pewnie tak, ale zmiany nie muszą nieść ze sobą jedynie złych konsekwencji. W przeszłości rodziny – w imię jakichś wyższych lub praktycznych racji – często blokowały ambicje przedstawicieli nowych pokoleń. Proszę pamiętać o takich koszmarach jak aranżowane małżeństwa czy wymuszanie studiów albo zawodu przez starszyznę w imię ekonomicznej stabilizacji całej familii. Znam wiele takich przypadków. A ludzie powinni móc decydować o sobie. Myślę, że bez względów na to, w jakiej odsłonie współczesnej rodziny przyjdzie nam żyć, ważne jest, aby ludzi żyjący ze sobą blisko, szanowali się i kochali. Dorzuciłbym do tego jeszcze jeden warunek: trzeba dawać sobie wolność – oczywiście w pewnych granicach – ale wolność to dla mnie kluczowa sprawa. Rodzina, to bez wątpienia szczodrość, szczerość, szacunek, odpowiedzialność... ale nade wszystko dobrowolność. Uważam, że na tym będzie zbudowana rodzina w przyszłości – nie na obowiązku, ale na nieprzymuszonym dopełnieniu.

Mam wrażenie, że w wielu swoich filmach powraca pan do widzów z tym samym albo podobnym pytaniem.

To prawda. I nie znalazłem na nie odpowiedzi. Bo czy silniejsze są więzy krwi, czy czas spędzony ze sobą? Czy ktoś, kto nas wychował, może stać się ważniejszy i bliższy niż rodzice biologiczni? Ile osób, tyle odpowiedzi. Niemniej wciąż uważam, że warto stawiać to pytanie. Ono brzmi szczególnie w czasach, w których żyjemy.

W „Shoplifters” fantastycznie sportretowaną przez pana rodzinę cementują przestępstwa popełniane przez poszczególnych jej członków.

Co pani myśli o tych ludziach?

Chciałabym należeć do tego rodzinnego gangu!

Dziękuję! Ja przy okazji chciałem pokazać, że nic tak nie jednoczy, nie solidaryzuje i nie łączy jak wspólna sprawa – jakiś cel. Nawet rodzinę, gdzie – wydawać by się mogło – nie potrzeba tego typu spoiwa.

Katalizatorem dla tych ludzi – ich sekretów, przeszłości, więzi – staje się bezdomna dziewczynka, która zostaje przyprowadzona do ich domu. Jej obecność zweryfikuje siłę rodzinnego fundamentu i nieważne już, czy tym budulcem jest uczucie, czy też wspólny cel...

Dziecko zawsze jest katalizatorem. Tak sądzę. Poddaje w wątpliwość najprostsze sprawy, wywraca do góry nogami od lat budowany i z pozoru solidny porządek. Portretowani przeze mnie ludzie żyją na przedmieściach Tokio w skrajnej nędzy. Sfilmowałem ich w sposób ciepły, sympatyczny, budzący nadzieję. To ciekawe, że dziennikarze zwykle pisali o moim filmie, że jest „urokliwy”, „budujący”, „dający nadzieję”, „piękny i krzepiący”. Film „Shoplifters” taki miał być w swoim przesłaniu – nie chciałem wystawiać światu nieprzychylnej oceny, nie chciałem też, by historia przygnębiła widzów – jednak, przypominam, opowiadam o ludziach, którzy muszą uciekać się do przestępstw, by przetrwać. To nie jest rodzina patologiczna czy dysfunkcyjna, coś zmusiło ich do życia na pograniczu dobra i zła. A jednak ten aspekt najmniej interesuje dziennikarzy.

Ojciec mówi do syna: „Dopóki coś leży na półce w sklepie, nie należy do nikogo”. Brzmi jak krytyka współczesnego świata.

Nie boję się krytyki żadnego z systemów politycznych, tym bardziej że do tej pory nie znaleziono idealnego. Ale nie realizowałem politycznego kina, choć dziś trudno uciec od polityki, nawet robiąc kino obyczajowe. Nie wystawiam nikomu jednoznacznych ocen, choć jestem przekonany, że coś się stało ze współczesnym światem: premiowane są działania i cechy nie zawsze wartościowe. Człowieczeństwo mierzone jest inną skalą niż 50 czy 100 lat temu. A człowieczeństwo to... człowieczeństwo. Pewne odruchy powinny być bezwarunkowe. Portretuję rodzinę biedaków, którzy przygarniają bezdomne dziecko. Taki gest, który myślę, że dzisiaj byłby poza zasięgiem wielu lepiej sytuowanych ludzi.

Film pojawi się w kinach 22 marca 2019. Jego dystrybutorem jest PMPG Polskie Media.

Więcej możesz przeczytać w 22/2018 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

Spis treści tygodnika Wprost nr 22/2018 (1837)

  • Pseudokibice są komunistami28 maj 2018, 6:00Burdy, do których doszło podczas meczu Lech Poznań– Legia Warszawa, to nie był zwykły wybryk chuligański. To był protest. Część kibiców miała dość sposobu, w jaki zarządzany jest klub oraz wyników sportowych (choć Lech zakończył rozgrywki na...3
  • Niedyskrecje parlamentarne28 maj 2018, 6:00MEDIA OD KILKU DNI SPEKULUJĄ O MOŻLIWYCH ZMIANACH W RZĄDZIE. – Decyzja zapadła, ale uznano, że zostanie wykonana dopiero po wyborach samorządowych – mówi nasz rozmówca z kręgów rządowych. I dodaje, że na następcę Tchórzewskiego typowany jest...6
  • Obraz tygodnia28 maj 2018, 6:002,9 mln widzów obejrzało w Polsce transmisję ślubu księcia Harry’ego z Meghan Markle Wygrana Dr Edyta Kocyk Otrzymała nagrodę European Leadership za skonstruowanie opaski monitorującej stan zdrowia. Przegrany Prezydent Andrzej Duda Przez pięć dni...10
  • Info Radar28 maj 2018, 6:00Zmierzch Świrskiego Kariera Macieja Świrskiego w zarządzie Polskiej Fundacji Narodowej dobiega końca – wynika z nieoficjalnych informacji „Wprost”. Zostanie on jednak w szeregach PFN, najprawdopodobniej jako lider jednego z projektów fundacji. –...12
  • Podskakują? Damy im szlaban na pieniądze28 maj 2018, 6:00KOLEJNY RAZ WŁADZA OKAZUJE SWĄ SIŁĘ NIELUBIANYM ORGANIZACJOM POZARZĄDOWYM I RUCHOM SPOŁECZNYM ZA POMOCĄ FINANSÓW. Tym razem chodzi o Obywateli RP. W listopadzie minister spraw wewnętrznych złożył do sądu wniosek o ustanowienie zarządu przymusowego...13
  • Zuckerberg ograł europarlament28 maj 2018, 6:00SZEF FACEBOOKA MIAŁ ZOSTAĆ PRZEZ EURODEPUTOWANYCH ZGRILLOWANY, ale zamiast tego wykpił się od odpowiedzi na kluczowe pytania dotyczące monopolu jego firmy i ochrony prywatności użytkowników. To miała być chwila triumfu Parlamentu Europejskiego....15
  • Mosty premiera28 maj 2018, 6:00– CHCEMY BUDOWAĆ MOSTY PO TO, ŻEBY ŁĄCZYĆ POLSKĘ – MÓWI PREMIER MATEUSZ MORAWIECKI. W pierwszej chwili naiwnie myślę, że to zapowiedź głębokiej zmiany podejścia do polityki, odejścia od tej politycznej wojny, która przenosi się do polskich domów....16
  • Jak sypał Macierewicz, czyli lustrator ze skazą28 maj 2018, 6:00W czasie śledztwa dotyczącego marca 1968 r. Antoni Macierewicz obciążył w zeznaniach cztery osoby – wynika z biografii byłego szefa MON, która ukaże się 6 czerwca. Jako pierwsi publikujemy jej fragmenty.19
  • Tusk na prezydenta28 maj 2018, 6:00Myślę, że Donald Tusk zastanawia się nad powrotem do polityki krajowej. Namawiamy go do startu na urząd prezydenta – mówi Rafał Grupiński, szef Platformy Obywatelskiej w Wielkopolsce.24
  • Macron przeciw nieukom28 maj 2018, 6:00Macron, ton école est bloquée [Macron, twoja szkoła jest zablokowana – red.]– taki ręcznie malowany transparent wywiesili studenci okupujący prestiżową Szkołę Nauk Politycznych Sciences Po, której absolwentem jest prezydent Francji. Jak widać,...27
  • Adam Hofman i jego gabinet28 maj 2018, 6:00Były rzecznik PiS teraz prowadzi rozmowy z politykami. Twierdzi, że chce, by o nim pamiętano. Pytanie, kto ma pamiętać, jest otwarte.28
  • Procesem w smog28 maj 2018, 6:00Mieszkańcy wygrywają z miastami procesy o smog. Tym razem pozew złożyło kilkudziesięciu aktorów i celebrytów, wśród nich Jerzy Stuhr.30
  • Sprawiedliwość bywa spóźniona28 maj 2018, 6:00Nie wbrew, lecz właśnie w związku z moim homoseksualizmem jestem w AfD – mówiła na jednym z przedwyborczych spotkań Alice Weidel, wtedy lokomotywa wyborcza tej skrajnie prawicowej partii. Dziś Weidel, żyjąca w związku z kobietą, w dodatku nie o...32
  • Jałmużnik, który wstał od biurka28 maj 2018, 6:00Nominacja kardynalska dla Konrada Krajewskiego, księdza, który oddał swoje mieszkanie uchodźcom i ustawił prysznice dla bezdomnych na placu św. Piotra, to wyzwanie dla katolickich hierarchów. Zwłaszcza polskich.34
  • Alimenty to nie prezenty28 maj 2018, 6:00Milion polskich dzieci nie dostaje należnych im pieniędzy. Dłużnicy alimentacyjni dzielą się na Liski Chytruski, Smerfy Ciamajdy i Sindbadów Żeglarzy – mówi Robert Damski, komornik sądowy.38
  • Polecam wam stoicyzm28 maj 2018, 6:00Koncentrowanie się Adama Małysza na dwóch dobrych skokach jest idealną ilustracją stoicyzmu. Bardzo przydatnego w życiu – mówi filozof Piotr Stankiewicz i wylicza, jakie grzechy trapią Polaków.42
  • Jak skutecznie zmieniać świat28 maj 2018, 6:00MATEUSZ BŁASZCZYK Rozumiem. Masz wizję. Chcesz zmienić Polskę, a może i świat, na bardziej wolny, sprawiedliwszy, lepszy. Stoją za tobą świeże, być może radykalne idee, masz pomysł, jak zmienić „dziś” na „jutro”. Przeczytałeś książki swoich...44
  • Polscy ambasadorzy28 maj 2018, 6:00Nie potrzebujemy fundacji do promowania Polski na świecie, bo najlepszymi ambasadorami marki Polska są nasi przedsiębiorcy.47
  • GPW dla rodzinnego biznesu28 maj 2018, 6:00Dla firm rodzinnych giełda może być miejscem, gdzie nie tylko pozyskają kapitał, lecz także uwiarygodnią się w oczach kontrahentów czy rozwiążą problem sukcesji.51
  • Orient-acja na sukces28 maj 2018, 6:00Chcemy się dalej rozwijać i rozpocząć działalność franczyzową – zapowiada Ghaze Abdulloh, założyciel sieci orientalnych restauracji Amrit Oriental Food.54
  • Wszystko o PPK28 maj 2018, 6:00Odpowiadamy na najczęściej zadawane pytania dotyczące pracowniczych planów kapitałowych (PPK) – nowego programu prywatnego i systematycznego oszczędzania, który pomoże Polakom budować długoterminowe oszczędności na przyszłość.57
  • Mama i dziecko pod ochroną28 maj 2018, 6:00LINK4 chce oswajać strachy związane z macierzyństwem, dlatego wprowadza linię produktów ubezpieczeniowych adresowanych do rodziców.58
  • Barbarzyńcy u bram28 maj 2018, 6:00Unia Europejska bije na alarm, bo włoscy populiści tworzą eurosceptyczny rząd.61
  • Kuszenie Europy28 maj 2018, 6:00Wbicie klina między UE i USA to jedno z marzeń Moskwy. Kreml wykorzystuje do tego powszechne w Unii oburzenie na Trumpa.64
  • Gdzie się leczyć28 maj 2018, 6:00W schorzeniach słuchu i narządu ruchu trzeba polegać na wybitnych fachowcach dysponujących nowoczesnym sprzętem. Tacy są laureaci naszego rankingu.66
  • Ortopedia XXI wieku28 maj 2018, 6:00Pacjenta, który do nas trafia, nigdzie nie odsyłamy. Ma pewność, że zajmiemy się nim najlepiej, jak potrafimy – mówi prof. dr hab. n. med. Jarosław Czubak.69
  • Powrót do świata dźwięków28 maj 2018, 6:00Aparaty słuchowe to dziś miniaturowe komputery przywracające słuch – mówi Łukasz Kralczyński, protetyk słuchu, dystrybutor aparatów marki Resound.72
  • Włosy pod lupą28 maj 2018, 6:00Piękne włosy to oznaka zdrowia i atrybut urody. Co zrobić, gdy je tracimy? Karolina Marciniak Wiele osób traktuje włosy wyłącznie jako element wizerunku, nie zdając sobie sprawy, że wygląd i kondycja włosów to często odzwierciedlenie naszego stanu...75
  • Za co nienawidzono Bema28 maj 2018, 6:00Dla Węgrów jest bohaterem narodowym. Polacy najpierw próbowali go zabić, a w końcu wyklęli za przejście na islam.80
  • Ruszyła winda na literacki szczyt28 maj 2018, 6:00Man Booker International Prize, prestiżowa brytyjska nagroda literacka, dla Olgi Tokarczuk za powieść „Bieguni” to wielki, ale i spodziewany, sukces.83
  • Dobrze, że wciąż jest28 maj 2018, 6:00Niedokończone dzieła, wydawane po śmierci twórców, często wydają się niepotrzebne. To nie jest przypadek płyty Wodeckiego „Dobrze, że jesteś”.86
  • Rodzina niczym gang28 maj 2018, 6:00W przyszłości rodzina nie będzie zbudowana na obowiązku – mówi Hirokazu Koreeda, który otrzymał Złotą Palmę w Cannes.88
  • Wydarzenie28 maj 2018, 6:00Jaraj się Bemem Ten zabawny i kolorowy musical to najlepszy dowód na to, że opowiadając o historii, nie trzeba nadymać się jak sterowiec Hindenburg. Bohaterem spektaklu jest Józef Bem, którego czujni uczniowie kojarzą z lekcji historii z...90
  • Film28 maj 2018, 6:00Gorące serce w zimnej krainie NIE MA TU FIORDÓW, GĘSTYCH ZIELONYCH LASÓW I WIELKICH PRZESTRZENI SKANDYNAWII. To film oschły, w którym resztki zmrożonego śniegu oblepiają kopalniane hałdy i baraki, w których wegetują górnicy. Reżyser portretuje...91
  • Muzyka28 maj 2018, 6:00OPERA Wyliniały anioł HISTORIĘ NADPRZYRODZONEGO TRÓJKĄTA MIŁOSNEGO, W KTÓRYM PROBLEMY PSY CHICZNE PRZENIKAJĄ SIĘ Z OKULTYZMEM I POTRZEBĄ WIARY, Treliński umocował w świecie kina: atmosfera przypomina Lyncha, komizmowi libretta przyświecają bracia...92
  • Książka28 maj 2018, 6:00POWIEŚĆ Życie pod presją Piękna powieść urodzonego w Pakistanie angielskojęzycznego pisarza. W nienazwanym mieście – chyba bliskowschodnim – wybucha wojna, para młodych zakochanych w sobie ludzi ucieka przed nią i ich podróż nabiera cech...94
  • Kalejdoskop28 maj 2018, 6:00Nowoczesny bibelocik PODCZAS DESZCZU DZIECI SIĘ NUDZĄ, ALE NIE PODCZAS BURZY, PRZYNAJMNIEJ TEJ WROCŁAW- SKIEJ. Jak najbardziej tajemniczą i wieloznaczną sztukę Szekspira przysposobić tak, by nasi milusińscy zrozumieli coś, nad czym wciąż głowią...95
  • Margines społeczny28 maj 2018, 6:00Dawniej, jeszcze na początku lat 90., podział na „zdrową część społeczeństwa” i „margines” był jasny. Margines to byli złodzieje, pijacy, chuligani, żule, cwaniacy, kloszardzi i tanie, uliczne prostytutki. Było dokładnie wiadomo, jak wyglądają, w...96
  • Unijne kulisy, brukselskie kuluary28 maj 2018, 6:00RYSZARD CZARNECKI Pośpiech jest potrzebny przy łapaniu pcheł” – to stare polskie przysłowie można odnieść do negocjacji w sprawie kolejnego siedmioletniego budżetu Unii Europejskiej na lata 2021-2027. Co prawda przewodniczący Komisji Europejskiej,...98