Życie z cegiełek

Mieszkańcy różnych regionów Polski mają odmienny stosunek do transplantacji (fot. sxc.hu) Źródło: FreeImages.com
W krajach, gdzie dostęp do nowych technologii medycznych jest największy, szpiczak staje się chorobą przewlekłą – mówi dr hab. Dominik Dytfeld z Katedry i Kliniki Hematologii i Transplantacji Szpiku w Poznaniu.

Jak innowacyjne terapie zmieniły leczenie szpiczaka?

Rozwój leczenia szpiczaka to nie jest rewolucja. Nie jest tak, że pojawił się jeden lek, który zmienił całkowicie rokowanie chorych. To raczej proces powstawania i wprowadzania do terapii nowych leków i ich kombinacji. Nowa era rozpoczęła się ok. 2005 r., kiedy to pojawił się bortezomib – inhibitor proteasomów, pierwszy z leków nowej generacji.

Przed 2005 r. szpiczak był chorobą źle rokującą?

Tak, jego leczenie było w zasadzie objawowe. Nasze postępowanie nie wpływało na czas życia pacjentów, a jego jakość była bardzo niska.

W ostatnich latach dokonał się przełom?

Powiedziałbym: wciąż się dokonuje. Szpiczak jest chorobą niejednorodną: nie tylko dlatego, że każdy pacjent choruje nieco inaczej, ale przede wszystkim dlatego, że choroba się zmienia w trakcie terapii – staje się oporna. Powoduje to, że nie ma możliwości stosowania jednej terapii albo jednej kombinacji leków. Rewolucja w życiu pacjentów dokonuje się, ponieważ pojawiają się nowe leki i nowe ich kombinacje.

Jakie szanse mają dziś chorzy na szpiczaka?

16 lat temu, kiedy zaczynałem pracę na hematologii, chory na szpiczaka żył średnio trzy lata – oczywiście zdarzali się pacjenci żyjący dłużej, ale również tacy, którzy żyli krócej. Obecnie, przy ograniczonym dostępie do nowoczesnych leków w Polsce, średnia wynosi sześć-siedem lat po diagnozie. Bardzo poprawiła się też jakość życia: pacjenci spędzają mniej czasu w szpitalu, mogą normalnie – lub prawie normalnie – funkcjonować.

Jak to wygląda tam, gdzie dostęp do leków jest dobry?

W USA, Europie Zachodniej średnia życia wynosi ok. 10 lat. W Stanach Zjednoczonych u pacjentów ze świeżo rozpoznanym szpiczakiem, przy dostępie do wszystkich nowych terapii, mówi się już nawet o 20 latach przeżycia.

20 lat: osoba z tym nowotworem może żyć prawie tyle samo, ile zdrowa?

Może nie tyle samo, jednak to prawda, że w krajach, gdzie dostęp do nowych technologii medycznych jest największy, szpiczak – dla części pacjentów – staje się chorobą przewlekłą.

To choroba, która dotyka osób starszych?

Nie zgadzam się z takim myśleniem. Co prawda średni wiek zachorowania na szpiczaka to ok. 65 lat, jednak osoby w tym wieku dziś zwykle świetnie funkcjonują, są aktywne rodzinnie, społecznie,zawodowo. Poza tym widzę coraz więcej młodych osób chorujących na szpiczaka. Jeden z moich pacjentów ma 31 lat, a o diagnozie dowiedział się po swoim weselu, z którego go zniesiono, bo stracił władzę w nogach. Dziś normalnie funkcjonuje, przyjmuje leki, cieszy się życiem.

Czy polscy pacjenci mają dostęp do przełomowych terapii?

Leki wprowadzone kilkanaście lat temu – talidomid, bortezomib, lenalidomid – zrobiły wiele dobrego, jednak nie są to już nowe terapie. Są w Polsce stosunkowo dobrze dostępne: z wyjątkiem lenalidomidu, który w krajach Europy Zachodniej chorzy mogą stosować już od pierwszej linii leczenia, a w Polsce dopiero od drugiej. Jednak od 2013 r. w Europie zostało zarejestrowanych sześć nowych terapii, z których w Polsce od niedawna jest dostępna tylko jedna: to lek immunomodulujący trzeciej generacji – pomalidomid. Cieszymy się z jego wprowadzania, jednak to wciąż za mało dla pacjentów.

Dlaczego jeden nowy lek nie wystarczy? Nie jest dla wszystkich?

Szpiczak to choroba, dla której jeden lek to zdecydowanie za mało. To tak, jakby w samochodzie mieć tylko jeden bieg… Niestety, w Polsce brakuje dostępu do nowych cząsteczek: a są to nowsze generacje już dostępnych leków – nowsze inhibitory proteasomów – karflizomib, iksazomib, lub leki o zupełnie nowych mechanizmach działania – przeciwciała monoklonalne: daratumumab i elotozumab, a także panobinostat – inhibitor deacetylazy histonowej. Kombinacje tych leków są bardzo skuteczne. Niedawno wróciłem z Bukaresztu ze spotkania ekspertów zajmujących się leczeniem szpiczaka w Polsce, na Słowacji, Węgrzech, w Czechach, Rumunii, Chorwacji i Słowenii. Okazało się, że we wszystkich tych państwach jest lepszy niż u nas dostęp do nowoczesnych terapii. Nawet w Rumunii, która jest dużo biedniejszym krajem, pacjenci mogą być leczeni karflizomibem, deratumumabem. Nie mówię już o Czechach, gdzie chorzy mają możliwość stosowania pięciu z tych sześciu nowych leków.

W procesach refundacyjnych w Polsce są jeszcze dwa inne leki. Wydłużają życie?

Dwa duże badania kliniczne – Endeavor oraz Aspire – udowodniły, że stosowanie jednego z tych leków – karflizomibu – w różnych kombinacjach powoduje nie tylko wydłużenie czasu wolnego od choroby, ale też samego czasu życia chorych. To najważniejszy punkt końcowy badania klinicznego, z którym nie można dyskutować: pacjenci, którzy otrzymywali karflizomib, żyli dłużej. Ten lek to inhibitor proteasomu, następca bortezomibu. Jednak – w odróżnieniu od niego – nie powoduje on takich skutków ubocznych jak neuropatia, dlatego może być długo stosowany. Można go stosować przewlekle – tak długo jak działa albo do przeszczepienia szpiku. Drugim lekiem, który jest w trakcie procesu refundacyjnego, jest daratumumab. To nowatorska substancja, która selektywnie eliminuje tylko komórki szpiczakowe. Jego skuteczność wykazano w różnych kombinacjach w dwóch badaniach: Castor oraz Pollux.

Warto stosować terapie, które umożliwiają przeszczepienie szpiku?

To metoda leczenia dla pacjentów młodszych, poniżej 65.-70. roku życia. Pozwala na opanowanie objawów choroby na dwa-cztery lata. Staramy się do tego doprowadzić u każdego chorego, u którego można bezpiecznie przeszczepić szpik. Mówimy o przeszczepie autologicznym: własnego szpiku. Życie chorego na szpiczaka składa się z cegiełek, którymi są terapie, na jakie pacjent odpowiada, a więc choroba cofa się lub przynajmniej jej rozwój jest zahamowany. Im więcej będziemy mieli takich cegiełek, tym dłużej będzie żył chory. Pacjent w USA żyje dłużej, bo lekarz ma do dyspozycji więcej „cegiełek”. Mając możliwość zastosowania różnych leków, można je dopasowywać do sytuacji pacjenta i tym samym sprawić, że czas życia staje się coraz dłuższy.

Wspominał pan, że leki trzeba stosować w kombinacjach, podwójnych, potrójnych. Dlaczego?

Problemem jest oporność szpiczaka na stosowane terapie. W licznych badaniach udowodniono, że leki stosowane pojedynczo są dużo mniej efektywne niż w kombinacjach. Terapie trójlekowe są dużo lepsze niż dwulekowe.

W jaki sposób dobiera się terapie?

To bardzo trudne. Z reguły, gdy leczenie pierwszego rzutu było skuteczne, pacjent miał przeszczepienie autologiczne szpiku, doszło do długotrwałej remisji, czyli wycofania się choroby, to zwykle powtarzamy terapię – często z bardziej nowoczesnymi lekami. Gdy jednak choroba stała się oporna na leczenie jeszcze w czasie jego stosowania, to wiadomo, że nie ma sensu już powtarzać, lepiej zmienić grupę leków. Jeśli chory dostawał lek immunomodulujący, np. lenalidomid, i pojawiła się oporność, to raczej należy zastosować lek z innej grupy – np. karflizomib lub deratumumab. Im więcej dostępnych leków, tym lepiej, bo tym dokładniej możemy dopasować terapię do chorego.

Wywiad został opublikowany w 48/2018 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

Spis treści tygodnika Wprost nr 48/2018 (1863)

  • Więcej nas łączy, niż dzieli25 lis 2018, 20:00Mamy być traktowani jak Żydzi przez Goebbelsa – to porównanie, którego wicepremier Piotr Gliński użył podczas rozmowy ze mną, opublikowanej tydzień temu we „Wprost”, obiegło Polskę i świat. Kończyło ono dłuższy wywód i odnosiło się do komunikacji,...3
  • Diagnoza i co dalej25 lis 2018, 20:00Z dr n. med. Mariolą Kosowicz, psychoonkologiem, terapeutą systemowym z Centrum Onkologii, rozmawia Katarzyna Pinkosz5
  • Niedyskrecje parlamentarne25 lis 2018, 20:00WŁODZIMIERZ CZARZASTY, WCHODZĄC DO SEJMU, wzbudził nieskrywaną radość wśród pracowników straży marszałkowskiej. „Pan na jednorazowej przepustce?” – pytał ze śmiechem strażnik. „Za rok się to zmieni. Będzie inna” – odparł Czarzasty. Widać w szefie...6
  • Obraz tygodnia25 lis 2018, 20:0088 mln zł dotacji otrzyma od Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego Polska Stacja Antarktyczna im. Henryka Arctowskiego. Minister Gowin z dumą obwieścił, że to największa dotacja dla badań polarnych od 40 lat. W kraju robi się gorąco,...9
  • Info radar25 lis 2018, 20:00Podlaska wolta radnych PiS POTWIERDZIŁY SIĘ INFORMACJE „WPROST” na temat możliwego rozpadu klubu PiS na Podlasiu. Choć w tym sejmiku partia Kaczyńskiego ma samodzielną większość, to przewodniczącym sejmiku został kandydat Koalicji Obywatelskiej...10
  • Kłopotliwa komisja śledcza25 lis 2018, 20:00AFERA KNF TO WYSOKOOKTANOWE PALIWO DLA OPOZYCJI, KTÓRA ZŁOŻYŁA JUŻ WNIOSEK o powołanie komisji śledczej. PiS zapowiedziało, że na komisję się nie zgodzi. Ma większość, która bez problemu wniosek Platformy odrzuci. Nie znaczy to, że nie ma kłopotu....11
  • O żabach w wojennych barwach25 lis 2018, 20:00lewo JESTEŚMY ŚWIADKAMI NIESŁYCHANEGO, LECZ CYKLICZNEGO WYDARZENIA. Wilk staje się owieczką, która połyka żaby. Trudno powiedzieć, kto się na to jeszcze nabiera, ale – tak jak w cyrku – pewno wielu. PiS staje się partią rozsądną i proeuropejską....12
  • Dzisiejsza polityka to już nie mój świat25 lis 2018, 20:00Istnieje potrzeba, by na wybory europejskie powstała wielka koalicja europejska – od PO przez Nowoczesną, PSL i SLD aż do takich partii jak Razem – apeluje Aleksander Kwaśniewski, prezydent RP w latach 1995-2005.14
  • Nierdzewny druh prezesa25 lis 2018, 20:00Do polityki trafił przez okno teściów na pl. Konstytucji. Potem Adam Glapiński zawsze wolał być w cieniu, ale afera KNF skierowała reflektory na prezesa NBP i jego świtę.20
  • Brytania na mieliźnie25 lis 2018, 20:00Aż przykro patrzeć na skalę upokorzeń, przez które przechodzi teraz Wielka Brytania. I aż trudno pojąć, że na takie upokorzenia mogło zostać wydane mocarstwo nuklearne będące piątą gospodarką świata. A wszystko za sprawą bezwzględnego dyktatu...25
  • Platforma będzie się smażyć w piekle25 lis 2018, 20:00Nowelizacja ustawy o sądownictwie to dowód, że propaganda opozycji, jakobyśmy chcieli polexitu, była totalnie nieprawdziwa – mówi Adam Bielan, wicemarszałek Senatu z PiS.26
  • Wojna w obozie władzy25 lis 2018, 20:00Afera KNF skłóciła wszystkich ze wszystkimi w obozie Zjednoczonej Prawicy. Ale nie oznacza to ani wcześniejszych wyborów, ani lawinowych dymisji.30
  • Nowe polskie elity25 lis 2018, 20:00O to, by naród nie był za mądry, zadbały wszystkie poprzednie ekipy – od Unii Demokratycznej przez SLD, AWS, PSL po PO. „Tylko 2 proc. uczniów w ostatnim roku nauki potrafi bezbłędnie zinterpretować tekst i logicznie to uzasadnić” – donosiła...33
  • Rysy na rzeczniku25 lis 2018, 20:00PiS wprowadził partyjną dyscyplinę, by Mikołaj Pawlak został rzecznikiem praw dziecka. Obok tego, że nie spełnia wymogów formalnych, wytyka mu się wypowiedzi o podłożu rasistowskim.34
  • Polska polityka jest najnudniejsza25 lis 2018, 20:00Trudno uwierzyć, że osoba, która odpowiadała za finanse 40-milionowego kraju, mogła dać się tak nabrać Obserwowanie polskiej polityki staje się nudnym i przewidywalnym zajęciem. Dokładnie wiadomo, kto co powie, zanim nawet otworzy usta. Radny...37
  • Ranking 50 najbardziej wpływowych Polek i Polaków25 lis 2018, 20:00Pierwsze miejsce Jarosław Kaczyński, potem długo, długo nic. Następnie – niemal łeb w łeb – premier Mateusz Morawiecki i przewodniczący Rady Europejskiej Donald Tusk. Tuż za podium Wojciech Smarzowski.39
  • Zbudowałem pancerz25 lis 2018, 20:00Mówi się, że piłka nożna to czysta fizyka, kopnięcie piłki w kierunku bramki przeciwnika i tyle. Ale wszystko to, co dzieje się wokół piłki – ta presja, smutek po porażce, radość po zwycięstwie – o tym się nie mówi. A musisz z tym wszystkim radzić...56
  • Leczenie strachów zabobonem25 lis 2018, 20:00Nadchodzące andrzejki przypomną nam, że wciąż wierzymy w stare ludowe przesądy, oprócz nich stosujemy też nowe modne rytuały. Tak uśmierzamy lęki.62
  • Jak zarobić na US Army25 lis 2018, 20:00Setki milionów dolarów w kontraktach. Amerykańskie wojsko wydaje w Polsce na potęgę. Tyle że Polacy o te pieniądze nawet się nie starają.66
  • Hossa Bessa25 lis 2018, 20:00Ile wydamy na święta? zł, czyli o 6 proc. więcej 1168 niż w ubiegłym roku, zamierzają średnio przeznaczyć Polacy na tegoroczne święta – wynika z badania firmy konsultingowej Deloitte. W tym roku Polacy wydadzą więcej na prezenty niż na żywność....70
  • Inwestycje w komfort podróżowania25 lis 2018, 20:00PKP Intercity realizuje największy program inwestycyjny w swojej historii, wart ok. 7 mld zł. W efekcie pasażerowie wkrótce będą mogli korzystać z jeszcze wygodniejszych pociągów.71
  • Kolej na pasażera25 lis 2018, 20:00– Nowe dworce, tory, lokomotywy, wagony – inwestycje na kolei pędzą pełną parą. Nikt już nie pyta, czy wydamy na ten cel wszystkie środki unijne. Plany są tak ambitne, że powstaje pytanie, czy wystarczy na nie pieniędzy. O tym debatowali prezesi...72
  • Bohaterowie są zmęczeni25 lis 2018, 20:00Od brexitu po wojny celne z USA i spory w strefie euro przywódcy UE miotają się, próbując zapanować nad kolejnymi kryzysami. Zadania nie ułatwia im słabnące poparcie wyborców we własnych krajach.74
  • Know How25 lis 2018, 20:00Pompeje pełne odkryć Archeolodzy odnaleźli w Pompejach fresk erotyczny. Przedstawia on scenę aktu miłosnego Ledy, żony spartańskiego króla Tyndareosa, z Zeusem, który przybrał postać łabędzia. Według starogreckiej mitologii Leda zauroczyła swoim...78
  • Nie daj się bólowi25 lis 2018, 20:00Czym jest ból, jak stosować leki przeciwbólowe i dlaczego lepiej nie dobierać ich na własną rękę, tłumaczy dr. n. med. Jarosław Woroń z Zakładu Farmakologii Klinicznej Katedry Farmakologii CM UJ Kraków i Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie.81
  • Czy nowe to zawsze przełomowe?25 lis 2018, 20:00Coraz więcej chorób, do niedawna nieuleczalnych, dziś można wyleczyć lub tak prowadzić ich terapię, żeby pacjent żył wiele lat. Poprawiają się wyniki leczenia, ale wiele jest jeszcze do zrobienia.86
  • Nowe leki, nowe cele25 lis 2018, 20:00Celem leczenia cukrzycy dziś nie jest już obniżenie poziomu cukru we krwi, tylko zapobieganie powikłaniom i wydłużenie życia. Dzięki nowoczesnym terapiom jest to możliwe.88
  • Życie z cegiełek25 lis 2018, 20:00W krajach, gdzie dostęp do nowych technologii medycznych jest największy, szpiczak staje się chorobą przewlekłą – mówi dr hab. Dominik Dytfeld z Katedry i Kliniki Hematologii i Transplantacji Szpiku w Poznaniu.90
  • Edukacja i nowe technologie25 lis 2018, 20:00Medycyna rozwija się w zawrotnym tempie – niemal codziennie pojawiają się nowe sposoby leczenia, operowania, żywienia. Po to, żeby nowe terapie skutecznie wdrożyć, konieczne są nowatorskie metody szkolenia – zarówno lekarzy, pielęgniarek, jak i...92
  • Operacje z asystą robota25 lis 2018, 20:00Prostatektomia radykalna przeprowadzona w asyście robota da Vinci umożliwia operowanym mężczyznom normalne funkcjonowanie – mówi dr Paweł Salwa, urolog z warszawskiego szpitala Medicover, ekspert urologii robotycznej.94
  • Dieta antynowotworowa istnieje25 lis 2018, 20:00Nasza dieta ma ogromny wpływ na to, czy w naszym organizmie rozwinie się nowotwór. Istnieje całe mnóstwo pokarmów, które zmniejszają ryzyko zachorowania na raka.96
  • Suplementy diety pomocne w zapobieganiu nowotworom25 lis 2018, 20:00Zdrowe odżywianie jest jednym z wiodących czynników, zmniejszających ryzyko zachorowania na raka. Warto wiedzieć, że niektóre suplementy diety również mogą okazać się pomocne.96
  • Gdybanie na ekranie25 lis 2018, 20:00Choć pierwsza polska produkcja dla Netflixa – „1983” – to serial nie do końca udany, i tak warto go zobaczyć. Pokazuje bowiem, jak wyglądałaby Polska, gdyby komunizm nie upadł.106
  • Kamera albo wolność25 lis 2018, 20:00Wchodzące na nasze ekrany „Trzy twarze” są czwartym filmem, który Jafar Panahi nakręcił w Iranie... nielegalnie.110
  • Wydarzenie25 lis 2018, 20:00Warszawska kreska „Ślepnąc od świateł”, reż. Krzysztof Skonieczny, HBO/HBO GO Sztywniutko – ten zwrot, pewnie już na stałe, wprowadza do slangu Krzysztof Skonieczny ekranizacją powieści Jakuba Żulczyka „Ślepnąc od świateł”. Jak wszystkie...112
  • Film25 lis 2018, 20:00Okowy tradycji „Sofia”, reż Meryem Benm’Barek-Aloisi, BestFilm Podlegają karze więzienia od jednego miesiąca do roku wszystkie osoby płci odmiennej, które, nie będąc związane ślubem, utrzymują ze sobą relacje seksualne”. To prawdziwy paragraf...113
  • Myzuka25 lis 2018, 20:00Tańcząca na wzgórzach Gdy zadebiutowała przebojem „Wuthering Heights” i płytą „The Kick Inside”, krytycy i słuchacze byli zgodni, że oto pojawił się ogromny talent – nie tylko wokalny, ale też kompozytorski. Wszyscy byli równocześnie przekonani,...114
  • Książka25 lis 2018, 20:00Ucieczka Don DeLillo, „Great Jones Street”, Noir sur Blanc DeLillo od wielu lat uchodzi za jednego z najwybitniejszych amerykańskich pisarzy. W tej ocenie jest nieco przesady – to świetny rzemieślnik i tyle, ale amerykańskich czytelników porywa...115
  • Kalejdoskop25 lis 2018, 20:00Wystylizowany chaos Stojąc kilka metrów od zdjęcia, widzimy doskonałą fotografię petrochemii i dopiero, gdy podchodzimy do dzieła bliżej, dostrzegamy, że jej kominy i zbiorniki zbudowane są z puszek i dezodorantów. Bo LaChapelle to mistrz mylenia...116
  • Kulturalna trzynastka25 lis 2018, 20:00Michał Olszański DZIENNIKARZ RADIOWY I TELEWIZYJNY118
  • Odruchy stadne25 lis 2018, 20:00Lada chwila podpici mikołaje opanują miasto. Ciemno będzie już o 15, a całe centrum zostanie szczelnie zakorkowane jak butelka z niebezpiecznym dżinem. Ludzi będzie jakby więcej, wszędzie tłumy, kolejki, ścisk, zero pustych stolików w kawiarniach...119
  • Jak właściwe dobrać wino do potrawy25 lis 2018, 20:00Radzą Anna Starmach i Bogumiła Wiśniewska120
  • Zrób sobie…Glińskiego25 lis 2018, 20:00Wicepremier Piotr Gliński otwiera Muzeum Prześladowań Piotra Glińskiego.122