Weneckie pole mocy

Weneckie pole mocy

Trzynastu młodych artystów z Polski wystawia się w Wenecji na zaproszenie Fundacji Rodziny Staraków. Ich projekt nazywa się „Force Field” – pole mocy.
Stach Szabłowski

Raz na dwa lata w Wenecji artyści z całego świata walczą o to, by ich dostrzeżono. Zmagania toczą się na Biennale Sztuki, a także wokół niego. W czasie imprezy do miasta ściągają kuratorzy, dyrektorzy muzeów, krytycy, marszandzi, spekulanci rynku sztuki, kolekcjonerzy i artyści. Wszystko jest tu możliwe; niektórzy dostają szansę, na którą zawsze czekali. Inni, liczniejsi, giną w tłumie. W tym roku w tej grze bierze udział 13 młodych artystów z Polski, którzy wystawiają w Wenecji na zaproszenie Fundacji Rodziny Staraków. Ich projekt nazywa się „Force Field” – pole mocy.

Ważne tematy

Katastrofa klimatyczna, ekologia, pytanie, czym stanie się natura i jaki kształt przybierze człowieczeństwo, kiedy nastąpi koniec świata, który znamy – to jeden z wielkich tematów biennale. Polscy artyści także go podejmują; wszystkie naprawdę poważne problemy współczesności mają globalny charakter. „Force Field” otwiera praca Norberta Delmana. Artysta zbudował dwie monumentalne figury z syntetycznych gąbek i poliuretanowych pianek w jaskrawych kolorach.

Czy są to figury ludzkie? Może kiedyś nimi były, a właściwie będą; bohaterów pracy Delmana można sobie wyobrazić jako ludzi przyszłości: anatomia tych postludzkich istot przeżarta jest chemią i plastikiem, którym zaśmiecamy naszą planetę. Futurystyczne rzeźby Delmana na tle weneckiego wnętrza, w którym są pokazywane, wyglądają jak przybysze z kosmosu. To znak firmowy biennale. Gdzie indziej sztuka współczesna wystawiana jest w sterylnych „białych pudełkach” nowoczesnej architektury galeryjnej, ale w Wenecji pokazuje się ją w barokowych pałacach, renesansowych kościołach czy stoczniach wojennych, pamiętających czasy dożów. Samo odkrywanie tych miejsc, często na co dzień niedostępnych, jest przygodą, którą warto przeżyć.

Dla organizatorów wystaw szukanie odpowiedniej lokalizacji to już nie tyle przygoda, ile ostra gra. Ania Muszyńska, kuratorka Fundacji Rodziny Staraków, wyruszyła szukać odpowiedniej przestrzeni na wystawę jesienią ubiegłego roku. Dogodna lokalizacja to wstęp do sukcesu. Sztuka to przecież dziedzina produkcji wrażeń, poza tym ważne jest, aby wystawę dało się później znaleźć w weneckim labiryncie. Muszyńska znalazła przestrzeń na Giudecce. Ta długa, wąska wyspa słynie z dwóch kościołów zaprojektowanych przez giganta renesansu, Palladia, ale w przeszłości była przede wszystkim przemysłowym zapleczem Wenecji. Dziś przemysł ustępuje miejsca turystyce, a w jeszcze większym stopniu sztuce.

Trampolina dla młodych

Fasada budynku, w którym odbywa się „Force Field”, wygląda niewinnie, ale kryje się z nią zaskakująca przestrzeń. Ceglana hala z drewnianym stropem, która kiedyś służyła za magazyn manufaktury tkackiej, ciągnie się wydłużoną wysoką nawą dziesiątki metrów w głąb wyspy. Na „Force Field” przemierzanie tej przestrzeni jest zarazem wędrówką przez artystyczne światy, wykreowane przez uczestników wystawy. Siłą tego projektu jest różnorodność. Artystów łączy wspólnota pokoleniowa – to w większości twórcy około trzydziestki – a także to, że wszyscy w przeszłości byli już objęci mecenatem rodziny Staraków.

Anna i Jerzy Starakowie – obok Grażyny Kulczyk – należą do najbardziej znanych i działających z największym rozmachem polskich kolekcjonerów. Fundament ich zbiorów to wielkie nazwiska, klasycy nowoczesności i współczesności: Kantor, Fangor, Wróblewski, Szapocznikow, Stażewski, Gierowski, Opałka. Dwa lata temu Fundacja Staraków zorganizowała w ramach biennale w Wenecji wystawę prac Ryszarda Winiarskiego, by przypomnieć międzynarodowej publiczności sztukę tego niezwykłego artysty, łączącego malarstwo z cybernetyką i algorytmami. Fundacja nie zaniedbuje również młodych artystów. Starakowie stworzyli z myślą o nich projekt „Soon”, program indywidualnych wystaw, realizowanych w Spectra Art Space, warszawskiej siedzibie kolekcji. „Soon” w intencji fundatorów pomyślany jest jako pomoc w stawianiu przez artystów pierwszych kroków na lokalnym rynku sztuki.

Wystawa w Wenecji to próba stworzenia dla nich platformy, dzięki której staną się widoczni za granicą. W wystawie biorą udział najciekawsze indywidualności, które przewinęły się przez program „Soon”. Norbert Delman, Stach Szumski, Karolina Mełnicka, Kornel Janczy, Dorota Kozieradzka czy Cyryl Polaczek to nazwiska, które w Polsce są już głośne; grupa zaproszona przez Staraków do Wenecji to dream team młodej sceny artystycznej. W Wenecji ta drużyna marzeń pokazuje premierowe realizacje, sfinansowane i wyprodukowaneprzez fundację. Wystarczy przejść się po biennale, aby uświadomić sobie, jak ważne jest tego rodzaju zaplecze. Ton w Wenecji nadają nie dzieła sztuki w tradycyjnym sensie, lecz artystyczne produkcje. Za efektownymi instalacjami i multimedialnymi projektami gwiazd sztuki stoją nie pojedynczy twórcy, lecz zarządzane przez artystów studia, zespoły asystentów i podwykonawców, a także wpływowe międzynarodowe galerie i kolekcje.

Brzmienie świata

Polscy artyści, nawet ze wsparciem takiego mecenasa jak Fundacja Staraków, nie są w stanie licytować się z globalnymi gigantami na budżety produkcyjne, ale w świecie sztuki ekonomiczne różnice wciąż można wyrównać błyskotliwym konceptem. Jednym z najciekawszych, które zobaczyłem na „Force Field”, jest praca Małgorzaty Goliszewskiej. Oglądamy film wideo, przedstawiający orkiestrę; utwór, który grają muzycy, jest osobliwy, ale na swój sposób hipnotyczny. Co jednak tak naprawdę słyszymy? Goliszewska nazywa tę pracę „muzyką dokumentalną”. Partyturę utworu oparła na statystykach. W każdej minucie 2019 r. diagnozuje się średnio dziewięć zakażeń wirusem HIV. W tym czasie rodzi się 258 dzieci, 18 osób umiera z głodu, Bill Gates zarabia 15 tys. dolarów i opublikowanych zostaje pięć książek. Każdemu z tych zdarzeń i wielu innym przypisana zostaje nuta, zagrana przez jednego z członków orkiestry. Pięciu trzęsieniom ziemi odpowiada pięć dźwięków zagranych przez skrzypaczkę. Wszystkie dźwięki składają się na brzmienie świata w roku 2019; minutę utworu zapętlono w nieskończoność. Trudno oderwać się od tej muzyki, w której rzeczywistość zaklęto w liczby i nuty.

W inny sposób o kondycji współczesności opowiada Bartek Górny. Artysta pokazał obiekty, które z daleka wyglądają jak zbiór antycznych greckich waz. Z bliska okazuje się jednak, że przedstawienia obrazują jak najbardziej aktualne wydarzenia ubrane w starożytną formę. Zabójstwo słowackiego dziennikarza Jána Kuciaka i jego partnerki, zamach na rosyjskiego eksszpiega Siergieja Skripala w Londynie, wystąpienia Angeli Merkel to tylko niektóre z nich. Wizerunków jest kilkadziesiąt. Naczynia, na których są namalowane, okazują się nie glinianymi amforami, lecz plastikowymi pojemnikami po odżywkach dla sportowców. Prace 13 uczestników „Force Field” wpisują się w artystyczne debaty toczone na biennale.

Wątków tej dyskusji jest wiele: od polityki, przez nowe malarstwo błyskotliwie reprezentowane na wystawie przez Cyryla Polaczka, po trwający w sztuce zwrot performatywny, który zinterpretowała Dorota Kozieradzka, wcielając się w swoim projekcie w mistrzynię łyżwiarstwa figurowego. Wystawa wygląda efektownie, kuratorka Ania Muszyńska spektakularnie ją zaaranżowała. Jeszcze ważniejsze jest jednak to, że w widowiskowej formie kryje się kilka naprawdę dojrzałych i niebanalnych wypowiedzi. Sztuka ma dziś opowiadać o świecie we współczesny sposób; artyści z „Force Field” to potrafią. Czy ich głos będzie słyszalny? W Wenecji panuje artystyczny zgiełk, niełatwo się przez niego przebić, ale warto tam być. Nieobecni nie mają przecież racji.

Okładka tygodnika WPROST: 22/2019
Więcej możesz przeczytać w 22/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 22/2019 (1887)

  • Liczy się właściwa perspektywa 26 maj 2019, 22:00 Jeśli myślisz wyłącznie w krótkiej perspektywie, niczego nie osiągniesz w długiej – ta refleksja przyszła mi na myśl w związku z wydarzeniami poprzedzającymi wybory do Parlamentu Europejskiego. News gonił news, kandydaci licytowali... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 26 maj 2019, 22:00 Politycy PiS pod koniec ubiegłego tygodnia zastygli w oczekiwaniu na wyniki wyborów, a przede wszystkim na to, co zrobi JAROSŁAW KACZYŃSKI. – Końcówka kampanii była nerwowa – mówi nasz rozmówca z kręgów rządowych. – Wszyscy boją... 6
  • Obraz tygodnia 26 maj 2019, 22:00 87proc. o tyle wzrosły w ciągu roku ceny ziemniaków na targowiskach. A ceny skupu innych podstawowych produktów rolnych w kwietniu wykonały najwyższy miesięczny skok od 2,5 roku Przegrani Straż miejska w Wenecji przegoniła Banksy’ego... 9
  • Info Radar 26 maj 2019, 22:00 Gwałtowne ulewy przyniosły wielomilionowe straty Po dokuczliwej suszy wielu rolników oraz mieszkańców, przede wszystkim południa Polski, ucierpiało na skutek gwałtownej powodzi, po raz kolejny wróciło pytanie, czy przed żywiołem można... 10
  • Upadek Theresy May: lepiej późno niż wcale 26 maj 2019, 22:00 ŁAMIĄCY SIĘ GŁOS USTĘPUJĄCEJ PREMIER THERESY MAY, KTÓRA Z PŁACZEM ODCHODZI ZE STANOWISKA, PRZEJDZIE DO HISTORII WIELKIEJ BRYTANII. Być może ckliwość tej sceny przebije nawet inny smutny rekord pobity przez jej gabinet: żaden inny... 13
  • Dziś Polacy boją się Rosji 26 maj 2019, 22:00 Rozmowa z Peterem Steinem, reżyserem „Borysa Godunowa” w Teatrze Polskim, uznanym za największą inscenizację na polskich scenach dramatycznych od 30 lat. 14
  • Ciąg dalszy Konfederacji 26 maj 2019, 22:00 Odniosła sukces wyborczy czy nie odniosła – to nieważne. Ważne, co szum wokół tego ugrupowania mówi o naszym społeczeństwie. 15
  • Wolę być gruba niż głupia 26 maj 2019, 22:00 Nikt mi gęby nie zaknebluje, chyba że zrobi to fizycznie. No, niech spróbuje. Prowokowanie do dyskusji jest dla mnie najważniejsze – mówi Dorota Wellman. 17
  • Sojusz Dulkiewicz z Tuskiem 26 maj 2019, 22:00 Nowa prezydent Gdańska nie tylko wypełnia polityczny testament Pawła Adamowicza, ale staje się również zapleczem dla szefa Rady Europejskiej. 22
  • Kościół straconej szansy 26 maj 2019, 22:00 Z filmem Sekielskich przekroczyliśmy Rubikon. Szansa na wyjście z kryzysu z twarzą została zmarnowana 25
  • Jesteśmy niezniszczalni, ale i zakłamani 26 maj 2019, 22:00 Po 1989 r. Polacy zapomnieli o wartościach roku 1980 i zaczęli się kierować interesami, czyli pieniędzmi. Pobudka aksjologiczna nastąpiła dopiero około 2013 r. – mówi prof. Janusz Czapiński, psycholog społeczny. 26
  • Kwestia „stosownej reakcji” 26 maj 2019, 22:00 Idące nawet w setki milionów wynagrodzenia zarządców instytucji finansowych to anomalia dzisiejszego świata 29
  • Ekologiczne przebudzenie 26 maj 2019, 22:00 Jeśli nie chcemy, żeby życie na Ziemi się zmieniło, musimy o to zawalczyć – mówią młodzi ludzie i wychodzą na ulice, by ratować swoją przyszłość. Nie wierzą, że zadbają o nią politycy. 30
  • Dzieciństwo z lajkami 26 maj 2019, 22:00 Młodzi rodzice z dumą i bez zahamowań wrzucają do sieci zdjęcia swoich pociech. Z okazji Dnia Dziecka proponujemy się zastanowić, czy to jest dobre dla dzieci. 34
  • Na Wschodzie bez zmian 26 maj 2019, 22:00 Skandal może marsz populistów spowolnić, ale nie zatrzymać, bo ich wyborcy do skandali i afer nie przywiązują wagi populistycznej logiki 37
  • Księżycowe wojny 26 maj 2019, 22:00 Globalne mocarstwa szykują nowy program kolonizacji Księżyca. Ma się on stać bramą do podboju naszego Układu Słonecznego. 38
  • Wielka marka, niska półka 26 maj 2019, 22:00 Kiedyś za ich kreacje trzeba było płacić tysiące. Teraz za parę stówek można je kupić w dyskoncie. Najwięksi projektanci mody sprzedają swoje kolekcje obok mrożonek. Na takiej współpracy mogą sporo zarobić, ale też raz na zawsze stracić swój prestiż. 42
  • Hossa Bessa 26 maj 2019, 22:00 Inteligentna whisky Szwedzka destylarnia Mackmyra wespół z Microsoftem skonstruowała idealną whisky. Za tajemną recepturą nie stoi jednak człowiek, lecz sztuczna inteligencja. Pracownicy Mackmyry udostępnili swoje dane sprzedażowe,... 45
  • Strach ma wielkie oczy 26 maj 2019, 22:00 Obawy o to, że inwazja eurosceptyków na Parlament Europejski rozsadzi UE od środka, są mocno przesadzone. Nie będzie ich aż tak wielu, a poza tym stworzenie przez nich zwartego obozu politycznego graniczyć będzie z cudem. 47
  • Nagrodzono największe polskie firmy 26 maj 2019, 22:00 W zeszłym tygodniu w sali notowań warszawskiej Giełdy Papierów Wartościowych odbyła się gala wręczenia nagród zwycięzcom tegorocznej edycji rankingu 200 największych polskich firm. 50
  • Coś więcej niż praca 26 maj 2019, 22:00 Enea przystąpiła do pilotażowego programu PFRON „Praca – Integracja”. Jego celem jest zwiększenie zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami. 52
  • Stocznie napędzane ekologią 26 maj 2019, 22:00 Postawiliśmy na ekologię, bo jest nie tylko ważna społecznie, ale też opłacalna. Ekologia to przyszłość, a także duże zyski – mówi Piotr Soyka, prezes Grupy Kapitałowej Remontowa Holding. 54
  • Jak ORLEN dostawał skrzydeł 26 maj 2019, 22:00 Historia ORLEN-u to kawał historii Polski. Płocka rafineria, która przerobiła już 600 mln ton ropy, obchodzi przecież w tym roku 60. urodziny. 56
  • Powrót do przeszłości czy przyszłości? 26 maj 2019, 22:00 Giełdy inwestują potężne środki w stworzenie narzędzi do integracji wielkich zbiorów danych. 57
  • Mazowieckie firmy zebrały laury 26 maj 2019, 22:00 Zdobywcy tytułu Orła Wprost spotkali się na gali zorganizowanej na Giełdzie Papierów Wartościowych 58
  • Asfalt z Polski na pięciu kontynentach 26 maj 2019, 22:00 W 2018 r. asfalt z segmentu asfaltowego Grupy ORLEN trafił do 44 krajów na pięciu kontynentach. O specyfice branży, sprzedaży zagranicznej i wprowadzaniu innowacyjnych produktów w praktyce opowiada Marek Pietrzak, prezes zarządu ORLEN Asfalt. 60
  • Pięć lat niskich rat 26 maj 2019, 22:00 Zakup auta na kredyt z niskimi ratami to nawet dwukrotnie niższe raty niż w klasycznym kredycie i możliwość zmiany auta na nowe już po trzech latach. 62
  • Innowacje i inwestycje 26 maj 2019, 22:00 Rolniczy handel detaliczny Program dla szkół – program dla zdrowia dzieci Święto polskiego rolnictwa Targi Autostrada-Polska 63
  • Program dla zdrowia 26 maj 2019, 22:00 Co najmniej trzy porcje warzyw i owoców i tyle samo produktów mlecznych tygodniowo dostaje 1,8 mln dzieci w ponad 12 tys. szkół podstawowych. Celem programu jest zmiana ich nawyków żywieniowych. 66
  • Święto polskiej żywności 26 maj 2019, 22:00 Tysiące warszawiaków pojawiło się na Służewcu, żeby przekonać się o najwyższej jakości polskich produktów rolnych. 68
  • Szeroka Autostrada 26 maj 2019, 22:00 Na polskich drogach praca wre, nic zatem dziwnego, że na targach Autostrada-Polska w Kielcach nie zabrakło wystawców oraz ważnych dla branży tematów. 70
  • Mieszkać na wysokiej stopie 26 maj 2019, 22:00 Rynek apartamentów luksusowych nad Wisłą, choć wciąż niewielki, konsekwentnie rośnie, bo rośnie zamożność Polaków. 72
  • Molekularny sukces w leczeniu raka 26 maj 2019, 22:00 Na ten typ raka płuca często chorują ludzie młodzi, którzy nigdy nie palili papierosów. Szybko powoduje przerzuty do mózgu. Są jednak leki ukierunkowane molekularnie, które go hamują – mówi prof. Rafał Dziadziuszko, radioterapeuta i onkolog. 76
  • Już by mnie nie było… 27 maj 2019, 14:50 Miała 28 lat i dwuletniego synka, gdy usłyszała diagnozę: rak płuca z przerzutami. Pomyślała: „Czy synek mnie zapamięta?” 76
  • Już by mnie nie było… 26 maj 2019, 22:00 Miała 28 lat i dwuletniego synka, gdy usłyszała diagnozę: rak płuca z przerzutami. Pomyślała: „Czy synek mnie zapamięta?”. 78
  • Pieniądze i medycyna 26 maj 2019, 22:00 Prawie 14 mld zł wyniosło zadłużenie szpitali po roku działania sieci. Ministerstwo uspokaja jednak, że problem dotyczy tylko od 20 do 25 proc. lecznic. 79
  • Polskie szpitale się zmieniają 26 maj 2019, 22:00 Już dziś mamy wiele szpitali zmodernizowanych, doinwestowanych w aparaturę; to często poziom światowy – mówi wiceminister zdrowia Sławomir Gadomski. 80
  • Medycyna blisko pacjenta 26 maj 2019, 22:00 O rozwiązaniach informatycznych dla służby zdrowia i szpitalu w Piekarach Śląskich mówi Grzegorz Siwiec, wiceprezes Gabos. 82
  • Okulistyka ze znakiem jakości 26 maj 2019, 22:00 Staramy się być placówką kreującą trendy w polskiej okulistyce – mówi Maciej Mądrala, członek zarządu i dyrektor generalny CM MAVIT 83
  • Tylko we dwoje 26 maj 2019, 22:00 Pierwsza wizyta w klinice leczenia niepłodności wiąże się z dużym stresem. By go zminimalizować, podpowiadamy, jak będzie przebiegać. 84
  • Szpitale, inwestycje, finanse 26 maj 2019, 22:00 Pomagamy szpitalom realizować inwestycje w remonty infrastruktury, nowy sprzęt i technologie medyczne – mówi Mariusz Błoch, prezes BFF MEDFinance. 85
  • Da Vinci: narzędzie w rękach chirurga 26 maj 2019, 22:00 Wykorzystując robota da Vinci do operacji nowotworu prostaty, zapobiega się takim powikłaniom jak nietrzymanie moczu czy upośledzenie funkcji seksualnych – mówi prof. Igal Mor, dyrektor Szpitala Mazovia. 86
  • IT i medycyna 26 maj 2019, 22:00 MedStream Designer pozwala szpitalom szybko wyselekcjonować pacjentów do badań klinicznych i łączy przychodnie ze specjalistycznymi szpitalami. 88
  • Leki i gospodarka 26 maj 2019, 22:00 Chcemy być dobrze i skutecznie leczeni. Czy jednak ważne jest to, żeby leki, które stosujemy, były odkrywane i produkowane w Polsce? Jeśli tak, to jak skłonić firmy, by u nas inwestowały? 90
  • Pacjent w centrum uwagi 26 maj 2019, 22:00 Sektor ochrony zdrowia na całym świecie przechodzi transformację, otwierając się coraz bardziej na potrzeby pacjenta i wykorzystanie nowych technologii. O tym, jak w ten nurt wpisuje się największy polski producent leków, mówi Markus Sieger, prezes Grupy Polpharma. 92
  • Teva wspiera polską gospodarkę 26 maj 2019, 22:00 Wytwarzając wysokiej jakości leki generyczne, zwiększamy dostępność leczenia – mówi Michał Nitka, dyrektor generalny Polska & CEE, Teva Pharmaceuticals Polska. 94
  • Piwna rewolucja 26 maj 2019, 22:00 Od piwa wszystko się zaczęło. Nawet panowanie potomków Piasta na polskich ziemiach. Nie ma żartów – to więcej niż napój. 96
  • Pasja warzenia 26 maj 2019, 22:00 Czterowiekowa historia Tyskich Browarów Książęcych jest wypełniona fascynującymi faktami. To historia wspólnoty powstałej z pasji do piwa. 99
  • Jak powstaje kraftowe piwo z Tarnowa 26 maj 2019, 22:00 Browar Trzech Kumpli został wymyślony w tarnowskiej kuchni, gdzie trzech kumpli z podstawówki stawiało swe pierwsze kroki w piwowarstwie domowym. 100
  • Koniec świata gladiatorów 26 maj 2019, 22:00 Seria „John Wick”, której trzecia część wchodzi na polskie ekrany, to tylko jeden z przykładów. Herosów w kinie akcji zastępują zmęczeni faceci pod sześćdziesiątkę. 102
  • Świat pełen niepokoju 26 maj 2019, 22:00 Tegoroczny festiwal w Cannes przyniósł coś więcej niż tylko nowe filmy Almodóvara, Jarmuscha, Loacha, Tarantino. Artyści przestali manifestować niezrozumienie dla przemian współczesnego świata. Przedstawiali jego uważne diagnozy i analizowali konsekwencje kryzysu wartości. 106
  • Wydarzenie 26 maj 2019, 22:00 Absurd wojny według George’a Clooneya Na George’a Clooneya ewidentnie wpłynęli bracia Coen i Alexander Payne, których stał się ukochanym aktorem. Tak jak oni rozbraja wielkie dramaty humorem, a z sytuacji groźnych wydobywa absurd. W... 109
  • Film 26 maj 2019, 22:00 Kobieta z przeszłością „GLORIA BELL” reż. Sebastián Lelio, M2Films Najpierw Sebastián Lelio zrobił „Glorię” – rozdzierający portret rozwódki po pięćdziesiątce, która coś jeszcze chce z tego życia wyciągnąć. Teraz... 110
  • Muzyka 26 maj 2019, 22:00 Niemiecka solidność Po klipie „Deutschland”, z popowym obrazem Zagłady i nazizmu, wybuchły kontrowersje. Jednak zarzuty „trywializacji Holokaustu” nie spowodowały bojkotu Rammsteina. Słusznie, bo teksty ich piosenek są niemal... 111
  • Książka 26 maj 2019, 22:00 Spokojna rozmowa Adam Zagajewski, świetny poeta, jest też chętnie publikowanym na całym świecie eseistą. Kolejny zbiór takich jego tekstów wyjaśnia dlaczego. Bo to pisarz, który stara się unikać, jak tylko to jest możliwe, jazgotu... 112
  • Grzeszyć można wszędzie 26 maj 2019, 22:00 Wbrew temu, co by się zdawało, kiedy się słucha ostatnio szumu informacyjnego wokół, istnieją także księża, którzy poważnie traktują swoje powołanie, bez problemu utrzymują celibat, może nawet wierzą w Boga, a dzieci kochają tak,... 113
  • Weneckie pole mocy 26 maj 2019, 22:00 Trzynastu młodych artystów z Polski wystawia się w Wenecji na zaproszenie Fundacji Rodziny Staraków. Ich projekt nazywa się „Force Field” – pole mocy. 114
  • Na ratunek światu 26 maj 2019, 22:00 Enigmatyczne pojęcia, jak zero waste czy gospodarka cyrkularna, wkraczają do mainstreamu. Polacy chcą być trybem w machinie, która uratuje świat. I uczą się, jak to zrobić. 119
  • Jak durlić węgorza 26 maj 2019, 22:00 Często tereny te są nazywane krainą pięciuset jezior, choć w rzeczywistości jest ich około sześciuset. 121
  • Zrób sobie... Legutkę 26 maj 2019, 22:00 Serio? Ktoś jeszcze myli pederastię z pedofilią? Dzięki prof. Legutce udało się zrekonstruować genotyp ultrakonserwatywnego intelektualisty. 122

ZKDP - Nakład kontrolowany